Difference between revisions 45548389 and 45570805 on plwiki

{{Żołnierz infobox
|imię i nazwisko = Walerian Sikorski
|imię i nazwisko org =
|pseudonim =
|rodzaj wojsk = lądowe
|zwycięstwa =
|grafika = Walerian Sikorski 2.JPG
|opis grafiki =
|stopień grafika = PL Epolet pplk.svg
|stopień = podpułkownik piechoty
|data urodzenia = [[18 listopada]] [[1876]]
|miejsce urodzenia = [[Budki Nieznanowskie]]
|data śmierci = [[1940]]
|miejsce śmierci =
|lata służby =
|siły zbrojne = Piechota
|jednostki = [[39 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich]]<br />[[36 Pułk Piechoty Legii Akademickiej]]
|stanowiska =
|wojny i bitwy = [[I wojna światowa]]<br />[[Wojna polsko-bolszewicka]]<br />[[II wojna światowa]]
|późniejsza praca =
|odznaczenia = {{order|VM|KS}} {{order|KN|KN}} {{order|KW|1}} {{order|KZ|Z}} {{Order|MW1918-21}}
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
'''Walerian Sikorski''' (ur. [[18 listopada]] [[1876]] w [[Budki Nieznanowskie|Budkach Nieznanowskich]], zm. w [[1940]]) – nauczyciel wychowania fizycznego, wykładowca [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytetu Poznańskiego]], [[podpułkownik]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]]<ref>[http://www.ogrodywspomnien.pl/index/showd/17577 Ogrody Wspomnień – Walerian Sikorski] [Dostęp 15.05.2014]</ref>.

== Biogram ==
Walerian Sikorski był synem leśnika Leona i Teofili Pieradzkiej. W 1897 roku we [[Lwów|Lwowie]] ukończył szkołę średnią (seminarium nauczycielskie). W [[Brody (obwód lwowski)|Brodach]] rozpoczął pracę zawodową i kontynuował ją we Lwowie, a jednocześnie uczestniczył w kursach gimnastycznych [[Sokół (organizacja)|„Sokoła”]]. W 1903 roku uzyskał dyplom nauczyciela gimnastyki i w seminarium nauczycielskim we Lwowie zaczął pełnić obowiązki nauczyciela. Ukończył roczny kurs w instytucie gimnastycznym w [[Sztokholm]]ie oraz w Naas 6-tygodniowy kurs gier dla nauczycieli. Dążeniem Sikorskiego było zreformowanie dotychczasowej gimnastyki, która była oparta na wzorach niemieckich i przejście na racjonalne ćwiczenia szwedzkie. Na polskiej myśli pedagogicznej oparł zadania gimnastyki i metodę jej prowadzenia{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=662}}.

W 1914 roku został zmobilizowany do wojska austriackiego, a w 1915 roku dostał się do niewoli rosyjskiej, z której uciekł. Powrócił do Lwowa i zgłosił się do oddziałów polskich, w których dosłużył się stopnia [[Kapitan (ranga)|kapitana]]. Po przeniesieniu do pracy administracyjnej w wojsku był we Lwowie kierownikiem kursów wychowania fizycznego, a w 1919 roku w [[Poznań|Poznaniu]], gdzie w 1920 roku zorganizował Centralną Wojskową Szkołę Gimnastyki i Sportów. W latach 1919/20 pełnił w harcerstwie wielkopolskim funkcję naczelnika harcerstwa męskiego. W roku 1920 powołany został na [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytet Poznański]] na stanowisko naczelnego instruktora i kierownika przygotowania metodycznego przyszłych wychowawców fizycznych. Na uczelni był głównym współpracownikiem [[Eugeniusz Piasecki|Eugeniusza Piaseckiego]]. W 1926 roku przeszedł do pracy w szkolnictwie po napisaniu prośby o przeniesienie z wojska w stan spoczynku{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=662}}.

