Difference between revisions 44603753 and 46709894 on plwiki

{{Dopracować|źródła=2008-06|styl}}
'''Flota rzymska''' ({{łac.|classis}}) – siły morskie [[Starożytny Rzym|starożytnego Rzymu]], ich głównym celem była obrona mórz i rzek imperium. Jej główne ośrodki znajdowały się w [[Rawenna|Rawennie]] i [[Misenum]], mniejsze zaś w niektórych prowincjach nadmorskich i na [[Ren]]ie oraz [[Dunaj]]u. Marynarze rekrutowali się z najniższych grup społeczeństwa rzymskiego, nawet spośród [[niewolnictwo|niewolników]]. Od czasów [[Klaudiusz (cesarz)|Klaudiusza]] we flocie mogli służyć tylko wyzwoleńcy i mieszkańcy nadmorskich prowincji. Dowódcami (''praefecti classis'') byli za [[Oktawian August|Augusta]] jeszcze [[wyzwoleniec|wyzwoleńcy]], później [[ekwici]].

== Historia ==
=== Wczesna republika ===
Pierwsza wzmianka o rzymskiej flocie pochodzi z [[311 p.n.e.|roku 311 p.n.e.]], po podbiciu [[Kampania (region)|Kampanii]], kiedy mianowano dwóch nowych urzędników ''[[duumruvi]] navales'' i przydzielono im zadanie utrzymania floty. W efekcie [[Republika rzymska|republika]] nabyła swoją pierwszą flotę składającą się z 20 statków, najprawdopodobniej [[triera|trier]], z każdym duumruvirem mającym pod dowództwem 10 statków. Niemniej, przed [[I wojna punicka|I wojną punicką]] głównym zadaniem tej floty było patrolowanie [[Italia (kraina historyczna)|italskiego]] wybrzeża i rzek, zabezpieczając morski handel przed [[pirat]]ami. Ilekroć musiano podjąć większe działania, tak jak morska blokada oblężonego miasta, Rzymianie prosili o pomoc sprzymierzone [[Starożytna Grecja|greckie]] miasta na południu Italii, ''socii navales'', by te dostarczyły im załogi i statki.

Miejscem pierwszej rzymskiej ekspedycji poza Italią była [[Sycylia]] w roku [[265 p.n.e.]]. Spowodowało to wybuch niechęci [[Kartagina|Kartaginy]], która w tym czasie była dominującą morską potęgą na zachodnim [[Morze Śródziemne|Morzu Śródziemnym]], posiadając długie morskie wybrzeże, doświadczenie oraz dużą flotę. Operacja na Sycylii musiała się opierać na flocie, dlatego Rzymianie postanowili skonstruować flotę składającą się ze 100 [[quinqueremeKwinkwerema|kwinkwerem]] oraz 20 trier. Według relacji [[Polybiusz]]a, Rzymianie chcieli schwytać kartagiński [[okręt]] i na jego podstawie rozpocząć budowę floty. Na jej czele stali dorocznie wybierani przez Rzymian ''magistrates'', ale doświadczenie w sprawach floty mieli głównie niżsi urzędnicy, którzy byli dostarczani przez sojuszników, przeważnie [[Grecy|Greków]]. Praktyka ta była kontynuowana aż do czasów [[Cesarstwo Rzymskie|cesarstwa]], co również zostało potwierdzone przez bezpośrednie przyjęcie licznych Greków do [[marynarka wojenna|marynarki]].

[[Plik:Corvus.svg|thumb|200px|Corvusy, które pozwoliły osiągnąć Rzymianom dominacje na zachodnim Morzu Śródziemnym]]
Pomimo budowy floty, rzymskie załogi było dużo mniej doświadczone od kartagińskich i nie mogli oni liczyć na przeciwstawienie się im w dotychczasowych morskich taktykach, które wymagały dużej zwrotności. W związku z tym zastosowali nową broń, która przechyliła działania wojenne na ich korzyść. Wyposażyli swoje [[statek|statki]] w tzw. [[kruk (pomost bojowy)|kruki]] (''corvus''), opracowane wcześniej przez [[Syrakuzy|mieszkańców Syrakuz]] przeciwko [[Ateny|Ateńczykom]]. Były to długie [[pomost]]y z [[hak]]ami pozwalające wejść na wrogi statek. Używając go jako [[most]]u [[Marynarz (zawód)|marynarze]]u, zaokrętowani piechurzy mogli się znaleźć na [[Pokład statku|pokładzie]] wrogiego okrętu przekształcając walki na morzu w walki na lądzie, w czym rzymscy [[legion]]iści byli lepsi. Jednak uważa się, że przez kruki statki robiły się niestabilne i mogły się wywrócić do [[morze|morza]]przewracać.

Chociaż pierwsza morska bitwa ([[Bitwa koło Wysp Liparyjskich|w pobliżu Wysp Liparyjskich]]) zakończyła się porażką Rzymu, siły zaangażowane w nią były stosunkowo małe. Poprzez korzystanie z kruków, raczkująca flota rzymska odniosła swoje pierwsze większe zwycięstwo w [[Bitwa morska pod Mylae|bitwie pod Mylae]]. W trakcie wojny [[Rzym]] nadal wygrywał na morzu i zdobył doświadczenie w marynarce wojennej, mimo że poniósł również szereg katastrofalnych strat z powodu [[sztorm]]ów, natomiast odwrotnie, kartagińska flota była wyniszczona. Ich pasmo sukcesów pozwoliło Rzymowi popchnąć wojnę dalej przez morze do [[Afryka|Afryki]] i samej [[Kartagina|Kartaginy]] i w ostatniej bitwie wojny, w pobliżu [[Egady|Egadów]], Rzymianie okazali wyższość swojej floty nad Kartagińczykami.

Na początku [[II wojna punicka|II wojny punickiej]] ([[218 p.n.e.]] - [[202 p.n.e.]]), równowaga potęgi morskiej w zachodnim rejonie Morza Śródziemnego przesunęła się z Kartaginy do Rzymu. To spowodowało, że [[Hannibal]], wielki wódz kartagiński przeniósł wojnę na [[Półwysep Apeniński]]. W odróżnieniu od [[I wojna punicka|pierwszej wojny]], flota odgrywała małą rolę po którejkolwiek stronie w II i w [[III wojna punicka|III wojnie punickiej]], z wyjątkiem przeprowadzania [[dostawa|dostaw]] i posiłków. Dużo później ([[168 p.n.e.]]) Rzym podbił [[Iliria|Ilirię]] i utworzył tam [[prowincje rzymskie|prowincje]], [[I wojna iliryjska]] w [[229 p.n.e.]] była datą, kiedy Rzymianie po raz pierwszy przepłynęli [[Morze Adriatyckie]] i zaczęli ekspansje na wschód. Ponieważ Rzym był coraz bardziej zamieszany w wydarzenia wschodniego [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]], rzymska flota odgrywała jeszcze raz ważną rolę. Do końca II wieku p.n.e., Rzymianie kontrolowali wszystko co miało później być nazwane ''mare nostrum'' ("nasze morze").

=== Późna Republika ===
(contracted; show full)* [[Misenum]]
* Classis, nieopodal [[Rawenna|Rawenny]]
* [[Aleksandria|Aleksandrii]]
* [[Leptis Magna]]
* [[Ostia Antica|Ostii]]
* [[Moguncja|Moguncji]] (nad [[Ren]]em)

[[Kategoria:Flota starożytnego Rzymu|!]]