Difference between revisions 39951555 and 39951573 on plwiki

== Bezzałogowe statki powietrzne ==
⏎
⏎
Bezzałogowe statki powietrzne (BSP) to maszyny, które nie wymagają obecności załogi na pokładzie w trakcie lotu i które można zdefiniować jako „napędzany obiekt powietrzny”, używający sił aerodynamicznych w celu zapewnienia pojazdowi nośności<ref>http://motoszybowce.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=189%3Aklasyfikacja-oraz-zasady-eksploatacji-bezzalogowych-platform-latajacych&catid=64%3A2013-3-4&Itemid=119</ref>.  Zatem BSP mogą latać same bądź, co ważniejsze, mogą być zdalnie pilotowane. Termin „bezzałogowy statek powietrzny – bezzałogowa platforma powietrzna” to obecna terminologia, która zastąpiła uprzednio stosowany termin, a mianowicie „pojazd zdalnie sterowany”<ref>http://motoszybowce.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=189%3Aklasyfikacja-oraz-zasady-eksploatacji-bezzalogowych-platform-latajacych&catid=64%3A2013-3-4&Itemid=119</ref>.  Powszechnie BSP określa się dronami [ang. dosłownie truteń lub samolot zdalnie sterowany; cel latający zdalnie sterowany]<ref>Fisiak, Jacek, 2003, The New Kościuszko Dictionary English-Polish/ Polish-English. Kraków. Wyd. Universitas </ref>. Drony to uzbrojone bezzałogowe statki powietrzne.<ref>http://www.5zywiolow.pl/</ref>.  Dron, tak jak BSP, jest sterowany zdalnie bądź wykonuje lot autonomicznie. Zazwyczaj dron wyposażony jest w kamerę, a może także zostać wyposażony w pociski. W związku z tym znajduje on zastosowanie w wojsku i obronie narodowej. Jednym z największych producentów bezzałogowych statków powietrznych są Stany Zjednoczone<ref>http://pl.wikipedia.org/wiki/Bezza%C5%82ogowy_aparat_lataj%C4%85cy</ref>.  

		USA pozostają krajem, który posiada najwięcej BSP. Stwierdza się, że Stany Zjednoczone posiadają ponad 7500 bezzałogowych statków powietrznych. Jest to rezultat projektu „Future Combat System (FCS), którego celem jest między innymi optymalna automatyzacja i robotyzacja na przyszłym polu walki<ref>http://www.5zywiolow.pl/</ref>.  Drony stają się popularnym statkiem powietrznym wykorzystywanym w wojsku. Dla porównania w roku 2005 ilość BSP wynosił ledwie 5%, na dzień dzisiejszy wynosi aż 30%<ref>tamże</ref>.

⏎
⏎
== Klasyfikacja BSP ==
{| class="wikitable"
|+ Klasyfikacja BSP według NATO z 2009 r.<ref>http://www.militarium.net/index.php?option=com_content&view=article&id=4:klasyfikacje-i-wymagania-dla-bezzaogowych-statkow-powietrznych&catid=2:sprzet&Itemid=4</ref>. Na podstawie tej klasyfikacji wyróżnia się trzy zasadnicze klasy BSP
|-
| Klasa I || masa: < 150 kg; 
(contracted; show full)|-
| Średnia || 1000 – 10000 m  || Finder 
|-
| Wysoka || > 10000 m || Darkstar
|}

== Zastosowanie BSP ==

⏎
⏎
BSP mają zastosowanie głównie w wojsku i w zakresie bezpieczeństwa narodowego. Są one wykorzystywane do wywiadu, działania ofensywnego, monitoringu i kontroli np. granic<ref>http://technowinki.onet.pl/militaria/uav-czym-sa-drony/hp627</ref>.    

W służbach mundurowych BSP są wykorzystywane jako wsparcie odpowiednich jednostek, takich jak policja, straż pożarna, czy ratownictwo. BSP mogą wspierać czynności straży pożarnej poprzez dokonywanie kontroli pożarowej bądź gaszenie pożarów.    

(contracted; show full)

Firma P4, polski dostawca usług telekomunikacyjnych poszerzy swoją ofertę o drona Parrot AR.Drone 2.0 Elite Edition, który jest dostępny dla każdego
.<ref>http://www.blogplay.pl/2014/06/od-jutra-w-play-dron-i-nowe-sluchawki/</ref>.    