W latach 1926–1929 był w [[Minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego|Ministerstwie wyznań religijnych i oświecenia publicznego]] w [[Warszawa|Warszawie]] naczelnym wizytatorem wychowania fizycznego prowadząc równocześnie zajęcia na Studium Wychowania Fizycznego UP i w 1929 roku został wizytatorem w Kuratorium poznańskim. W tym czasie powstało jego główne dzieło ''Gimnastyka'', podręcznik metodyczny dla seminariów i kursów nauczycielskich. Był autorem 21 pozycji monograficznych, 60 artykułów oraz wielu recenzji. Wraz z Eugeniuszem Piaseckim był współtwórcą Państwowej Odznaki Sportowej<ref>Odznakę zaczęto nadawać od 1931</ref>. Sikorski jako delegat i referent brał również udział w kongresach wychowania fizycznego w 1930 roku w [[Sztokholm]]ie, w 1935 roku w [[Bruksela|Brukseli]] oraz w 1939 roku w Lingiadzie, gdzie wybrany został do Zarządu „Federation Internationale de Gymnastique Ling”. Po wybuchu wojny przebywał we Lwowie. Został internowany przez wojska ZSRR, przetrzymywany w obozie w Starobielsku i prawdopodobnie zamordowany w Charkowie w kwietniu 1940 w ramach zbrodni katyńskiej<ref>[http://www.katedrapolowa.pl/ofiary_z.php?strona=269&imie1=&imie2=&nazwisko=&stopien=&miejsce= Katedra Polowa Wojska Polskiego - Polscy oficerowie i policjanci zamordowani przez NKWD i pochowani w Katyniu, Miednoje i w Charkowie oraz obywatele RP z tzw. Ukraińskiej Listy Katyńskiej] [Dostęp 15.05.2014]</ref>{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=663}}<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko = Tomik|imię = Rajmund|tytuł = Działalność Waleriana Sikorskiego (1876-1940) w zakresie wychowania fizycznego i sportu szkolnego.|rok = 2006|wydawca = AWF Katowice|miejsce = Katowice|strony = |isbn = 83-87478-92-X}}</ref>.

Żonaty był z Amelią Straka i miał dzieci: Zbigniewa (ur. 1907, zginął pod Kutnem w 1939), Stanisława (ur. 1909, zm. 1997), Janinę (ur. 1911, docent Akademii Medycznej w Poznaniu, zm. 1998), Jana (ur. 1914, zginął w czasie okupacji) i Irenę (ur. 1922, zginęła w powstaniu warszawskim 1944){{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=663}}.

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | odn = tak | nazwisko = Gąsiorowski | imię = Antoni | nazwisko2 = Topolski (red.)| imię2 = Jerzy | tytuł = Wielkopolski Słownik Biograficzny | data = 1981 | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | miejsce = Warszawa-Poznań | isbn = 83-01-02722-3 | strony = 662-663 }}

{{SORTUJ:Sikorski Walerian}}
[[Kategoria:Polacy w I wojnie światowej |data śmierci        = wiosna [[1940]]
 |miejsce śmierci     = [[Charków]]
 |lata służby         = 1914–1926
 |siły zbrojne        = [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsko Polskie]]
|jednostki = [[39 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich]],<br />[[36 Pułk Piechoty Legii Akademickiej]],<br />[[58 Pułk Piechoty (II RP)|58 Pułk Piechoty]]
|stanowiska =
|wojny i bitwy = [[I wojna światowa]],<br />[[wojna polsko-ukraińska]] ([[Bitwa o Lwów 1918-1919|obrona Lwowa]]),<br />[[wojna polsko-bolszewicka]],<br />[[II wojna światowa]]
|późniejsza praca =
|odznaczenia = {{order|VM|KS}} {{order|KN|KN}} {{order|KW|1}} {{order|KZ|Z}} {{order|MW1918-21}} {{order|MDON}} 
|commons = Category:Walerian Sikorski
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
'''Walerian Sikorski''' (ur. [[18 listopada]] [[1876]] w [[Budki Nieznanowskie|Budkach Nieznanowskich]], zm. w [[1940]]) – polski nauczyciel wychowania fizycznego, wykładowca [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytetu Poznańskiego]], [[podpułkownik]] [[Piechota II RP|piechoty]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]].

