Revision 39393457 of "Politieke correctheid" on nlwiki

{{NPOV|Het gelijkstellen van "verstandelijk gehandicapt" met "debiel" is maar een voorbeeldje|2=2010|3=01|4=18}}

'''Politieke correctheid''' is een manier van voorzichtig of omzichtig, dan wel verhuld praten over onderwerpen die politiek gevoelig liggen bij een deel van de samenleving. Politieke correctheid is dan een aanduiding voor een vorm van [[Normen en waarden|genormeerd]] [[taal]]gebruik of ook een aanduiding voor een vorm van genormeerd handelen in het algemeen.

Traditioneel doelde men vooral op wat thans de ''linkse politieke correctheid'' wordt genoemd, namelijk de belofte of toezegging van gelijke kansen. Niet-linkse stromingen ervoeren en ervaren dit als ''dwepen'' met niet haalbare beloften. In de voorbije jaren heeft zich echter naast de bestaande vorm een meer door politiek rechts gebezigde vorm van ontwikkeld. 

== Linkse politieke correctheid ==

''Politiek gevoelig'' betekende hier onder meer ''[[discriminatie|discriminerend]]'' (racistisch, seksistisch, et cetera), maar de terminologie wordt tegenwoordig ook gebruikt in bredere zin, los van algemene ethiek, bijvoorbeeld toegepast op wat binnen een gemeenschap of partij als taalgebruik wel of niet door de beugel kan.

Bij de traditioneel linkse partijen in de politiek wordt ''politieke correctheid'' vaak verbonden aan de [[emancipatie]] van minderheidsgroepen. Hiernaast is het niet mee willen gaan met discriminatoir denken een motivatie voor het gebruik van politiek correcte taal of gedrag.

=== Taalgebruik ===
Politiek correct taalgebruik is een in de [[jaren 70]] populair geworden taalgebruik waarbij voor woorden die sporen van [[discriminatie]] en ongelijkheid in zich dragen, passender alternatieven werden bedacht. [[Politiek]] correcte termen zijn hierdoor veelal [[eufemisme]]n. Tegenstanders hiervan associëren dit taalgebruik, waar dit tot het uiterste wordt doorgevoerd, met het door [[George Orwell]] in zijn boek [[1984 (boek)|1984]] bedachte [[nieuwspraak]]. Bovendien zijn de eufemismen vaak onderhevig aan [[Pejoratief|pejorisatie]]: ze verkrijgen zelf een negatieve gevoelswaarde doordat de gevoelens in de maatschappij niet veranderen ten opzichte van het achterliggende begrip. Bij onder andere ''buitenlander'' werden dikwijls nog abstractere eufemismen bedacht, zoals gastarbeider, allochtoon, nieuwe Nederlander, enzooorts. Het gewenste resultaat (acceptatie) kan dan geheel uitblijven.

Voorbeelden van typisch politiek correcte eufemismen zijn (of waren):
*''migrant'', ''nieuwe Nederlander / Belg'', ''vreemdeling'', ''medelander'' (voor: ''buitenlander'',''allochtoon'' of ''immigrant'')
*''zwarte, kleurling'' (voor: ''neger''. In de VS: ''African-American'')
*''medewerker'' (voor: ''personeelslid'')
*''defensie'' (voor: ''oorlog'')
*''gastarbeider, allochtoon'' (voor: ''buitenlander'')
*''verstandelijk gehandicapt'' (voor: ''debiel, idioot'')
*''mens met andere mogelijkheden, mensen met het downsyndroom'' (voor: ''mongool'')
*''mens met een beperking'' (voor: ''invalide, gehandicapte'')
*''delinquent'' (voor: ''misdadiger'')
*''crimineel milieu'' (voor: ''onderwereld'')
*''banenreductie'' (voor: ''massaontslag'')

Een voorbeeld van politieke correctheid in de rechter flank van het politieke spectrum is de kritiek op de term ''politiek correct'' zelf, met verwijt dat politiek correct taalgebruik ''nieuwsprakerig'' zou zijn en dat ''correct'' impliceert dat het andere ''incorrect'', dus fout zou zijn en niet andersdenkend.

=== Oorsprong === 
Politieke correctheid (in ver doorgedreven zin) is grotendeels geïnspireerd op het gedachtegoed van de marxistische, neo-marxistische of cultureel marxistische denktank, de [[Frankfurter Schule]] of [Frankfurt School], die voor ogen had om het marxistisch ideaal niet, zoals in de Sovjet-Unie, door revolutie te realiseren, maar door het promoten van een neo-marxistische cultuur. De grondslagen voor deze stroming werden vlak na de [[Eerste Wereldoorlog]] reeds gelegd.

Politieke correctheid wordt door tegenstanders daarom ook wel ''cultureel marxisme'' genoemd, vanwege de vermeende negatieve bijklank van marxisme en de waarschuwende invloed die uitgaat van deze, volgens tegenstanders beter de kern van het gedachtegoed beschrijvende, aanduiding.

