Difference between revisions 33233045 and 34370766 on plwiki

{{disambigRinne znaczenia|miasta na Podkarpaciu|[[Krosno (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{POL miasto infobox
 |nazwa                 = Krosno
 |dopełniacz miasta     = Krosna
 |zdjęcie               = 
 |opis zdjęcia          = 
 |herb                  = POL Krosno COA.svg
 |flaga                 = Flag Krosno POL.jpg
 |dewiza                = 
 |województwo           = [[województwo podkarpackie|podkarpackie]]
 |powiat                = 
 |gmina                 = 
 |aglomeracja           = 
 |założono              = 
 |prawa miejskie        = ok. 1342
 |tytuł zarządzającego  = 
 |zarządzający          = [[Piotr Przytocki]]
 |powierzchnia          = 43,48
 |położenie             = 
 |wysokość              = 260
 |populacja             = 47 534<ref>[http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_l_ludnosc_stan_struktura_31_12_2009.pdf Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, stan 31.12.2009]</ref>
 |rok populacji         = 2009
 |gęstość               = 1 093
 |strefa numeracyjna    = 13
 |kod pocztowy          = 38-400
 |tablice rejestracyjne = RK
 |stopniN = 49 |minutN = 40 |sekundN = 56
 |stopniE = 21 |minutE = 45 |sekundE = 57
 |opis miejsca          = 
 |TERYT                 = 186101 1
 |SIMC                  = 0952410
 |slogan                = Niepowtarzalne miasto w wyjątkowym miejscu
 |adres urzędu miasta   = ul. Lwowska 28a, ul. Staszica 2<br />38-400 Krosno
 |commons               = Category:Krosno
 |wikinews              = Wikiportal:Podkarpacie
 |wikicytaty            = 
 |wikisłownik           = Krosno
 |www                   = http://www.krosno.pl/
 |bip                   = 
}}
[[Plik:RYNEK KROSNO FOTO HEPNAR.JPG|thumb|Krośnieński rynek nocą]]
[[Plik:RATUSZ KROSNO FOTO HEPNAR.JPG|thumb|Ratusz i studnia na krośnieńskim rynku]]
[[Plik:KROSNO PODCIENIA FOTO HEPNAR.JPG|thumb|Krośnieńskie [[Podcień|podcienie]] nocą]]
[[Plik:Church of the Capucine Friars in Krosno, Poland.jpg|thumb|Kościół Kapucynów]]
[[Plik:Krosno fara foto hepnar.jpg|thumb|Kościół Farny]]
[[Plik:ORBIS KROSNO FOTO HEPNAR.JPG|thumb|Budynek Orbisu w Krośnie]]
[[Plik:Pomnik pilsudskiego foto hepnar.jpg|thumb|Pomnik Józefa Piłsudskiego]]
[[Plik:WIEZA FARNA KROSNO FOTO HEPNAR.JPG|thumb|Wieża Kościoła Farnego]]
[[Plik:FRANCISZKANSKA KROSNO FOTO HEPNAR.JPG|thumb|Południowe [[Podcień|podcienia]]]]
[[Plik:FRANCISZKANSKA KOSCIOL KROSNO FOTO HEPNAR.JPG|thumb|Kościół oo.Franciszkanów w Krośnie]]
[[Plik:Kopernik krosno.jpg|thumb|"Kopernik" – budynek I LO]]
[[Plik:LO KOPERNIK FOTO HEPNAR.JPG|thumb|"Kopernik" – budynek I LO]]
[[Plik:Mikołaj Kopernik, Krosno.jpg|thumb|Pomnik Mikołaja Kopernika]]
[[Plik:Krosno rynek foto HEPNAR.jpg|thumb|Rynek]]
[[Plik:Krosno rynek 2008.jpg|thumb|Rynek]]
'''Krosno''' (ukr. ''Коросно'') – [[miasto]] [[miasto na prawach powiatu|na prawach powiatu]] w [[województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], siedziba władz [[powiat krośnieński (województwo podkarpackie)|powiatu krośnieńskiego]]. 

Siedziba instytucji o zasięgu ponadlokalnym: Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych, Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii, Okręgowej Komisji Wyborczej, Sądu i Prokuratury Okręgowej, Okręgowego Urzędu Górniczego, Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, Urzędu Celnego, Instytutu Nafty i Gazu oraz Radiowo Telewizyjnego Centrum Nadawczego na Suchej Górze.

Stolica [[Województwo krośnieńskie|województwa krośnieńskiego]] od 30 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 r.

Znajduje się w [[Euroregion Karpacki|Euroregionie Karpackim]], w skład którego wchodzą przygraniczne tereny [[Polska|Polski]], [[Słowacja|Słowacji]], [[Ukraina|Ukrainy]], [[Węgry|Węgier]] i [[Rumunia|Rumunii]].

