Difference between revisions 1850507 and 1868825 on ocwiki

{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}⏎
<!--Article redigit en lengadocian-->
'''Hernán''' o '''Fernán Pérez de Guzmán''' (c. 1370 - [[Batres]], c 1460) foguèt un poèta e biograf [[castelha]]n. 

== Biografia ==
Senhor de Batres, nebot del cancelièr [[Pedro López de Ayala]] e oncle d'[[Íñigo López de Mendoza]] ([[marqués de Santillana]]), èra filh de Pedro Suárez de Guzmán e d'Elvira de Ayala. Ambaissador en [[Aragon]] a l'epòca d'Enric III, luchèt dins la batalha de La Higueruela, ont salvèt la vida de Pedro Meléndez Valdés, capitani de la ''mesnada'' (companhiá de gent d'armas) del senhor de Hita. Èra amic de l'evesque de Burgos, lo grand umanista judèoespanhòl Alfonso de Cartagena, que ne partejava un interès grand per la filosofia estoïca de [[Seneca]] e que a sa mòrt li adrecèt una cançon [[elegia]]ca o ''planto'', los ''Coblets a la mòrt de l'evesque de Burgos (Coplas a la muerte del obispo de Burgos)''. Èra de la [[familha (parentala)|familha]] de l'arquevesque de Toledo, Gutierre Gómez, adèpte fervent dels infants d'[[Aragon]], e foguèt per consequéncia partisan de López Dávalos e de Fernando de Antequera e tombèt en desgràcia davant Juan II, e foguèt empresonat. Mai tard se retirèt a sa [[senhoriá]] de Batres a 56 ans e se consagrèt a la lectura e a l'estudi, e moriguèt aperaquí 82 ans.

== Òbras ==
Fernán Pérez de Guzmán es, segon [[Marcelino Menéndez Pelayo]], lo primièr prosista del [[sègle XV]], pr'amor que son escritura es alièna de la [[retorica]] marrida e de pedantariás e se centra perfèctament a l'afar; sa pròsa es de la [[Renaisseça]], equilibrada e classica. Coma psicològ es perspicaç, un grand analista e observaire de la natura morala, e un istorian imparcial; son òbra mèstra es ''Generaciones y semblanzas'', una colleccion de 35 retraches biografics dels cortesans pus importants de l'epòca, qu'es la tresena partida separada d'una òbra pus granda, ''Mar de historias'' ([[Valhadolid]], 151; tornar imprimit a [[Sevilha]] en 1527 e en 1542 e a [[Valéncia]] en 1531, qu'es una version en pròsa de ''Mare historiarum'' de Giovanni della Colona) que, coma s'es ja dich, es devesida en tres partidas: la primièra es una colleccion de retraches d'emperaires e princes; la segonda, de sabents e de sants, e la tresena, ja comentada, e l'unica venent entièrament de sa pluma, tracta suls reis Enric III e Joan II e suls prelats venerables e cavalièrs nòbles de l'epòca, que lor màger part coneguèt personalament. L'òbra comença amb un prològ sus l'aparéncia de la [[veritat]] o de la [[messorga]] dins l'[[Istoriografia]]. 

Mandèt tanben tradusir las ''Epistolas moralas'' de [[Seneca]] e las òbras de [[Sallusti]]. Sa poesia, fòrça diferenta de sa pròsa, fa plenament partida de la lirica cançonièra de tèma amorós (''Decir a Leonor de los Paños, Decir que fizo a su amiga''), de tèma moral (''Requesta fecha al magnífico Marqués de Santillana, Coplas de vicios e virtudes'', qu'a d'elements populars, ''Coplas a la muerte del obispo de Burgos'', sus son amic Alfonso de Cartagena) e de tèma didactic (''Loores a los claros varones de España''); es conceptuosa e afectada de carga grècolatina, coma èra corrent a aquela epòca. Sembla que sa lirica amorosa es anteriora a son epòca cortesana, e que la morala e la didactica son de sa darrièra epòca. I a d'òbras seunas dins lo ''Cançonièr de Baena (Cancionero de Baena)''. Destaca subretot son poèma ''Que las virtudes son buenas de invocar e malas de platicar (Que las vertuts son bonas d'invocar e marridas de predicar)'', pr'amor qu'i prescindís de las florituras cançonièras e adòpta la meteissa simplicitat de sa pròsa. ''Floresta de los philosophos'' es una colleccion de senténcias d'autors classics, tiradas en granda partida de [[Seneca]], inedit fins a [[1904]]; ''Las Setecientas'' ([[Sevilha]], [[1492]], reimprés almens sèt còps fins a [[1564]]), qu'es una imitacion en vèrs del poèma mai famós de [[Joan de Mena]] ''Trescientas o Laberinto de Fortuna'', e mantuna òbra d'interès menor.

{{DEFAULTSORT:Pérez de Guzmán}}
[[Categoria:Literatura espanhòla]] 
[[Categoria:Escrivan de lenga espanhòla]]