Difference between revisions 32909717 and 32909752 on plwiki

[[Plik:Wien Grillparzerdenkmal Relief Sappho.jpg|thumb|[[Safona]] jako poetka opiewająca w pieśniach miłość do kobiet. Symboliczna płaskorzeźba w Wiedniu dłuta R. Weyera.|220px]]
'''LGBT w muzyce''' – kompozytorzy, wykonawcy i tematy muzyczne związane z [[LGBT]].

== Komponowanie tematy i wątki [[LGBT]] zawarte w muzyce.

== Opera ==  
W środowisku [[muzykologia|muzykologów]] pojawiają się niekiedy spory o to, czy [[orientacja seksualna]] ma wpływ na styl komponowanej muzyki. Amerykański kompozytor [[Ned Rorem]] (pierwszy laureat nagrody GALA w dziedzinie muzyki poważnej) twierdzi, że według niego nie ma czegoś takiego, jak "muzyka gejowska", a homoseksualizm autora muzyki nie ma nią większego wpływu niż heteroseksualizm<ref>Danuta Gwizdalanka ''Muzyka i płeć'', PWM, Kraków 2001, s. 213</ref>. Ni(contracted; show full)

Wątki homoseksualne pojawiają się też coraz częściej w inscenizacjach oper, których libretta nie wskazują na ich obecność. Przykładem - realizacja ''Eugeniusza Oniegina'' [[Piotr Czajkowski|P. Czajkowskiego]] przez [[Krzysztof Warlikowski|K. Warlikowskiego]] w Monachium w 2007<ref>http://muzyka.onet.pl/10180,1455414,wywiady.htmlǀHomoseksualizm jako źródło cierpień - wywiad</ref>


=== Kompozytorzy i muzycy LGBT ===
Wśród kompozytorów i kompozytorek LGBT polskie "Dossier LGBT"<ref name="dossier">[http://www.dossier.lesbijka.org/index.php "Dossier LGBT. Baza tęczowych ludzi" w serwisie Lesbijka.org], dostęp 2009-07-26</ref> wymienia takie nazwiska jak:
* [[Leonard Bernstein]], amerykański kompozytor muzyki symfonicznej, kameralnej, baletowej i filmowej, autor broadwayowskich musicali,
* [[Paul Bowles]], amerykański artysta: poeta i prozaik, tłumacz i kompozytor muzyki poważnej,
* [[Benjamin Britten]], angielski kompozytor i dyrygent, autor m.in. opery ''Śmierć w Wenecji'',
* [[Albert Porter Cole]], amerykański twórca musicali filmowych i scenicznych wystawianych na Broadwayu,
* [[Jennifer Higdon]], współczesna kompozytorka amerykańska, laureatka m.in. nagrody [[Fundacja Pamięci Johna Simona Guggenheima|Guggenheim Fellowship]] i [[American Academy of Arts & Letters]]
* [[Paula M. Kimper]], amerykańska kompozytorka muzyki do filmów, teatrów, oper i produkcji telewizyjnych,
* [[Annea Lockwood]], nowozelandzka kompozytorka muzyki czerpiącej z bogactwa dźwięków przyrody.

Wymieniani tamże muzycy to<ref name="dossier" />:
* [[Margie Adam]], amerykańska pianistka i wokalistka jazzowa,
* [[John Balance]], piosenkarz i instrumentalista, współzałożyciel projektu muzycznego [[Coil]],
* [[Marlene Dietrich|Marlena Dietrich]], niemiecka aktorka i piosenkarka,
* [[Ani DiFranco]], amerykańska piosenkarka, gitarzystka i autorka piosenek,
* sir [[Elton John]], brytyjski piosenkarz i kompozytor rockowo-popowy,
* [[Leisha Hailey]], aktorka, producentka i piosenkarka, członkini zespołu [[The Murmurs]],
* [[Sophie B. Hawkins|Sophie Ballantine Hawkins]], amerykańska wokalistka, autorka tekstów piosenek i malarka,
* [[Vladimir Horowitz]], ukraiński pianista żydowskiego pochodzenia,
* [[Janis Ian]], amerykańska wokalistka i autorka piosenek,
* [[Amy Ray]] i [[Emily Saliers]], tworzące muzyczny duet [[Indigo Girls]],
* [[Grace Jones]], czarnoskóra amerykańska piosenkarka, autorka piosenek, modelka i aktorka,
* [[Randy Jones]], amerykański muzyk, członek-założyciel [[Village People]],
* [[Janis Joplin]], amerykańska wokalistka bluesowa,
* [[K.d. lang|Kathryn Dawn Lang]], kanadyjska piosenkarka country i pop, autorka muzyki i tekstów,
* [[Limahl]], brytyjski piosenkarz pop, członek zespołu [[Kajagoogoo]],
* [[Freddie Mercury]], brytyjski wokalista, lider grupy [[Queen]],
* [[George Michael]], brytyjski wokalista, m.in. członek duetu [[Wham!|Wham]],
* [[Brian Molko]], brytyjski wokalista, gitarzysta, basista i autor tekstów zespołu [[Placebo]],
* [[Angela Motter]], amerykańska gitarzystka folk-rockowa, m.in. związana ze sceną muzyczną LGBT,
* [[Sinéad O'Connor|Sinead O'Connor]], irlandzka wokalistka, kompozytorka, autorka tekstów piosenek,
* [[Phranc]], amerykańska wokalistka związana ze sceną punkową,
* [[Vicky Randle]], amerykańska piosenkarka, multi-instrumentalistka i kompozytorka,
* [[Doria Roberts]], amerykańska piosenkarka folkowa,
* [[Bessie Smith]], murzyńska wykonawczyni bluesa lat 20. i 30. XX wieku,
* [[Ana Carolina Sousa]], brazylijska piosenkarka, instrumentalistka i kompozytorka,
* [[Ethel Waters]], amerykańska wokalistka bluesowa i jazzowa, aktorka,
* [[Dar Williams]], amerykańska piosenkarka.

