Revision 34894045 of "Koemuks" on nlwiki

{{Infobox taal
| Naam in Nederlands = Koemuks
| Naam in taal = Къумукъ тили ''Qumuq tili''
| gesproken = {{RU}} ([[Dagestan]], [[Tsjetsjenië]], [[Noord-Ossetië]])<br />{{TR}}
| sprekers = 365.000
| rang = 
| taalfamilie = [[Altaïsche talen]]
* [[Turkse talen]]
**'''Kypchak '''
***''Kypchack-Koeman''
****Koemuks
| alfabet = [[cyrillisch alfabet|Cyrillisch]]
| officieelin = 
| 639-1 = 
| 639-2 = kum
| 639-3=kum
}}
Het '''Koemuks''' (Къумукъ тили, ''Qumuq tili'', ''Qumuqça'' of ''Qumuq'' (alternatieve spelling: Kumuk tili, Kumukça)) is een [[Turkse talen |Turkse taal]], die gesproken wordt door ongeveer 365.000 personen (de [[Koemukken]]) in de [[Rusland|Russische]] autonome republiek [[Dagestan]].

[[Yırçı Qazaq]] (geb. 1839) wordt beschouwd als de grondlegger van de Koemukse literatuur. Het Koemuks werd tot 1928 geschreven in het [[Arabisch alfabet]], in 1928-1938 in het [[Latijns alfabet]] en sindsdien in het [[cyrillisch alfabet]].

De eerste reguliere nieuwsbladen en magazines verschenen in 1917-18. Thans heeft het nieuwsblad Ёлдаш (''Yoldash'', "Kameraad"), de opvolger van het Sovjetblad Ленин ёлу (''Lenin yolu'', "Lenins Weg") drie dagen per week een oplage van ongeveer 5.000 exemplaren.

De taal is de laatste eeuw sterk beïnvloed door het [[Azerbeidzjaans]] en [[Darginisch]], evenals door het [[Russisch]].

== Ortografie ==
In 1928-1938 werd een [[Latijns alfabet]] gebruikt.

{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF"
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B в
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ç ç
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | {{unicode|Ƣ ƣ}}
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ŋ ŋ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | {{unicode|Ɵ ɵ}}
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Q q
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ş ş
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | W w
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | X x
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | {{unicode|Ƶ ƶ}}
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь
|}

Een op het cyrillisch gebaseerd alfabet is sinds 1938 in gebruik.

{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF"
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | В в
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Гъ гъ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Гь гь
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ё ё
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | И и
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Къ къ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Нг нг
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Оь оь
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Уь уь
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ф ф
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Х х
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ц ц
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Щ щ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ъ ъ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ы ы
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Э э
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ю ю
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Я я
|}

== Bibliografie ==
* Saodat Doniyorova and Toshtemirov Qahramonil. ''Parlons Koumyk''. Paris: L'Harmattan, 2004. ISBN 2747564479.

{{Navigatie Turkse talen}}

[[Categorie:Taal in Rusland]]
[[Categorie:Turkse taal]]
[[Categorie:Dagestan]]

[[az:Qumuq dili]]
[[bat-smg:Kumīku kalba]]
[[ca:Kumyk]]
[[de:Kumykische Sprache]]
[[en:Kumyk language]]
[[eo:Kumika lingvo]]
[[es:Idioma cumuco]]
[[et:Kumõki keel]]
[[fa:زبان قومیقی]]
[[fi:Kumykin kieli]]
[[fr:Koumyk]]
[[gag:Kumık dili]]
[[hr:Kumički jezik]]
[[it:Lingua cumucca]]
[[ja:クムク語]]
[[kk:Құмық тілі]]
[[ko:쿠미크어]]
[[kv:Кумык кыв]]
[[lt:Kumykų kalba]]
[[mhr:Кумык йылме]]
[[mk:Кумички јазик]]
[[os:Хъуымыхъхъаг æвзаг]]
[[pms:Lenga kumyk]]
[[pt:Língua kumyk]]
[[ru:Кумыкский язык]]
[[sk:Kumyčtina]]
[[tr:Kumukça]]
[[tt:Комык теле]]
[[uz:Qoʻmiq tili]]
All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://nl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=34894045.
This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.