Revision 46009692 of "Protectoraat" on nlwiki

Een '''protectoraat''' is algemeen beschouwd een [[staat]] waarover een sterkere staat, de [[suzerein]], beschikking heeft. Formeel zijn het aparte staten, maar de suzerein maakt de dienst uit in het protectoraat.

Protectoraten waren een normale zaak in de [[feodaliteit|feodale]] [[middeleeuwen]]. Ze maakten deel uit van het [[leenstelsel]], waarbij graafschappen en hertogdommen onder protectie van koningen stonden. Met het groeiende staatsbewustzijn van landen als [[Frankrijk]], is deze feodale opvatting en versnippering verder uitgehold tot een sterkere macht van het centraal gezag, ten koste van de bevoegdheden van de protectoraten.

In principe kan een staat zelf om bescherming vragen aan een sterkere staat indien ze bedreigd wordt door een externe macht, al zijn daar in de praktijk niet veel voorbeelden van. Een mogelijk voorbeeld zou [[Eerste Slowaakse Republiek|Slowakije]] kunnen zijn, dat [[Nazi-Duitsland|Duitsland]] in [[1939]] als zijn beschermheer aannam, tegen invasies van [[Hongarije]] en [[Polen]], al kan de vrijwilligheid worden betwijfeld. [[Tsjechië]] wordt in die periode verkeerdelijk als een protectoraat van Duitsland gezien, het [[Protectoraat Bohemen en Moravië]] genaamd, maar in feite was dit een zuivere [[annexatie]], die ter rechtvaardiging de titel van protectoraat kreeg. Een ander voorbeeld is [[Geschiedenis van modern Egypte|Egypte]], dat van [[1882]] (na het oproer van [[Ahmed Urabi]]) tot [[1922]] onder protectoraat van het [[Verenigd Koninkrijk]] stond. Een hedendaags protectoraat is [[Monaco]], de suzerein is namelijk Frankrijk.

Ook in het [[kolonisatie|koloniale tijdperk]] werden vele protectoraten ingesteld. Hoewel de term een minder sterke afhankelijkheid doet vermoeden, was de status van een protectoraat meestal vergelijkbaar met die van een [[kolonie (staatkundig)|kolonie]]. Het verschil is dat in een protectoraat de bestaande staat en zijn instituties en staatshoofd werden behouden, maar onder controle van de suzerein kwamen, terwijl in een kolonie op het hoogste niveau vertegenwoordigers van de koloniale macht officieel de macht kregen, en alleen op meer lokaal niveau de bestaande instituties behouden bleven.

[[Categorie:Land naar type]]
[[Categorie:Protectoraat| Protectoraat]]
[[Categorie:Gebiedsnaam]]