Difference between revisions 33750104 and 34541080 on plwiki

{{Wojna infobox
 |epoka      = nowożytność
 |nazwa      = I wojna z Królestwem Majsur [[1767]]-[[1769]]
 |konflikt   =
 |grafika    = Anglo-Mysore War 1 and 2.png
 |opis       =
 |data       = [[1767]]-[[1769]]
 |miejsce    = [[Mysore]]
 |wynik      = Zwycięstwo Mysore
 |przyczyna  =
 |terytorium = [[Indie]]
 |strona1    = [[Plik:Flag of the British East India Company (1707).svg|25px]] [[Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska]]
 |strona2    = [[Plik:In mysore.gif|25px]] [[Mysore]]
[[Plik:Drapeau Hyderabad.png|25px]] [[Hyderabad]]
 |dowódca1   = Colonel Smith
 |dowódca2   = Hyder Ali
 |siły1      = nieznane
 |siły2      = nieznane
 |straty1    = nieznane
 |straty2    = nieznane
}}
{{Wojny Brytyjczyków z Królestwem Majsur}}
'''I wojna z Królestwem Majsur''' ([[Mysore]]) [[1767]]-[[1769]].

Na początku XVIII w znaczna część [[Indie|Indii]] podlegała władzy cesarza [[Wielcy Mogołowie|Mogołów]] [[Aurangzeb]]a. Po jego śmierci cesarstwo rozpadło się na szereg niewielkich królestw. W połowie wieku w lokalne konflikty coraz częściej zaczęły angażować się brytyjskie oraz francuskie Kompanie Handlowe. W trakcie [[III wojna w Karnatace (1757-1763)|III wojny w Karnatace]], Brytyjczykom udało się zająć [[Madras]], [[Bombaj]] oraz [[Kalkuta|Kalkutę]]. Na wschodzie największe wpływy posiadał Nawab  Karnataki Ali Khan a także Asaf Jah II - Nizam Hyderabadu - aspirujący do objęcia władzy w Królestwie [[Mysore]]. Dynastią rządzącą w Mysore była Dynastia Wadiyar. W rzeczywistości od roku [[1761]] na tronie zasiadał muzułmański władca Hyder Ali. Wszystkie wyżej wymienione frakcje konkurowały ze sobą, starając się pozyskać wsparcie Francuzów i Brytyjczyków. Celem Kompanii Handlowych było natomiast zwiększenie swoich wpływów na ziemiach skonfliktowanych królestw, które wspierano pomocą militarną oraz finansową. 

[[Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska]] zamierzała uzyskać dogodne połączenie pomiędzy Madrasem i Bombajem. Do tego potrzebne było jednak zajęcie rejonu północnej Sarkary, podlegającej wpływom Nizama [[Hyderabad]]u, będącego ówcześnie w sojuszu z Marathami. Obie strony obawiając się ekspansywnej polityki Hydera Alego planowały podjęcie kampanii na terytorium sąsiada.
 
W roku [[1766]] Brytyjczycy zajęli północną Sarkarę. W odpowiedzi na to Nizam Hyderabadu zagroził wypowiedzeniem wojny Kompanii Wschodnioindyjskiej. Jego sytuacja finansowa uniemożliwiała mu jednak podjęcie jakiekolwiek akcji militarnej. W ten sposób Brytyjczycy szybko zajęli cztery z pięciu prowincji Sarkary, a w zamian za piątą obiecali Alemu pomoc finansową i militarną w konfliktach wewnętrznych. Ali odrzucił propozycje brytyjskie, powołując się na sojusz zawarty z Hyderabadem. 

[[Plik:HyderAli.jpg|150px]]
* Hyder Ali

Wojna rozpoczęła się w styczniu [[1767]] r. atakiem Marathów na północne ziemie Majsuru. Gdy Marathowie dotarli do rzeki [[Tungabhadra]], Ali poprosił o rozejm. Po wynegocjowaniu znacznej sumy pieniędzy najeźdźcy wycofali się poza rzekę [[Kryszna|Kryszna (rzeka)]]. W tym samym czasie na ziemie Majsuru wkroczyła armia Nizama. Z pomocą wojsk brytyjskich dowodzonych przez Colonela Josepha Smitha, Nizam odniósł kilka zwycięstw. 