== Życiorys ==
[[Plik:Walerian Sikorski 1.JPG|thumb|240px|Walerian Sikorski]]
Walerian Sikorski był synem leśnika Leona i Teofili z domu Pierackiej. W 1897 roku we [[Lwów|Lwowie]] ukończył szkołę średnią (seminarium nauczycielskie). W [[Brody (obwód lwowski)|Brodach]] rozpoczął pracę zawodową i kontynuował ją we Lwowie, a jednocześnie uczestniczył w kursach gimnastycznych [[Sokół (organizacja)|„Sokoła”]]. W 1903 roku uzyskał dyplom nauczyciela gimnastyki i w seminarium nauczycielskim we Lwowie zaczął pełnić obowiązki nauczyciela. Ukończył roczny kurs w instytucie gimnastycznym w [[Sztokholm]]ie oraz w Naas 6-tygodniowy kurs gier dla nauczycieli. Dążeniem Sikorskiego było zreformowanie dotychczasowej gimnastyki, która była oparta na wzorach niemieckich i przejście na racjonalne ćwiczenia szwedzkie. Na polskiej myśli pedagogicznej oparł zadania gimnastyki i metodę jej prowadzenia{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=662}}. Należał do [[Polskie Drużyny Strzeleckie|Polskich Drużyn Strzeleckich]] i [[Związek Strzelecki|Związku Strzeleckiego]],

W 1914 roku został zmobilizowany do [[Armia Austro-Węgier|c. i k. armii]], a w 1915 roku dostał się do niewoli rosyjskiej, z której uciekł. Powrócił do Lwowa i zgłosił się do oddziałów polskich, w których dosłużył się stopnia [[Kapitan (ranga)|kapitana]]. Podczas [[Bitwa o Lwów 1918-1919|obrony Lwowa]] w trakcie [[Wojna polsko-ukraińska|wojny polsko-ukraińskiej]] był komendantem Odcinka VII<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Ruski miesiąc 1/XI – 22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami | wydawca = Komitet Obywateli Miasta Lwowa | miejsce = Lwów | data = ok. 1919 | strony = 16-17 | url = http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/doccontent?id=2958}}</ref>. Po przeniesieniu do pracy administracyjnej w wojsku był we Lwowie kierownikiem kursów wychowania fizycznego, a w 1919 roku w [[Poznań|Poznaniu]], gdzie w 1920 roku zorganizował Centralną Wojskową Szkołę Gimnastyki i Sportów. W latach 1919/20 pełnił w harcerstwie wielkopolskim funkcję naczelnika harcerstwa męskiego. W roku 1920 powołany został na [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytet Poznański]] na stanowisko naczelnego instruktora i kierownika przygotowania metodycznego przyszłych wychowawców fizycznych. Na uczelni był głównym współpracownikiem [[Eugeniusz Piasecki|Eugeniusza Piaseckiego]]. Został awansowany do stopnia [[podpułkownik]]a piechoty ze starszeństwem z 1 czerwca 1919{{odn|Rocznik Oficerski|1923|s=398}}{{odn|Rocznik Oficerski|1924|s=342}}. Był przydzielony do [[58 Pułk Piechoty (II RP)|58 Pułku Piechoty]] w Poznaniu, w tym jako oficer nadetatowy w 1923 pozostawał komendantem CWSGiS{{odn|Rocznik Oficerski|1923|s=290, 1514}}{{odn|Rocznik Oficerski|1924|s=264}}. W 1926 roku przeszedł do pracy w szkolnictwie po napisaniu prośby o przeniesienie z wojska w [[stan spoczynku]]{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=662}}. Jako emerytowany oficer w 1928 zamieszkiwał w Poznaniu{{odn|Rocznik Oficerski|1928|s=895}}.

W latach 1926–1929 był w [[Minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego|Ministerstwie wyznań religijnych i oświecenia publicznego]] w [[Warszawa|Warszawie]] naczelnym wizytatorem wychowania fizycznego prowadząc równocześnie zajęcia na Studium Wychowania Fizycznego UP i w 1929 roku został wizytatorem w Kuratorium poznańskim. W tym czasie powstało jego główne dzieło ''Gimnastyka'', podręcznik metodyczny dla seminariów i kursów nauczycielskich. Był autorem 21 pozycji monograficznych, 60 artykułów oraz wielu recenzji. Wraz z Eugeniuszem Piaseckim był współtwórcą Państwowej Odznaki Sportowej<ref>Odznakę zaczęto nadawać od 1931</ref>. Sikorski jako delegat i referent brał również udział w kongresach wychowania fizycznego w 1930 roku w [[Sztokholm]]ie, w 1935 roku w [[Bruksela|Brukseli]] oraz w 1939 roku w Lingiadzie, gdzie wybrany został do Zarządu „Federation Internationale de Gymnastique Ling”. 