== Geografia ==
Krosno – miasto w południowo-wschodniej Polsce, [[województwo podkarpackie|w województwie podkarpackim]], przy ujściu potoku [[Lubatówka (potok)|Lubatówki]] do [[Wisłok]]a, na obszarze
[[Kotlina Jasielsko-Krośnieńska|Kotliny Jasielsko-Krośnieńskiej]], wchodzącej w skład [[Pogórze Środkowobeskidzkie|Pogórza Środkowobeskidzkiego]], określanego jako [[Beskid Niski]]. Krosno określano jako ''"parva Cracovia"'' – czyli "mały [[Kraków]]", dlatego, że krośnieński Rynek z renesansowymi sukiennicami kojarzył się z krakowskim [[Stare Miasto w Krakowie|Starym Miastem]], a także ze względu na wysoki poziom życia umysłowego miasta. O celowości porównywania do Krakowa świadczy umieszczenie widoku Krosna, w miedziorycie [[Georg Braun|Georga Brauna]] (1541-1622) i [[Frans Hohenberg|Franza Hogenberga]] (ok. 1535-1590), w dziele ''Civitates orbis terrarum'' (''Miasta świata'' wydanym w 1617 r. w Kolonii), w towarzystwie: Krakowa, Poznania, Warszawy, Zamościa, czy w dziele: [[Andreas Cellarius|Andreasa Cellariusa]] (1596-1665) z 1659 r. "Regni Poloniae Magnique Ducatus Lithuanie Novissima Descriptio", wydanym w Amsterdamie.

[[Kotlina Jasielsko-Krośnieńska|Kotlina Krośnieńska]] od zachodu graniczy z doliną [[Jasiołka|Jasiołki]] i niewielkimi przełęczami, z Kotliną Jasielską, a na wschodzie łączy się doliną Wisłoka i z Kotliną [[Zarszyn]]ską. Nad Krosnem wznosi się od północy tzw. Pasmo [[Odrzykoń]]skie, z wyróżniającymi się kulminacjami [[Królewska Góra (Pogórze Dynowskie)|Królewskiej Góry]] (554 m n.p.m.) i [[Sucha Góra (Pogórze Dynowskie)|Suchej Góry]] (585 m n.p.m.). U podnóża pierwszej, znajduje się [[Odrzykoń|Zamek "Kamieniec"]], a na szczycie drugiej wieża przekaźnikowa stacji telewizyjnej. Do krośnieńskiego bogactwa oprócz ropy naftowej, piaskowca, glinek, zaliczamy źródła mineralne, które występują w dzielnicy [[Białobrzegi (Krosno)|Białobrzegi]], jako siarkowo-wodorowe, na [[Zawodzie (Krosno)|Zawodziu]] [[Siarczany(VI)|siarczany]] i [[Solanka (woda mineralna)|solanki]] o dużym stężeniu, oraz w innych dzielnicach solanki o różnym składzie chemicznym.

Krosno – w widłach [[Wisłoka]] i [[Lubatówka (potok)|Lubatówki]], stanowiło regularny, zwarty układ urbanistyczny z czworokątnym Rynkiem i wychodzącą z niego rozplanowaną siecią ulic. Z Rynku wybiegały symetrycznie w kierunkach na południe i północ po trzy ulice, które zbiegały się przy bramach miejskich.

Krosno urzeka pięknem średniowiecznych kościołów i zabytkowych kamieniczek, usytuowanych głównie w obrębie Rynku, który mieści się na wzniesieniu ok. 277 m n.p.m.Krosno należy do Zagłębia Naftowego Jasielsko-Krośnieńskiego i słynie też z hut szkła i z lotnictwa.

