Revision 37775265 of "Cowboy" on nlwiki

[[Image:Texascowboys2.jpg|{{largethumb}}|Twee cowboys te paard]]
[[Image:Yerra en Corrientes.jpg|{{largethumb}}|Gauchos in [[Argentinië]]]]
[[Image:Rodeo Santa Susanna ranch.jpg|{{largethumb}}|Gauchos in [[Argentinië]]]]
[[Image:Mustering sheep in Patagonia.jpg|{{largethumb}}|Gauchos met schapen in [[Patagonië]]]]
[[Image:Vaqueiro Gonterre 1.JPG|{{largethumb}}|Vaqueiro in [[Brazilië]]]]
Een '''cowboy''' (een [[Engels]] woord dat letterlijk 'koeienjongen' betekent) was een persoon die de veekuddes, met name [[Koe (rund)|runderen]] op de uitgestrekte vlaktes in de [[Verenigde Staten]] moest bewaken en opdrijven. Hij reed daarbij op een [[paard (dier)|paard]] en wierp met een [[lasso]] om een koe of paard ([[mustang (paard)|mustang]]) te vangen. De cowboy zoals die te zien is in [[Western (genre)|westernfilms]], met rokende [[revolver (wapen)|revolvers]], bestaat niet meer en heeft historisch gezien ook nooit zo bestaan, maar leeft voort als stoere [[macho]] in films, boeken, stripverhalen en reclame.

==Aantallen, jaartallen==
Historici melden dat er slechts ongeveer 1/2 cowboy geweest zijn in Amerika en dat hun glorietijd (de periode waaruit wij ze kennen vanuit de films) relatief kort duurde van ca. 1860 tot 1886.

==Veehoeders, veedrijvers==
De hoofdtaak van de cowboys was om grote kudden runderen van de [[ranch]]es in Noord-[[Texas (staat)|Texas]] te drijven naar plaatsen als [[Abilene (Texas)|Abilene]] en [[Dodge City (Kansas)|Dodge City]], waar spoorwegstations waren, vanwaar de dieren per trein verder konden worden getransporteerd naar [[Chicago]], het centrum van de vleesverwerkende industrie.
Na verloop van tijd werden steeds meer [[prairie]]gebieden door [[akkerbouw]]ers omheind met [[prikkeldraad]] (wat soms tot confrontaties tussen vee- en akkerbouwers leidde), zodat het steeds moeilijker werd routes te vinden voor de kuddes. Bovendien werden steeds meer spoorlijnen naar de zuidelijke staten aangelegd zodat op den duur de meeste veetelers relatief dichtbij een station woonden en lange trektochten met het vee niet meer nodig waren. Omstreeks 1890 was het dan ook afgelopen met de bloeitijd van de cowboy.

==Cowboykleding en -uitrusting==
De [[kleding]] en de uitrusting van de cowboy waren afgestemd op het zware werk dat hij te verrichten had. Dit kon van streek tot streek verschillen .<br> 
Vaste onderdelen van de stereotype uitrusting zijn onder meer:
*De [[hoed]]: deze geeft bescherming tegen zon en regen en tegen laaghangende takken. 
:De archetypische cowboy uit de film draagt steeds zijn [[stetson]]. De filmindustrie in Hollywood droeg bij tot deze beeldvorming. Het is echter een misvatting te denken dat de veedrijvers in de 19de eeuw ook steeds dit hoofddeksel droegen. Het meest gedragen hoofddeksel voor cowboys was de bolhoed, maar ook mutsen en petten waren in gebruik volgens onderzoek van de Amerikaanse journalist en spoorweghistoricus [[Lucius Beebe]].
*De [[sporen (paardrijden)|sporen]] aan de laarzen zijn lang en puntig. Cowboys borstelden hun paarden zelden en daarom waren grote sporen nodig om door de geklitte vachten aanwijzingen te kunnen geven. Ook reden cowboys vaak op halfwilde paarden die met grove sporen makkelijker te besturen waren.
*De ''chaps'' (leren beenkappen): voorkomen slijtage aan de knieën en bieden bescherming tegen doornige struiken, bijtgrage paarden en scherpe hoorns van runderen.
*De [[bandana]]: een doek om de hals, die ook om de mond en de neus gebonden kon worden bij zandstormen (of overvallen).
*De [[laarzen]]: stevige [[rijlaars|rijlaarzen]], meestal van het type 'Spaanse laarzen' of [[cowboylaarzen]].
*De ''bullwhip'': een lange zweep van gevlochten leer waarmee men kan knallen en vee drijven.
*De [[lasso]]: een werptouw met een verschijfbare lus waarmee men een dier kan vangen.

==Tradities elders==
Cowboys in [[Western (film)|wildwest films]] zijn gebaseerd op de Noord-Amerikaanse cowboys. 
De kleding en uitrusting van de cowboys waren voor een groot deel ontleend aan de [[Mexico (land)|Mexicaanse]] ''[[charro (ruiter)|charro's]]''.

Ook in andere landen heeft dit beroep bestaan of bestaat het nog. In [[Italië]] heten zij ''buttero'', in de [[Camargue (gebied)|Camargue]] in [[Frankrijk]]: ''gardians'', in [[Hongarije]]: ''czikoski'', in [[Zuid-Amerika]]: ''[[gaucho]]'s'' en ''vaqueros'' en in [[Hawaï]]: ''paniolos''.

==Zie ook==
* [[Westernrijden]]; rijstijl en wedstrijden binnen de hedendaagse [[paardensport]], in de trant van de veehoeders in de [[Zuidelijke Verenigde Staten]].

{{Commonscat|Cowboys}}

[[Categorie:Agrarisch beroep]]
[[Categorie:Amerikaans symbool]]
[[Categorie:Cultuur in de Verenigde Staten]]
[[categorie:Ruiter naar type]]
[[Categorie:Wilde Westen]]

{{Link GA|es}}