Revision 86946 of "देवनागरी लेखनार्थॆ किं कर्त्तव्यम्" on piwiki

विकिपीडियायां [[देवनागरी]] टंकण निमित्तके बहूनि उपायानि। भवान् एतेषां मध्ये एकं उपायस्य प्रयोगं कर्तुं शक्नोति अथवा विकिपीडियायाः अन्तर्निर्मित टंकण प्रक्रियाया प्रयोगं कर्तुं शक्नोति। 

== विकिपीडिया इनपुट प्रणाली ==
[[पमुख पत्त Pamukha patta|पाली विकिपीडिय]] इति स्थले सम्पादनार्थे अन्तर्निर्मित सम्पादकमपि उपलभ्यते। इदं ध्वन्यात्मक लिप्यन्तरणमाधारितं अस्ति तस्य प्रयोगार्थॆ  देवनागरी लिप्यां 'क' लिखितुं 'ka' टंकणं करोतु। एष तालिकायाः सहयोगेन देवनागरी लिखितु सरलम्.

=== Devanagari punctuation and symbols ===
{|class="wikitable" style="background:transparent;border-spacing:0;text-align:center;line-height:1.6"
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ऽ||style="width:16em"|~<br /> (avagraha)
|rowspan="2" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|style="font-size:150%;width:2em"|।||style="width:16em"|Z<br /> (ardhacharana, khada danda)
|rowspan="2" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|style="font-size:150%;width:2em"|॰||style="width:16em"|..<br /> (abbreviation mark)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ॐ||style="width:16em"|AUm/OM
|style="font-size:150%;width:2em"|॥||style="width:16em"|ZZ<br /> (poornacharan)
|colspan="2"|
|}

=== Devanagari digits ===
{|class="wikitable" style="background:transparent;border-spacing:0;text-align:center;line-height:1.6"
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|०||style="width:6em"|0
|rowspan="2" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|style="font-size:150%;width:2em"|२||style="width:6em"|2
|rowspan="2" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|style="font-size:150%;width:2em"|४||style="width:6em"|4
|rowspan="2" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|style="font-size:150%;width:2em"|६||style="width:6em"|6
|rowspan="2" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|style="font-size:150%;width:2em"|८||style="width:6em"|8
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|१||style="width:6em"|1
|style="font-size:150%;width:2em"|३||style="width:6em"|3
|style="font-size:150%;width:2em"|५||style="width:6em"|5
|style="font-size:150%;width:2em"|७||style="width:6em"|7
|style="font-size:150%;width:2em"|९||style="width:6em"|9
|}

