Difference between revisions 1681074 and 1770522 on ocwiki

<!--Article redigit en lengadocian-->
{{Omon|Eròdes (omonimia)}}
[[Fichièr:Herod coin.jpg|thumb|right|250px|[[Moneda]] d'Eròdes lo Grand.]]
'''Eròdes lo Grand''' (var. '''Eròdes lo Gran''') (en [[ebrieu]], הורדוס ''Hordos'') (73-4 abC) foguèt [[rei]] de [[Judèa]], [[Galilèa]], [[Samària]], e [[Idumèa]] tre 40 abC fins a 4 abC. 

Nasquèt a Ascalon o Ashkelon en 73 abC, d'Antipater o Antipas un [[Idumèa|idumèu]] que Roma recompensèt sa fidelitat en lo designar governador de Juda en 47 abC, e de Cipros, una princessa aràbia de [[Petra]]. Encara que los idumèus, coma lo [[paire]] d'Eròdes, èran pas de [[josieu]]s, en 125 abC èran estats someses pel macabèu [[Joan Ircan]] e les èra estat impausada la [[religion]] josieva e èran considerats d'assimilats, e formalament josieus. Quand Eròdes succediguèt a son paire, aproximativament en 40 abC, obtenguèt del Senat roman lo títol de [[rei]] de Juda.

Sa primièra femna èra Doris, mas en 38 abC se maridèt amb Mariamne, filha d'Ircan II, del linhatge dels macabèus o [[asmonean]]s. Se desfaguèt de sos rivals: mandèt tuar Antigon, filh d'Aristòbul II de Juda per se garantir del títol reial, en mai de la maire e lo fraire (l'èxrei Aristòbul III) de sa femna Mariamne, e de dos dels filhs qu'aguèt de Mariamne, Alexandre e Aristòbul, acusats de conspiracion (6 abC); lo denonciant èra estat Antipater, lo filh qu'aguèt de sa primièra femna Doris; aquel foguèt tanben executat en 4 abC acusat d'aver ensajat d'empoisonar Eròdes. 

Se maridèt tanben amb dos [[neboda]]s de noms desconeguts, amb Mariamne II (filha del grand sacerdòt Simon), amb la samaritana Maltace, amb la [[Jerusalèm|jerosolimitana]] Cleopatra, amb Palas, amb Fedra (maire de Roxana), e amb Elpis (maire de Salomé). 

Eròdes foguèt un governant bon mas pauc car. En 25 abC, una annada de fam, vendèt las riquesas de sos palais per crompar en [[Egipte]] de [[blat]] que despartiguèt entre lo pòble. En 22 abC comencèt lo bastiment del [[temple de Jerusalèm]]. Fondèt tanben la [[ciutat]] de [[Cesarèa]]. 

Sembla una invencion lo relat de l'Evangèli de ''Matieu'' sus una tuada supausada de mainatges per paur del [[Messias]] [[Jèsus]], que de legendas similaras se trapan dins d'autras culturas. 

Sos filhs foguèron: 
* Antipater, de sa femna Doris. 
* Aristòbul, Alexandre, Salampsi e Cipros, de sa femna Mariamne.
* [[Eròdes Filip II]], de sa femna Mariamne II.
* [[Eròdes Archelau]], [[Eròdes Antipas]] e Olimpias, de sa femna Maltace.
* Filip, de sa femna Cleòpatra.  
* Fasael, de sa femna Palas. 

Moriguèt a [[Jerusalèm]] lo 12 o lo 13 de març de 4 abC. Encara que designèt eretièr [[Eròdes Archelau]], [[Octavi August]] despartiguèt lo reialme de Juda entre tres: 
* [[Eròdes Archelau]], etnarca de Juda, [[Samària]] e [[Idumèa]].  
* [[Eròdes Antipas]], tetrarca de Galilèa e [[Perèa]]. 
* [[Eròdes Filip II]], tetrarca de Bashan ([[Batanèa]]), Gaulanitida ([[Golan]]), Traconitida e Auranitida.

{{DEFAULTSORT:Eròdes}}

[[Categoria:Rei de Juda]]
[[Categoria:Antiquitat]]
[[Categoria:Personalitat politica de la Roma antica]]
[[Categoria:Israèl antic]]
[[Categoria:Personatge del Novèl Testament]]
[[Categoria:Naissença en -73]]
[[Categoria:Decès en -4]]

{{Ligam AdQ|fi}}

[[ar:هيرودس الأول]]
[[be:Ірад Вялікі]]
[[bg:Ирод Велики]]
[[br:Herodez Veur]]
[[ca:Herodes el gran]]
[[cs:Herodes Veliký]]
[[cy:Herod Fawr]]
[[da:Herodes den Store]]
[[de:Herodes der Große]]
[[el:Ηρώδης ο Μέγας]]
[[en:Herod the Great]]
[[eo:Herodo la Granda]]
[[es:Herodes I el Grande]]
[[et:Herodes]]
[[eu:Herodes I.a Handia]]
[[fa:هیرود بزرگ]]
[[fi:Herodes]]
[[fr:Hérode Ier le Grand]]
[[ga:Héaród Mór]]
[[gl:Herodes]]
[[he:הורדוס]]
[[hi:हेरोद महान]]
[[hr:Herod I. Veliki]]
[[hu:Heródes]]
[[id:Herodes yang Agung]]
[[it:Erode il Grande]]
[[ja:ヘロデ大王]]
[[ko:헤로데 1세]]
[[la:Herodes]]
[[lt:Erodas I Didysis]]
[[lv:Hērods Lielais]]
[[nl:Herodes I]]
[[no:Herodes den store]]
[[pl:Herod Wielki]]
[[pt:Herodes, o Grande]]
[[ro:Irod cel Mare]]
[[ru:Ирод I Великий]]
[[sh:Herod Veliki]]
[[sk:Herodes Veľký]]
[[sl:Herod Veliki]]
[[sr:Ирод Велики]]
[[sv:Herodes den store]]
[[sw:Herode Mkuu]]
[[ta:முதலாம் ஏரோது]]
[[th:พระเจ้าเฮโรดมหาราช]]
[[tl:Herodes ang Dakila]]
[[tr:Hirodes]]
[[uk:Ірод I Великий]]
[[vi:Herod Đại đế]]
[[yi:הורדוס]]
[[zh:大希律王ta:முதலாம் ஏரோது]]