=== Gedachtegoed ===
In ruimere zin wordt door veel gebruikers van vermeend discriminerend taalgebruik met ''politieke correctheid'' ook wel verwezen naar het linkse, op [[repressieve tolerantie]] gebaseerde gedachtegoed dat vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw de [[Nederland]]se politiek zou hebben gedomineerd. De term wordt dan vooral badinerend gebruikt voor diegenen die dit gedachtegoed op een [[dogma (algemeen)|dogmatische]] manier aanhangen, zonder oog te hebben voor de keerzijden. Ook klinkt in het gebruik van de term vaak het verwijt van onoprechtheid door: iemand die een politiek correct standpunt inneemt, zou dit vooral doen om bij een invloedrijke politieke groep in het gevlij te komen, of om voor een nobel te worden aangezien.

=== Geslacht ===
Politiek correct denken is ook aan de orde in de verhoudingen tussen de [[sekse]]n. In de laatste decennia zijn vele woorden voorzien van een vrouwelijke pendant (vrouwkracht, werkneemster) of zijn geslachtsneutraal gemaakt (menskracht). Volgens critici van het politiek correcte denken zijn slachtofferwoorden dikwijls vrouwelijk gebleven terwijl daders mannelijk worden benoemd. Soms verwordt ook juist de inhoud van een, op zich geslachtsneutraal woord, tot een geslachtsspecifieke inhoud. [[Huiselijk geweld]] heeft in het dagelijks [[taalgebruik]] bijna per definitie betrekking op een [[man (geslacht)|mannelijke]] dader en een [[vrouw]]elijk [[slachtoffer]].

=== Meer dan taal alleen ===
Waar politieke correctheid aanvankelijk alleen lelijke woorden en namen verving door nettere aanduidingen, werden in een later stadium ook uitspraken, stellingen, historische opvattingen en visies vervangen. Zo mocht bijvoorbeeld niet meer worden gesteld dat Columbus Amerika ontdekte, hij bereikte enkel als eerste Europeaan het land van de indianen. Politiek correcte mensen zien daarnaast bijvoorbeeld graag dat zwarte auteurs worden opgenomen in de [[literaire canon]].

Tegenwoordig kan de term politiek correct ook slaan op handelingen, gebeurtenissen of producten. Zo bestaat het begrip [[politiek correcte kunst]], hebben [[Britten (volk)|Britten]] volgens persberichten meer ''politiek correcte seks'' en nemen Nederlandse politici politiek correcte standpunten in.

=== Kritiek en kritiek op kritiek ===
Critici van politieke correctheid wijzen op het gevaar dat bepaalde onderwerpen moeilijk bespreekbaar, of zelfs taboe worden wanneer politiek correcte standpunten de norm zijn. Vaak schieten, volgens deze critici, de voorstanders van politieke correctheid te ver door en worden problemen die bijvoorbeeld ontstaan bij de minderheden hierdoor onderschat of verzwegen.

Volgens de critici van politieke correctheid veranderde de verschoning van de taal in een verdraaiing van de waarheid sinds uit naam van politieke correctheid ook uitspraken, stellingen, historische opvattingen en visies zijn vervangen. In het begrip politieke correctheid gaat dus een spanning schuil tussen beleefdheid en eerlijkheid.

Sinds de opkomst van politici als [[Pim Fortuyn]] en [[Geert Wilders]] is kritiek op sommige soorten politieke correctheid in Nederland niet langer algeheel taboe, met name in discussies rondom de [[Integratie (sociologie)|integratie]] van bepaalde groepen allochtonen, het verband tussen islam en [[moslimextremisme]], [[veelpleger]]s in de misdaad - en misbruik van [[Sociale zekerheid|sociale voorzieningen]].

In Vlaanderen bestaat een sterke maatschappelijke onderstroom die zich tegen het veronderstelde 'politiek correcte denken' richt, als discours van het Belgisch establishment.

== Rechtse politieke correctheid ==
Door de felle kritiek op de ''linkse politiek'' en door het feit dat die ideeën in grote delen van de maatschappij verworpen worden, lijkt een nieuw type politieke correctheid te ontstaan die die wenst te zeggen wat het op zou staan, zaken wenst te benoemen met man een paard. Het kritiseren van de islam, of in juridische kwesties altijd voor straf en wraak pleiten, kunnen hiervan kenmerken zijn. Op stilistisch vlak, zoals dat ook van de linkse politieke correctheid gezegd werd, zou een neiging tot verbloemende taal onstaan zijn. Een visie baseren op populistische vooroordelen of slogans heet dan 'zeggen waar het op staat' of werknemers ontslaan heet dan ''banen schrappen'' of ''afvloeien''. Mogelijk zou ook het [[klimaatnegationisme]] kunnen gezien worden als aansluitend bij de rechtse politieke correctheid. <ref>[http://www.volkskrant.nl/archief_gratis/article931115.ece/Nieuw_politiek_correct - Nieuwe politieke correctheid]</ref>

Niet zelden is [[neoliberaal]] [[hegemonisch]] denken een wezenlijk onderdeel van de rechtse politieke correctheid.

{{Appendix}}

[[Categorie:Politiek]]
[[Categorie:Ethiek]]
[[Categorie:Etiquette]]