=== Devanagari basic consonnants ===
{|class="wikitable" style="background:transparent;border-spacing:0;text-align:center;line-height:1.6"
|+ (full forms, and half forms shown where available by appending an halant)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|क||style="font-size:150%;width:2em"|क्‍||style="width:6em"|k(a)
|rowspan="27" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|
|colspan="3"|
|rowspan="27" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|
|style="font-size:150%;width:2em"|क़||style="font-size:150%;width:2em"|क़्‍||style="width:6em"|q(a)/kJ(a)
|rowspan="27" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ख||style="font-size:150%;width:2em"|ख्‍||style="width:6em"|kh(a)/K(a)
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|ख़||style="font-size:150%;width:2em"|ख़्‍||style="width:6em"|khh(a)/KJ(a)
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ग||style="font-size:150%;width:2em"|ग्‍||style="width:6em"|g(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ॻ||style="font-size:150%;width:2em"|ॻ्‍||style="width:6em"|gg(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ग़||style="font-size:150%;width:2em"|ग़्‍||style="width:6em"|ghh(a)/gJ(a)
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|घ||style="font-size:150%;width:2em"|घ्‍||style="width:6em"|gh(a)/G(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|ङ||style="font-size:150%;width:2em"|ङ्‍||style="width:6em"|ng(a)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|च||style="font-size:150%;width:2em"|च्‍||style="width:6em"|c(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|छ||style="font-size:150%;width:2em"|छ्‍||style="width:6em"|ch(a)/C(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ज||style="font-size:150%;width:2em"|ज्‍||style="width:6em"|j(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ॼ||style="font-size:150%;width:2em"|ॼ्‍||style="width:6em"|jj(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ज़||style="font-size:150%;width:2em"|ज़्‍||style="width:6em"|z(a)
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|झ||style="font-size:150%;width:2em"|झ्‍||style="width:6em"|jh(a)/J(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|ञ||style="font-size:150%;width:2em"|ञ्‍||style="width:6em"|nj(a)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ट||style="font-size:150%;width:2em"|ट्‍||style="width:6em"|tt(a)/T(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ठ||style="font-size:150%;width:2em"|ठ्‍||style="width:6em"|tth(a)/Th(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ड||style="font-size:150%;width:2em"|ड्‍||style="width:6em"|dd(a)/D(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ॾ||style="font-size:150%;width:2em"|ॾ्‍||style="width:6em"|ddd(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ड़||style="font-size:150%;width:2em"|ड़्‍||style="width:6em"|DD(a)
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ढ||style="font-size:150%;width:2em"|ढ्‍||style="width:6em"|ddh(a)/Dh(a)
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|ढ़||style="font-size:150%;width:2em"|ढ़्‍||style="width:6em"|DDh(a)/rh(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ण||style="font-size:150%;width:2em"|ण्‍||style="width:6em"|nn(a)/N(a)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|त||style="font-size:150%;width:2em"|त्‍||style="width:6em"|t(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|थ||style="font-size:150%;width:2em"|थ्‍||style="width:6em"|th(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|द||style="font-size:150%;width:2em"|द्‍||style="width:6em"|d(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ध||style="font-size:150%;width:2em"|ध्‍||style="width:6em"|dh(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|न||style="font-size:150%;width:2em"|न्‍||style="width:6em"|n(a)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|प||style="font-size:150%;width:2em"|प्‍||style="width:6em"|p(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|फ||style="font-size:150%;width:2em"|फ्‍||style="width:6em"|ph(a)
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|फ़||style="font-size:150%;width:2em"|फ़्‍||style="width:6em"|f(a)/phJ(a)
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ब||style="font-size:150%;width:2em"|ब्‍||style="width:6em"|b(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ॿ||style="font-size:150%;width:2em"|ॿ्‍||style="width:6em"|bb(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|भ||style="font-size:150%;width:2em"|भ्‍||style="width:6em"|bh(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|म||style="font-size:150%;width:2em"|म्‍||style="width:6em"|m(a)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|य||style="font-size:150%;width:2em"|य्‍||style="width:6em"|y(a)
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|य़||style="font-size:150%;width:2em"|य़्‍||style="width:6em"|yy(a/yJ(a)
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|र||style="font-size:150%;width:2em"|र्‍||style="width:6em"|r(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|ल||style="font-size:150%;width:2em"|ल्‍||style="width:6em"|l(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ळ||style="font-size:150%;width:2em"|ळ्‍||style="width:6em"|ll(a)/L(a)
|colspan="3"|
|style="font-size:150%;width:2em"|ऴ||style="font-size:150%;width:2em"|ऴ्‍||style="width:6em"|lll(a)/LL(a)
|style="font-size:150%;width:2em"|व||style="font-size:150%;width:2em"|व्‍||style="width:6em"|w(a)/v(a)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|श||style="font-size:150%;width:2em"|श्‍||style="width:6em"|S(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ष||style="font-size:150%;width:2em"|ष्‍||style="width:6em"|sh(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|स||style="font-size:150%;width:2em"|स्‍||style="width:6em"|s(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ह||style="font-size:150%;width:2em"|ह्‍||style="width:6em"|h(a)
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|colspan="3"|
|}

=== Devanagari consonnant modifiers ===
{|class="wikitable" style="background:transparent;border-spacing:0;text-align:center;line-height:1.6"
|-
|style="font-size:150%;width:2em"| ़||style="width:6em"|J||style="width:20em"|nukta<br /> (after a consonnant, to modify it)<br /> e.g. in consonnants table above
|rowspan="3" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|style="font-size:150%;width:2em"| ्||style="width:6em"|^||style="width:20em"|virama<br />(forces a letter in its disjoined halant form)<br /> e.g. y^r^l^v^ gives य्‌र्‌ल्‌व्
|-
|style="font-size:150%;width:2em"| ॑||style="width:6em"|q||style="width:20em"|udaatta
|style="font-size:150%;width:2em"| ||style="width:6em"|H||style="width:20em"|halant<br />(forces a letter in its joined half form)<br /> e.g. yHrHlHvH gives य्‍र्‍ल्‍व‍
|-
|style="font-size:150%;width:2em"| ॒||style="width:6em"|qq||style="width:20em"|anudaatta<br />(implosive gemination)<br />e.g. gaqqjaqqddaqqbaqq (ggajjadddabba) gives ॻॼॾॿ
|style="font-size:150%;width:2em"| ||style="width:6em"| ||style="width:20em"|virama or halant<br />(normals ligatured or subjoined conjuncts)<br /> e.g. yrlv gives: य्र्ल्व्
|}

