Difference between revisions 33307036 and 33852395 on plwiki{{Województwo infobox | nazwa_województwa = województwo podkarpackie | woj_dopełniacz = województwa podkarpackiego | herb_woj = Plik:POL województwo podkarpackie COA.svg | flaga_woj = Plik:POL województwo podkarpackie flag.svg | mapa_woj = Plik:Podkarpackie (EE,E NN,N).png | logo_województwa = | stolica_woj = [[Plik:POL Rzeszów COA.svg|25px]] [[Rzeszów]] | urzwoj = Rzeszów,<br />ul. Grunwaldzka 15 | wojewoda = Małgorzata Chomycz-Śmigielska | urzmar = Rzeszów,<br />al. Łukasza Cieplińskiego 4 | marszałek = Mirosław Karapyta | powierzchnia_woj = 17 845,66 | ludność_woj = 2 103 505 {{wzrost}}<ref name="Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r">[http://www.stat.gov.pl/gus/5840_908_PLK_HTML.htm Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref> | rok = 2011 | gęstość_woj = 118<ref name="Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r" /> | urbanizacja_woj = 40,6 | tablice_rejestr = R | TERYT_woj = 18 | ISO_woj = PL-PK | powiaty_woj_mapa = Plik:PPA podkarpackie powiaty.svg | liczba_pow_grodzkich = 4 | liczba_pow_ziemskich = 21 | liczba_gm_miejskich = 16 | liczba_gm_miejsko-wiejskich = 34 | liczba_gm_wiejskich = 110 | kolor = #0099ee | urzad = Podkarpacki | adres = ul. Grunwaldzka 15 | kod_miasto = 35-959 Rzeszów | strona_www_U_woj = http://www.rzeszow.uw.gov.pl/ | strona_www_woj = http://www.podkarpackie.pl/ }} '''Województwo podkarpackie''' – jednostka [[podział administracyjny|podziału administracyjnego]] [[Polska|Polski]], jedno z 16 [[województwo|województw]] utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem dawnego [[województwo rzeszowskie|województwa rzeszowskiego]] sprzed 1975 roku (z wyjątkiem [[Powiat gorlicki|powiatu gorlickiego]]), tj. województw [[województwo przemyskie|przemyskiego]] i rzeszowskiego, oraz części [[województwo krośnieńskie|krośnieńskiego]], [[województwo tarnobrzeskie|tarnobrzeskiego]] i [[województwo tarnowskie|tarnowskiego]]. Województwo zajmuje powierzchnię 17 846 km² i zajmuje 11 miejsce w kraju. Pod względem liczby mieszkańców (2 103 505 osób) województwo znajduje się na 9 miejscu w Polsce. == Geografia == [[Plik:Podkarpackie_mapa_fizyczna.png|right|260px]] [[Plik:Tarnica winter.JPG|thumb|250px|[[Tarnica]] 1346 n.p.m. – najwyższy szczyt polskich [[Bieszczady|Bieszczadów]] i najwyżej położony punkt województwa]] [[Plik:SOLINA-ZAPORA I JEZIORO.jpg|thumb|250px|[[Zespół Elektrowni Wodnych Solina-Myczkowce|Zapora w Solinie]] i [[Jezioro Solińskie]]]] [[Plik:San widziany z Zamku Sobień.JPG|thumb|250px|[[San]] widok z Zamku Sobień]] === Położenie administracyjne === Region położony jest w południowo-wschodniej części kraju, graniczy od wschodu z [[Obwód lwowski|obwodem lwowskim]] i [[Obwód zakarpacki|obwodem zakarpackim]] [[Ukraina|Ukrainy]], od południa ze [[Kraj preszowski|krajem preszowskim]] [[Słowacja|Słowacji]] oraz z województwami: od północnego wschodu z [[województwo lubelskie|lubelskim]], od północnego zachodu z [[województwo świętokrzyskie|świętokrzyskim]] i od zachodu z [[województwo małopolskie|małopolskim]]. Stolicą województwa podkarpackiego jest [[Rzeszów]]. === Położenie geograficzne === Obszar woj. podkarpackiego obejmuje: * środkową część [[Podkarpacie|Podkarpacia]], w jego obrębie wschodnią część [[Podkarpacie Północne|Podkarpacia Północnego]] (wschodnią część [[Kotlina Sandomierska|Kotliny Sandomierskiej]]), * zachodnią część [[Zewnętrzne Karpaty Zachodnie|Zewnętrznych Karpat Zachodnich]], a w ich obrębie wschodnią część [[Pogórze Środkowobeskidzkie|Pogórza Środkowobeskidzkiego]] (w części lub w całości: [[Pogórze Ciężkowickie]], [[Pogórze Strzyżowskie]], [[Pogórze Dynowskie]], [[Pogórze Przemyskie]], [[Obniżenie Gorlickie]], [[Kotlina Jasielsko-Krośnieńska]], [[Pogórze Jasielskie]] i [[Pogórze Bukowskie]]) i wschodnią część [[Beskidy Środkowe|Beskidów Środkowych]] ([[Beskid Niski]]), * zachodni skrawek [[Zewnętrzne Karpaty Wschodnie|Zewnętrznych Karpat Wschodnich]], a w ich obrębie zachodnią część [[Beskidy Wschodnie|Beskidów Wschodnich]] ([[Góry Sanocko-Turczańskie]] i [[Bieszczady Zachodnie]]), * niewielki fragment [[Roztocze (kraina)|Roztocza]]. Pod względem historycznym woj. podkarpackie obejmuje południowo-wschodnią część [[Małopolska|Małopolski]]. === Wody === Trzy największe rzeki w województwie to prawe [[dopływ]]y [[Wisła|Wisły]]: [[San]] i [[Wisłoka]] oraz dopływ Sanu: [[Wisłok]]. Rzeki [[Strwiąż]] oraz [[Mszanka (dopływ Dniestru)|Mszanka]] uchodzą do [[Dniestr]]u i należą do zlewni [[Morze Czarne|Morza Czarnego]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.bieszczady.pl/Bieszczady_w_pigulce?newsID=51|tytuł=bieszczady.pl|data dostępu=1 grudnia 2008}}</ref><ref>{{cytuj stronę|url=http://www.odyssei.com/pl/gory/massifs/588.html|tytuł=odyssei.com|data dostępu=1 grudnia 2008}}</ref>. Wszystkie pozostałe należą do zlewni [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Rzeki regionu są uważane za jedne z najczystszych w kraju. == Podział administracyjny == {{main|Podział administracyjny województwa podkarpackiego}} Podział na powiaty – dane wg [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]] z 1 stycznia 2011<ref name="Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r" /> {{Spis powiatów województwa początek}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat bieszczadzki COA.png|[[powiat bieszczadzki|bieszczadzki]]|[[Ustrzyki Dolne]]|1139,07|21990}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat brzozowski COA.svg|[[powiat brzozowski|brzozowski]]|[[Brzozów]]|539,34|65274}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat dębicki COA.svg|[[powiat dębicki|dębicki]]|[[Dębica]]|777,48|133517|171,73}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat jarosławski COA.svg|[[powiat jarosławski|jarosławski]]|[[Jarosław]]|1028,66|121433}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat jasielski COA.svg|[[powiat jasielski|jasielski]]|[[Jasło]]|830,87|114628}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat kolbuszowski COA.svg|[[powiat kolbuszowski|kolbuszowski]]|[[Kolbuszowa]]|773,17|61594}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat krośnieński COA.svg|[[Powiat krośnieński (województwo podkarpackie)|krośnieński]]|[[Krosno]]|925,88|111194}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat leski COA.png|[[powiat leski|leski]]|[[Lesko]]|834,94|26658}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat leżajski COA.svg|[[powiat leżajski|leżajski]]|[[Leżajsk]]|583,71|68985}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat lubaczowski COA.svg|[[powiat lubaczowski|lubaczowski]]|[[Lubaczów]]|1308,36|56681}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat