Revision 33749211 of "Cowboy" on nlwiki

[[Image:Texascowboys2.jpg|{{largethumb}}|Twee cowboys te paard]]
[[Image:Yerra en Corrientes.jpg|{{largethumb}}|Gauchos in [[Argentinië]]]]
[[Image:Rodeo Santa Susanna ranch.jpg|{{largethumb}}|Gauchos in [[Argentinië]]]]
[[Image:Mustering sheep in Patagonia.jpg|{{largethumb}}|Gauchos met schapen in [[Patagonië]]]]
[[Image:Vaqueiro Gonterre 1.JPG|{{largethumb}}|Vaqueiro in [[Brazilië]]]]
Een '''cowboy''' (een [[Engels]] woord dat letterlijk 'koe-jongen' betekent) was een persoon die de veekuddes, met name [[Koe (rund)|runderen]] op de uitgestrekte vlaktes in de [[Verenigde Staten]] moest bewaken en opdrijven. Hij reed daarbij op een [[paard (dier)|paard]] en wierp met een [[lasso]] om een koe of paard ([[mustang (paard)|mustang]]) te vangen. De cowboy zoals die te zien is in films, met rokende [[revolver (wapen)|revolvers]], bestaat niet meer, maar leeft voort als stoere [[macho]] in films, boeken, stripverhalen en reclame.

==Aantallen, jaartallen==
Historici melden dat er slechts ongeveer 35.000 cowboys geweest zijn in Amerika en dat hun glorietijd (de periode waaruit wij ze kennen vanuit de films) duurde van ca. 1860 tot 1886.

==Veehoeders, veedrijvers==
De hoofdtaak van de cowboys was om grote kudden runderen van de [[ranch]]es in Noord-[[Texas (staat)|Texas]] te drijven naar plaatsen als [[Abilene (Texas)|Abilene]] en [[Dodge City (Kansas)|Dodge City]], waar spoorwegstations waren, vanwaar de dieren per trein verder konden worden getransporteerd naar [[Chicago]], het centrum van de vleesverwerkende industrie.
Na verloop van tijd werden steeds meer [[prairie]]gebieden door [[akkerbouw]]ers omheind met [[prikkeldraad]], zodat het steeds moeilijker werd wegen te vinden voor de kuddes. Bovendien werden de spoorwegen steeds meer naar het zuiden verlegd. Omstreeks 1890 is het dan ook afgelopen met de bloeitijd van de cowboy.

==Cowboykleding==
De [[kleding]] van de cowboy was/is afgestemd op het zware werk dat hij deed. Dit kon nog al eens verschillen van streek tot streek.<br> Vaste onderdelen zijn:
*De [[hoed]]: deze geeft bescherming tegen zon en regen en tegen laaghangende takken. 
:De archetypische cowboy uit de film draagt steeds zijn [[stetson]]. De filmindustrie in Hollywood droeg bij tot deze beeldvorming. Het is echter een misvatting te denken dat de veedrijvers in de 19de eeuw ook steeds dit hoofddeksel droegen. Het meest gedragen hoofddeksel voor cowboys was de bolhoed, maar ook mutsen en petten waren in gebruik volgens onderzoek van de Amerikaanse journalist en spoorweghistoricus [[Lucius Beebe]].
*De [[sporen (paardrijden)|sporen]] aan de laarzen zijn lang en puntig. Cowboys borstelden hun paarden zelden en daarom waren grote sporen nodig om door de geklitte vachten aanwijzingen te kunnen geven. Ook reden cowboys vaak op halfwilde paarden die met grove sporen makkelijker te besturen waren.
*De ''chaps'' (leren beenkappen): voorkomen slijtage aan de knieën en bieden bescherming tegen doornige struiken, bijtgrage paarden en scherpe hoorns van runderen.
*De [[bandana]]: een doek om de hals, die ook om mond en neus gebonden werd bij zandstormen of overvallen.
*De [[laarzen]]: stevige [[rijlaars|rijlaarzen]], meestal van het type 'Spaanse laarzen' of [[cowboylaarzen]].
*De ''bullwhip'': een lange gevlochten zweep van leer waarmee men kan knallen en vee kan opdrijven.

==Tradities elders==
Cowboys in [[Western (film)|wildwest films]] zijn gebaseerd op de Noord-Amerikaanse cowboys. 
De kleding en uitrusting van de cowboys waren voor een groot deel ontleend aan de [[Mexico (land)|Mexicaanse]] ''[[charro (ruiter)|charro's]]''.

Ook in andere landen heeft dit beroep bestaan of bestaat het nog. In [[Italië]] heten zij ''buttero'', in de [[Camargue (gebied)|Camargue]] in [[Frankrijk]]: ''gardians'', in [[Hongarije]]: ''czikoski'', in [[Zuid-Amerika]]: ''[[gaucho]]'s'' en ''vaqueros'' en in [[Hawaï]]: ''paniolos''.

==Zie ook==
* [[Westernrijden]]; rijstijl en wedstrijden binnen de hedendaagse [[paardensport]], in de trant van de veehoeders in de [[Zuidelijke Verenigde Staten]].

{{Commonscat|Cowboys}}

{{Navigatie Wilde Westen}}

[[Categorie:Agrarisch beroep]]
[[Categorie:Amerikaans symbool]]
[[Categorie:Cultuur in de Verenigde Staten]]
[[Categorie:Ruiter]]
[[Categorie:Wilde Westen]]
{{Link GA|es}}

[[ar:راعي البقر]]
[[az:Kovboy]]
[[be:Каўбой]]
[[bg:Каубой]]
[[ca:Cowboy]]
[[cs:Kovboj]]
[[da:Cowboy]]
[[de:Cowboy]]
[[en:Cowboy]]
[[eo:Vakero]]
[[es:Cowboy]]
[[eu:Cowboy]]
[[fa:کابوی]]
[[fi:Cowboy]]
[[fr:Cow-boy]]
[[gd:Gille-cruidh]]
[[he:בוקר (מקצוע)]]
[[hi:काउबॉय]]
[[hr:Kauboj]]
[[hu:Cowboy]]
[[ia:Vacchero]]
[[id:Koboi]]
[[it:Cowboy]]
[[ja:カウボーイ]]
[[kk:Ковбой]]
[[ko:카우보이]]
[[no:Cowboy]]
[[os:Ковбой]]
[[pl:Kowboj]]
[[pt:Cowboy]]
[[ro:Cowboy]]
[[ru:Ковбой]]
[[simple:Cowboy]]
[[sk:Kovboj]]
[[sr:Каубој]]
[[sv:Cowboy]]
[[te:కౌబాయ్]]
[[th:คาวบอย]]
[[tl:Koboy]]
[[tr:Kovboy]]
[[uk:Ковбой]]
[[vi:Cao bồi]]
[[zh:牛仔]]