=== Examples of Devanagari consonnants conjuncts ===
{|class="wikitable" style="background:transparent;border-spacing:0;text-align:center;line-height:1.6"
|+ (full forms, halants distinguished for half forms)
|-
|rowspan="2" style="font-size:150%;width:2em"|क ||rowspan="2" style="width:6em"|ka
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|क ||style="width:15em"|k
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|क् ||style="width:15em"|k^
|rowspan="2"|
|colspan="2"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|क्‍ ||style="width:15em"|kH
|style="font-size:150%;width:2em"|ष ||style="width:15em"|sha
|style="font-size:150%;width:2em"|क्ष ||style="width:15em"|ksha/xa
|-
|rowspan="2" style="font-size:150%;width:2em"|ज ||rowspan="2" style="width:6em"|ja
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|ज् ||style="width:15em"|j
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|ज्‌ ||style="width:15em"|j^
|rowspan="2"|
|colspan="2"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ज्‍ ||style="width:15em"|jH
|style="font-size:150%;width:2em"|ञ ||style="width:15em"|nja
|style="font-size:150%;width:2em"|ज्ञ ||style="width:15em"|jnja
|-
|rowspan="2" style="font-size:150%;width:2em"|श ||rowspan="2" style="width:6em"|Sa
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|शा ||style="width:15em"|Saa/SA
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|शि ||style="width:15em"|Si
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|शी ||style="width:15em"|See/SI
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|श् ||style="width:15em"|S<br /> (unqualified halant)
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‌ ||style="width:15em"|S^<br /> (explicit halant for virama)
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‍ ||style="width:15em"|SH<br /> (explicit halant for half form)
|-
|rowspan="2" style="font-size:150%;width:2em"|श्‌र ||rowspan="2" style="width:6em"|S^ra
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‌रा ||style="width:15em"|S^raa/S^rA
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‌रि ||style="width:15em"|S^ri
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‌री ||style="width:15em"|S^ree/S^rI
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‌र् ||style="width:15em"|S^r
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‌र्‌ ||style="width:15em"|S^r^
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‌र्‍ ||style="width:15em"|S^rH
|-
|rowspan="2" style="font-size:150%;width:2em"|श्‍र ||rowspan="2" style="width:6em"|SHra
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‍रा ||style="width:15em"|SHraa/SHrA
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‍रि ||style="width:15em"|SHri
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‍री ||style="width:15em"|SHree/SHrI
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‍र् ||style="width:15em"|SHr
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‍र्‌ ||style="width:15em"|SHr^
|style="font-size:150%;width:2em"|श्‍र्‍ ||style="width:15em"|SHrH
|-
|rowspan="2" style="font-size:150%;width:2em"|श्र ||rowspan="2" style="width:6em"|Sra
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्रा ||style="width:15em"|Sraa/SrA
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्रि ||style="width:15em"|Sri
|rowspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|श्री ||style="width:15em"|Sree/SrI
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|श्र् ||style="width:15em"|Sr
|style="font-size:150%;width:2em"|श्र्‌ ||style="width:15em"|Sr^
|style="font-size:150%;width:2em"|श्र्‍ ||style="width:15em"|SrH
|}