== Amatorskie zespoły LGTB grające muzykę poważną ==
[[Plik:SDMC DEC GROUP1.jpg|thumb|Gejowski [[San Diego Men's Chorus]] w 2007 r.|330px]]
W [[lata 70. XX wieku|latach 70. XX wieku]] w Ameryce powstawać zaczęły grupy muzyczne, w których spotykali się muzycy o podobnej orientacji seksualnej. Najstarszym z nich jest działający do dzisiaj żeński, [[feminizm|feministyczny]] chór [[Anna Crusis]], utworzony w [[1975]] w Filadelfii. W [[1977]] r. w Nowym Jorku powstał [[Gotham Male Chorus]], w [[1978]] gejowski chór w San Francisco. Od [[1979]] roku podobne chóry zaczęły powstawać już lawinowo, m.in. w Dallas, Los Angeles, Seattle i Chicago. W następnej dekadzie chóry rozpoczęły trasy koncertowe oraz działania stowarzyszeniowe. Pierwszą odnotowaną [[trasa koncertowa|trasą koncertową]] było tournée po Stanach Zjednoczonych chóru z San Francisco, które odbyło się w [[1981]] r. W [[1982]] roku zespoły LGBT weszły w skład [[Gay and Lesbian Association of Choruses]] (GALA), które postawiło sobie za zadanie stworzyć szansę artystycznej i społecznej aktywności [[LGBT|LGTB]]. Stowarzyszenie zostało założone przez 14 chórów; w roku [[2007]] obejmowało swoim patronatem już 227 zespołów<ref name="polgej">[http://www.polgej.pl/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=54&Itemid=93 Sławomir Lachtera ''Chórem, mości panowie!'', serwis Polgej.pl, 2007-07-09], dostęp 2008-11-02</ref>.

W [[1996]] roku w [[Londyn]]ie grupa gejów i lesbijek stworzyła niewielki zespół muzyczny, który przez lata rozrósł się do rozmiarów orkiestry symfonicznej. Podobny zespół powstał w [[1999]] roku w [[Melbourne]], w deklaracji założycielskiej zapowiadając, że obok celów artystycznych stawia sobie również zadanie tworzenia pozytywnego wizerunku gejów i lesbijek<ref>Gwizdalanka, op. cit., s. 208-209.</ref>. Współcześnie działa kilkaset chórów i zespołów muzycznych LGBT<ref name="polgej" />, lokując się w większości dużych miast związanych z [[cywilizacja zachodnia|kulturą zachodu]] – w USA, Kanadzie, krajach [[Europa Zachodnia|Europy Zachodniej]] i [[Skandynawia|Skandynawii]], w [[Chile]], [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]] i [[Republika Południowej Afryki|RPA]]. Muzyków łączy [[orientacja seksualna]], zamiłowania muzyczne oraz cel, jakim jest upowszechnianie tolerancji oraz pozytywnego wizerunku społeczności LGBT<ref>[http://www.gmcla.org/index.php?option=com_content&view=article&id=7&Itemid=18 Gay Men's Chorus of Los Angeles | GMCLA.org - GMCLA SPONSORS<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>. Mają być również wyrazem idei różnorodnej, a jednocześnie kreatywnej i bezpiecznej wspólnoty. W [[statut]]ach zespołów można znaleźć przepisy o tolerancji, integracji społecznej, europejskości, budzeniu w społeczeństwie zrozumienia dla osób homoseksualnych poprzez zachwyt nad muzyką itp{{fakt|data=2010-03}}. Samym muzykom LGBT działalność ta pomaga w [[samoakceptacja|samoakceptacji]], w propagowaniu [[tolerancja|tolerancji]] i nawiązywaniu dobrych więzi ze społecznościami, w których żyją. Mają zazwyczaj status niezawodowych [[organizacja non-profit|organizacji non-profit]] i utrzymują się z prywatnych [[umowa darowizny|darowizn]]<ref name="polgej" />.

