Difference between revisions 295783 and 295898 on nlwikibooks

== De gradaties van wissen ==
=== Delete ===
Bij de meeste besturingssystemen zal een bestand of map verwijderen met de delete-toets ervoor zorgen dat het niet echt wordt verwijderd, maar wordt ''verplaatst'' naar een Prullenbak. Deze Prullenbak kan je beschouwen als een speciale map, waarin verwijderde mappen en bestanden nog worden bewaard. Zo kan je deze relatief snel terugplaatsen.

Toch zijn er situaties waar de delete-toets toch bestanden of mappen mogelijks onmiddellijk verwijderd:
* Op een USB-stick is bij Windows geen Prullenbak aanwezig.
* Ook bestanden op een netwerkschijf worden vaak onmiddellijk verwijderd.
* Als je verwijdert via het <code>del</code>-commando in een <code>cmd</code>-venster zal ook hier geen Prullenbak worden gebruikt.

=== Shift+delete ===
Er zijn situaties waar je de Prullenbak niet wenst te gebruiken. Je wil bv. ruimte vrijmaken, maar als een grote map wordt ''verplaatst'' naar de Prullenbak, win je zo geen ruimte. Vaak zal de sneltoets <code>shift</code>+<code>delete</code> ervoor zorgen dat een bestand onmiddellijk wordt verwijderd, zonder te worden verplaatst naar de Prullenbak.

=== Echt wissen ===
Wat als we niet willen dat data teruggehaald kan worden. Je verkoopt bv. jouw pc en wil niet dat die andere jouw data kan terughalen. Dit is nog een stap verder in de gradaties van wissen: dit is het domein van [[w:en:data erasure|data erasure]]. Zo kan je met [[w:en:Darik's Boot and Nuke|dban]] een volledige harde schijf wissen, maar er is ook software die individuele bestanden definitief kan wissen. Het is wel opletten met flash gebaseerd geheugen (bv. een SSD of USB-stick), omdat dit opslagmedium anders werkt dan een harde schijf. Daar kan er met geavanceerde technieken alsnog data teruggehaald worden.

⏎
⏎
== Gegevensherstel ==
Wat als bestanden of mappen niet meer in de Prullenbak zitten, maar dat je deze toch nog nodig hebt? Dit kan het gevolg zijn van 'Prullenbak leegmaken', 'Schijfopruiming' of 'Shift+delete'. Maar ook malware is vaak niet zo vriendelijk om de Prullenbak te gebruiken.

=== Back-up terugplaatsen ===
Het gemakkelijkste is het terugplaatsen van een back-up. Bij een goede back-upstrategie zijn zo ook onmiddellijk de juiste rechten en andere metadata in orde. Voor deze vorm van gegevensherstel is een apart boek over [[Veilig op het internet/Back-up|back-up]] gemaakt.

=== Op goed geluk ===
Geen back-up genomen? Dan is het toch mogelijk om [[w:Gegevensherstel|gegevensherstel]] te doen (en: [[w:en:Data_recovery|data recovery]]). Dit is het van mediadragers, zoals een harde schijf of USB-stick, terughalen van gegevens die verloren lijken te zijn. Veelal staan deze verloren gewaande gegevens nog gewoon op de desbetreffende mediadrager, maar zijn ze om de een of andere reden niet direct meer opvraagbaar, waardoor ze via omwegen weer tevoorschijn moeten worden gehaald. Ook in het kader van opsporingsonderzoek worden gewiste gegevens vanaf harde schijven gerecoverd.

De reden is dat het voor een besturingssysteem (OS) veel te lang zou duren om een map of bestand écht te wissen. Dan moet nl. iedere bit overschreven worden met een 0. Het is veel gemakkelijker als het OS aangeeft dat een groep van bits (bv. een sector van 512 B of een cluster van 4 KiB) mag overschreven worden. De eigenlijke data blijft dan staan en het OS kan eigenlijk met 1 bit aangeven of een bepaalde ruimte al of niet mag gebruikt worden. Bv. 0 = mag gebruikt worden ; 1 = is in gebruik.

Uiteraard is dit niet zonder risico: als je hebt vastgesteld dat je data wil kunnen terughalen, dan kan op ieder moment je oude data overschreven worden (opslaan van een bestand, updates,...). Als je een [[w:en:List of data recovery software|programma voor gegevensherstel]] gebruikt (zoals [[w:Recuva|Recuva]]), moet je onderstaande zaken in acht nemen. De meeste tips komen erop neer dat je hoe dan ook moet vermijden dat er wijzigingen gebeuren aan de harde schijf.

* Schakel alle spanning uit. Als er een probleem is met een harde schijf, vererger dit dan niet door jouw computer meerdere malen opnieuw op te starten. Indien het probleem van fysieke aard is, maak je het hierdoor alleen maar erger. Je kunt al je gegevens binnen enkele seconden kwijt zijn. 
* Bel een specialist voor professioneel advies. Probeer niet zelf het wiel uit te vinden. 
* Raak de harde schijf intern niet aan. Open de harde schijf nooit zelf. Verwijder geen schroeven. Door slechts één schroef los te draaien kan de schade verergeren. 
* Herinstalleer het besturingssysteem niet. Dit zal je geen toegang geven tot oude bestanden. 
* Vermijd het gebruik van automatische ''recoverytools''. Wat men ook beweert, zulke tools zijn niet in staat om te gaan met fysieke schade. Ze zullen de schade eerder verergeren. 
* Als het zou gaan om een IDE/PATA harde schijf: koppel deze aan slave, en mogelijk lees je de harddiskinhoud. Deze optie is zeker handig als alleen het besturingssysteem echt is vastgelopen. De systeemhersteloptie van sommige besturingssystemen werkt niet altijd, koppelen als slave is een eerste aanbevolen keuze.
* Zorg ervoor dat je de volgende keer wél een [[Veilig op het internet/Back-up|back-up]]  hebt genomen!

{{Sub}}