Difference between revisions 37618982 and 40969690 on plwiki

{{Spis treści|right}}

'''Idealizm anglosaski''' − nurty [[idealizm (filozofia)|filozofii idealistycznej]] w [[filozofia angielska|filozofii angielskiej]] i [[filozofia amerykańska|amerykańskiej]]. 

W końcu XIX wieku, w dobie [[minimalizm (literatura)|minimalizmu]], przez Anglię przeszła niespodzianie wysoka fala idealizmu metafizycznego. Z wszystkich opozycyjnych ruchów, jakie się wówczas poczęły, ten był najbardziej niespodziewany i najdalszy od poglądów panujących. Był skierowany przeciw zasadniczej właściwości tych poglądów: przeciw ich [[naturalizm (filozofia)|naturalizmowi]]. Zainaugurowały go około 1865 r. głównie pisma [[Thomas Hill Green|Greena]]. Był najpierw zależny od [[idealizm niemiecki|idealizmu niemieckiego]], zwłaszcza [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|heglowskiego]], był – jak to nazwano – „angloheglizmem”, ale niebawem wytworzył własne postacie. Najwybitniejszymi jego przedstawicielami pod koniec stulecia stali się w Anglii [[Francis Herbert Bradley]] i [[James Ward]]. W Ameryce fala idealizmu była słabsza, ale od czasów [[Ralph Waldo Emerson|Ralpha Waldo Emersona]] nieprzerwana: czołowym jej filozofem na przełomie XIX i XX w. był tam [[Josiah Royce]].

== Główni przedstawiciele ==
[[Plik:RWEmerson.jpg‎|thumb|right|150px|Ralph Waldo Emerson 1803 – 1882]]
'''Ralph Waldo Emerson''' (1803 – 1882)
:Był jednym z nielicznym filozofów Ameryki mających w XIX w. sławę światową. Jego wystąpienia publiczne były rzadkie, ale doniosłe. W pamiętnej mowie z 1837 r. O amerykańskim typie uczonego (The American Scholar) otworzył oczy Amerykanów na odrębność ich kultury. Najdojrzalszą jego pracą były Essays, 1841-1871. [[Adam Mickiewicz|Mickiewicz]] korespondował z nim i jeden z pierws(contracted; show full)ostacią i autorytetem filozoficznym Oksfordu. W 1876 r. ogłosił swą książkę etyczną, w 1883 r. Zasady logiki, a dopiero w 1891 r. główne dzieło metafizyczne Zjawisko a Rzeczywistość (Appearance and Reality). Był przede wszystkim [[dialektyka|dialektykiem]], umiejącym odkrywać niespodziewane związki i nie zauważone sprzeczności między pojęciami. [[Dialektyka]] jego miała charakter destrukcyjny – rozbijała teorie filozoficzne, a nie budowała ich.

[[Plik:Francis_Herbert_Bradley.jpg
‎‎|thumb|left|150px|Josiah Royce 1855 – 1916]]
'''James Ward''' (1843 – 1925)
:Nadał inny ton angielskiemu idealizmowi. Za młodu był duchownym, zawód ten porzucił, ale w filozofii zachował postawę religijną. W 1886 r. ogłosił słynny artykuł o „Psychologii” w 9 wydaniu [[Encyklopedia Britannica|Encyklopedii Britannica]], powszechnie uważany za przełomowy w dziejach tej nauki. Z dwóch jego dzieł filozoficznych jedno traktuje o świecie przyrody (Naturalism and Agnosticism),(contracted; show full)

== Bibliografia ==
* K. Ajdukiewicz, ''Zagadnienia i kierunki filozofii : teoria poznania, metafizyka'', Fundacja Aletheia, [[Warszawa]] [[2003]] r.<br />ISBN 83-89372-02-9
* [[Władysław Tatarkiewicz]], ''Historia filozofii'', t. 3, Wydawnictwo Naukowe PWN, [[Warszawa]] [[2005]] r.<br />ISBN 83-01-14466-1

[[Kategoria:Kierunki filozoficzne]]
[[Kategoria:Filozofia anglojęzyczna]]
[[Kategoria:Filozofia współczesna]]