== Historia ==
{{main|Historia Krosna}}

== Zabytki ==
=== Zabytkowe kościoły ===
* [[Kościół Farny pod wezwaniem św. Trójcy w Krośnie|Kościół Farny pod wezwaniem św. Trójcy]]
* [[Kościół i Klasztor oo. Franciszkanów w Krośnie|Kościół i Klasztor oo. Franciszkanów]]
* [[Kościół św. Wojciecha w Krośnie|Kościół św. Wojciecha]]
* [[Kościół i Klasztor oo. Kapucynów w Krośnie|Kościół i Klasztor oo. Kapucynów]]
* Kaplica Emaus przy ul. Kletówka.
* [[Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Krośnie|Kościół NMP Królowej Polski]]
* Klasztor [[Jezuici|Jezuitów]] – wzniesiony w latach 1660-1667, w wyniku fundacji [[Stanisław Zaremba (biskup kijowski)|Stanisława Zaremby]], [[Bobolowie|Bobolów]] i [[Balowie|Balów]]. Częściowo wykorzystano fortyfikację miejska nad rzeką Lubatówką. Przez stulecie mieścił uczelnię jezuicką o wysokim poziomem nauczania. Czworobok dziedzińca zamykał od północy (zburzony w r.1807) kościół jezuitów pw. Niepokalanego Poczęcia N.P. Marii – jedna z 7 świątyń w mieście do połowy XVII wieku. Po kasacie zakonu przez zaborcę, w roku 1773, mieściła się tu szkołę, a potem szpital wojskowy. Po pożarze, w roku 1849 odbudowany w XIX wieku. Teraz siedziba Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie.
*: Związani z kolegium w Krośnie :
** ks. prof. [[Stanisław Mniszek]] pierwszy [[rektor]] Kolegium,
** ks. prof. [[Krzysztof Gruszczyński]] (1620-1687), rektor w l. 1679-1683,
** ks. [[Rafał Modlibowski]] (1740-1797) wykładowca filozofii ok. 1772 r., konfederat, poeta
** o.[[Rafał Skrzynecki]] (1714 – 1788) – jezuita, historyk, polonista, tłumacz, rektor Kolegium w Krośnie w 1767, autor dzieł historycznych
** [[Kazimierz Ostrowski (filozof)|Kazimierz Ostrowski]] – reformator jezuickiego szkolnictwa w Polsce, (4 III 1669 -4 VII 1732) prof. retoryki w Krośnie (1697–1698):
** [[Jan Radomiński]] (1687-1756)-jezuita, spowiednik królewski [[Katarzyna Opalińska|Katarzyny Leszczyńskiej]], filozof, uczeń i wykładowca w Kolegium w Krośnie
** [[Kazimierz Czyżewski (jezuita)|Kazimierz Czyżewski]] – (1673-1746 w Krośnie), filozof i teolog, jezuita, rektor kolegium w Toruniu
** o.[[Kasper Niesiecki]] – (1682- 1744) – uczeń Kolegium w Krośnie, [[heraldyka|heraldyk]], [[jezuici|jezuita]], [[leksykografia|leksykograf]], [[pisarz]], [[teologia|teolog]], [[kaznodzieja]].
** [[Ewaryst Andrzej Kuropatnicki]], (1734-1788) – w celu ochrony zbiorów Kolegium, nabył je i umieścił w w [[Tarnowiec (województwo podkarpackie)|Tarnowcu]] i w [[Lipinki (województwo małopolskie)|Lipinkach]]

* [[Zabytkowe pałace i kamienice Krosna]]

* [[Zabytkowe cmentarze Krosna]]

== Edukacja ==
=== Przedszkola ===
* Prywatne Przedszkole "Tęczowa Kraina"
* Przedszkole Miejskie Nr 1
* Przedszkole Miejskie Nr 2
* Przedszkole Miejskie Nr 3
* Przedszkole Miejskie Nr 4
* Przedszkole Miejskie Nr 5
* Przedszkole Miejskie Nr 8
* Przedszkole Miejskie Nr 10
* Przedszkole Miejskie Nr 11

=== Szkoły podstawowe ===
* Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I st. im. I. J. Paderewskiego w Krośnie
* Zespół Szkół nr 2 w Krośnie
* Szkoła Podstawowa nr 1 im. [[Komisja Edukacji Narodowej|Komisji Edukacji Narodowej]]
* Szkoła Podstawowa nr 3 im. [[Maria Konopnicka|Marii Konopnickiej]]
* Szkoła Podstawowa nr 4 im. [[Eugeniusz Kolanko|E.Kolanki]] w Krośnie
* Szkoła Podstawowa nr 5 im. [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]]
* Szkoła Podstawowa nr 6 im. [[Janusz Korczak|Janusza Korczaka]]
* Szkoła Podstawowa nr 7 im. [[Stefan Wyszyński|Kardynała Stefana Wyszyńskiego]] w Krośnie
* Szkoła Podstawowa nr 8 im. "Dar Górników" w Krośnie
* Szkoła Podstawowa nr 10 im. kpt. [[Stanisław Betlej|Stanisława Betleja]]
* Szkoła Podstawowa nr 12 w Krośnie
* Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 14 im. Polskich Olimpijczyków w Krośnie
* Szkoła Podstawowa nr 15 w Krośnie

=== Gimnazja ===
* Miejski Zespół Szkół Nr 5 Gimnazjum Nr 1 i Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej w Krośnie
* Gimnazjum nr 2 w Krośnie
* Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi nr 3 im. Polskich Olimpijczyków w Krośnie
* Gimnazjum nr 5 w Krośnie
* Katolickie Gimnazjum Zgromadzenia Świętego Michała Archanioła
* Zespół szkół nr 4 w Krośnie (połączenie Gimnazjum nr 4 i Szkoły Podstawowej nr 15)
* Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna II st. im. I. J. Paderewskiego w Krośnie

