Difference between revisions 1420392 and 1420401 on ocwiki

< previous diff
next diff >
Espeluga d'Altamira e Art Rupèstre Paleolitic deu Nòrd d'Espanha
<!--Article redigit en gascon-->
{{UNESCO}}
L'[[art rupèstre]] [[paleolitic]] qu'ei ua forma d'expression grafica realizada suber supòrts non gastables, atau las parets arrocassosas de las [[espeluga]]s e deus abrics. Tà la soa execucion que hon emplegadas, isoladas o en combinason, las tecnicas de la [[pintrura]] e de la gravadura. La purmèra, a basa de colorants obtienguts d'oxids de [[hèr]] o de [[carbon]] de [[husta]] aplicats dab las [[man]]s, dab creions e pincèus, dab l'ajuda de tampons o en bohant a truvèrs de tuièus. La dusau, entalhant e gratant la paret dab burins de silèx.

Aqueste [[art]] que representa mei que mei [[animau]]s, mes tanben signes de sens esconut e pas sovent figuras [[Homo sapiens|umanas]]. Que constitueish la manifestacion mei pura de la [[pensada]] [[Simbòl|simbolica]] deus nostes davancèrs, los purmèrs ''[[homo sapiens]]'' qui colonizèn l'[[occident]] [[Euròpa|europèu]] {{formatnum:35000}} ans a.

Aqueth cicle artistic que durè haut o baish {{formatnum:25000}} ans e que s'i destria mantun periòde o {{Cita|estil}}, en mei de diferéncias [[region]]aus qui defineishen matua zona d'un fenomèn [[cultura]]u hèra estenut suber la [[geografia]] europèa. De cap a {{formatnum:10000}} ans abans lo present que desapareishó shens deishar traça, au ritme deus cambiaments de l'[[environament]] qui mièn a l'[[Olocèn]] e de las transformacions [[Economia|economicas]] e [[Societat|sociaus]] qui aqueths e comportèn.

En [[1985]], l'[[UNESCO]] qu'arreconegó la valor universau excepcionau de l'[[Bauma d'Altamira|Espeluga d'Altamira]], en tot considerar-la com un deus purmèrs testimònis deu gèni creator uman e ua pròva de formas de vida avalidas millennis a. En [[2008]], lo Comitat deu [[Patrimòni Mondiau]] qu'eslarguè aquera declaracion a 17 autas [[espeluga]]s ondradas deu [[Astúrias|Principat d'Astúrias]], de [[Cantàbria]] e de la [[Comunautat Autonòma Basca]], caracteristicas d'aqueth fenomèn de l'[[art parietau]] primitiu. 

La causida d'aquestes jaciments [[Arqueologia|arqueologis]] com membres de la lista deu [[Patrimòni Mondiau de l'Umanitat]] que representa, en medish temps, un privilègi e ua obligacion d'ua desmarcha ordonada e eficaça. Las administracions concernidas qu'an dessenhat un plan de gestion e qu'an creat ua Comission de Coordinacion, constituida per representants de las tres [[Comunautat autonòma d'Espanha|comunautats autonòmas]] e deu Ministèri de la Cultura.

Aqueth extraordinari eretatge, deu quau èm los guardians [[Temps|temporaris]], ara que concerneish tot lo món.

=== [[Astúrias|Principat d'Astúrias]] ===
* Espeluga de Tito Bustillo a [[Ribeseya]].
* Espeluga de Candamu.
* Espeluga de la Covaciella a Cabrales.
* Espeluga de Llonín a Peñamellera Alta.
* Espeluga deu Pindal a Ribedeva.

=== [[Cantàbria]] ===
* [[Bauma d'Altamira|Espeluga d'Altamira]] a [[Santillana del Mar]].
* Espeluga de Chufín a [[Rionansa]].
* Espeluga d'Hornos de la Peña a San Felices de Buelna.
* Ensemble de las Espelugas deu Monte Castillo a Puente Viesgo, inclusent :
** Espeluga de Las Monedas.
** Espeluga deu Castillo.
** Espeluga de Las Chimeneas.
** Espeluga de La Pasiega. 
* Espeluga deu Pendo a Camargo.
* [[Ensemble karstic deu malhont de La Garma|Espeluga de La Garma]] enter [[Ribamontán al Monte]] e [[Ribamontán al Mar]].
* Espeluga de Covalanas a Ramales de la Victoria.

=== [[Comunautat Autonòma Basca|Comunautat Autonòma deu Bascoat]] ===
* [[Espeluga de Santimamiñe]] a [[Kortezubi]].
* [[Espeluga d'Ekain]] a [[Deba]].
* [[Espeluga d'Altxerri]] a [[Aia]].

{{Portal preïstòria}}

[[Categoria:Sit preïstoric]]

[[en:Cave of Altamira and Paleolithic Cave Art of Northern Spain]]
[[es:Cueva de Altamira y arte rupestre paleolítico del norte de España]]
[[eu:Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea]]
[[hu:Észak-Spanyolország paleolitikus barlangi művészete]]