Po wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] przebywał we Lwowie. Po [[Kampania wrześniowa|kampanii wrześniowej]] i [[Agresja ZSRR na Polskę|agresji ZSRR na Polskę]] z 17 września 1939 został aresztowany przez sowietów i przewieziony do obozu w [[Starobielsk]]u. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy [[Obwodowy Zarząd NKWD w Charkowie|NKWD]] w Charkowie i pogrzebany w [[Piatichatki (Charków)|Piatichatkach]]{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=663}}<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko = Tomik|imię = Rajmund|tytuł = Działalność Waleriana Sikorskiego (1876-1940) w zakresie wychowania fizycznego i sportu szkolnego.|rok = 2006|wydawca = AWF Katowice|miejsce = Katowice|strony = |isbn = 83-87478-92-X}}</ref>. Od 17 czerwca 2000 spoczywa na [[Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie|Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie]].

Był żonaty z Amelią Straka i miał dzieci: Zbigniewa (ur. 1907, zginął pod Kutnem w 1939), Stanisława (ur. 1909, zm. 1997), Janinę (ur. 1911, docent Akademii Medycznej w Poznaniu, zm. 1998), Jana (ur. 1914, zginął w czasie okupacji) i Irenę (ur. 1922, zginęła w powstaniu warszawskim 1944){{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=663}}.

== Upamiętnienie ==
5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej [[Aleksander Szczygło]] mianował go pośmiertnie do stopnia [[pułkownik]]a<ref>Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.</ref>. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.policja.pl/download/1/11217/Katyn-listaosobzamordowanychmianowanychposmiertnienawyzszestopnie.pdf|tytuł=Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie|opublikowany=policja.pl|data dostępu=5 sierpnia 2014}}</ref>.

== Odznaczenia i ordery ==
* [[Order Virtuti Militari|Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari]]
* [[Krzyż i Medal Niepodległości|Krzyż Niepodległości]]
* [[Krzyż Walecznych]] – trzykrotnie
* [[Krzyż Zasługi|Złoty Krzyż Zasługi]]
* [[Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921]]
* [[Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości]]

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę|odn={{odn/id|Rocznik Oficerski|1923}}|tytuł=Rocznik Oficerski 1923|wydawca=[[Ministerstwo Spraw Wojskowych]]|miejsce=Warszawa|data=1923|url=http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=119157}}
* {{Cytuj książkę|odn={{odn/id|Rocznik Oficerski|1924}}|tytuł=Rocznik Oficerski 1924|wydawca=[[Ministerstwo Spraw Wojskowych]]|miejsce=Warszawa|data=1924|url=http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=59165}}
* {{Cytuj książkę|odn={{odn/id|Rocznik Oficerski|1928}}|tytuł=Rocznik Oficerski 1928|wydawca=[[Ministerstwo Spraw Wojskowych]]|miejsce=Warszawa|data=1928|url=http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=59431}}
* {{Cytuj książkę | odn = tak | nazwisko = Gąsiorowski | imię = Antoni | nazwisko2 = Topolski (red.)| imię2 = Jerzy | tytuł = Wielkopolski Słownik Biograficzny | data = 1981 | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | miejsce = Warszawa-Poznań | isbn = 83-01-02722-3 | strony = 662-663 }}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.radaopwim.gov.pl/media/pliki/Ksiega_Cmentarna_Charkow.pdf | tytuł = Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Charków | data = 2003 | opublikowany = [[Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa]] | strony = 484 | data dostępu = 2016-04-18}}

{{SORTUJ:Sikorski, Walerian}}
[[Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości]]
[[Kategoria:Polacy - żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej]]
[[Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918-1919 (strona polska)]]
[[Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1876]]⏎
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1876]]
[[Kategoria:Zmarli w 1940]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Virtuti Militari]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921Zmarli w 1940]]
[[Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie]]