=== Szkoły ponadgimnazjalne ===
* Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. [[Jan Szczepanik|Jana Szczepanika]] w Krośnie ("Szczepanik")
* Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. [[Stanisław Szpetnar|Ks. Stanisława Szpetnara]] w Krośnie ("Bursa")
* Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 im. [[Stanisław Staszic|Stanisława Staszica]] w Krośnie ("Mechanik")
* Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 im. [[Ignacy Łukasiewicz|Ignacego Łukasiewicza]] w Krośnie ("Naftówka")
* Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 5 im. [[2 Armia Wojska Polskiego|II Armii Wojska Polskiego]] w Krośnie ("Elektryk")
* Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 6 w Krośnie ("Budowlanka")
* [[I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Krośnie]] ("Kopernik")
* II Liceum Ogólnokształcące im. [[Konstytucja 3 maja|Konstytucji 3 Maja]] w Krośnie ("Guzikówka")
* Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. ks. [[Bronisław Markiewicz|Bronisława Markiewicza]] ("Katolik")
* Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Krośnie ("Plastyk")
* Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna II st. im. [[Ignacy Jan Paderewski|I. J. Paderewskiego]] w Krośnie
* Zespół Szkół Kształcenia Ustawicznego - szkoła dzienna młodzieżowa im. [[Pawła z Krosna]] w Krośnie ("CKU")

=== Szkoły dla dorosłych i policealne uzupełniające ===
* Zespół Szkół Kształcenia Ustawicznego
* Policealne Studium Zawodowe "Wszechnica"
* Policealna Szkoła Detektywów i Pracowników Ochrony "O'CHIKARA"
* Wieczorowa Szkoła Policealna Pracowników Służb Społecznych
* Podkarpackie Towarzystwo Edukacji Alternatywnej "Wszechnica"

=== Szkolnictwo wyższe ===
* Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Krośnie
* Państwowe Pomaturalne Studium Kształcenia Animatorów Kultury i Bibliotekarzy w Krośnie
* Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Oddział w Krośnie
* Niepubliczna Szkoła Biznesu
* Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w [[Rzeszów|Rzeszowie]] Oddział w Krośnie

== Sport ==
=== Obiekty sportowe ===
Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
* tor speedrowerowy
* przy ulicy Bursaki
** Hala Sportowo-Widowiskowa
** zespół basenów otwartych
** otwarte lodowisko w zimie
** korty tenisowe
** stadion lekkoatletyczny i do piłki nożnej
* przy ulicy Legionów
** mała hala widowiskowo-sportowa
** stadion z torem żużlowym i boiskiem piłkarskim
** korty tenisowe
* przy ulicy Rzeszowskiej
** basen kryty (długość 25 m)
** boisko do piłki nożnej (90 x 48) + bieżnia żużlowa
* przy ulicy Wojska Polskiego
** międzyszkolny basen kryty (długość 25 m)
* [[Czarnorzeki]]
** wyciąg narciarski

W najbliższych latach budowa i modernizacja kompleksu sportowo-rekreacyjnego przy ulicy Bursaki. Oprócz tego w Krośnie znajduja się mniejsze, najczęściej przyszkolne boiska.

=== Kluby sportowe ===
* [[KSM Krosno]] – żużel
* [[Karpaty Krosno]] – [[piłka nożna]] mężczyzn
* [[Karpaty Krosno (piłka siatkowa)|KKS Karpaty Krosno]] – [[Piłka siatkowa|siatkówka]] mężczyzn
* [[KKK MOSiR Krosno|Krośnieński Klub Koszykówki MOSiR]]
* Krośnieńskie Stowarzyszenie Modelarzy Lotniczych<ref>[http://modelarze-krosno.xq.pl Krośnieńskie Stowarzyszenie Modelarzy Lotniczych]</ref>
* Krośnieńskie Towarzystwo Tenisowe - tenis ziemny
* Krośnieński Klub Tenisa Stołowego
* Uczniowski Klub Sportowy "Piętnastka"
* Uczniowski Klub Sportowy "Sokolik"
* UMGKS Nafta Krosno – strzelectwo sportowe
* LOK – Elektryk Krosno – strzelectwo sportowe
* Krośnieński Klub Biegacza
* Międzyszkolny Uczniowski Klub Sportowy "Mechanik"
* [[KSM Krosno|Krośnieńskie Stowarzyszenie Motocyklowe]]
* UKS Oratorium Krosno
* Krośnieński Klub Karate "Tsunami"
* [[Krośnieński Klub Kyokushin Karate]]
* OZS Guzikówka Krosno – piłka nożna
* Klub Tańca Towarzyskiego "Gracja"
* OKS Markiewicza Krosno - piłka nożna
* UKS Koniczynka Krosno – piłka nożna
* MLKS Orlew Krosno - piłka nożna


