Revision 284308 of "Netwerkbekabeling/Inleiding" on nlwikibooks

Steve Jobs zou in 1985 gezegd hebben "''The most compelling reason for most people to buy a computer for the home will be to link it to a nationwide communications network. We're just in the beginning stages of what will be a truly remarkable breakthrough for most people - as remarkable as the telephone.''"

Zoveel jaren later kunnen we zijn uitspraak alleen maar beamen. Dit Wikibook gaat over netwerkbekabeling waar je als particulier of als KMO zou kunnen mee te maken krijgen:
* '''Coaxiale kabel''' heeft in een LAN geen toepassingen meer, daar dit werd verdrongen door UTP. Het wordt wel nog gebruikt als netwerkbekabeling door bv. de ISP [[w:Telenet|Telenet]], nl. van het wijkcentrum tot aan het toegangsnetwerk van de klant. 
* '''UTP''' (Unshielded Twisted Pair) wordt heel vaak gebruikt in LAN omgevingen.
* '''Elektriciteitsbekabeling''' kennen we vooral van het voorzien van elektrische energie aan apparaten, maar deze kan ook gebruikt worden om signalen door te sturen. Men spreekt dan over "Power line communication". Dit is interessant als UTP-bekabeling ontbreekt of draadloos ongewenst is.
* '''Glasvezel''' heeft de hoogste snelheid, maar is nog niet voor ín huizen van particulieren en KMO's. Toch kan je er onrechtstreeks mee te maken hebben, als je ISP deze mogelijkheid aanbiedt.

Deze tekst gaat niet over draadloze netwerken, noch over de installatie van software om een netwerk operationeel te maken of om andere nuttige dingen met een netwerk te doen.

== Netwerktopologie ==
De indeling en koppelingen van bijvoorbeeld computers binnen een netwerk (of telefooncentrales in een telecommunicatienetwerk) noemt men de '''[[w:Netwerktopologie|netwerktopologie]]'''. Dit is dus de manier waarop de computers of telefooncentrales onderling met elkaar verbonden zijn.

{|-
|[[Bestand:Star topology.png]]
|Bij computers in een LAN is de '''stertopologie''' de meest gebruikte topologie op dit moment voor internet. Alle computers (of andere apparaten of eventueel 'nodes') worden aangesloten op een centraal punt, meestal een switch.

Een voordeel is dat je relatief gemakkelijk het netwerk kan uitbreiden, maar een nadeel is dat er zo een single point of failure ontstaat.

Voorbeeld: UTP.
|}

{|
|-
|[[Bestand:BusNetwerk.png]]
|Bij een '''bustopologie''' zijn alle computers aangesloten op dezelfde kabel en communiceren ze met elkaar via deze enkele verbinding, de zogeheten backbone. De uiteinden hiervan zijn niet met elkaar verbonden; ze zijn afgesloten door middel van een terminator.

Er is weinig kabel nodig, maar als de kabel defect geraakt, heb je een single point of failure.

Voorbeelden: [[w:Power line communication|Power Line Communication]], [[w:Wifi|wifi]] (weliswaar zonder kabel), coaxiaal Ethernet (vandaag niet meer toegepast).
|}

Er zijn ook nog andere topologieën, zoals een maasnetwerk, een ringnetwerk of boomnetwerk.

Bij bovenstaande omschrijvingen wordt de ''fysieke'' topologie beschreven: hoe de verschillende componenten en bekabeling fysisch worden geplaatst. Als men het heeft over de ''logische'' topologie, dan toont men hoe de data in een netwerk loopt, los van het fysieke ontwerp. Zo was het UTP-netwerk met [[w:Hub (hardware)|hubs]] fysiek een sternetwerk, maar logisch een busnetwerk.

{{Commonscat|Network topology}}

== IEEE 802.3 ==
[[w:en:IEEE_802.3|IEEE 802.3]] is een werkgroep en een verzameling van IEEE standaarden, ontwikkeld door deze werkgroep i.v.m. bedraad Ethernet. Dit is meestal een LAN-technologie, maar er bestaan ook WAN toepassingen. De fysieke verbindingen tussen knooppunten (hubs, switches, routers) gebeuren d.m.v. verschillende types van koper of glasvezel. De werkgroep denkt hierbij oa. na over snelheid, zuinigheid en foutcorrectie.

{{Bericht
|titel=''Standaard voor bedrade netwerken krijgt update''
|bericht=De standaardenorganisatie die verantwoordelijk is voor onder meer netwerken, de IEEE, heeft een standaard voor een nieuwe versie van ethernet goedgekeurd. De 2012-revisie zou backwards compatible blijven met de huidige standaard, die in 2008 voor het laatst werd geüpdatet. Maar deze revisie moet snellere en zuinigere bedrade netwerken mogelijk maken. De belangrijkste veranderingen zijn ondersteuning voor 40Gbps- en 100Gbps-netwerksnelheden en verbeterde ondersteuning voor 10Gbps [[w:en:Ethernet passive optical network|epons]]. Ook de ondersteuning voor embedded netwerken in auto's moet verbeterd zijn. In de 2012-standaard werd ook de 802.at-2009-standaard, beter bekend als power-over-ethernet, opgenomen, die vereist dat poe-hardware tot 25,5W moet kunnen leveren of vragen.