łańcucki COA.svg|[[powiat łańcucki|łańcucki]]|[[Łańcut]]|451,84|78656}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat mielecki COA.svg|[[powiat mielecki|mielecki]]|[[Mielec]]|880,50|134045}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat niżański COA 1.svg|[[powiat niżański|niżański]]|[[Nisko]]|785,64|66909}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat przemyski COA.svg|[[powiat przemyski|przemyski]]|[[Przemyśl]]|1211,21|71244}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat przeworski COA.svg|[[powiat przeworski|przeworski]]|[[Przeworsk]]|698,02|78655}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat ropczycko-sędziszowski COA.svg|[[powiat ropczycko-sędziszowski|ropczycko-sędziszowski]]|[[Ropczyce]]|548,31|72008}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat rzeszowski COA.svg|[[powiat rzeszowski|rzeszowski]]|[[Rzeszów]]|1157,38|161104}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat sanocki COA.svg|[[powiat sanocki|sanocki]]|[[Sanok]]|1223,66|94905}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat stalowowolski COA.svg|[[powiat stalowowolski|stalowowolski]]|[[Stalowa Wola]]|831,74|107470}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat sztrzyżowski COA.svg|[[powiat strzyżowski|strzyżowski]]|[[Strzyżów]]|503,47|61897}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL powiat tarnobrzeski COA.svg|[[powiat tarnobrzeski|tarnobrzeski]]|[[Tarnobrzeg]]|521,07|53517}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL Krosno COA.svg|[[Krosno]]|-|43,50|47471|rodzaj=miasto na prawach powiatu}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL Przemyśl COA.svg|[[Przemyśl]]|-|46,18|66229|rodzaj=miasto na prawach powiatu}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL Rzeszów COA.svg|[[Rzeszów]]|-|116,36|178227|rodzaj=miasto na prawach powiatu}} {{Spis powiatów województwa wpis|POL Tarnobrzeg COA.svg|[[Tarnobrzeg]]|-|85,40|49214|rodzaj=miasto na prawach powiatu}} {{Spis powiatów województwa koniec}} == Demografia == Obszar województwa zamieszkuje 2 103 505 osób (dane z 1 stycznia 2011 r. opublikowane przez GUS) w 46 miastach, 2164 miejscowościach wiejskich tworzących 1530 sołectw, 160 gmin (stan na 1 stycznia 2011) , 21 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu. Dane [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]] z 1 stycznia 2011<ref name="Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r" /> {|border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:right;" !Opis|| colspan=2|Ogółem|| colspan=2|Kobiety|| colspan=2|Mężczyźni |- |jednostka|| osób||%|| osób||%|| osób||% |- |populacja|| '''2 103 505'''|| 100|| 1 074 891 || 51,1 || 1 028 614 || 48,9 |- |powierzchnia|| colspan=6 | 17 845,66 km² |- |gęstość zaludnienia<br />(mieszk./km²)|| colspan=2| 117,8|| colspan=2| 60,2|| colspan=2| 57,6 |} Według ostatnich danych [[Główny Urząd Statystyczny|GUS-u]] średnia życia w województwie jest najwyższą w Polsce i wynosi odpowiednio: mężczyźni 73 lata (Polska 71), kobiety 81 lat (Polska 80). Na długowieczność mieszkańców regionu decydujący wpływ mają: czyste środowisko, zdrowy styl życia oraz niski poziom stresu<ref>[http://miasta.gazeta.pl/rzeszow/1,34962,6855415,Mieszkancy_Podkarpacia_zyja_najdluzej.html Mieszkańcy Podkarpacia żyją najdłużej]</ref>. === Miasta === [[Plik:Rzeszów, centrum města, Rynek, radnice.JPG|thumb|250px|[[Ratusz w Rzeszowie]]]] [[Plik:Jarosław Ratusz 2.JPG|thumb|250px|Ratusz w [[Jarosław]]iu]] [[Plik:Sanok_main_market.JPG|thumb|250px|Część zachodnia [[Rynek w Sanoku|Rynku]] w [[Sanok]]u]] [[Plik:Borek1.jpg|thumb|250px|Fort XV "Borek" [[Twierdza Przemyśl|Twierdzy Przemyśl]]]] [[Plik:Organs in Basilica of St. Mary in Leżajsk.jpg|thumb|250px|[[Organy w Bazylice Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Leżajsku]]]] [[Plik:Przemysl1.jpg|thumb|250px|[[Zamek Kazimierzowski]] w Przemyślu]] [[Plik:Palac Jaslo Gorajowice.jpeg|thumb|250px|Pałac Sroczyńskich.Miejsce urodzenia [[Henryk Dobrzański|Hubala]]]] [[Plik:TeatrSiemaszkowejRzeszów.jpg|thumb|250px|[[Teatr im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie]]]] W województwie podkarpackim jest 50 miast, w tym 4 [[miasto na prawach powiatu|miasta na prawach powiatów]]. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców (faktycznego miejsca zamieszkania), na podstawie danych [[Główny Urząd Statystyczny|Głównego Urzędu Statystycznego]] z 1 stycznia 2011<ref name="Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r" /> {{Spis miast województwa początek}} {{Spis miast województwa wpis|POL Rzeszów COA.svg|[[Rzeszów]]|miasto na prawach powiatu|178 227 |116,36|1532|grodzki,ziemski=tak|stolica=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Przemyśl COA.svg|[[Przemyśl]]|miasto na prawach powiatu|66 229|46,18|1434|grodzki,ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Stalowa Wola COA.svg|[[Stalowa Wola]]|[[powiat stalowowolski|stalowowolski]]|63 371|82,52|768|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Mielec COA.svg|[[Mielec]]|[[powiat mielecki|mielecki]]|60 743|46,89|1295|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Tarnobrzeg COA.svg|[[Tarnobrzeg]]|miasto na prawach powiatu|49 214|85,40|576|grodzki,ziemski=tak, ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Krosno COA.svg|[[Krosno]]|miasto na prawach powiatu|47 471|43,50|1091|grodzki,ziemski=tak, ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Dębica N COA.svg|[[Dębica]]|[[powiat dębicki|dębicki]]|47 234|33,98|1374|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Jarosław COA alt.svg|[[Jarosław]]|[[powiat jarosławski|jarosławski]]|39 702|34,61|1147|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Sanok COA.svg|[[Sanok]]|[[powiat sanocki|sanocki]]|39 106|38,08|1027|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Jasło COA.svg|[[Jasło]]|[[powiat jasielski|jasielski]]|36 932|36,52|1011|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Łańcut COA.svg|[[Łańcut]]|[[powiat łańcucki|łańcucki]]|18 057|19,42|930|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Przeworsk COA.svg|[[Przeworsk]]|[[powiat przeworski|przeworski]]|15 733|22,13|711|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL gmina Nisko COA.svg|[[Nisko]]|[[powiat niżański|niżański]]|15 535|60,96|255|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Ropczyce COA.svg|[[Ropczyce]]|[[powiat ropczycko-sędziszowski|ropczycko-sędziszowski]]|15 369|47,10|326|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Leżajsk COA 1.svg|[[Leżajsk]]|[[powiat leżajski|leżajski]]|14 126|20,58|686|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Lubaczów COA.svg|[[Lubaczów]]|[[powiat lubaczowski|lubaczowski]]|12 