== Kultura ==

=== Najważniejsze grupy, zespoły, stowarzyszenia i kluby Krosna ===

* Teatr dramatyczny "[[itd...]]" (3 grupy: starsza, średnia, młodsza)- zmienne składy zależnie od wieku
* Teatr dramatyczno-wokalny "[[The Great Insomnia]]" - od marca 2012 nieaktywny ( uczniowie licealni)- stały zamknięty skład
* Grupa teatralno-taneczno-wokalna "Kleks" (4 grupy dziecięce)- zmienne składy zależnie od wieku
* Teatr dramatyczny "Marysia" ( uczniowie I LO)- zmienny skład zaleznie od nowego roku szkolnego
* Teatr akrobatyczno-widowiskowy "Teatr na bruku" (zróżnicowana wiekowo grupa)- zmienny skład każdego lata
* Teatr dramatyczno-widowiskowy "S.T.R.A.C.H." ( licealiści i studenci)- stały skład (z wyjątkami)
* Teatr dramatyczny "Teatr z fleszem" (uczniów klas IV, V, VI szkół podstawowych)- zmienny skład zależny od wieku
* Zespół  teatralno-taneczny "Radosna Rodzinna Akademia Teatralna" (dzieci i młodzież)- zmienny skład zależnie od wieku
* Zespół wokalno-instrumentalny "Stowarzyszenie Kultury Dzieci i Młodzieży DYSONANS" (dzieci i młodzież)- zmienny skład zależnie od wieku
* Studio piosenki "SWING" (uczniowie gimazjalni i licealni)- zmienny skład zleżnie od wieku
* Klub literacko-promotorski "[[KLUB Literacki RCKP]]" (zróżnicowana wiekowo grupa)- stały skład + nowi członkowie
* Studio ruchowo-baletowe "Studio Ruchu" (dzieci i młodzież)- zmienny skład zaleznie od wieku
* Pracownia artystyczna "Pracownia Grafiki Tradycyjnej" (zróżnicowana wiekowo grupa)- stały skład + nowi członkowie
* Pracownia artystyczna "Otwarta Pracownia" (zróżnicowana wiekowo grupa)- stały skład + nowi członkowie
* Klub aktywizujący "Klub Seniora" (seniorzy)- stały skład + nowi członkowie
* Klub fotograficzny "Fotoklub" (młodzież i dorośli)- stały skład + nowi członkowie
* Chór mieszany "ECHO" (zróżnicowana wiekowo grupa)- część składu stała, część zmienna
* Kapela ludowa "BIAŁOBRZEŻANIE" (dorośli)- stały skład + nowi członkowie
* Orkiestra dęta "Miejska Górnicza Orkiestra Dęta" (zróżnicowana wiekowo grupa)- stały skład + nowi członkowie
* Grupa baletowa bez nazwy (2 grupy: starsza i młodsza)- zmienny skład zależnie od wieku
* Zespół muzyczny "EURO BAND BLUES" (promocja młodych talentów)- zmienny skład
* Zespół muzyczny "GRUBA BERTA" (młodzież i dorośli)- stały skład + nowi członkowie
* Zespół muzyczny "INTIA" (młodzież i dorośli)- stały skład
* Zespół muzyczny "LEAERS LIE" (młodzież i dorośli)- stały skład
* Zespół muzyczny "SKYANGER" (młodzież i dorośli)- stały skład
* Zespół śpiewaczy ludowych "KAMRATKI" (dorośli)- stały skład + nowi członkowie
* Zespół tańca współczesnego "STRECZ" (młodzież)- zmienny skład zależnie od wieku
* Zespół taneczny "CRAZY DANCE" (młodzież- wyłącznie dziewczęta)- zmienny skład zależnie od wieku
* Zespół taneczny "TĘCZA" (dzieci i młodzież)- zmienny skład zeleżnie od wieku
* Klub dyskusyjny "Elizjum" (młodzież i dorośli)- częściowo zmienny zależnie od wieku, częściowo stały skład

== Media ==
=== Stacje radiowe ===
* Stacje radiowe nadawane z Krosna:
** [[Radio Eska]]
** [[RMF MAXXX]]
** [[Radio Fara]]
** [[Polskie Radio Rzeszów|Radio Rzeszów]] – oddział lokalny
** [[VOX FM|Radio VOX FM]]
** [[Twoje Radio Krosno AM]]

=== Stacje telewizyjne ===
* Stacje telewizyjne emitujące lokalne programy skierowane do mieszkańców Krosna:
** [[TVP Rzeszów]]
** TV Obiektyw (dwa kanały, jeden informacyjno-dokumentalny, drugi reklamowy)

