Difference between revisions 1956295 and 1959982 on ocwiki

{{Infobox
|tematica=religion
|carta=
}}
<!--Article redigit en provençau-->
{{omon|Jèsus (omonimia)}}
{{1000 fondamentals}}
[[Fichièr:Mosaik-Ikone Christus der Barmherzige.jpg|right|225px|thumb|Jèsus Crist]]
'''Jèsus Crist''', '''lo Crist''' o simplament '''Crist''' es lo nom balhat a Jèsus de Nazaret per lei crestians, que lo considèran coma lo [[Messias]] (χριστός / ''Christos'' en [[grèc ancian]]), {{cita|l'onch dau Senhor}} anonciat per l'Ancian Testament dau [[judaïsme]], mòrt e ressuscitat per lo salvament deis òmes.⏎
⏎
Lei [[musulman]]s lo considèran coma un profèta (apelat `Îsâ).⏎
 ⏎
  Lei recèrcas criticas dau sègle XIX comencèron de dissociar Jèsus Crist (la figura celèsta) e Jèsus de Nazaret (lo personatge istoric).

== Lo Jèsus de l'istòria ==
La fe en Jèsus Crist se referís a l'istòria de Jèsus de [[Nazaret]], ebrieu de [[Galilèa]], qu'apareis au sègle I dins lo cercle de [[Joan Batista]], avans de s'engatjar, entornejat de quauquei discípols, dins una carriera de predicacion itineranta d'un a dos ans e mieg, essencialament en Galilèa, en practicant de garisons e d'exorcismes, suscitant l'estrambòrd e la fervor e desvelant la maufisança deis autoritats politicas e religiosas, avans d'èstre. Foguèt arrestat, condemnat e crucificat en 30 o en 33 a [[Jerusalèm]] pendent la fèsta jousieva de la Pasca, sota l'administracion dau prefècte de [[Judèa]] Ponç Pilat.⏎
⏎
⏎
⏎
  Dins lei premierei decennis que sègon la sieuna mòrt, sei discípols se van constituir en pichonei comunautats a l'entorn de doi cresenças: aquela que Jèsus èra lo Messias atendut per lei jousieus, e aquela qu'èra ressuscitat e èra apareissut a quauquei testimònis. Aqueu {{Cita|movement dei discípols de Jèsus}}, per lei sieunei cresenças en la mission messianica e la resurreccion de Jèsus, constituiguèt alora una sècta particulara au sen dau judaïsme dau Segond Temple, fòrça mai diversificat qu'aqueu que vendrà après 70 sota l'impulsion dau judaïsme [[farisèu]], que n'eissiguèt lo judaïsme rabinic.