374|25,73|481|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Nowa Dęba COA.svg|[[Nowa Dęba]]|[[powiat tarnobrzeski|tarnobrzeski]]|11 237|16,70|673}} {{Spis miast województwa wpis|POL Kolbuszowa COA.svg|[[Kolbuszowa]]|[[powiat kolbuszowski|kolbuszowski]]|9 156|7,94|1153|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Ustrzyki Dolne COA.svg|[[Ustrzyki Dolne]]|[[powiat bieszczadzki|bieszczadzki]]|9 349|16,79|557|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Strzyżów COA.svg|[[Strzyżów]]|[[powiat strzyżowski|strzyżowski]]|8 773|13,89|632|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Brzozów COA.svg|[[Brzozów]]|[[powiat brzozowski|brzozowski]]|7 579|11,46|661|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Sędziszów Małopolski COA.svg|[[Sędziszów Małopolski]]|[[powiat ropczycko-sędziszowski|ropczycko-sędziszowski]]|7 149|9,96|718}} {{Spis miast województwa wpis|POL Rudnik nad Sanem COA.svg|[[Rudnik nad Sanem]]|[[powiat niżański|niżański]]|6 753|36,60|185}} {{Spis miast województwa wpis|POL Dynów COA.svg|[[Dynów]]|[[powiat rzeszowski|rzeszowski]]|6 105|24,55|249}} {{Spis miast województwa wpis|POL Nowa Sarzyna COA.svg|[[Nowa Sarzyna]]|[[powiat leżajski|leżajski]]|6 103|9,15|667}} {{Spis miast województwa wpis|POL Boguchwała COA.svg|[[Boguchwała]]|[[powiat rzeszowski|rzeszowski]]|5 943|9,11|652}} {{Spis miast województwa wpis|POL Lesko COA.svg|[[Lesko]]|[[powiat leski|leski]]|5 700|15,33|372|ziemski=tak}} {{Spis miast województwa wpis|POL Jedlicze COA.svg|[[Jedlicze]]|[[powiat krośnieński (województwo podkarpackie)|krośnieński]]|5 608|10,60|529}} {{Spis miast województwa wpis|POL Głogów Małopolski COA.svg|[[Głogów Małopolski]]|[[powiat rzeszowski|rzeszowski]]|5 568|13,73|406}} {{Spis miast województwa wpis|POL Radymno COA.svg|[[Radymno]]|[[powiat jarosławski|jarosławski]]|5 440|13,62|399}} {{Spis miast województwa wpis|POL Zagórz COA.svg|[[Zagórz]]|[[powiat sanocki|sanocki]]|5 007|22,30|225}} {{Spis miast województwa wpis|POL Pilzno COA.svg|[[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]]|[[powiat dębicki|dębicki]]|4 622|16,04|288}} {{Spis miast województwa wpis|POL Sokołów Małopolski COA.svg|[[Sokołów Małopolski]]|[[powiat rzeszowski|rzeszowski]]|3 968|15,54|255}} {{Spis miast województwa wpis|POL Rymanów COA.svg|[[Rymanów]]|[[powiat krośnieński (województwo podkarpackie)|krośnieński]]|3 571|12,39|288}} {{Spis miast województwa wpis|POL gmina Pruchnik COA.svg|[[Pruchnik]]|[[powiat jarosławski|jarosławski]]|3 678|19,91|185}} {{Spis miast województwa wpis|POL Tyczyn COA.svg|[[Tyczyn]]|[[powiat rzeszowski|rzeszowski]]|3 474|9,67|359}} {{Spis miast województwa wpis|POL Kańczuga COA.svg|[[Kańczuga]]|[[powiat przeworski|przeworski]]|3 178|7,60|418}} {{Spis miast województwa wpis|POL Radomyśl Wielki COA.svg|[[Radomyśl Wielki]]|[[powiat mielecki|mielecki]]|3 045|8,79|346}} {{Spis miast województwa wpis|POL Oleszyce COA.svg|[[Oleszyce]]|[[powiat lubaczowski|lubaczowski]]|3 036|5,08|589}} {{Spis miast województwa wpis|POL gmina Brzostek COA.svg|[[Brzostek]]|[[powiat dębicki|dębicki]]|2 640|8,82|301}} {{Spis miast województwa wpis|POL Sieniawa COA 1.svg|[[Sieniawa]]|[[powiat przeworski|przeworski]]|2 133|6,74|316}} {{Spis miast województwa wpis|POL Dukla COA.svg|[[Dukla]]|[[powiat krośnieński (województwo podkarpackie)|krośnieński]]|2 128|5,48|388}} {{Spis miast województwa wpis|POL Błażowa COA.svg|[[Błażowa]]|[[powiat rzeszowski|rzeszowski]]|2 119|4,23|501}} {{Spis miast województwa wpis|POL Narol COA.svg|[[Narol]]|[[powiat lubaczowski|lubaczowski]]|2 069|12,42|167}} {{Spis miast województwa wpis|POL Cieszanów COA.svg|[[Cieszanów]]|[[powiat lubaczowski|lubaczowski]]|1 943|15,06|129}} {{Spis miast województwa wpis|POL Iwonicz-Zdrój COA.svg|[[Iwonicz-Zdrój]]|[[powiat krośnieński (województwo podkarpackie)|krośnieński]]|1 763|5,89|299}} {{Spis miast województwa wpis|POL gmina Przeclaw COA.svg|[[Przecław]]|[[powiat mielecki|mielecki]]|1 621|16,02|101}} {{Spis miast województwa wpis|POL Ulanów COA.svg|[[Ulanów]]|[[powiat niżański|niżański]]|1 526|8,20|186}} {{Spis miast województwa wpis|POL gmina Kołaczyce COA.svg|[[Kołaczyce]]|[[powiat jasielski|jasielski]]|1 453|7,15|203}} {{Spis miast województwa wpis|POL Baranów Sandomierski COA.svg|[[Baranów Sandomierski]]|[[powiat tarnobrzeski|tarnobrzeski]]|1 423|9,15|156}} {{Spis miast województwa koniec}} {{Zobacz też|Miasta w Polsce (statystyki)}} == Administracja i polityka == === Samorząd === Organem stanowiącym jest [[Sejmik Województwa Podkarpackiego]], składający się z 33 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest [[Rzeszów]]. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest [[zarząd województwa]], składający się z 5 członków z przewodniczącym mu [[marszałek województwa|marszałkiem]]. Podział klubów w Sejmiku Województwa Podkarpackiego (stan na grudzień 2010 r.): * [[Prawo i Sprawiedliwość]] – 15 radnych * [[Platforma Obywatelska]] – 7 radnych * [[Polskie Stronnictwo Ludowe]] – 7 radnych * [[Sojusz Lewicy Demokratycznej]] – 4 radnych '''Marszałkowie województwa:''' * od 1999 do 2002 [[Bogdan Rzońca]] (AWS) * od 2002 do 2006 [[Leszek Deptuła]] (PSL) * od 2006 do 2010 [[Zygmunt Cholewiński]] (PIS) * od 2010 [[Mirosław Karapyta]] (PSL) === Administracja rządowa === [[Plik:Urzad wojewodzki w Rzeszowie.JPG|thumb|250px|Urząd wojewódzki w Rzeszowie]] Organem administracji rządowej jest [[Wojewoda]] Podkarpacki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest [[Rzeszów]]<ref>(Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. ({{Dziennik Ustaw|rok=1998|numer=96|pozycja=603}})</ref>. Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie znajduje się przy ulicy Grunwaldzkiej 15. W ramach urzędu działają także 3 delegatury: w [[Krosno|Krośnie]], [[Przemyśl]]u i [[Tarnobrzeg]]u. Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania: * delegatura w Krośnie powiaty: bieszczadzki, brzozowski, jasielski, krośnieński, leski, sanocki i miasto Krosno; * delegatura w Przemyślu powiaty: jarosławski, lubaczowski, przemyski, przeworski i miasto Przemyśl; * delegatura w Tarnobrzegu powiaty: mielecki, niżański, stalowowolski, tarnobrzeski i miasto Tarnobrzeg<ref>(§8. Statut PUW w Rzeszowie) Zarządzenie Nr 134/09 Wojewody Podkarpackiego z dnia 18 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 2009 r., Nr 41, poz. 1183)</ref>. '''Wojewodowie''' * od 1 stycznia 1999 do 20 października 2001 [[Zbigniew Sieczkoś]] (AWS) * od 20 października 2001 do 3 marca 2003 [[Zdzisław Siewierski]] (SLD) * od 3 marca 2003 do 30 listopada 2005 [[Jan Kurp]] (SLD) * od 30 listopada 2005 do 29 listopada 2007 [[Ewa Draus]] (PIS) * od 29 listopada 2007 do 30 listopada 2010 [[Mirosław Karapyta]] (PSL) * od 2 grudnia 2010 do 25 października 2011 [[Małgorzata Chomycz-Śmigielska]] (PO) * od 12 grudnia 2011 [[Małgorzata Chomycz-Śmigielska]] (PO) '''Wicewojewodowie''' * od 19 stycznia 2011 do 14 lutego 2012 Andrzej Reguła (PSL) * od 14 lutego 2012 Alicja Wosik (PSL) == Okręgi wyborcze == '''[[Okręg wyborczy nr 22 do Sejmu RP]]''' (stan na 14 grudzień 2011)<ref name="PKW 2011">{{cytuj stronę|url=http://wybory2011.pkw.gov.pl/wsw/pl/sjm-22.html|tytuł=Wybory do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej 2011. Wyniki głosowania|opublikowany=[[Państwowa Komisja Wyborcza]]|data dostępu=2011-10-13}}</ref> * [[Prawo i Sprawiedliwość]] - [[Marek Kuchciński]], [[Bogdan Rzońca]], [[Stanisław Piotrowicz (polityk)|Stanisław Piotrowicz]], [[Piotr Babinetz]] * [[Platforma Obywatelska]] - [[Małgorzata Chomycz]], [[Piotr Tomański]], [[Marek Rząsa]] * [[Solidarna Polska]] - [[Mieczysław Golba]], [[Kazimierz Ziobro]] * [[Polskie Stronnictwo Ludowe]] - [[Mieczysław Kasprzak (poseł)|Mieczysław Kasprzak]] * [[Ruch Palikota]] - [[Małgorzata Marcinkiewicz]] '''[[Okręg wyborczy nr 23 do Sejmu RP]]''' (stan na 14 grudzień 2011) * [[Prawo i Sprawiedliwość]] - [[Józefa Hrynkiewicz]], [[Stanisław Ożóg (polityk)|Stanisław Ożóg]], [[Kazimierz Moskal (polityk)|Kazimierz Moskal]], [[Andrzej Szlachta]], [[Krzysztof Popiołek]], [[Kazimierz Gołojuch]], [[Zbigniew Chmielowiec]], [[Jan Warzecha]] * [[Platforma Obywatelska]] - [[Zbigniew Rynasiewicz]], [[Krystyna Skowrońska]], [[Renata Butryn]], [[Mirosław Pluta]] * [[Polskie Stronnictwo Ludowe]] - [[Jan Bury (syn Józefa)|Jan Bury]] * [[Ruch Palikota]] - [[Dariusz Dziadzio]] * [[Sojusz Lewicy Demokratycznej]] - [[Tomasz Kamiński]] '''[[Okręg wyborczy nr 54 do Senatu RP]]''' (stan na 14 grudzień 2011) * [[Janina Sagatowska]] ([[PIS]]) '''[[Okręg wyborczy nr 55 do Senatu RP]]''' (stan na 14 grudzień 2011) * [[Władysław Ortyl|Władysław Zenon Ortyl]] ([[PIS]]) '''[[Okręg wyborczy nr 56 do Senatu RP]]''' (stan na 14 grudzień 2011) * [[Kazimierz Jaworski (senator)|Kazimierz Jaworski]] ([[Solidarna Polska|SP]]) '''[[Okręg wyborczy nr 57 do Senatu RP]]''' (stan na 14 grudzień 2011) * [[Alicja Zając|Alicja Maria Zając]] ([[PIS]]) '''[[Okręg wyborczy nr 58 do Senatu RP]]''' (stan na 14 grudzień 2011) * [[Andrzej Matusiewicz|Andrzej Antoni Matusiewicz]] ([[PIS]]) '''[[Okręg wyborczy nr 9 do Parlamentu Europejskiego w Polsce]]''' (stan na 2009) * [[Tomasz Poręba]] ([[PIS]]) * [[Elżbieta Łukacijewska]] ([[PO]]) == Zamki i pałace Podkarpacia == [[Plik:Poland Baranow - Castle.jpg|thumb|250px|[[Zamek w Baranowie Sandomierskim]]]] [[Plik:Łańcut - Pałac.jpg|thumb|250px|[[Zamek w Łańcucie|Zamek Lubomirskich]] w [[Łańcut|Łańcucie]]]] [[Plik:Krasiczyn castle 3.jpg|thumb|ring|250px|Zamek w [[Krasiczyn]]ie]] [[Plik:Rzeszów zamek 2004b.jpg|thumb|250px|[[Zamek w Rzeszowie|Zamek Lubomirskich w Rzeszowie]]]] * [[Zamek Kamieniec]] - [[Odrzykoń]], * [[Zamek w Baranowie Sandomierskim]], * Renesansowy zamek Krasickich i Sapiehów - [[Krasiczyn]], * [[Zamek Kazimierzowski]] w Przemyślu, * Dwór w Wolicy - [[Dębica]], * Barokowy zamek - [[Dukla]], * [[Zamek w Łańcucie]], * [[Zamek w Rzeszowie]], * [[Letni Pałac Lubomirskich w Rzeszowie]], * [[Pałac w Sieniawie]], * Pałac w [[Ropczyce|Ropczycach]], * [[Pałac Tarnowskich w Tarnobrzegu]], * Dwór Mycielskich w [[Wiśniowa (powiat strzyżowski)|Wiśniowej]], * dwór Lubomirskich w [[Boguchwała|Boguchwale]], * [[Zamek Królewski w Sanoku]], * Dwór w [[Bolestraszyce|Bolestraszycach]], * Dworek w [[Boratyn]]ie, * Pałac w [[Iwonicz-Zdrój|Iwoniczu Zdroju]], * Pałac Stawiarskich w [[Jedlicze]], * [[Zamek w Lesku]], * Pałac Miera w [[Leżajsk]]u, * Pałacyk Oborskich w [[Mielec|Mielcu]], * Zamek Lubomirskich w [[Stalowa Wola|Stalowej Woli]], * Pałac obecnie Dom Dziecka w [[Strzyżów|Strzyżowie]], * [[Zespół Pałacowo-Parkowy w Przeworsku]], * [[Pałac w Birczy]], * [[Zamek w Przecławiu]], * Pałac Sroczyńskich - Jasło - Gorajowice * Zamek Szaszkiewiczów w [[Rzemień (województwo podkarpackie)|Rzemieniu]], * Zespół pałacowo - dworski w [[Czudec|Czudcu]], * [[Pałac Lubomirskich w Przemyślu]], * Kamienica - [[Dębica]] Wiluszówka, * Pałac Ponińskich w [[Horyniec-Zdrój|Horyńcu Zdroju]], * Pałac w [[Pełkinie|Pełkiniach]], * Pałac Wodzickich w [[Tyczyn]]ie, * Pałacyk Bobrowskich w [[Długie (powiat krośnieński)|Długie]], * [[Pałac w Julinie]], * Pałac w [[Werynia|Weryni]], * Pałac w [[Zarzecze (powiat przeworski)|Zarzeczu]], * Dworek - [[Dębica]], * [[Zabytkowe pałace i kamienice Krosna|Pałac biskupów przemyskich w Krośnie]], * Dwór Starościński w [[Leżajsk]]u, * Dwór w [[Targowiska]]ch.<ref name="Zamki i pałace Podkarpacia">{{cytuj stronę|url=http://www.univ.rzeszow.pl/ki/ZamkiiPalacePodkarpacia|tytuł= Zamki i pałace Podkarpacia|data dostępu=2011-11-5}}</ref>. == Gospodarka == [[Plik:20110827 Black Hawk Radom Air Show 9577.jpg|thumb|250px|[[Sikorsky UH-60 Black Hawk|Black Hawk]] – średni wielozadaniowy amerykański śmigłowiec transportowy produkowany w PZL Mielec<ref>[http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80273,7663231,W_Mielcu_zaprezentowano_pierwszy_Black_Hawk__ZDJECIA_.html Mielec: Mission Black Hawk<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.]] [[Plik:WR-40 Langusta, MSPO 2007.JPG|thumb|250px|Wyrzutnia [[WR-40 Langusta]] produkowana w [[Huta Stalowa Wola|Hucie Stalowa Wola]]]] [[Plik:MSPO 2008 02.jpg|thumb|250px|Haubicoarmata [[AHS Krab|Krab]] produkowana w [[Huta Stalowa Wola|Hucie Stalowa Wola]]]] [[Plik:Leopard-AMI-Leipzig-2007a.JPG|right|250px|thumb|[[Leopard 6 Litre Roadster]] – luksusowy samochód sportowy produkowany przez Leopard Automobile AB w Mielcu]] [[Plik:Autosan A1212C Eurolider - Transexpo 2009.jpg|thumb|250px|[[Autosan]] – marka autobusów produkowanych w [[Sanok]]u.]] W 2009 r. [[produkt krajowy brutto]] woj. podkarpackiego wynosił 50,7 mld zł, co stanowiło 3,8% PKB [[Polska|Polski]]. [[PKB per capita|Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca]] wynosił 24,1 tys. zł (68,5% średniej krajowej), co plasowało podkarpackie na 15. miejscu względem innych województw<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice)|wydawca=Główny Urząd Statystyczny|miejsce=Warszawa|data=2012-01-24|strony=162-163|issn=1230-5820|url=http://www.stat.gov.pl/gus/5840_2176_PLK_HTML.htm}}</ref>. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. podkarpackiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3074,48 zł, co lokowało je na 15. miejscu względem wszystkich województw<ref>Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. ({{Monitor Polski|rok=2011|numer=108|pozycja=1099}})</ref>. W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 153,2 tys. mieszkańców, co stanowi [[stopa bezrobocia|stopę bezrobocia]] na poziomie 16,3% do aktywnych zawodowo<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.stat.gov.pl/gus/5840_1487_PLK_HTML.htm|tytuł=Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.)