Spośród takich zespołów LGBT serwis Polgej.pl wymienia<ref name="polgej" />:
* [[Drengekoret]], [[Aarhus]], Dania – męski chór założony w 1998 r.
* [[Mélo'Men]] Choeur International Gai de Paris, [[Paryż]], Francja – męski chór założony w 1994 r.
* [[Rainbow Symphony Orchestra]], Paryż, Francja – mieszana orkiestra symfoniczna założona w 2000 r.
* [[Caramels Fous]], Paryż, Francja – zespół muzyczno-teatralny założony w 1982 r.
* [[Gronings Homomannenkoor Zangzaad]], [[Groningen]], Holandia – chór założony w 1988 r.
* [[Vox Rosa]], [[Haga]], Holandia – chór mieszany założony w 1985 r.
* [[Cantatori del Duomo]], [[Utrecht]], Holandia – chór męski założony w 1990 r.
* [[L'Ensemble vocal Ganymede]], [[Montreal]], Kanada – chór męski założony w 1991 r.
* [[Ottawa Gay Men's Chorus]], [[Ottawa]], Kanada – chór męski założony w 1986 r.
*  [[Toronto Men's Chorus Forte]], [[Toronto]], Kanada – chór męski założony w 1997 r.
* [[Vancouver Lesbian and Gay Choir]], [[Vancouver]], Kanada – chór mieszany założony w 1990 r.
* [[Berliner Männerchor Rosa Cavaliere]], [[Berlin]], Niemcy – chór męski założony w 1990 r.
* [[Schola Cantorosa Schwuler Männerchor]], [[Hamburg]], Niemcy – chór męski założony w 1987 r.
* [[Die RosaKehlchen]], [[Heidelberg]], Niemcy – chór męski założony w 1992 r.
* [[Schrillmänner]], [[Karlsruhe]], Niemcy – męski chór [[drag queen]]s założony w 1988 r.
* [[Die Zauberflöten]], [[Kolonia (Niemcy)|Kolonia]], Niemcy – męski chór założony w 1994 r.
* [[Rosa Note Schwuler Chor]], [[Stuttgart]], Niemcy – chór męski założony ok. 1993 r.<ref>[http://www.rosanote.de/ Oficjalny serwis Rosa Note Schwuler Chor], dostęp 2008-11-04</ref>
* [[Boston Gay Men's Chorus]], [[Boston]], USA – chór męski założony w 1981 r. W 2005 r. podczas tournée po Europie odwiedził Polskę.
* [[Capital City Men's Chorus]], [[Austin]], USA – chór męski założony w 1988 r.
* [[Baltimore Men's Chorus]], [[Baltimore]], USA – chór męski założony w 1984 r.
* [[Windy City Gay Chorus]], [[Chicago]], USA – chór męski założony w 1983 r.
* [[Windy City Lesbian and Gay Singers]], [[Chicago]], USA – chór mieszany założony w 1983 r.
* [[Windy City Women's Ensemble]], [[Chicago]], USA – chór żeński założony w 1983 r.
* [[Spruce Street Singers]], [[Filadelfia]], USA – chór męski założony w 1985 r.
* [[Gay Men's Chorus of Los Angeles]] (GMCLA), [[Los Angeles]], USA – chór męski założony w 1979 r. (największy, 200-osobowy)
* [[Gay Gotham Chorus]], [[Nowy Jork]], USA – chór męski założony w 1993 r.
* [[Salt Lake Men's Choir]] (SLMC), [[Salt Lake City]], USA – chór męski założony w 1983 r.
* [[Schmaz-Schwuler Männerchor]], [[Zurych|Zurich]], Szwajcaria – chór męski założony w 1990 r.
* [[Stockholms Gaykör]], [[Sztokholm]], [[Szwecja]] – chór męski założony w 1982 r.
* [[London Gay Men's Chorus]], [[Londyn]], Wielka Brytania – chór męski założony w 1991 r.
* [[London Gay Symphony Orchestra]], Londyn, Wielka Brytania – mieszana orkiestra symfoniczna założona w 1996 r.<ref>[http://web.archive.org/web/20071215213439/http://www.lgso.org.uk/About/index.htm Oficjalny serwis London Gay Symphony Orchestra], dostęp 2008-11-04</ref>

== Nagrody muzyczne ==
Oprócz [[GALA Awards]] przyznawanych przez Gay and Lesbian Association of Choruses istnieją dwie inne nagrody muzyczne przyznawane przez środowisko LGBT. Od 1996 w Nowym Jorku przyznaje się doroczne nagrody [[The Gay & Lesbian American Music Awards|GLAMA "Outmusic Award"]] (''The Gay & Lesbian American Music Awards'') – dla artystów będących zdeklarowanymi gejami, lesbijkami lub transseksualistami. Pomysł narodził się w środowisku [[muzyka pop|pop]], ale obejmuje także [[muzyka poważna|muzykę poważną]]. Filmowe i medialne nagrody [[GLAAD Media Awards|GLAAD Media]] obejmują częściowo również dziedziny muzyczne.

