Difference between revisions 1962134 and 1963672 on ocwiki

{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
<!--Article redigit en lengadocian-->
{{Omon|Eròdes (omonimia)}}
[[Fichièr:Herod coin.jpg|thumb|right|250px|Moneda d'Eròdes lo Grand.]]
'''Eròdes I{{èr}}''' (Ἡρῴδης en grèc, הורדוס ''Hordos'' / הורודוס ''Horodos'' en [[ebrieu]] / [[aramèu]]) (73-4 abC), escaissat "lo Grand", foguèt rei de [[Judèa]], [[Galilèa]], Samària e Edòm de 40 abC fins sa mòrt. 

Filh d'Antipater o Antipas, un edomita<ref><small>Los idumèus èran estats someses en 125 abC pel macabèu Joan Ircan e lor èra estat impausada la religion jusieva e èran considerats coma assimilats.</small></ref> que Roma recompensèt sa fidelitat en lo designar governador de Judèa en 47 abC, e de Cipros, una princessa aràbia de Petra. Quand Eròdes succediguèt a son paire, cap a 40 abC, obtenguèt del Senat roman lo títol de rei de Judèa.

Sa primièra molhèr s'apelava Doris; en 38 abC se maridèt amb Mariamne, filha d'Ircan II, del linhatge dels macabèus o [[asmonean]]s. Se desfaguèt de sos rivals: mandèt tuar Antigon, filh d'Aristòbul II de Judèa per se garantir del títol reial, en mai de la maire e lo fraire (l'èxrei Aristòbul III) de sa molhèr Mariamne, e dos dels filhs que aguèt de Mariamne, Alexandre e Aristòbul, acusats de conspiracion (6 abC); lo denonciant èra estat Antipater, lo filh que aguèt de sa primièra molhèr Doris; aquel foguèt tanben executat en 4 abC acusat de temptar l'empoisonar. 

Se maridèt tanben amb dos nebodas de noms desconeguts, amb Mariamne II (filha del grand sacerdòt Simon), amb la samaritana Maltace, amb la [[Jerusalèm|jerosolimitana]] Cleopatra, amb Palas, amb Fedra (maire de Roxana) e amb Elpis (maire de Salomé). 

Eròdes foguèt un bon governant mas pauc car. En 25 abC, una annada de fam, vendèt las riquesas de sos palaises{{exp|[''/palaisses'']}} per comprar en [[Egipte]] de [[blat]] que despartiguèt entre lo pòble. Cap a 20 abC comencèt la restauracion e alargament del [[Temple de Jerusalèm]]. Fondèt la ciutat de [[Cesarèa]]. 

Sos filhs foguèron: 
* Antipater, de sa molhèr Doris. 
* Aristòbul, Alexandre, Salampsi e Cipros, de sa molhèr Mariamne.
* Eròdes Felip II (o Eròdes Boet), de sa molhèr Mariamne II.
* Eròdes Archelau, [[Eròdes Antipas]] e Olimpias, de sa molhèr Maltace.
* Filip, de sa molhèr Cleopatra.  
* Fasaeèl, de sa molhèr Palas. 

MoriguDefuntèt a Jerusalèm lo 12 o lo 13 de març de 4 abC. Encara que designèt eretièr Eròdes Archelau, Octavi August despartiguèt lo reialme de Judèa entre tres: 
* Eròdes Archquelau, etnarca de Judèa, Samària e Idumèa.  
* [[Eròdes Antipas|Antipas]], tetrnarca de Galilèa e [[Perèa]]. 
* Eròdes Filip II, tetrarca de  Batanèa, Gaulanitida ([[Golan]]), Traconitida e Auranitida.

{{DEFAULTSORT:Eròdes}}

[[Categoria:Antiquitat]]
[[Categoria:Personalitat politica de la Roma antica]]
[[Categoria:Israèl antic]]
[[Categoria:Personatge del Novèl Testament]]
[[Categoria:Naissença en -73]]
[[Categoria:Decès en -4]]