Difference between revisions 1770184 and 1865786 on ocwiki

{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}⏎
<!--Article redigit en lengadocian-->
[[Fichièr:Cantar de mio Cid f. 1r (rep).jpg|thumb|300px|Lo començament del manuscrit de la ''Cançon de mio Cid'' gardat a la Bibliotèca Nacionala d'Espanha]]
La '''''Cançon de mio Cid''''' (títol [[castelhan]] ''Cantar de mio Cid'') es una [[cançon de gèsta]] anonima compausada benlèu al començament del [[sègle XII]]. Se'n garda solament un tèxte escrich en [[1307]] e publicat al [[sègle XVIII]]. Es un document fòrça valuós per son caractèr istoric que permet de conéisser l'epòca de sa composicion: las costumas, las classas socialas, los eveniments... Seguís literariament lo modèl de l'epica francesa. Èra una òbra de transmision orala, servada gràcias a una version escricha. 

== Lo manuscrit ==
I a actualament un exemplar unic a la Bibliotèca Nacionala d'Espanha a [[Madrid]]. Al [[sègle XVI]] èra a l'Archiu de Vivar de Cid. Foguèt mai tard dins un convent de monjas de la meteissa vila. Eugenio Llaguno Amírola, secretari del Conselh d'Estat, lo rescatèt en [[1779]] per que l'editèsse Tomás Antonio Sánchez. Quand s'acabèt l'edicion, Emilio Llaguno lo restanquèt coma mai tard sos eretièrs. Passèt a Pascual de Gayangos que cap a 1858 lo vegèt e lo consultèt Dames-Hinard. De contunh foguèt mandat a Boston per que lo vegèsse Ticknor. Ja en 1863 l'aviá lo primièr marqués de Pidal. Fin final e abans sa custòdia dins la Bibliotèca Nacionala de Madrid, (foguèt crompat lo 20 de deseme de 1960) lo recebèt Alejandro Pidal e dins son [[ostal]] l'estudièron Vollmöller, Baist, Huntington e Ramón Menéndez Pidal. Es un tom de 74 fuèlhas de pergamin espés e non fòrça ben confeccionat. Autras doas fuèlhas servisson de guardas. Al revèrs de la fuèlha 74 i a mantuna escrituras tacadas de color marron per de reactius ancians, que Menéndez Pidal atenhèt legir lo primièr paragraf (amb l'ajuda d'autres reactius quimics) mas poguèt pas legir lo segond paragraf. Dins aquesta meteissa pagina i a tanben de linhas escrichas en latin, amb de letra granda, del [[sègle XIV]]. L'enquadernacion del tom es del [[sègle XV]]. Es facha en taula cubrida de pel de [[feda]] e amb d'orlas estampadas. Las fuèlhas son devesidas en 11 quadèrns; lo primièr manca de la primièra fuèlha; lo seten manca d'una autra, coma lo desen. La letra del manuscrit es clara e cada vèrs comença amb majuscula. Mantuna letras principalas an d'adorns. Precisament pel tipe de letra utilizada, mantun erudits cresián que lo manuscrit èra de 1207. Mas las recèrcas novèlas indican qu'en realitat es un manuscrit del sègle XIV, pr'amor que la letra sembla aquela dels ''Privilègis'' d'[[Anfós XI de Castelha]] (1312-1350). Las letras majusculas an dins lor interior dos traches parallels, comuns a la fin del sègle XIII e a tot lo sègle XIV. Autres detalhs que considèran los cercaires per datar lo manuscrit al sègle XIV son: l'emplec grand de ''y'' (dins de mots coma ''myo'', ''rey'', ''yr''), rarament trobat dins de documents de la primièra mitat del [[sègle XIII]] e fòrça comun al XIV e al XV, e l'emplec de ''v'' coma iniciala de mot al luòc de ''u'' (en mots coma ''valer, vno'') e, fin finala, l'emplec de ''Gonçalo, Gonçalez'' al luòc de ''Gonçalvo o Gonçalvez''. 

Dins l'''explicit'' se legís: 

:'''Quien escribió este libro dé Dios paraíso: amén'''
:''Per Abbat le escribió en el mes de mayo''
:''En era de mil e CC XLV años'' 

Traduch en [[occitan]]:

:'''Al qu'escriguèt aqueste libre done Dieu de paradís: amèn''' 
:''Pèire Abbat l'escriguèt lo mes de mai''
:''l'èra de mil e CC XLV ans''

I a sempre agut fòrça controvèrsia demest los cercaires sus l'interpretacion d'aquel ''explicit'': Abbat sebla d'èsser un nom e non pas un títol, pr'amor que se foguèsse un abat portariá lo mot ''don'', segon la costuma demest los benedictins de l'epòca. I aguèt un Pero Abad, de la Clerecía Reiala, qu'apareis dins de documents de 1253. 

Probablament, lo manuscrit es del sègle XIV, qu'es una còpia d'un autre manuscrit anterior que s'escriguèt probablament al sègle XII (1140), en temps d'[[Anfós VII de Castelha]]. 

En 2003, los professors de l'Universitat de [[Burgos]] Timoteo Riaño Rodríguez e María de Carmen Gutiérrez presentèron un estudi lingüistic e paleografic que conclutz que lo manuscrit es una còpia realizada al torn 1235.

[[Categoria:Literatura espanhòla]]