== Kościoły i związki wyznaniowe ==
* '''[[Kościół katolicki w Polsce|Parafie rzymskokatolickie]]'''
** [[Parafia Trójcy Przenajświętszej w Krośnie|Parafia pw. Trójcy Przenajświętszej]] - Parafia Farna
** [[Parafia Ducha Świętego w Krośnie|Parafia pw. Ducha Świętego]]
** [[Parafia Miłosierdzia Bożego w Krośnie|Parafia pw. Miłosierdzia Bożego]]
** [[Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krośnie|Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
** [[Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Krośnie|Parafia pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski]]
** [[Parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Krośnie|Parafia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny]]
** [[Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Krośnie|Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego]]
** [[Parafia św. Piotra i św. Jana z Dukli w Krośnie|Parafia pw. św. Piotra i św. Jana z Dukli]]
** [[Parafia św. Wojciecha i Matki Bożej Częstochowskiej w Krośnie|Parafia pw. św. Wojciecha i Matki Bożej Częstochowskiej]]
* '''[[Zgromadzenie zakonne|Rzymskokatolickie zgromadzenia zakonne]]'''
** [[Zakon Braci Mniejszych|Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych]] - Ojcowie Franciszkanie
** [[Zakon Braci Mniejszych Kapucynów]] - Ojcowie Kapucyni, Kapelanat Generalny Wojskowego i Szpitalnego Zakonu św. Łazarza z Jerozolimy z siedzibą w Krośnie
** [[Michalici|Zgromadzenie św. Michała Archanioła]] - Księża Michalici
** [[Felicjanki|Zgromadzenie Sióstr św. Feliksa z Kantalicjo]] - Siostry Felicjanki
** [[Józefitki|Zgromadzenie Sióstr św. Józefa]] - Siostry Józefitki
** [[Klawerianki|Zgromadzenie Sióstr Misjonarek św. Piotra Klawera]] - Siostry Klawerianki
* '''[[Protestantyzm|Kościoły protestanckie]]'''
** [[Kościół Adwentystów Dnia Siódmego]] – [[Zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Krośnie|zbór w Krośnie]]
** [[Kościół Zielonoświątkowy w RP|Kościół Zielonoświątkowy]] – zbór "Dobra Nowina"
* '''[[Buddyzm]]'''
** [[Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu]]
* '''Inne'''
** [[Świecki Ruch Misyjny "Epifania"]] – zbór w Krośnie
** [[Świadkowie Jehowy]] – [[Sala Królestwa]]

== Administracja ==
Krosno posiada dwa rodzaje [[jednostka pomocnicza gminy|jednostek pomocniczych gminy]]. Miasto jest podzielone administracyjnie na 6 [[Dzielnica miasta|dzielnic]] i 6 [[osiedle|osiedli]]<ref name="dzielnice">{{cytuj stronę|url=http://www.krosno.pl/pl/dla-mieszkancow/o-miescie/opis/|tytuł=Dzielnice i osiedla|autor=UM Krosno|język=pl|data dostępu=2011-06-14}}</ref>.

== Transport ==
=== Tranzyt ===
Przez Krosno przebiegają:
* droga krajowa nr {{AS-droga|K|28}} ([[Zator (województwo małopolskie)|Zator]] – [[Medyka]]), która w [[Miejsce Piastowe|Miejscu Piastowym]] 2 km od granicy miasta krzyżuje się z drogą krajową nr {{AS-droga|K|9}} ({{AS-droga|E|371}}) ([[Barwinek (województwo podkarpackie)|Barwinek]] – [[Radom]]), która do roku 2015 ma zostać przebudowana na drogę ekspresową {{AS-droga|S|19}},
* [[droga wojewódzka nr 990|droga wojewódzka nr 990]] (Krosno – [[Twierdza (województwo podkarpackie)|Twierdza]])
* [[droga wojewódzka nr 991|droga wojewódzka nr 991]] (Krosno – [[Lutcza]]),
* linia kolejowa (dawna [[Galicyjska Kolej Transwersalna|Kolej Transwersalna]]) [[Zwardoń]] – [[Przełęcz Łupkowska]]

=== Lotniska ===

[[Plik:Krosno, lotnisko hangar.jpg|thumb|Hangar na lotnisku w Krośnie]]
==== [[Lotnisko Krosno|Lotnisko w Krośnie]] ====
Jest to jedno z największych lotnisk trawiastych w Europie, które należy od 2008 roku do miasta Krosna, a jest użytkowane przez [[Aeroklub Podkarpacki]]. Obecnie trwają prace związane z pozyskaniem funduszy na wybudowanie pasa startowego dla samolotów pasażerskich oraz terminalu odpraw.

==== [[Port lotniczy Rzeszów-Jasionka|Międzynarodowy Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka]] ====
Najbliższe lotnisko obsługujące linie pasażerskie znajduje się w stolicy województwa podkarpackiego w [[Rzeszów|Rzeszowie]], które posiada drugi co do długości pas startowy w Polsce.

=== Komunikacja międzynarodowa, międzymiastowa i powiatowa ===
Krosno posiada dobrze rozwiniętą sieć połączeń międzymiastowych, które realizuje głównie [[PKS Krosno|PKS SA w Krośnie]] (m.in. [[Warszawa]], [[Łódź]], [[Kraków]], [[Lublin]], [[Rzeszów]]) oraz poprzez prywatnych przewoźników.

Komunikacja międzynarodowa jest realizowana poprzez połączenia obsługiwane przez biura podróży.

