Revision 37710636 of "Zwarte dag" on nlwiki

'''Zwarte dag''' is een gevleugelde uitdrukking voor een dag waarop iets ongunstigs gebeurt.

Naar diverse historische gebeurtenissen, niet zelden op het gebied van de economie, wordt kortweg verwezen als ''Zwarte zondag'', ''Zwarte maandag'' enzovoort.

Ze zijn hier in Wikipedia ook gegroepeerd bij de [[speciale dag]]en (dagen met een jaarlijkse speciale betekenis of herdenking).

== Zwarte [[maandag]] ==
* [[14 april]] [[1360]]: Na een mislukte veldtocht wordt het Engelse leger tijdens de [[Honderdjarige Oorlog]] getroffen door een zware hagel- en onweersbui. De Engelse koning Edward III ziet dit als een teken van God en is nu bereid om over vrede te praten en zijn aanspraken op de Franse troon te laten vallen. Het resultaat is het [[Verdrag van Brétigny]], dat tevens een keerpunt in de strijd betekent: vanaf nu zijn de Fransen aan de winnende hand.
* [[19 oktober]] [[1987]]: Grootste val van de [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones]] in de geschiedenis.
* [[30 september]] [[1991]]: Een door [[Europese Unie|EU]]-voorzitter Nederland voorgestelde aanpassing van het verdrag van Rome wordt door de andere EU-lidstaten verworpen. In de Nederlandse politiek spreekt men van ''Zwarte maandag''.<ref>[http://hdl.handle.net/1887/12859 ''Mirakel en debacle : de Nederlandse besluitvorming over de Politieke Unie in het Verdrag van Maastricht'', van den Bos, B.R.A., 2008, Doctoral thesis, Leiden University]</ref>
* [[29 september]] [[2008]]: De [[AEX]] koers zakt met bijna 9%. Op deze dag maakten geen van alle beursgenoteerde bedrijven winst. Grootste verliezer was [[Fortis]] met 23% koersdaling. In de rest van Europa verloren de beurzen tussen de 4% en 6%. In Amerika lagen deze verliezen tussen de 6% en de 9%.
* [[6 oktober]] [[2008]]: De tweede zwarte maandag op een rij. De [[AEX]]-index daalt opnieuw fors met meer dan 9%. Ook op deze dag was er geen beursgenoteerd bedrijf dat winst maakte. Fortis bleef als enige stabiel op 0% omdat er die dag geen handel was in Fortis i.v.m. de nationalisering van het bedrijf. Grootste verliezer was [[AMG]] met ruim 31% koersdaling. In de rest van Europa en in Amerika verloren de beurzen tussen de 6% en 9%. De Dow Jones zakte zelfs door de 10000 punten heen.

== Zwarte [[dinsdag]] ==
* 29 oktober 1929: De financiële paniek na de [[beurskrach van 1929|beurskrach in New York]] bereikt zijn hoogtepunt.
* 7 februari 1933, een [[Geschiedenis_van_Suriname#Begin_20e_eeuw|bloedbad in Suriname]]
* 11 september 2001, de [[terroristische aanslagen op 11 september 2001]]
* Een spottende naam voor Patch Tuesday, de maandelijkse dinsdag waarop Microsoft de patches (reparatiesoftware) beschikbaar stelt voor het repareren van bugs en beveiligings lekken. Een patchday levert veel werk op voor de systeembeheerder. Het kan soms weken duren voordat iedere computer binnen het bedrijf voorzien is van de nieuwste/juiste patches.

== Zwarte [[woensdag]] ==
* [[16 september]] [[1992]]: Speculanten dwingen de Britse regering om het pond terug te trekken uit het systeem van Europese wisselkoersen ([[European Exchange Rate Mechanism|ERM]]).
*Woensdag voor Pasen: in [[Tsjechië]] wordt [[Schortelwoensdag]] Smerige of Zwarte Woensdag genoemd, omdat op deze dag alles werd schoongemaakt voor Pasen.

== Zwarte [[donderdag]] ==
* [[24 oktober]] [[1929]]: Beurscrash in New York.
* [[24 juli]] [[2003]]: In [[Guatemala]] vindt een serie gewelddadige politieke demonstraties plaats. Zie [[Zwarte donderdag (Guatemala)]].

