Revision 1878079 of "Sargon d'Akkad" on ocwiki

{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
<!--Article redigit en lengadocian-->
[[Fichièr:Orientmitja2300aC.png|thumb|left|350px|L'Empèri de Sargon]]
'''Sargon''' foguèt lo fondator e rei del primièr empèri conegut, l'[[Empèri Akkadian]], que sa [[capitala]] èra [[Agadé]]. De mercé Sargon, las tribús semitas akkadianas, fòrça estendudas al nòrd de [[Mesopotamia]] (amb una colonia granda a [[Kish]]), contrarotlèron lo [[país]] impausant lor lenga.

Las cronologias de sa naissença diferisson. Son origina e son nom real son pas coneguts. La legenda mitologica ne fa lo filh adoptiu d'un talhador de [[palmièr]]s que lo trapèt a l'aurièra del [[riu]] onte l'aviá daissat la maire, una vestala (Cf. [[Moïses]] getat dins [[Nil]], [[Ròmul]] dins [[Tibre]]...). Visquèt son enfança a Azupiranu ('ciutat del [[Safran (espècia)|safran]]' en akkadian), vila non localizabla situada en riba d'[[Eufrates]]. Son paire èra originari de {{Cita|La Montanha}}, una region ocupada per de tribús [[Semitic|semitas]], situada entre lo [[desèrt]] e lo [[riu]] d'[[Eufrates]] pròcha de l'embocadura de Khabur-Balikh. Comencèt sa carrièra coma copièr del rei [[Urzababa]] de Kish e, benlèu per una derrota d'aquel rei, prenguèt lo poder. Vèrs 2340 aC venguèt rei de la [[ciutat]] d'[[Agadé]]. Ocupèt pus tard [[Umma]] (qu'èra benlèu jol poder de [[Lugalzagesi]]) e [[Uruk]]. Son primièr títol èra lo de rei d'[[Agadé]], puèi lo de Kish pel prestigi de la capitala anciana. Dins aquesta campanha sembla qu'ocupèt tanben Tuttul, sul riu d'Eufrates e sus la via vèrs [[Mari]]. Après dominar Kish, tot lo nòrd de [[Sumèr]] foguèt somés (vèrs 2338 aC o 2337 aC), après 34 batalhas: [[Uruk]] foguèt per tres còps atacada e fin finala ocupada e Lugalzagesi empresonat e enviat cargat de cadenas a Nippur, al temple del dieu Enlil. Sargon venguèt alavetz propietari d'Umma, Uruk, Lagash e Eninmar, los estats principals de Lugalzagesi, e se titolèt "rei del país" (vèrs 2229 aC). A l'èst, los reialmes elamitas d'Awan e Warakshe o Warakhshe formèron una coalicion per s'opausar a la menaça de Sargon, mas foguèron derrotats, benlèu dins una campanha dobla. Al nòrd-èst conquistèt lo país de Subartu (qu'inclutz benlèu la nauta Mesopotamia dempuèi las montanhas Zagros a Khabur-Balikh o inclutz benlèu de zonas pus a l'oèst). Las inscripcions mencionan tanben una campanha en Simurrum, zona de las montanhas Zagros. 

Son Empèri compreniá 65 païses que semblavan de correspondre a 65 estats o reialmes jos la dependéncia dirècta o indirècta de Sargon. Las listas reialas li atribuisson una durada dins lo tròn de 56 ans mas se supausa qu'aquò inclutz lo periòde coma copièr del rei de Kish. Fondèt probablament [[Agadé]] (tanben apelada ''Akkad'') quand aviá mai de 30 ans e moriguèt a mai de 70 ans, vèrs 2284 aC. Li succediguèt son filh Rimush.

D'après la legenda, traversèt la [[mar Mediterranèa]] e arribèt al país de l'[[estam]] ([[Chipre]]) e en [[Creta]] e arribèt tanben al reialme de Burushkhanda al sud del Lac de la Sal (Lac de Tuz) en [[Anatolia]]. 

== Vejatz tanben ==
* [[Enkheduanna]]
* [[Naram-Sin]]

[[Categoria:Empèri Akkadian]]
[[Categoria:Personatge de l'Orient Pròchi ancian]]

{{Ligam AdQ|en}}