== Recepcja muzyki ==
Według amerykańskiego krytyka literackiego i teoretyka [[queer theory]] [[Wayne Koestenbaum|Wayne'a Koestenbauma]], wielu gejów ma specyficzny stosunek do [[opera|opery]]. "[[Opera queen]]s", jak o sobie mówią, są wyjątkowymi entuzjastami tego gatunku muzyki, często wybitnymi znawcami, a przy tym mają skłonność do uwielbiania [[primadonna|primadonn]] na granicy bałwochwalstwa<ref>Wayne Koestenbaum ''The Queen's Throat: Opera, Homosexuality and the Mystery of Desire'', Poseidon Press, Nowy Jork 1993, ISBN 0-671-75457-2Według amerykańskiego krytyka literackiego i teoretyka [[queer theory]] [[Wayne Koestenbaum|Wayne'a Koestenbauma]], wielu gejów ma specyficzny stosunek do [[opera|opery]]. "[[Opera queen]]s", jak o sobie mówią, są wyjątkowymi entuzjastami tego gatunku muzyki, często wybitnymi znawcami, a przy tym mają skłonność do uwielbiania [[primadonna|primadonn]] na granicy bałwochwalstwa<ref>Wayne Koestenbaum ''The Queen's Throat: Opera, Homosexuality and the Mystery of Desire'', Poseidon Press, Nowy Jork 1993, ISBN 0-671-75457-2</ref>. 

== Amatorskie zespoły LGTB grające muzykę poważną ==
[[Plik:SDMC DEC GROUP1.jpg|thumb|Gejowski [[San Diego Men's Chorus]] w 2007 r.|330px]]
W [[lata 70. XX wieku|latach 70. XX wieku]] w Ameryce powstawać zaczęły grupy muzyczne, w których spotykali się muzycy o podobnej orientacji seksualnej. Najstarszym z nich jest działający do dzisiaj żeński, [[feminizm|feministyczny]] chór [[Anna Crusis]], utworzony w [[1975]] w Filadelfii. W [[1977]] r. w Nowym Jorku powstał [[Gotham Male Chorus]], w [[1978]] gejowski chór w San Francisco. Od [[1979]] roku podobne chóry zaczęły powstawać już lawinowo, m.in. w Dallas, Los Angeles, Seattle i Chicago. W następnej dekadzie chóry rozpoczęły trasy koncertowe oraz działania stowarzyszeniowe. Pierwszą odnotowaną [[trasa koncertowa|trasą koncertową]] było tournée po Stanach Zjednoczonych chóru z San Francisco, które odbyło się w [[1981]] r. W [[1982]] roku zespoły LGBT weszły w skład [[Gay and Lesbian Association of Choruses]] (GALA), które postawiło sobie za zadanie stworzyć szansę artystycznej i społecznej aktywności [[LGBT|LGTB]]. Stowarzyszenie zostało założone przez 14 chórów; w roku [[2007]] obejmowało swoim patronatem już 227 zespołów<ref name="polgej">[http://www.polgej.pl/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=54&Itemid=93 Sławomir Lachtera ''Chórem, mości panowie!'', serwis Polgej.pl, 2007-07-09], dostęp 2008-11-02</ref>.

W [[1996]] roku w [[Londyn]]ie grupa gejów i lesbijek stworzyła niewielki zespół muzyczny, który przez lata rozrósł się do rozmiarów orkiestry symfonicznej. Podobny zespół powstał w [[1999]] roku w [[Melbourne]], w deklaracji założycielskiej zapowiadając, że obok celów artystycznych stawia sobie również zadanie tworzenia pozytywnego wizerunku gejów i lesbijek<ref>Gwizdalanka, op. cit., s. 208-209.</ref>. 

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Danuta Gwizdalanka]] ''Bez różnicy płci'', w: ''Muzyka i płeć'', Polskie Wydawnictwa Muzyczne, Kraków 2001, ISBN 83-224-0701-7
* [[Krzysztof Tomasik]] ''O Karolu Szymanowskim'', ''O Zygmuncie Mycielskim'' w: ''Homobiografie'', Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Kraków 2008, ISBN 978-83-61006-20-6

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.galachoruses.org Oficjalna strona GALA]

[[Kategoria:LGBT w muzyce|*]]