Dla wszystkich entuzjastów portalu społecznościowego Facebook, dużym zaskoczeniem były plany zakupu firmy Titan Aerospace za 60 milionów dolarów<ref>http://www.cnb.com/id/101464383</ref>, producenta dronów Solar 60, zasilanych energią słoneczną. Do transakcji ostatecznie doszło, tyle że zakupu dokonał w rzeczywistości Google, który planuje początkowo umieścić drony w przestrzeni, na wysokości 20 km nad poziomem morza. Zamontowane panele słoneczne umożliwią BSP przemieszczanie się przez 5 l(contracted; show full)

Angielscy gangsterzy wykorzystują bezzałogowy system latający do szukania nielegalnych plantacji marihuany. Lampy oświetlające rośliny wydzielają ciepło, które widziane jest przez kamery noktowizyjne. Przestępca nachodzi nielegalnego plantatora  i przywłaszcza jego plony, by móc je później sprzedać z zyskiem. Gangsterzy twierdzą, że nie sprawdzają co i kto ma w domu, tylko szukają miejsc nielegalnych upraw
.<ref>http://www.chip.pl/news/wydarzenia/trendy/2014/04/przestepcy-tez-korzystaja-z-dronow.-szukaja-hodowcow-trawki</ref>.  

Podczas wojny toczącej się w Jemenie również wykorzystano drony. Wiele osób zgłaszało się do Al.-Kaidy, po to by móc pomścić śmierć cywili, ginących podczas nalotów bezzałogowców. Nabeel Khoury, były amerykański dyplomata, nie jest przeciwnikiem technologii dronów, ale uważa, że przed zastosowaniem ich potężnej mocy powinien być przeprowadzony rachunek zysków i strat społecznych.<ref>http://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/na-linii-frontu-niebezpieczne-skutki-wojny-dronow-niepokojaca-ocena-sytuacji/hhqxp</ref>.

Na początku 2014 roku na targach sztuki współczesnej Silicon Valley Contemporary zaprezentowano prace artysty o pseudonimie  Katsu. Opracował on system sterowania farbą zamontowaną na dronie.<ref>http://www.swiatdronow.pl/dron-graffiti-akcji </ref>. 
[[FilePlik:Defense.gov News Photo 090315-M-2581P-377.jpg|thumb|Defense.gov News Photo 090315-M-2581P-377]]

⏎
⏎
== Stan prawny w kwestii używania dronów ==
⏎
	⏎
	W Polsce raport w sprawie zastosowania bezzałogowych statków powietrznych przygotowany w 2013 r. przez Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC)  <ref>Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze, Dz. U. 2002 Nr 130 poz. 1112 z późn. zm.</ref>, zwraca uwagę na potencjalne bogactwo zastosowań, ale już na wstępie zawiera konkluzję, że wcześniejszy brak regulacji nie przeszkodził w rozwoju lotnictwa bezzałogowego.<ref>Raport Człowiek Maszyna Bezpieczeństwo, Warszawa, październik 2013 ISBN 978-83-62824-04-5 str 18</ref>. Po nowelizacji w 2011 r. Ustawy Prawo Lotnicze (Dz.U. 2002 nr 130 poz. 1112), loty BSP muszą spełniać określone warunki (Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013, Dz.U. 2013 poz. 440). Polskie przepisy należą, obok amerykańskich (Federalna Administracja Lotnictwa FAA, “Unmanned Aircraft Operations in the National Airspace System”, rejestr federalny nr 72 6689, 13 lutego 2007), do najmniej restrykcyjnych, ponieważ loty cywilnych dronów, których masa startowa nie przekracza 25 kg, są ogólnie dopuszczone w celach rekreacyjnych lub sportowych, bez obowiązku posiadania pozwolenia, niewymagając rejestracji urządzenia. Użytkownik nie musi zapewniać dodatkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej czy posiadać certyfikacji.<ref>https://www.portalodo.com/entry/drony-warunki-eksploatacji-odpowiedzialnosc-i-dane-osobowe</ref>. Nie jest także wymagane pozwolenie na wykonywanie lotów oraz spełnianie kryteriów wymagań środowiskowych czy norm hałasu.

== Etyka dronów ==
⏎
<br />„Mówi się, że podczas I wojny światowej trzeba było zużyć 10 tys. sztuk amunicji, by zabić jednego człowieka” – przypominają George Friedman i Robert D. Kaplan z amerykańskiego think-tanku Stratfor.<ref>http://www.mikromakro.pl/?p=648</ref>. Podczas II wojny światowej, aby zniszczyć jeden cel, potrzeba było 1000 samolotów B-17, obsługiwanych przez 10 tysięcy ludzi. W wojnie w Wietnamie potrzeba było 30 samolotów F-4 i 60 osób obsługi, aby zburzyć jeden punkt strategiczny. Podczas Wojny w Zatoce Perskiej jeden pilot F-117 był w stanie unieszkodliwić 2 cele. Obecnie jeden pilot F-16 jest w stanie zniszczyć 6 celów. Jak będzie wyglądać przyszłość sił powietrznych? W bliskiej przyszłości do obsługi czterech dronów nowej generacji będzie wystarczył 1 operator, podczas jednej misji, przy czym drony będą mogły zniszczyć 32 cele.