=== Kolej ===
Linia kolejowa biegnąca z [[Jasło|Jasła]] do [[Zagórz]]a jest niezelektryfikowana. Obsługę połączeń pasażerskich realizuje spółka [[Przewozy Regionalne]], która jest dofinansowywana ze środków samorządu województwa oraz Ministerstwa Infrastruktury RP.
W Krośnie znajdują się przystanki kolejowe:
* [[Krosno Turaszówka]]
* [[Krosno Polanka]] (daw. Polanka-Karol)
* [[Krosno (stacja kolejowa)|Krosno]] (Dworzec Główny)
* [[Krosno Miasto]]

Ruch pociągów pasażerskich odbywa się w kierunkach [[Zagórz]] - [[Rzeszów Główny]] i z powrotem oraz na międzynarodowych trasach: [[Rzeszów Główny]] - [[Medzilaborce]] (na Słowacji) oraz [[Jasło]] – [[Chyrów]] (na [[Ukraina|Ukrainie]]) i z powrotem<ref>[http://www.przewozyregionalne.pl/aktualnosci,s,0,313.html Przewozy Regionalne<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.

=== Komunikacja miejska ===
{{main|MKS Krosno}}

== Gospodarka ==
Według danych [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]] za rok 2005 dochód na jednego mieszkańca w Krośnie wynosił 3100,30 zł co daje 105,30% średniej krajowej w 2005 roku.
W tym samym czasie stopa bezrobocia wynosiła 6,5%<ref name="pl-regioset">{{cytuj stronę|url=http://www.regioset.pl/|tytuł=Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset|opublikowany=regioset.pl|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref>.

W mieście działają 2 [[centrum handlowe|centra handlowe]]<ref>CH Elijot, CH Full Market</ref>, 1 [[galeria handlowa]]<ref>Galeria Portius,</ref>, 16 dyskontów spożywczych<ref>Intermarché, Biedronka (2), Carrefour Express (3), Lidl (2), S-8 + galeria, FRAC, Delikatesy Centrum, Plus, Zielony Koszyk, Atos, SEZAM, 5 minut</ref>, 6 marketów budowlanych<ref>MAXPOL, Merkury Market, Mrówka – KPB, Kleberg (2)</ref>.

=== Zakłady pracy ===
Lista ważniejszych firm:
* Krośnieńskie Przedsiębiorstwo Budowlane w Krośnie S.A. (KPB SA)
* Volkswagen GABŁO
* Skoda "AUTO ROBERT MIŚ"
* Renault Krosno Zodiac Witold Gut sp. z o.o.
* JYSK Sp. z o.o.
* Nowy Styl Group
* Zakład Urządzeń Naftowych "Naftomet" Sp. z o.o.
[[Plik:Krosno, huta.jpg|thumb|Krośnieńskie Huty Szkła "Krosno"]]
* [[Krośnieńskie Huty Szkła KROSNO S.A.|Krośnieńskie Huty Szkła "Krosno" SA]]
* "Makora" Krośnieńska Huta Szkła Sp. z o.o.
* Huta Szkła Józefina
* BWI Poland Technologies Sp. z o.o. oddział w Krośnie (dawniej Delphi)
* FA Krosno Sp. z o.o.
* "Goodrich Krosno" Sp. z o.o.
* "WSK" PZL-Krosno SA
* Eurocash. Sp. z o.o.
* Krośnieńskie Fabryki Mebli „KROFAM” Sp. z o.o.
* Galeria Portius
* Galeria Full Market
* Galeria EliJot
* Galeria Zawodzie
* Merkury Market
* Grupa Panmar Krosno – Okręgowa Stacja Kontroli Pojazdów, Dystrybucja Opału
* Hotel Portius ***
* Hotel NAFTA KROSNO ***
* Cellfast Krosno SA
* Hector Metal Stamping
* PGNiG S.A. - Ośrodek Kopalń Krosno - Siedziba
* CB INWEST - Kompleks Handlowy Zręcińska 4 ***
* ICAR Regeneracja Turbosprezarek

== Krośnianie ==
{{Kategoria główna|Ludzie związani z Krosnem}}
{{Zobacz też|Starostowie krośnieńscy}}

=== Honorowi Obywatele Miasta Krosna ===
* [[Józef Piłsudski]] – Marszałek Polski, 19.03.1928
* [[Jan Paweł II]],14.06. 1996
* ks. prałat [[Bronisław Jastrzębski]], 21.03. 1997
* ks. abp [[Józef Michalik]] – Przewodniczący Episkopatu, 18.03.1998
* [[Ryszard Kaczorowski]] – Prezydent RP na Uchodźstwie, 28.05.2002
* ks. prałat [[Tadeusz Szetela (ksiądz)|Tadeusz Szetela]] – kapelan AK, Kap. Hon. Ojca św., 30.08.2002
* ks. kard. [[Stanisław Dziwisz]] – metropolita krakowski,10.06.2007