W maju 1767 r. Brytyjczykom doniesiono o toczących się akurat rozmowach pokojowych pomiędzy Mysore a Hyderabdem. W tej sytuacji Colonel Smith wycofał się z zajętych wcześniej terenów. W wyniku rozmów Hyder Ali zawiązał z Nizamem z Hyderabadu nowy sojusz wojskowy po czym sprzymierzone siły Hydera i Mysore zaatakowały posterunki brytyjskie w Changama. Po zajęciu przez wojska Hydera Kaveripattinam, w dniu [[26 września]] 1767 doszło do bitwy pod [[Tiruvannamalai]] zakończonej pomyślnie dla Brytyjczyków. Nadciągajaca pora deszczowa zmuszała Hydera do pośpiechu. Jego siły zdobyły kilka kolejnych posterunków przeciwnika a następnie obległy Ambur. W grudniu 1767 r. po nadciągnięciu posiłków brytyjskich Hyder Ali zakończył oblężenie i wycofał się na północ. 

W roku [[1768]] Nizam zaproponował Brytyjczykom rozmowy pokojowe, propozycja została jednak odrzucona. Siły Kompanii Wschodnioindyjskiej wkroczyły na wybrzeże Malabar. Obie strony odniosły kilka mało znaczących sukcesów, żadnej nie udało się jednak uzyskać decydującego zwycięstwa. W listopadzie 1768 r. Hyder ALi na czele 6000 kawalerzystów i niewielkich sił piechoty zaskoczył Brytyjczyków w rejonie [[Madras]]u. Obawiając się utraty tak ważnego dla niej miasta, Kompania Wschodnioindyjska zaproponowała natychmiastowe rozmowy pokojowe. Hyder zażądał wsparcia go w konflikcie z Marathami. Brytyjczycy przyjęli warunek, podpisując w dniu [[29 marca]] [[1769]] traktat w Madrasie. Hyder mógł poczuć się zwycięzcą. W roku [[1770]] zaatakował on Marathów nie obawiając się już poparcia przeciwnika przez Kompanię Wschodnioindyjską. Przewagę w konflikcie osiągnęli jednak Marathowie, którzy wtargnęli na ziemie Mysore. Ali poprosił wówczas o pomoc Brytyjczyków, a nowy konflikt przerodził się wkrótce w tzw. [[I wojna z Imperium Marathów (1775-1782)|I wojnę z Marathami]]. Konflikt wewnętrzny trwał do roku [[1779]], kiedy to doszło do ponownego przetasowania sił i sojuszu pomiędzy Marathami, Majsurem oraz Nizamem z Hyderabadu skierowanego przeciwko Brytyjczykom. Kolejna wojna pomiędzy Majsurami a Marathami miała miejsce w latach [[1785]]-[[1787]] krótko po zakończeniu tzw. [[II wojna z Królestwem Majsur (1780-1784)|II wojny Brytyjczyków z Królestwem Majsur (1780-1784)]]. Konflikt zakończono ostatecznie pokojem w Gajendragad. 

Wojna Mysore ukazała złożoność sytuacji w regionie, sprzymierzeniec w krótkim czasie stawał się wrogiem a żadna ze stron nie gwarantowała pozostania w obozie sojusznika. Sytuację tę w następnych latach będą starały się na swoja korzyść wykorzystać władze Kompanii Wschodnioindyjskiej. 

'''Literatura:''' 
* The History of the British Empire in India, Verlag:Adamant Media Corporation (16. Juli 2001) ISBN 0543803295
* The Tiger of Mysore: A Story of the War with Tippoo Saib, George Alfred Henty, BiblioBazaar (8. Februar 2007) ISBN 978-0554151915

[[Kategoria:Wojny w historii Indii]]

[[ca:Primera guerra de Mysore]]
[[de:Erster Mysore-Krieg]]
[[en:First Anglo–-Mysore War]]
[[es:Primera Guerra Anglo-Mysore]]
[[kn:ಒಂದನೆಯ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ]]
[[mr:पहिले इंग्रज-म्हैसूर युद्ध]]
[[ru:Первая англо-майсурская война]]
[[sv:Första anglo-mysoreanska kriget]]