=== Devanagari vowels ===
{|class="wikitable" style="background:transparent;border-spacing:0;text-align:center;line-height:1.6"
|+ (independant after a vowel or punctuation, dependant after a consonnant like 'm' here)
|-
|colspan="2"|
|rowspan="11" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|
|style="font-size:150%;width:2em"|ऄ||style="width:6em"|aH
|rowspan="11" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|
|colspan="2"|
|rowspan="11" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|colspan="2"|
|rowspan="11" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|
|style="font-size:150%;width:2em"|म्||style="width:6em"|mH<br /> (halant/virama)
|rowspan="11" style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|
|colspan="2"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|अ||style="width:6em"|a
|style="font-size:150%;width:2em"|अँ||style="width:6em"|aM
|style="font-size:150%;width:2em"|अं||style="width:6em"|aN
|style="font-size:150%;width:2em"|म||style="width:6em"|ma
|style="font-size:150%;width:2em"|मँ||style="width:6em"|maM<br /> (candrabindu)
|style="font-size:150%;width:2em"|मं||style="width:6em"|maN<br /> (anusvara)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|अः||style="width:6em"|a:
|style="font-size:150%;width:2em"|आ||style="width:6em"|aa/A
|style="font-size:150%;width:2em"|आँ||style="width:6em"|aaM/AM
|style="font-size:150%;width:2em"|मः||style="width:6em"|ma:<br/> (visarga)
|style="font-size:150%;width:2em"|मा||style="width:6em"|maa/mA
|style="font-size:150%;width:2em"|माँ||style="width:6em"|maaM/mAM
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|इ||style="width:6em"|i
|style="font-size:150%;width:2em"|ई||style="width:6em"|I/ee/ii
|colspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|मि||style="width:6em"|mi
|style="font-size:150%;width:2em"|मी||style="width:6em"|mI/mee/mii
|colspan="2"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|उ||style="width:6em"|u
|style="font-size:150%;width:2em"|ऊ||style="width:6em"|U/oo/uu
|colspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|मु||style="width:6em"|mu
|style="font-size:150%;width:2em"|मू||style="width:6em"|mU/moo/muu
|colspan="2"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ऋ||style="width:6em"|R
|style="font-size:150%;width:2em"|ऌ||style="width:6em"|L
|colspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|मृ||style="width:6em"|mR
|style="font-size:150%;width:2em"|मॢ||style="width:6em"|mL
|style="font-size:150%;width:2em"|म्र||style="width:6em"|mra
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ॠ||style="width:6em"|RR
|style="font-size:150%;width:2em"|ॡ||style="width:6em"|LL
|colspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|मॄ||style="width:6em"|mRR
|style="font-size:150%;width:2em"|मॣ||style="width:6em"|mLL
|style="font-size:150%;width:2em"|र्म||style="width:6em"|rma
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ऍ||style="width:6em"|AI/E
|style="font-size:150%;width:2em"|ऎ||style="width:6em"|eH
|colspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|मॅ||style="width:6em"|mAI/mE
|style="font-size:150%;width:2em"|मॆ||style="width:6em"|meH
|colspan="2"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ए||style="width:6em"|e
|style="font-size:150%;width:2em"|ऐ||style="width:6em"|ai
|colspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|मे||style="width:6em"|me
|style="font-size:150%;width:2em"|मै||style="width:6em"|mai
|colspan="2"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ऑ||style="width:6em"|AU/O
|style="font-size:150%;width:2em"|ऒ||style="width:6em"|oH
|colspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|मॉ||style="width:6em"|mAU/mO
|style="font-size:150%;width:2em"|मॊ||style="width:6em"|moH
|colspan="2"|
|-
|style="font-size:150%;width:2em"|ओ||style="width:6em"|o
|style="font-size:150%;width:2em"|औ||style="width:6em"|au
|colspan="2"|
|style="font-size:150%;width:2em"|मो||style="width:6em"|mo
|style="font-size:150%;width:2em"|मौ||style="width:6em"|mau
|colspan="2"|
|}

=== Other Devanagari akshara modifiers ===
{|class="wikitable" style="background:transparent;border-spacing:0;text-align:center;line-height:1.6"
|+ (after consonnants+halants and dependent vowel, or after an independant vowel)
|-
|style="font-size:150%;width:2em"| ॓||style="width:6em"|Q||style="width:20em"|(grave)
|style="background:transparent;border-top:hidden;border-bottom:hidden"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|style="font-size:150%;width:2em"| ॔||style="width:6em"|QQ||style="width:20em"|(accute)
|}

== अफलाइन टाइपिंग औजार ==
* [http://sharma.shrish.googlepages.com/Hindi-Toolkit.exe देवनागरी टूलकिट]
* [http://bhashaindia.com/DownloadsV2/Category.aspx?ID=1 माइक्रोसफ्टको इण्डिक आइएमई] (फोनेटिक,  रेमिंगटन तथा  इनस्क्रिप्ट)
* [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/3972 इण्डिक इनपुट एक्सटेन्सन]  फायरफक्स  एक्सटेन्सन (फोनेटिक तथा इनस्क्रिप्ट)
* [http://www.indiver.com/nepali.php इन्दीवरको देवनागरी सम्पादक]
* [http://www.baraha.com/ बराह]
* [http://www.var-x.com/gamabhana/ गमभन]
* [http://www.nepalitransliteration.com/Default.aspx  देवनागरी लिप्यन्तरण]
* [http://www.google.com/transliterate/Nepali  गूगल देवनागरी]

== Traditional Nepali Keyboard Layout == 
TODO:
* [http://download.com.np/index.php?option=file&file=188 Romanized Nepali Keyboard from MPP now in Download.com.np]
* [http://www.unicode.org/faq/indic.html Unicode FAQ: Indic Scripts and Languages - How to convert from ISCII to Unicode]

== सन्दर्भ ==
{{reflist}}