== Istòria dei dògmas crestians ==
=== Novèu Testament e lei premierei concilis ===
Lei tèxts crestians pus ancians son lei letras de Pau de Tars, que 7 dei 14 que conten lo Novèu Testament son consideradas coma autenticas e escrichas aperaquí entre 50 e 65. Jèsus i es presentat coma {{Cita|Senhor}} investit dau poder e dau salvament divins. Pau, pr'aquó, discutís pas de la natura divina ó umana de Jèsus. L'essenciau de la profession de fe de Pau (òm parla tamben de ''kerigma'') se manifèsta dins la Premiera Epistòla ai Corintians. S'empara sus l'afirmacion dau salvament per un redemptor divin, lo Messias enviat per Dieu per redimir lei pecats deis òmes.⏎
⏎
⏎
⏎
  Dins lei tres evangèlis sinoptics, Jèsus es titolat indiferentament de ''Messias'', de ''fiu de l'òme'' e de ''fiu de Dieu''. S'agís de denominacions jousievas que seràn reinterpretadas per la tradicion crestiana. Lo tèrme de ''Messias'' designa dins lei profecias d'[[Isaïas (profèta)|Isaïas]] lo servidor sofrant qu'anóncia lo {{Cita|Reiaume de Dieu}}. Lo ''fiu de l'òme'' dins lo Libre de Danièl èra la personificacion dau pòble elegit dins la sieuna puretat iniciala exempta de pecats. L'apellacion ''fiu de Dieu'', que serà lo fondament de la doctrina de la trinitat crestiana, èra un títol dei sobeirans ellenistics, e, per lei jousieus, aqueu dau Messias en tant que rei d'Israèl.⏎
⏎
⏎
⏎
  L'idèa de la divinitat de Jèsus apareis clarament a la fin dau sègle I, dins leis escrichs joanics (l'Evangèli de Joan, que fa de Jèsus lo {{Cita|Vèrbe de Dieu}}, lei tres Epistòlas de Joan e l'[[Apocalipsi]]) e dins lei letras pseudoepigraficas de Pau de Tars consideradas coma lei pus tardivas (Epistòla ai Colossians e Epistòla ais Efesians), qu'afirman la preexisténcia dau Crist, {{Cita|imatge dau Dieu invisible}}, en fasent l'incarnacion de Dieu.⏎
⏎
⏎
⏎
  Lei premierei concilis de Nicèa en 325 e de Constantinòble en 381 menèron au {{Cita|Simbòl de Nicèa}}, credo que definís ansin la cresença [[ortodoxia|ortodòxa]] en Jèsus Crist:
:{{Cita|Cresèm en un sol Senhor, Jèsus Crist, lo Fiu unic de Dieu, naissut dau Paire avans totei lei sègles, Lutz eissida de la Lutz, Dieu vertadier eissit dau Dieu vertadier, engendrat e non creat, consubstanciau au Paire e per qui tot foguèt fach; que per nosautres leis òmes e per lo nòstre salvament, descendèt dei cèus e s'incarnèt de l'Esperit Sant e de la verge [[Maria (maire de Jèsus)|Maria]] e se faguèt òme. Foguèt crucificat per nosautres dau temps de Ponç Pilat, patiguèt e foguèt sebelit; ressuscitèt dei mòrts lo tresen jorn, segon leis escrituras; montèt au Cèu ont es assetat a la drecha dau Paire. D'aquí deu tornar ambé glòria per jutjar lei vius e lei mòrts, e lo sieu règne aurà pas de fin.}}<ref><small>[http://sites.univ-provence.fr/tresoc/libre/integral/libr0644.pdf Messa en lenga d'òc.]</small></ref>⏎
⏎
⏎
⏎
  Aqueu credo s'opausava en particular a l'[[arrianisme]], que negava la consubstancialitat.

=== La question de la natura de Jèsus: òme ó Dieu? ===
Mantun còp, dins lei comunautats crestianas dei doi premierei sègles, la cresença en la divinitat de Jèsus conoissèt d'autrei camins qu'aquelei seguits per la Glèisa de Roma, en particular dins lei comunautats orientalas e encara mai dins aquelei de l'espaci [[Empèri Pèrsa|pèrsa]]. ⏎
⏎
⏎
⏎
Quauqueis uns (ebionitas e elcasaïtas) van demorar estacats a la transcendéncia dau Dieu dau judaïsme tradicionau e a l'umanitat de Jèsus. D'autrei au contrari (marcionitas e montanistas) van exaltar la divinitat de Jèsus. Certanei comunautats d'inspiracion [[gnòsi|gnostica]] sègon aquesta mesma via.⏎
⏎
⏎
⏎
  [[Ignasi d'Antiòquia]] (35-107) insistís sus la realitat de la vida terrèstra de Jèsus. [[Justin lo Martir|Justin de Naplosa]] (105-135) recurrís au tèrme logos de la filosofia grèga present dins l'Evangèli de Joan. Origènes (185-254) ensaja de comprendre coma la natura umana s'unís a la natura divina en Jèsus. Per eu, l'[[arma]] dau Crist existís avans la sieuna naissença e es per mieg d'aquela arma que lo logos divin s'unís a la carn concebuda per [[Maria (maire de Jèsus)|Maria]]. Aquela vision cristologica es dirèctament eissida dau binitarisme de [[Filon d'Alexàndria|Filon]].

==== La tèsi d'una natura purament divina ====
===== Gnosticisme e maniqueïsme =====
Lei gnosticismes crestians considèran qu'existís una natura bòna (divina o creada per Dieu) e una marrida (terrèstra, e/ó creada per un demiürg), non mescladissas e en conflicte.

===Referéncias===
{{reflist}}

{{commons|Category:Jesus_Christ}}

[[Categoria:Personalitat del sègle Ièr]]
[[Categoria:Cap religiós]]
[[Categoria:Personatge del Novèl Testament]]
[[Categoria:Cristianisme]]
[[Categoria:Jèsus Crist]]
[[Categoria:Profèta de l'islam]]

{{Ligam AdQ|ar}}
{{Ligam AdQ|de}}
{{Ligam AdQ|es}}
{{Ligam AdQ|hr}}
{{Ligam AdQ|pt}}