{{voetnoot web | titel= Standaard voor bedrade netwerken krijgt update | uitgever=tweakers.net | datum=2012-09-06 | taal=nl | url=http://tweakers.net/nieuws/84210/standaard-voor-bedrade-netwerken-krijgt.html }}

|type=nb
|afbeelding=Feed-icon.svg}}

Er bestaan verschillende types, zoals 100BaseTX, 1000BaseT, 100BASE-FX...:
* Het eerste gedeelte (100Base) geeft de basissnelheid aan: dit is de maximale '''theoretisch''' haalbare snelheid in Mbps (megabits per seconde). Denk dus niet dat je met 100BaseTX ook een daadwerkelijke snelheid van 100Mbps haalt.
* Het gedeelte erna duidt op het gebruikte medium en in sommige gevallen ook hoe dit medium aangesloten moet worden. Zo duidt T op [[w:Getwist paar|getwist paar]] ([[w:en:Twisted pair|twisted pair]]) en F op [[w:Glasvezel|glasvezel]] ([[w:en:Optical fiber|fiber]]).

== Gestructureerde bekabeling ==
Vroeger had je voor telefonie, computers en televisie vaak aparte bekabeling nodig. Wanneer nu een commmunicatiestructuur moet gebouwd worden, zal men kiezen voor gestructureerde bekabeling (en: ''[[w:en:Structured cabling|structured cabling]]''). Dan is er een universeel bekabelingssysteem, waar men op een eenvoudige manier computerapparatuur, telefonie,... kan aansluiten. Men kan bijvoorbeeld een computer of telefoon van locatie wisselen zonder de bestaande bedrading te moeten wijzigen.

== Bandbreedte en kanaalcapaciteit ==
In de telecommunicatie wordt met [[w:Bandbreedte|bandbreedte]] van een transmissiekanaal het verschil bedoeld tussen de hoogste frequentie die wordt doorgelaten en de laagst doorgelaten frequentie. De eenheid is dus hertz. Zo is bijvoorbeeld in de bedrade telefonie de gebruikte "band" het gedeelte gaande van 300 Hz (hertz) tot 3400 Hz, wat resulteert in een bandbreedte van 3100 Hz of 3,1 kHz.

In datacommunicatie wordt met bandbreedte soms aangegeven hoeveel data per seconde door een verbinding verstuurd kan worden. 'Gebruikte bandbreedte' geeft aan, wat van de 'beschikbare bandbreedte' feitelijk is gebruikt. Juister is om in dat geval te spreken van [[w:kanaalcapaciteit|kanaalcapaciteit]], deze wordt dan veelal uitgedrukt in bit/s (bits per seconde), kbit/s (kilobit per seconde vroeger ook wel 'kbps' genoemd), kbyte/s (kilobytes per seconde), Mbit/s (megabits per seconde), enzovoorts. Met de steeds groeiende bandbreedte die beschikbaar komt, wordt het werken met Gbit/s normaal.

De werkelijke kanaalcapaciteit is meestal kleiner dan de theoretische. Ze wordt beïnvloed door:
* de signaalsterkte
* de standvastigheid van de verbinding
* de aard van de gebruikte kabels (koper, glasvezel, twisted pair, coax-kabel enz.)
* gebruik van kabels of draadloze toepassingen
* de gebruikte communicatieprotocollen.
* het gebruik van datacompressiealgoritmes
* de afstand en de nodige repeaters (signaalversterkers) om die afstand te overbruggen.
* de mate van gebruik van het netwerk.

In internet-toepassingen wordt de term 'bandbreedte' soms gebruikt om ogenblikkelijke transferlimiet aan te geven (kbit/s). Nauw verwant hieraan is de gewoonte van sommige providers om soms transferlimieten aan te geven (MB/dag, GB/maand). Er zijn echter ook veel providers die werken met een zogenaamde fair-use-policy. Dit houdt in dat men in redelijkheid gebruik mag maken van de functies, echter niet moet overdrijven. De grens hiervan is moeilijk te bepalen en daarom blijft dit altijd een punt van discussie.