|data=2012-04-26|opublikowany=Główny Urząd Statystyczny|data dostępu=2012-05-20}}</ref>. W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. podkarpackim wynosiła 30,8 mld zł, co stanowiło 3,1% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w podkarpackim wynosiła 5,6 mld zł, co stanowiło 3,5% tej sprzedaży Polski<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice)|wydawca=Główny Urząd Statystyczny|miejsce=Warszawa|data=2012-01-24|strony=58-59|issn=1230-5820|url=http://www.stat.gov.pl/gus/5840_2176_PLK_HTML.htm}}</ref>. Podkarpackie gospodarstwa rolne są jednak bardzo rozdrobnione, co bardzo negatywnie wpływa na ich rentowność i rzadko kiedy jest jedynym źródłem utrzymania rodziny<ref name="rolnictwo">{{cytuj stronę|url=http://www.wrota.podkarpackie.pl/pl/obsluga_inwestora/gospodarka|tytuł= Gospodarka województw podkarpackiego|data dostępu=2011-11-11}}</ref>. Surowcami kopalnymi są [[siarka]], [[ropa naftowa]] oraz [[gaz ziemny]]. Surowce mineralne są wydobywane głównie w górzystej, południowej części województwa: [[piaskowiec|piaskowce]], [[wapień|wapienie]], [[gips]]y (w tym gips alabastrowy), glinki ceramiczne, piaski (w tym piaski szklarskie) i [[żwir]]y, a także [[torf]], [[wody mineralne]] i geotermalne<ref name="bogactwa">{{cytuj stronę|url=http://www.wrota.podkarpackie.pl/pl/wizytowka/geogr/bogactwa|tytuł= Bogactwa naturalne województwa podkarpackiego|data dostępu=2011-11-11}}</ref>. === Specjalne strefy ekonomiczne === * [[Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO-PARK MIELEC]] * Specjalna Strefa Ekonomiczna Wisłosan Tarnobrzeg === Parki przemysłowe i technologiczne === * Mielecki Park Przemysłowy * Park Przemysłowy "Stare-Miasto Park" * [[Podkarpacki Park Naukowo-Technologiczny]] == Nauka i oświata == [[Plik:Uniwerekr.jpg|thumb|250px|[[Biblioteka Uniwersytetu Rzeszowskiego]]]] [[Plik:Collegium Iuridicum ul Cegielniana Rzeszów.jpg|thumb|250px|[[Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Przemyślu]] - Wydział w Rzeszowie]] * '''Rzeszów''' ** [[Uniwersytet Rzeszowski]] (z 11 wydziałami, w tym Wydziałem Medycznym będącym podwalinami do utworzenia Wyższej Szkoły Medycznej w Rzeszowie) ** [[Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza]] (największa uczelnia techniczna południowo-wschodniej Polski, z jedynym w kraju ośrodkiem kształcenia pilotów lotnictwa cywilnego) ** [[Wyższe Seminarium Duchowne w Rzeszowie]] ** [[Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie]] (największa niepubliczna uczelnia wyższa na Podkarpaciu) ** Wyższa Szkoła Zarządzania w Rzeszowie ** Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Rzeszowie ** Szkoła Języków Obcych i Zarządzania PROMAR w Rzeszowie ** Wyższa Szkoła Społeczno-Gospodarcza w Rzeszowie-[[Tyczyn]]ie ** Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Rzeszowie ** Wyższa Szkoła Prawa i Administracji, Wydział Administracyjno-Prawny w Rzeszowie ** [[Wyższa Szkoła Inżynieryjno-Ekonomiczna z siedzibą w Rzeszowie|Wyższa Szkoła Inżynieryjno-Ekonomiczna]], Wydział Przedsiębiorczości w Rzeszowie * '''Przemyśl''' ** [[Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Przemyślu]] ** [[Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska w Przemyślu]] ** [[Wyższa Szkoła Gospodarcza w Przemyślu]] ** [[Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Przemyślu]] ** [[Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Przemyślu]] ** [[Wyższe Seminarium Duchowne w Przemyślu]] * '''Tarnobrzeg''' ** Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnobrzegu im. prof. Stanisława Tarnowskiego w Tarnobrzegu ** [[Zespół Kolegiów Nauczycielskich w Tarnobrzegu]] ** Wyższa Szkoła Handlowa w Kielcach Wydział Zamiejscowy w Tarnobrzegu<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.tarnobrzeg.wsh-kielce.edu.pl|tytuł=Wyższa Szkoła Handlowa|data dostępu=30 listopada 2011}}</ref> ** Profesjonalna Szkoła Biznesu ** Małopolska Szkoła Handlowa ** Szkoła Zarządzania * '''Krosno''' ** [[Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Krośnie]] – (14 kierunków kształcenia) z jednostkami: Instytut Politechniczny, Instytut Kultury Fizycznej, Instytut Humanistyczny, Instytut Gospodarki i Polityki Społecznej, Studium Języków Obcych i Nauk Społecznych, Studium Nauk Matematyczno-Przyrodniczych, Studium Wychowania Fizycznego i Sportu. ** Państwowe Pomaturalne Studium Kształcenia Animatorów Kultury i Bibliotekarzy w Krośnie ** Niepubliczna Szkoła Biznesu w Krośnie ** Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w [[Rzeszów|Rzeszowie]] Oddział w Krośnie ** [[Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie|Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie]] – oddział w Krośnie * '''Dębica''' ** [[Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie]] – Zamiejscowy Wydział Rozwoju Regionalnego w Dębicy ** [[Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie]] – Centrum Edukacyjne w Dębicy ** Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Dębicy * '''Jarosław''' ** [[Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna im. ks. Bronisława Markiewicza w Jarosławiu]] * '''Jasło''' ** Podkarpacka Szkoła Wyższa w Jaśle im. bł. księdza Władysława Findysza * '''Leżajsk''' ** Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Leżajsku * '''Mielec''' ** Wyższa Szkoła Gospodarki i Zarządzania w Mielcu ** [[Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie]] – ośrodek zamiejscowy ** [[Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie]] – ośrodek zamiejscowy ** Niepubliczna Szkoła Biznesu w Mielcu ** Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Mielcu ** Policealne Studium Medyczne ** British School w Mielcu * '''Przeworsk''' ** Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Przeworsku * '''Nisko''' ** Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Nisku (Język angielski) ** [[Politechnika Radomska im. Kazimierza Pułaskiego|Politechnika Radomska]] – Wydział Transportu Politechniki Radomskiej im. Kazimierza Pułaskiego * '''Ropczyce''' ** Wyższa Szkoła Inżynieryjno-Ekonomiczna w Ropczycach ** Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Ropczycach * '''Sanok''' ** [[Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Grodka w Sanoku]] ** Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Sanoku * '''Stalowa Wola''' ** [[Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II|Katolicki Uniwersytet Lubelski]] *** Wydział Zamiejscowy Nauk o Społeczeństwie *** Wydział Zamiejscowy Prawa i Nauk o Gospodarce ** [[Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Stalowej