⏎
⏎
Najważniejszą cechą dronów jest fakt, że nie stanowią one zagrożenia dla pilota. Dron to robot, który nie odczuwa lęku, zmęczenia, nie zastanawia się nad celem, po prostu realizuje zadanie, do którego został zaprogramowany, co czyni go idealną maszyną do wielu zadań. Konflikt zbrojny w Afganistanie stał się idealnym celem na sprawdzenie możliwości dronów, wraz z biegiem lat widać jak wzrosła precyzyjność wykonywanych akcji likwidacji celów, a ilość ofiar wśród cywili została ograniczona do minimum<ref>(contracted; show full)iemniej jednak należy podnieść kwestię dotyczącą etyki. Gdyby wszyscy inżynierowie, niezależnie od ich planów kariery, postawili ostrą krytykę to możliwe, że temat skłoniłby do dyskusji i do opracowania rozwiązań. Należy mieć nadzieję, podobnie jak Dr Sparrow, że większość inżynierów powinna mieć na uwadze fakt, że maszyny te mają na celu służyć rozwiązywaniom społecznym i środowiskowym wyzwań ludzkości, a już na pewno nie powinny zabijać ludzi, w tym tych niewinnych, czy też pozbawiać władzy obcych rządów
.<ref>tamże</ref>⏎
⏎
.

== Ochrona praw człowieka ==
⏎
⏎
⏎
⏎
<nowiki>  </nowiki>[[:en:Ben_  Emmerson|Ben Emmerson]]<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Ben_Emmerson</ref> zwrócił uwagę na wiele kwestii w sprawie użytkowania bezzałogowych statków powietrznych. Na generalnym zebraniu dnia 11 marca 2014 roku jako  Specjalny Sprawozdawca przedstawił Raport  o Promocji i Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności podczas przeciwdziałania terroryzmowi. Raport został przedłożony do Rady Praw Człowieka. W styczniu 2013 roku Specjalny Sprawozdawca rozpoczął badania w sprawie używania zdalnie (contracted; show full)e tych kwestii w sytuacjach i miejscach objętych konfliktami zbrojnymi. Specjalny Sprawozdawca przedstawia  pytania i zaprasza państwa członkowskie do wyrażenia swoich opinii na te pytania, przed 27. posiedzeniem Rady Praw Człowieka. Zamierza opublikować odpowiedzi na oficjalnej autoryzowanej stronie<ref>Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, Ben Emmerson*str.18 - 19</ref>.

== Ochrona prywatności ==

⏎
⏎
	Różnorodność zastosowania dronów stanowi istotne wyzwanie, zarówno w zakresie technologicznym, jak i prawnym, ponieważ sposoby użytkowania aplikacji mogą być wrażliwe z punktu widzenia prywatności. W tym aspekcie trzeba wziąć pod uwagę, że BSP wyposażone w systemy gromadzące i przetwarzające informacje obrazowe wymagają szeregu uregulowań prawnych.<ref>http://www.5zywiolow.pl/wp-content/uploads/2013/10/Cz%C5%82owiek_maszyna_bezpiecze%C5%84stwo.pdf</ref>. 

	Dwoma największymi zagrożeniami związanymi z technologiami informacyjnymi są ataki cyberprzestępców oraz utrata prywatności. Skupiając się na potencjalnych zagrożeniach, nie powinny zostać wprowadzone restrykcje i ograniczenia użytkowania BSP – technologii powszechnie już stosowanej. Rozwiązaniem jest edukacja odnośnie wykorzystania dronów i informacji przez nie pozyskane.<ref>Raport Człowiek Maszyna Bezpieczeństwo, Warszawa, październik 2013 ISBN 978-83-62824-04-5 str. 17</ref>.

== Ochrona danych osobowych ==
	Z punktu widzenia ochrony danych osobowych, ważne jest, aby operatorzy dronów byli zobowiązani przestrzegać przepisów dotyczących ochrony danych, a w Europie, w szczególności krajowych środków ustanowionych na podstawie dyrektywy 95/46/WE  <ref>http://www.giodo.gov.pl/568/id_art/603/j/pl/</ref> oraz decyzji ramowej 2008/977.<ref>http://www.giodo.gov.pl/234/id_art/2501/j/pl/</ref> Jednakże istniejące przepisy wymagają modyfikacji, ponieważ zgodnie z opinią Grupy Roboczej Artykułu 29 europejskiego organu do spraw ochrony danych osobowych, przy stosowaniu monitoringu osób, wszystkich uczestników należy powiadomić o tym fakcie, ponieważ mamy do czynienia z przetwarzaniem danych osobowych.<ref>http://www.giodo.gov.pl/259/id_art/4815/j/pl</ref>. Aby zrealizować to zgodnie z prawem należałoby również poinformować wszystkie potencjalne osoby nagrania o odbywającym się locie BSP co raczej byłoby awykonalne.

== Zobacz też ==
Galeria zdjęć BSP - Wikipedia https://commons.wikimedia.org/wiki/UAV?uselang=pl

⏎
⏎
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Raport Człowiek Maszyna Bezpieczeństwo, Warszawa, październik 2013 ISBN 978-83-62824-04-5 
* Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, Ben Emmerson*
* http://www.5zywiolow.pl/

== Linki zewnętrzne ==

[[Kategoria:Bezzałogowe statki powietrzne]]