Enkele courante waarden:
* [[w:modem|modem]]: 14.4 kbit/s, 28.8 kbit/s, 56 kbit/s
* ''[[w:Integrated Services Digital Network|Integrated Services Digital Network]]'' (ISDN): 64 kbit/s, 128 kbit/s
* ''[[w:Asymmetric Digital Subscriber Line|Asymmetric Digital Subscriber Line]]'' (ADSL): 1 Mbit/s, 2 Mbit/s, 4 Mbit/s, 8 Mbit/s
* [[w:ADSL2|ADSL2]]+: tot 24 Mbit/s
* [[w:Kabelinternet|kabel]]: 5 Mbit/s, 25 Mbit/s, 30 Mbit/s, 50 Mbit/s, 60 Mbit/s, 90 Mbit/s, 120 Mbit/s,
* [[w:VDSL|VDSL]]: tot 52 Mbit/s
* [[w:glasvezel|glasvezel]]: tot 10 Gbit/s

== Bandbreedte en latency ==
De termen bandbreedte en latency zijn weliswaar bepalend voor de snelheid van een netwerk, maar zijn toch geen synoniemen. <ref>[http://www.dslreports.com/faq/694 Latency versus Bandwidth - What is it?]</ref>

* De latency in een netwerk is een vertraging in het netwerk. Om dit te meten wordt vaak ping gebruikt, dat een uitkomst in milliseconden geeft. Dit zal zorgen dat een klein pakket aan data, bv. 32 bytes, naar een doelhost wordt gestuurd, waarbij de RTT wordt gemeten. Deze Round Trip Time meet hoelang het duurt voor dat pakketje om de doelhost te bereiken en terug te keren naar de bronhost. Hoe lager de uitkomst, hoe beter. Van invloed is oa. de afstand, waardoor een ping van 0,684 ms in een lokaal netwerk als normaal wordt beschouwd, maar naar een satelliet wel héél snel zou zijn.

* De bandbreedte verwijst naar de hoeveelheid data dat per seconde kan worden getransfereerd.

Het zou kunnen dat de bandbreedte heel hoog ligt, maar dat je toch een traag gevoel krijgt van snelheid. Stel je bv. volgende situaties voor, waarbij je een hoge bandbreedte hebt, maar helaas ook een hoge ping:
* Je wil de laatste iso van Ubuntu downloaden en je merkt dat het downloadvenster lang op zich laat wachten, maar eens je bent begonnen met downloaden staan de honderden megabytes in een mum van tijd op je harde schijf. Je bent tevreden over de snelheid. In deze situatie speelt de hoge ping weinig rol.
* Ondertussen ben je ook aan het audiochatten met iemand, maar je merkt dat je bijna in walkie-talkie modus moet communiceren, omdat het héél lang duurt voordat jouw audio de andere kant heeft bereikt en vice versa. Je bent ontevreden over de snelheid, omdat de hoge ping hier wel een grote rol speelt.

Ook gamers zullen zich herkennen in die laatste situatie en willen graag een lage ping. Hebben ze die niet, dan zal het spel "[[w:Lag|laggen]]".

In deze context is volgend citaat ook belangrijk:

{{Citaat|
Onderschat nooit de bandbreedte van een stationwagen vol met tapes die via de autostrade dendert |Andrew S. Tanenbaum, Computer Networks, 1989, page 57, isbn 0-13-166836-6|
Never underestimate the bandwidth of a station wagon full of tapes hurtling down the highway.|taal=en}}

Alhoewel tapes vandaag de dag oubollig aandoen, blijft de uitspraak uit 1989 van Tanenbaum nog geldig. Stel dat er op enkele honderden kilometers van jou terabytes van data op tapes staat en dat je de keuze hebt om die via het internet te downloaden, of om die allemaal in een [[w:Stationwagen|stationwagen/break]] te laden en te vervoeren (men spreekt dan soms over [[w:en:Sneakernet|sneakernet]]). De stationwagen heeft duidelijk een hoge ping, maar mogelijks is deze toch sneller dan het internet, door zijn hoge bandbreedte.

{{Bericht
|titel=''Duif is sneller dan internet in Zuid-Afrika''
|bericht=Winston is een elf maanden oude duif. Hij had één uur en acht minuten nodig om een afstand van 80 kilometer af te leggen met 4 GB data aan zijn poot. Inclusief het downloaden duurde de transfer per duif twee uur, zes minuten en 57 seconden. Dat was zelfs geen nipte overwinning voor Winston, want via internet was op die tijd amper vier procent van de gegevens overgebracht. Met deze vreemde wedstrijd wou het Zuid-Afrikaans technologiebedrijf in 2009 benadrukken dat internet in Zuid-Afrika nog steeds veel te traag is.
{{voetnoot web | titel=Duif is sneller dan internet in Zuid-Afrika | uitgever=Het Laatste Nieuws | datum=2009-09-09 | taal=nl | url=http://www.hln.be/hln/nl/4125/Internet/article/detail/990834/2009/09/09/Duif-is-sneller-dan-internet-in-Zuid-Afrika.dhtml }}

|type=nb
|afbeelding=Feed-icon.svg}}

<references />

<!-- ----- Hieronder onderhoudsmeldingen, niet verwijderen ----- -->

{{sub}}