== Współpraca międzynarodowa ==
{{źródła|sekcja|data=2011-10}}
==== Miasta partnerskie ====
* {{flaga|DEU}} [[Edewecht]]
* {{flaga|SVK}} [[Koszyce]]
* {{flaga|HUN}} [[Sárospatak]]
* {{flaga|HUN}} [[Sátoraljaújhely]]
* {{flaga|CZE}} [[Uherské Hradiště]]
* {{flaga|UKR}} [[Użhorod]]
* {{flaga|HUN}} [[Zalaegerszeg]]

==== Miasta zaprzyjaźnione ====
* {{flaga|SVK}} [[Bardiów|Bardejov]]
* {{flaga|NOR}} [[Fjell]]
* {{flaga|ITA}} [[Gualdo Tadino]]
* {{flaga|ITA}} [[Priverno]]
* {{flaga|SVK}} [[Svidník]]
* {{flaga|HUN}} [[Tokaj (miasto)|Tokaj]]

== Zobacz też ==
* [[ludność Krosna]]
* [[miasta w Polsce]]
* [[RTCN Sucha Góra]]
* [[synagoga w Krośnie]]
* [[Związek Miast Polskich]]

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* ''Krosno – studia z dziejów miasta i regionu'', T. I, red. Garbarcik J., Kraków 1972
* ''Krosno – studia z dziejów miasta i regionu'', T. II, red. Garbarcik J., Kraków 1973
* ''Krosno – studia z dziejów miasta i regionu'', T. III, red. Cynarski St., Kraków 1995
* Sarna W. ks.: ''Opis powiatu krośnieńskiego pod względem geograficzno-historycznym''. Józef Styfi. Przemyśl 1898. Reprint: Wyd. Roksana oraz Muzeum Okręgowe w Krośnie. Krosno 1997
* Rączy E.: ''Ludność żydowska w Krośnie do 1919'', Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 9, Krosno 1995
* Rączy E.: ''Ludność żydowska w Krośnie 1919-1939'', Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 13, Krosno 1997
* Rączy E.: ''Ludność żydowska w Krośnie 1939-1946'', Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 15, Krosno 1999
* Kuropatnicki E. A. hr.: ''Geografia albo dokładne opisanie królestw Galicyi i Lodomeryi'', Wojciech Manecki. Lwów 1858, Reprint: Wyd. Roksana oraz Muzeum Okręgowe w Krośnie. Krosno 1998
* Orłowicz M.: ''Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim''. Książnica Polska. Lwów 1919, Reprint: Ruthenus Rafał Barski. Krosno 2002
* Maczek S.: ''Od podwody do czołga. Wspomnienia wojenne 1918-1945'', Ossolineum, Wrocław 1990
* Czajkowski J.: ''Z dziejów szpitala krośnieńskiego 1901-1946'', Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 12, Krosno 1997
* Czajkowski J.: ''Z dziejów szpitala krośnieńskiego 1946-1995'', Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 14, Krosno 1998
* Nieć J.: ''Rzeszowskie za Sasów. Szkic historyczny'', Towarzystwo Regionalne Ziemi Rzeszowskiej, Rzeszów 1938
* Wojnar T., Kyc A.: ''Tradycja i współczesność. Monografia Krośnieńskich Hut Szkła "Krosno" SA 1923-1998'', KHS "Krosno" SA. Krosno 1998

== Linki zewnętrzne ==
<!-- ============================================================ -->
<!-- NIE DODAWAJ WIĘCEJ LINKÓW. WIKIPEDIA NIE JEST ZBIOREM LINKÓW -->
<!-- ANI  MIEJSCEM   NA  TWOJĄ   (LUB  CZYJĄKOLWIEK)   REKLAMĘ!!! -->
<!-- Jeżeli sądzisz, że Twój link może się przydać, zamiast tutaj -->
<!-- umieść go najpierw na stronie dyskusji tego artykułu.  Linki -->
<!-- umieszczone bez przeprowadzonej weryfikacji ZOSTANĄ USUNIĘTE -->
<!-- WCZEŚNIEJ przeczytaj http://pl.wikipedia.org/wiki/WP:LZ      -->
<!-- ============================================================ -->
* {{SgKP|IV|706| Krosno}}
* [http://www.krosno.pl/ Urząd Miasta Krosna]

{{Miasta województwa podkarpackiego}}
{{Dzielnice Krosna}}
{{Województwo podkarpackie}}
{{Powiat krośnieński podkarpacki (dawny)}}

[[:Kategoria:Krosno| ]]
[[:Kategoria:Miasta na prawach powiatu]]

[[bg:Кросно]]
[[de:Krosno]]
[[en:Krosno]]
[[es:Krosno]]
[[eo:Krosno]]
[[fr:Krosno]]
[[it:Krosno]]
[[jv:Krosno]]
[[lv:Krosno]]
[[nl:Krosno]]
[[pt:Krosno]]
[[ro:Krosno]]
[[ru:Кросно]]
[[sk:Krosno]]
[[sv:Krosno]]
[[tr:Krosno]]
[[uk:Коросно (Польща)]]
[[vi:Krosno]]
[[war:Krosno]]
[[zh:克羅斯諾]]