Woli]] ** "Olympus” Szkoła Wyższa im. Romualda Kudlińskiego w Warszawie – Wydział Zamiejscowy w Stalowej Woli ** [[Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza|Politechnika Rzeszowska]] – Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa == Sport == {{kategoria główna|Sport w województwie podkarpackim}} === Piłka nożna === Najbardziej utytułowanym klubem piłkarskim w województwie jest [[FKS Stal Mielec|Stal Mielec]], dwukrotny [[Mistrzostwa Polski w piłce nożnej|mistrz Polski]] w sezonach [[I liga polska w piłce nożnej (1972/1973)|1972/73]] i [[I liga polska w piłce nożnej (1975/1976)|1975/76]], wicemistrz [[I liga polska w piłce nożnej (1974/1975)|1974/75]], finalista [[Puchar Polski w piłce nożnej|Pucharu Polski]] 1975/76 oraz jeden z dwóch polskich ćwierćfinalistów Pucharu UEFA w historii (edycja 1975/76)<ref name="emm-fks">{{Encyklopedia Mielca|Fabryczny Klub Sportowy (FKS) „PZL – STAL”|fabryczny-klub-sportowy-fks-pzl-stal}}</ref>. W czasach świetności klubu, które przypadły na lata 70. [[XX wiek]]u, grało w nim wielu reprezentantów Polski i innych czołowych piłkarzy. Na początku lat 90. główny sponsor klubu, [[Polskie Zakłady Lotnicze|PZL Mielec]], popadł w poważne tarapaty finansowe, a wraz z nim klub. W sezonie 2010/2011 drużyna seniorów gra w [[III liga polska w piłce nożnej (grupa lubelsko-podkarpacka)|nowej III lidze]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.90minut.pl/liga/0/liga5048.html|tytuł=III liga 2010/2011, grupa: lubelsko-podkarpacka|opublikowany=90minut|data dostępu=2011-06-17}}</ref>, jednak trofea zdobywają młodzi piłkarze (Mistrzostwo Polski U-17 w 2007, wicemistrzostwo U-19 w 2007). Stal Mielec nie jest jedynym klubem województwa, który osiągał sukcesy. W rozgrywkach najwyższej ligi w Polsce brały udział również [[Stal Rzeszów (piłka nożna)|Stal Rzeszów]], [[Stal Stalowa Wola (piłka nożna)|Stal Stalowa Wola]], [[Siarka Tarnobrzeg (piłka nożna)|Siarka Tarnobrzeg]], oraz [[Igloopol Dębica]]. Stal Rzeszów w 1975 roku zdobyła Puchar Polski. W sezonie 2010/2011 województwo nie ma żadnego reprezentanta ani w Ekstraklasie, ani w I lidze. Resovia Rzeszów, Stal Rzeszów oraz Stal Stalowa Wola grają w [[II liga polska w piłce nożnej|II lidze]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.90minut.pl/liga/0/liga5034.html|tytuł=II liga 2010/2011, grupa: wschodnia|opublikowany=90minut|data dostępu=2011-06-17}}</ref>. === Siatkówka === [[Plik:Hala Podpromie.JPG|thumb|250px|[[Hala Podpromie w Rzeszowie]]]] Szczególnie zasłużonym klubem jest [[Resovia Rzeszów (piłka siatkowa)|Resovia Rzeszów]], który święcił największe triumfy w latach 70. i 80. Resovia jest pięciokrotnym Mistrzem Polski, trzykrotnym zdobywcą Pucharu Polski oraz Klubowym Wicemistrzem Świata z 1974 roku. Obecnie drużyna powraca do świetności – w 2004 roku, po dwunastoletniej przerwie, wywalczyła awans do [[PlusLiga|Polskiej Ligi Siatkówki]], a w latach [[PlusLiga (2008/2009)|2009]], [[PlusLiga (2009/2010)|2010]] i [[PlusLiga (2010/2011)|2011]] stawała na podium Mistrzostw Polski. 22.04.2012 po 37-latach Asseco Resovia Rzeszów zdobyła tytuł [[PlusLiga (2011/2012)|Mistrza Polski]]. Zespół zajął też 2. miejsce w [[Puchar CEV siatkarzy|Pucharze CEV]] w sezonie [[Puchar_CEV_siatkarzy_(2011/2012)|2011/2012]]. Również siatkarze Stali Mielec odnosili sukcesy – [[Mielecki Klub Piłki Siatkowej Stal Mielec|mężczyźni]] w 1976 roku zdobyli Puchar Polski, [[Klub Piłki Siatkowej Kobiet Stal Mielec|kobiety]] zaś w 2000 roku wicemistrzostwo Polski i ćwierćfinał Pucharu Konfederacji CEV w 2003 roku. W sezonie 2011/2012 województwo w [[PlusLiga (2011/2012)|PlusLidze]] reprezentowali siatkarze [[Resovia Rzeszów (piłka siatkowa)|Resovii Rzeszów]], w [[PlusLiga Kobiet|PlusLidze Kobiet]] zaś siatkarki Stali Mielec. === Żużel === [[Plik:Stal Rzeszow zuzel 2009.jpg|thumb|250px|Żużlowcy Stali Rzeszów w trakcie pojedynku w sezonie 2009]] [[Stal Rzeszów (żużel)|Stal Rzeszów]] od lat reprezentuje województwo w najważniejszych rozgrywkach, klub ten wielokrotnie zdobywał medale wszystkich kolorów w Mistrzostwach Polski. W drugiej lidze startuje zespół [[KSM Krosno]]. === Koszykówka === W obecnej chwili [[Siarka Tarnobrzeg (koszykówka mężczyzn)|Siarka Tarnobrzeg]], [[Stal Stalowa Wola (koszykówka)|Stal Stalowa Wola]] i [[Znicz Jarosław]] występują w [[Polska Liga Koszykówki|Polskiej Lidze Koszykówki]]. W [[I liga polska w koszykówce mężczyzn|I lidze mężczyzn]] grają [[Sokół Łańcut]], [[Ośrodek Sportu i Rekreacji|MOSiR]] [[Krosno]]. Oprócz tego [[Ośrodek Sportu i Rekreacji|MOSiR]] [[Przeworsk]] występuje w [[trzecia liga|3 lidze]]. W sezonie 1975 największym osiągnięciem w koszykówce było zdobycie przez [[Resovia Rzeszów|Resovię Rzeszów]] tytuł mistrza Polski. === Piłka ręczna === W [[ZPRP]] zrzeszonych jest 39 klubów z województwa podkarpackiego, z czego zdecydowaną większość stanowią kluby uczniowskie i szkolne<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.zprp.pl/clubs.php?wid=9#clubs|tytuł=Lista klubów w województwie podkarpackim|opublikowany=ZPRP|data dostępu=2011-06-17}}</ref>. [[Stowarzyszenie Piłki Ręcznej BRW Stal Mielec|Stal Mielec]] zdobyła tytuł Wicemistrza Polski w 1975 roku i Puchar Polski w 1971 roku<ref name="emm-fks"/>. Od sezonu 2010/2011 gra w [[PGNiG Superliga Mężczyzn|PGNiG Superlidze Mężczyzn]], zakończyła tenże sezon na czwartym miejscu. [[Czuwaj Przemyśl]] od sezonu 2010/2011 do sezonu 2011/2012 startował w rozgrywkach I ligi grupy B <ref>{{cytuj stronę|url=http://www.sportowefakty.pl/pilka-reczna/2011/06/06/szalencza-pogon-harcerzy-podsumowanie-sezonu-w-wykonaniu-czu/|tytuł=Szaleńcza pogoń Harcerzy - podsumowanie sezonu w wykonaniu Czuwaju POSiR Przemyśl|autor=Tomasz Czarnota|data=2011-06-06|opublikowany=SportoweFakty.pl|data dostępu=2011-06-17}}</ref> a od sezonu 2012/2013gra w [[PGNiG Superliga Mężczyzn|PGNiG Superlidze Mężczyzn]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.sportowefakty.pl/pilka-reczna/286831/czuwaj-w-superlidze|tytuł=Czuwaj w Superlidze!