Difference between revisions 1954616 and 1960629 on ocwiki

{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
<!-- Article redigit en lengadocian-->
[[Fichièr:Judaea (Imperium Romanum).png|thumb|272px|Judèa dins l'[[Empèri Roman]]]]
(contracted; show full)me de monarquia unida d'Israèl e Juda fa referéncia a un periòde cronologic tradicional, d'aperaquí 1050 abC a 930 abC. Segon la Bíblia, los filhs del patriarca [[Jacòb]] s'amassèron per formar lo reialme d'Israèl; se crei qu'aquò se passèt vèrs 1025 abC. Samuel ungiguèt Saul (Shaul ben Kish) de la tribú de Benjamin coma lo primièr rei dels israelians, benlèu en 1020 abC. Dàvid (c. 1006 abC), son successor e segond rei d'Israèl, assolidèt la monarquia, creèt lo primièr estat j
ousieu e establiguèt [[Jerusalèm]] coma la [[capitala]] nacionala d'Israèl fa 3000 ans. En 920 abC la monarquia unida se dividiguèt en dos reialmes: Israèl (inclusent las ciutats de Siquem e Samària) al nòrd e Juda (inclús Jerusalèm) al sud. La majoritat de las províncias non jousievas demorèron defòra. Segon [[Israel Finkelstein]] e [[Neil Silberman]], a l'epòca dels reialmes davidian e salamonian, Jerusalèm benlèu èra despoblada o amb una populacion de la centena, e considèron insufisent d'aver governat un empèri qu'estire d'Eufrates a Eilat. Citan que la primièra referéncia independenta sul reialme d'Israèl es de c. 890 abC, e del de Juda de 750 abC. Coma d'autres minimalistas biblics, pretendon que lo reialme de Juda inventèt la monarquia unida per(contracted; show full)

Lo Reialme d'Israèl (ebrieu: ממלכת ישראל Mamlekhet Yisrael) es l'autre estat successor de la pus vièlha monarquia unida d'Israèl e Juda (apelada sovent reialme d'Israèl). Existiguèt aproximativament tre 930 abC fins a 720 abC. Foguèt destruch per l'Empèri Assirian. Israèl es sovent apelat lo reialme del nòrd per lo distinguir del reialme del sud, Juda.

===Epòcas grèga e independenta===
En 166 abC los j
ousieus piós (hasidim) al comandament de Juda Macabèu luchan contra los jousieus ellenizants, après qu'amb Antioc IV sorgiguèsse l'iniciativa de transformar [[Jerusalèm]] en una ciutat grèga, en interdisent lo culte a [[YHWH]] e autres rites jousieus e en consagrant lo temple a [[Zèus]]. En 164 abC se produsiguèt la rebellion dels macabèus e Judèa venguèt un estat jousieu independent. En 150 abC los assiris foguèron forabandits de Jerusalèm. En 129 abC tombèt lo reialme seleucida e l'estat jousieu aqueriguèt d'autonomia totala en governant los [[asmonean]]s partisans del sector [[farisèu]]. En 110 abC Joan Ircan I, rei e sacerdòt de Judèa, conquistèt [[Idumèa]] e [[Samària]]. En 105 abC Alexandre Jannèu, rei e summe sacerdòt de Judèa, fa que s'acabe lo supòrt als farisèus e comença la favor als saducèus.

===La [[província romana]] de Judèa===
La província de Judèa foguèt una administracion romana en riba orientala de la [[mar Mediterranèa]]. En 63 abC [[Pompèu]] acaba amb lo règne dels macabèus e Judèa ven reialme client de Roma. En [[6]] August depausa lo rei Arquelau e Juda s'establís coma una prefectura dependent del governador de la província romana de Siria. En 66 comença la revòlta nacionala jousieva que compòrta la destruccion del temple de [[Jerusalèm]] (70). La resisténcia s'acaba a [[Masada]] en 73. La revòlta foguèt narrada per [[Flavi Josèp]] dins son òbra ''La Guèrra dels jousieus''. En [[115]] se produtz la revòlta generala dels jousieus d'Orient. Dempuèi l'interdiccion de la circoncision per Adrian esclata la [[revòuta de Bar Kokhbà|revòlta jousieva]] coneguda pel nom de son líder [[Simon bar Kokhbà]] que dura de 133 a 135.

===Fin de Judèa===
Après esclafar la revòlta de Bar Kokhbà, l'emperaire roman [[Adrian (emperaire)|Adrian]], cambièt en 135 lo nom de Judèa en [[Palestina]] o Siria Palestina (''Provincia Syria Palæstina'' en [[latin]]) per escafar tota memòria jousieva de la region.

===Referéncias===
<references />
{{Commonscat|Judean Desert}}
[[Categoria:Israèl]]