== Zwarte [[vrijdag]] ==
* [[24 september]] [[1869]]: Goudspeculanten veroorzaken financiële paniek in de Verenigde Staten.
* [[31 januari]] [[1919]]: In Glasgow leidt een staking tot massale gevechten tussen stakers en politie.
* [[13 oktober]] [[1944]]: Tijdens de [[Slag om Woensdrecht]] trekt het [[Canada|Canadese]] [[Black Watch]] bataljon ten strijde door open en onder water gezet land. Het bataljon wordt bij de aanval nagenoeg vernietigd.
* [[9 februari]] [[1945]]: De slag boven Førdefjord verwijst naar de gevechtshandelingen van 9 februari 1945, toen Britse vliegtuigen een aanval deden op Duitse schepen die zich verborgen hielden in de Førdefjord in Noorwegen.
* [[8 september]] [[1978]]: In [[Iran]] worden protesten tegen het bewind van de sjah met geweld neergeslagen.
*De dag na [[Thanksgiving Day|Thanksgiving]] wordt door Amerikaanse winkeliers, vanwege de grote drukte, ''Black Friday'' genoemd.
*De laatste werkdag voor de kerstvakantie wordt door veel Britten afgesloten met extra uitbundig drankgebruik. Horecamedewerkers, taxichauffeurs, politie en ambulancepersoneel spreken van ''Black Friday''.

== Zwarte [[zaterdag]] ==
* [[26 januari]] [[1952]]. Daags nadat het [[Verenigd Koninkrijk|Britse]] leger een politiepost in [[Caïro (stad)|Caïro]] aanvalt, waarbij 43 doden vallen, komen [[Egypte (land)|Egyptische]] burgers en politieagenten in opstand tegen het Britse leger. Bij deze [[Zwarte zaterdag (Egypte)|zwarte zaterdag]] vallen dertig doden en honderden gewonden.
* [[31 juli]] [[1982]]. Tijdens de vakantiedrukte op de Franse snelwegen rijdt bij [[Beaune (Côte-d'Or)|Beaune]] een bus op enkele personenauto's in. Als gevolg van de botsing en de brand die daarop uitbreekt komen 53 mensen om, waaronder 44 kinderen tussen 6 en 15 jaar. In de Nederlandse media wordt ''[[Zwarte zaterdag (verkeer)|zwarte zaterdag]]'' hierna een gangbare term voor de jaarlijks terugkerende vakantiedrukte op de Franse snelwegen.

== Zwarte [[zondag]] ==
* [[24 november]] [[1991]]: Bij [[Belgische federale verkiezingen 1991|wetgevende verkiezingen]] in België behaalde het [[extreemrechts]]e [[Vlaams Blok]] zijn doorbraakoverwinning in Vlaanderen en meerbepaald in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. De naam ''Zwarte zondag'' wordt gebruikt door (politieke) tegenstanders van die partij. De dag kreeg overigens ook die bijnaam omdat andere partijen, zoals R.O.S.S.E.M. van [[Jean-Pierre Van Rossem]] veel proteststemmen kregen. Als reactie hierop wordt sinds [[1992]] op [[21 juli]] de [[Gent]]se [[Prijs voor de Democratie]] uitgereikt, een initiatief van ''Democratie 2000'' en ''[[Vereniging zonder winstoogmerk|vzw]] Trefpunt''. Men sprak voor de volgende verkiezingen zelfs over 'pikzwarte zondag'; de overrompeling door het Vlaams Blok. Deze bleef uit.
* ''Black Sunday'' is een boek van [[Thomas Harris]], die later bekend werd als schrijver van [[The Silence of the Lambs (boek)|The Silence of the Lambs]]. ''Black Sunday'' werd in [[1977]] door regisseur [[John Frankenheimer]] bewerkt tot een speelfilm.
* In het [[Rooms-katholieke Kerk|rooms-katholicisme]] is ''Zwarte Zondag'' de benaming voor de tweede zondag voor Pasen, waarop de kansel vroeger met zwart behangen werd.


{{Appendix}}

[[Categorie:Dag]]
[[Categorie:Uitdrukking]]