}}</ref> . Juvenia Rzeszów i Orzeł Przeworsk występują na parkietach II ligi<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.elwico.pl/~junior/strona1/11_12_II_Liga.html|tytuł=Tabela II ligi grupa IV sezon 2011/2012|autor= SZPR|data=2012-04-02}}</ref>. === Tenis stołowy === [[Forbet-OWG Tarnobrzeg]] jest najlepszym zespołem Ekstraklasy Kobiet; 19-krotny Drużynowy Mistrz Polski (sezony 1990/91 do 2004/05 oraz od 2006/07 do 2009/2010); 2. miejsce w Pucharze Europy: 1998/99; 2. miejsce w Pucharze ETTU: 2007/2008 i 2009/2010; 1. miejsce w Pucharze ETTU: 2008/2009. === Hokej na lodzie === [[Plik:Arena Sanok construction Bony.jpg|thumb|right|250px|Lodowisko [[Arena Sanok]] w [[Sanok]]u]] Jedynym reprezentantem województwa, który w [[Ekstraliga polska w hokeju na lodzie (2011/2012)|sezonie 2011/2012]] brał udział w rozgrywkach [[Ekstraliga polska w hokeju na lodzie|ekstraligi polskiej hokeja na lodzie]], jest [[Ciarko PBS Bank Sanok]]. Jest to zarazem najbardziej utytułowany klub województwa, który zdobył złoty medal [[Mistrzostwa Polski w hokeju na lodzie|Mistrzostw Polski]] w 2012 roku<ref>{{cytuj stronę|url=http://beta.sportowefakty.pl/hokej/273559/historyczny-sukces-relacja-z-meczu-ciarko-pbs-bank-sanok-comarch-cracovia|tytuł=Historyczny sukces - relacja z meczu Ciarko PBS Bank Sanok - Comarch Cracovia|autor=Przemysław Urbański|data=2012-03-14|opublikowany=SportoweFakty.pl|data dostępu=2012-03-15}}</ref> oraz [[Puchar Polski w hokeju na lodzie|Puchar Polski]] w [[Puchar Polski w hokeju na lodzie (2010/2011)|2011]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://beta.sportowefakty.pl/hokej/186761/pp-w-hokeju-na-lodzie-trofeum-dla-ciarko-kh|tytuł=PP w hokeju na lodzie: Trofeum dla Ciarko KH|autor=PAP|data=2010-12-29|opublikowany=SportoweFakty.pl|data dostępu=2012-03-15}}</ref> i [[Puchar Polski w hokeju na lodzie (2011/2012)|2012]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://beta.sportowefakty.pl/hokej/259285/final-pp-karne-i-srodkowy-palec-w-strone-trybun-relacja-z-me|tytuł=Finał PP: Karne i środkowy palec w stronę trybun - relacja z meczu Aksam Unia Oświęcim - Ciarko PBS Bank Sanok|autor=Przemysław Urbański|data=2011-12-29|data dostępu=2012-03-15}}</ref>. == Regiony partnerskie == * '''Regiony, z którymi województwo ma nawiązane oficjalnych stosunki międzynarodowe:'''<ref name="regiony partnerskie">{{cytuj stronę|url=http://www.umwp.podkarpackie.pl/index.php/pl/wspopraca-midzynarodowa/kierunki-wspopracy-i-regiony-partnerskie|tytuł=współpraca miedzynarodowa|data dostępu=2011-11-23}}</ref> ** [[Kraj preszowski|Samorządny Kraj Preszowski]] ([[Republika Słowacka]]) ** [[Kraj koszycki]] (Republika Słowacka) ** [[Kraj zliński]] ([[Republika Czeska]]) ** [[Obwód wołyński|Obwód Wołyński]] ([[Ukraina]]) ** [[Obwód iwanofrankiwski]] (Ukraina) ** [[Obwód Odeski]] (Ukraina) ** [[Obwód tarnopolski]] (Ukraina) ** [[Komitat Vas]] ([[Republika Węgierska]]) ** [[Saara|Kraj Związkowy Saary]] ([[Republika Federalna Niemiec]]) ** [[Obwód saratowski]] ([[Federacja Rosyjska]]) ** [[Friuli-Wenecja Julijska|Autonomiczny Region Friuli Venezia Gulia]] ([[Włochy]]) ** [[Molise|Region Molise]] (Włochy) ** [[Region Centrum]] ([[Portugalia]]) ** [[Styria]] ([[Austria]]) * '''Regiony, z którymi wojewodztwo realizuje wspólne projekty oraz inicjatywy:'''<ref name="regiony partnerskie" /> ** [[Zadarska županija]] ([[Chorwacja]]) ** [[Okręg Suczawa]] ([[Rumunia]]) ** [[Saksonia|Kraj Związkowy Saksonia]] (Republika Federalna Niemiec) == Religia == [[Plik:7 Przemysl 006.jpg|thumb|250px|right|[[Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela w Przemyślu|Gotyckie prezbiterium katedry w Przemyślu]]]] Większość mieszkańców województwa podkarpackiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego<ref>[http://www.rzeszow.oaza.pl/pliki/religijnosc_na_podkarpaciu.pdf Religijność na Podkarpaciu<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>. Na terenie województwa znajdują się części: [[metropolia lubelska]], [[metropolia krakowska]] oraz [[metropolia przemyska]] w której skład wchodzi: [[archidiecezja przemyska]] w całości oraz dwie diecezje w częściach: [[diecezja rzeszowska]], [[diecezja zamojsko-lubaczowska]]. {{main|Struktury wyznaniowe w województwie podkarpackim}} == Komunikacja == [[Plik:Rzeszow Airport-2.jpg|align="right"|thumb|250px|Nowy terminal pasażerski [[Port lotniczy Rzeszów-Jasionka|Rzeszów-Jasionka]]]] [[Plik:Przeworsk, kolej wąskotorowa Pogórzanin.jpg|thumb|250px|[[Przeworska Kolej Dojazdowa|Przeworska Kolej Wąskotorowa]]]] [[Plik:Lokomotywa Bieszczadzkiej Kolejki Majdan.jpg|thumb|250px|[[Bieszczadzka Kolejka Leśna]]]] === Transport drogowy === * Gęstość dróg krajowych w regionie wynosi 4,2 km/100 km², * Gęstość dróg wojewódzkich w regionie wynosi 8,8 km/100 km², * Gęstość dróg powiatowych w regionie wynosi 36,0 km/100 km², * Gęstość dróg gminnych w regionie wynosi 30,6 km/100 km²<ref>http://www.pbpp.pl/pliki/ZAKONCZONE/III%20-%20INFRASTRUKTURA%20TECHNICZNA.pdf</ref>. Autostrady: * {{AS-droga|A|4|40}} [[Autostrada A4 (Polska)|Autostrada A4]] (w budowie) Drogi ekspresowe: * {{AS-droga|S|19}} [[Droga ekspresowa S19 (Polska)|Droga ekspresowa S19]] (planowana) * {{AS-droga|S|74}} [[Droga ekspresowa S74 (Polska)|Droga ekspresowa S74]] (planowana) Drogi krajowe * {{AS-droga|K|4|40}} [[Droga krajowa nr 4 (Polska)|Droga krajowa nr 4]] * {{AS-droga|K|9|371}} [[Droga krajowa nr 9 (Polska)|Droga krajowa nr 9]] * {{AS-droga|K|19}} [[Droga krajowa nr 19 (Polska)|Droga krajowa nr 19]] * {{AS-droga|K|28}} [[Droga krajowa nr 28 (Polska)|Droga krajowa nr 28]] * {{AS-droga|K|73}} [[Droga krajowa nr 73 (Polska)|Droga krajowa nr 73]] * {{AS-droga|K|77}} [[Droga krajowa nr 77 (Polska)|Droga krajowa nr 77]] * {{AS-droga|K|84}} [[Droga krajowa nr 84 (Polska)|Droga krajowa nr 84]] === Transport lotniczy === * [[Port lotniczy Rzeszów-Jasionka]] (międzynarodowy) * [[Lotnisko Krosno]] * [[Lotnisko Mielec]] * [[Lotnisko Stalowa Wola-Turbia]] * [[Lotnisko Stara Wieś]] * [[Lądowisko Sanok-Baza]] * [[Lądowisko Sanok-Szpital]] === Transport kolejowy === * [[linia kolejowa nr 25]] - linia kolejowa [[Łódź Kaliska (stacja kolejowa)|Łódź Kaliska]] - [[Dębica (stacja kolejowa)|Dębica]] * [[linia kolejowa nr 66]] – linia kolejowa [[Zwierzyniec Towarowy]] - [[Stalowa Wola Południe]] * [[linia kolejowa nr 68]] – linia kolejowa [[Lublin]] – [[Przeworsk]] * [[linia kolejowa nr 70]] – linia kolejowa [[Włoszczowice (stacja kolejowa)|Włoszczowice]] - [[Chmielów koło Tarnobrzega]] * [[linia kolejowa nr 71]] – linia kolejowa [[Ocice]] – [[Rzeszów]] * [[linia kolejowa nr 74]] – linia kolejowa [[Sobów]] – [[Stalowa Wola Rozwadów]] * [[linia kolejowa nr 78]] – linia kolejowa [[Sandomierz (stacja kolejowa)|Sandomierz]] - [[Grębów (stacja kolejowa)|Grębów]] * {{LK-linia|91}} – linia kolejowa [[Kraków]] – [[Medyka]] * [[linia kolejowa nr 101]] – linia kolejowa [[Munina]] – [[Hrebenne]] * [[linia kolejowa nr 102]] – linia kolejowa [[Przemyśl Główny]] - [[Malhowice]] * [[linia kolejowa nr 106]] – linia kolejowa [[Rzeszów]] – [[Jasło]] * [[linia kolejowa nr 107]] – linia kolejowa [[Nowy Zagórz]] – [[Łupków]] * [[linia kolejowa nr 108]] – linia kolejowa [[Stróże]] – [[Krościenko]] === Szynobusy === Województwo podkarpackie jest obecnie właścicielem 10 [[szynobus]]ów, kupionych przez Urząd Marszałkowski. {| class="wikitable" |+ Tabor kolejowy w Rzeszowie ! ozn. kolejowe ! ozn. producenta ! numery ! liczba ! producent |- | [[SA103]] | 214Ma | 001, 002 | 2 | [[Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz|PESA Bydgoszcz]] |- | [[SA109]] | 212M | 007, 010 | 2 | [[Kolzam]] |- | [[SA134]] | 218Md | 022 | 1 | [[ZNTK Mińsk Mazowiecki]] |- | [[SA135]] | 214Ma | 010-014 | 5 | [[ZNTK Mińsk Mazowiecki]] |} === [[kolej wąskotorowa|koleje wąskotorowe]] === * [[Bieszczadzka Kolejka Leśna]] * [[Przeworska Kolej Dojazdowa]] == Bezpieczeństwo == === Policja === Podkarpacka policja posiada 17 jednostek powiatowych i 4 miejskie. Komenda Wojewódzka Policji znajduje się w Rzeszowie<ref name="Policja">{{cytuj stronę|url=http://www.podkarpacka.policja.gov.pl/komendy-miejskie-i-powiatowe/|tytuł= strona internetowa Policji|data dostępu=2011-11-5}}</ref>. === Straż pożarna === Główną siedzibą straży pożarnej jest Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie. Na terenie województwa działa 2 ratownictwa chemiczno - ekologiczne ([[Nowa Sarzyna]], [[Rzeszów]]), 3 ratownictwa wodno - nurkowe ([[Tarnobrzeg]], [[Przemyśl]], [[Sanok]]), 1 ratownictwo wysokościowe ([[Rzeszów]])<ref name="Straż Pożarna">{{cytuj stronę|url=http://www.podkarpacie.straz.pl/mapa_grupy.html|tytuł= strona internetowa Straż Pożarnej na Podkarpaciu|data dostępu=2011-11-5}}</ref>. === Wojsko === Podkarpackie jako 1 z 9 województw należy do [[Śląski Okręg Wojskowy|Śląskiego Okręgu Wojskowego]]. Szefem Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie jest płk dypl. Witold Przybyła. Skład jednostek Okręgu w województwie podkarpackim: * [[14 Brygada Obrony Terytorialnej]] w [[Przemyśl]]u, * 3 Batalion Ratownictwa Inżynieryjnego im. płk. Rudolfa Matuszka w Nisku, * 12 Ośrodek Przechowywania Sprzętu w [[Nisko|Nisku]], * 4 Okręgowe Warsztaty Techniczne w [[Żurawica|Żurawicy]], * 21 Rejonowe Warsztaty Techniczne im. [[Mikołaj Kamieniecki|Hetmana Wielkiego Koronnego Mikołaja Kamienieckiego]] w [[Rzeszów|Rzeszowie]] * [[Wojewódzki Sztab Wojskowy w Rzeszowie]], * Ośrodek Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych im. płk. Jana Szypowskiego "Leśnika" w [[Nowa Dęba|Nowej Dębie]], * 16 Batalion Saperów w [[Nisko|Nisku]]. == Ochrona środowiska == [[Plik:Prządki Czarnorzeki 2c.jpg|thumb|250px|Rezerwat w Czarnorzekach "Prządki"]] === Parki Narodowe === * [[Bieszczadzki Park Narodowy]] * część [[Magurski Park Narodowy|Magurskiego Parku Narodowego]] === Parki krajobrazowe === * [[Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy]] * [[Czarnorzecko-Strzyżowski Park Krajobrazowy]] * [[Jaśliski Park Krajobrazowy]] * [[Park Krajobrazowy Doliny Sanu]] * [[Park Krajobrazowy Gór Słonnych]] * [[Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego]] * część [[Południoworoztoczański Park Krajobrazowy]] * część [[Park Krajobrazowy Lasy Janowskie|Parku Krajobrazowego Lasy Janowskie]] * część [[Park Krajobrazowy Pasma Brzanki|Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki]] * część [[Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej|Parku Krajobrazowego Puszczy Solskiej]] === Obszary Natura 2000 na Podkarpaciu === '''[[Obszar specjalnej ochrony ptaków|Obszary specjalnej ochrony ptaków]]''': * [[Pogórze Przemyskie]] * [[Beskid Niski]] * [[Góry Słonne]] * [[Puszcza Sandomierska]] * [[Bieszczady]] '''[[Specjalny obszar ochrony siedlisk|Obszary specjalnej ochrony siedlisk]]''': * Kołacznia * [[San]] * Fort Salis Soglio * Sztolnie w Węglówce * [[Jasiołka]] * Ostoja Przemyska * [[Góry Słonne]] * Ostoja Jaśliska * [[Łysa Góra]] * [[Rymanów]] * [[Horyniec]] * [[Trzcianna]] * Dąbrowa koło Zaklikowa * [[Dolina Dolnego Sanu]] * Dorzecze Górnego Sanu * [[Klonówka]] * Las nad Braciejową * [[Łukawiec]] * Nad Husowem * [[Moczary]] * Ostoja Czarnorzecka * Patria Nad Odrzechową * Wisłok Środkowy z dopływami * Golesz * [[Jaćmierz]] * Józefów - Wola Dębowiecka * Kościół w Dydni * [[Kościół św. Marii Magdaleny w Nowosielcach|Kościół w Nowosielcach]] * Kościół w Równem * Kościół w Skalniku * [[Ladzin]] * Las Hrebeński * Las Niegłowicki * [[Łąki nad Młynówką]] * Łąki w Komborni * Mrowle Łąki * Osuwiska w Lipowicy * Sanisko w Bykowcach * Lasy Leżajskie * Bory Bagienne nad Bukową * Starodub w Pełkiniach * Łąki nad Wojkówką * Dolna Wisłoka z dopływami * Lasy Sieniawskie === Rezerwaty przyrody === Według stanu na dzień 1 stycznia 2005 roku w województwie jest 94 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 10733,10 ha, czyli 0,6% powierzchni województwa. Podział rezerwatów wg typu: * 40 leśnych * 25 florystycznych * 6 torfowiskowych * 3 faunistycznych * 13 krajobrazowych * 6 geologicznych * 1 faunistyczny, wodny : ''Zobacz listę [[Rezerwaty przyrody w Polsce#województwo podkarpackie|rezerwatów przyrody województwa podkarpackiego]].'' == Zobacz też == * [[Bieszczady]] * [[Kresowiacy]], [[Pogórzanie]], [[Rzeszowiacy]] {{Przypisy}} == Linki zewnętrzne == {{commonscat|Subcarpathian Voivodeship}} * [http://www.podkarpackie.pl Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego] {{Portal|Podkarpacie}} {{Miasta województwa podkarpackiego}} {{Województwo podkarpackie}} {{Województwa}} [[:Kategoria:Województwo podkarpackie| ]] [[af:Woiwodskap Subkarpate]] [[ar:محافظة سوبكارباتيا]] [[be:Падкарпацкае ваяводства]] [[be-x-old:Падкарпацкае ваяводзтва]] [[bg:Подкарпатско войводство]] [[bs:Potkarpatsko vojvodstvo]] [[ca:Voivodat de Subcarpàcia]] [[cs:Podkarpatské vojvodství]] [[da:Województwo podkarpackie]] [[de:Woiwodschaft Karpatenvorland]] [[et:Podkarpacie vojevoodkond]] [[en:Podkarpackie Voivodeship]] [[es:Voivodato de Subcarpacia]] [[eo:Ĉekarpata Provinco]] [[eu:Voivodia Azpikarpatiko]] [[fr:Voïvodie des Basses-Carpates]] [[ko:포드카르파츠키에 주]] [[hr:Potkarpatsko vojvodstvo]] [[id:Provinsi Podkarpacie]] [[it:Voivodato della Precarpazia]] [[ka:კარპატების სავოევოდო]] [[csb:Pòdkarpacczé wòjewództwò]] [[lv:Piekarpatu vojevodiste]] [[lt:Pakarpatės vaivadija]] [[hu:Kárpátaljai vajdaság]] [[mr:पोट्कर्पाट्स्का प्रांत]] [[ms:Wilayah Podkarpacie]] [[nl:Subkarpaten]] [[ja:ポトカルパチェ県]] [[no:Subkarpatiske voivodskap]] [[nn:Subkarpatiske voivodskap]] [[pnb:صوبہ تھلواں کارپیتھی]] [[nds:Woiwodschop Karpatenvörland]] [[pt:Voivodia da Subcarpácia]] [[ro:Voievodatul Subcarpatia]] [[rue:Підкарпатске воєводство]] [[ru:Подкарпатское воеводство]] [[sk:Podkarpatské vojvodstvo]] [[sr:Војводство Поткарпатје]] [[fi:Ala-Karpatian voivodikunta]] [[sv:Nedre Karpaternas vojvodskap]] [[tr:Alt Karpatya Voyvodalığı]] [[uk:Підкарпатське воєводство]] [[vi:Podkarpackie]] [[war:Podkarpacie (lalawigan)]] [[yi:אונטערקארפאטישע וואויוואדעשאפט]] [[zea:Subkarpaot'n]] [[zh:喀尔巴阡山省]] All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://pl.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=33852395.
![]() ![]() This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|