Difference between revisions 47703448 and 47882353 on plwiki

'''Samozwaniec''' – osoba, która bezprawnie przywłaszcza sobie jakiś tytuł, jakieś prawa<ref>[http://sjp.pwn.pl/slownik/2519233/samozwaniec Słownik online PWN].</ref>. W [[Polska|Polsce]] i wśród polskiej emigracji działały i nadal działają osoby, które popierają ideę wskrzeszenia monarchii w Polsce i w swojej działalności posługują się tytułami królewskimi, książęcymi lub regenckimi. Zwykle mają wokół siebie mniejszą lub większą grupę ludzi popierających ich działania.

W Polsce tytuł [[król]]ewski już od [[XIV wiek|XIV]] wieku nie był dziedziczny – wymagał zatwierdzenia przez [[senator]]ów bądź też wyboru przez [[Szlachta|szlachtę]].   Sytuację teoretycznie zmieniła [[Konstytucja 3 maja]], przywracając zasadę dziedziczności i przekazała prawa do tronu polskiego części [[Wettynowie|dynastii saskiej]]. Według art. 7 Konstytucji, po wygaśnięciu linii Fryderyka Augusta prawo obioru dynastii wrócić miało ''do narodu''<ref>''zZachowując przy narodzie prawo, żadnej preskrypcyi podpadać nie mogące, wybrania do tronu drugiego domu po wygaśnięciu pierwszego'' ([http://www3.lrs.lt/pdf/konstitucija_lenkiska_1.pdf ''Konstytucja 3 Maja, 1791'']).</ref>. Linia ta wygasła z bezpotomną śmiercią jego córki, która według Konstytucji 3 maja miałaby być [[infant]]ką. Sama Konstytucja zniweczona została w wyniku działań [[Konfederacja targowicka|konfederacji targowickiej]] i późniejszego [[III rozbiór Polski|III rozbioru Polski]], wskutek którego na dawnych terenach Rzeczypospolitej zaczęło obowiązywać "„prawo"” poszczególnych zaborców. Tajny układ trzech zaborców w [[Petersburg]]u 15/26 stycznia 1797 "„kasował na zawsze nazwę Królestwa Polskiego"”<ref>''Convention St. Petersburg 15 (26) Janvier 1797'', ([https://archive.org/details/lespartagesdelap00luto ''Les partages de la Pologne et la lutte pour l'’indépendance''] wyd. K. Lutosłański, Lozanna -– Paryż 1918, t. 1, dok. nr 157, s. 229.).</ref>. [[Pokój w Tylży]] utworzył [[Księstwo Warszawskie]] wyraźnie unikając nazwy "„Polska"”. [[Kongres wiedeński|Akt Końcowy Kongresu Wiedeńskiego]] w art. 1 tworzył z części ziem Księstwa [[Królestwo Polskie (kongresowe)]] i uznawał [[władcy Rosji|cesarza rosyjskiego]] za Króla Polski. Szczegółowa lista królów wraz z okresami panowania zawarta jest w haśle [[Władcy Polski]].

Polska definitywnie przestała być monarchią po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, kiedy to najpierw [[Naczelnik Państwa|Tymczasowy Naczelnik Państwa]] [[Józef Piłsudski]] wydał ''Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej'' z 22 listopada 1918 roku, ogłoszony 29 listopada<ref>[https://pl.wikisource.org/wiki/Dekret_o_najwy%C5%BCszej_w%C5%82adzy_reprezentacyjnej_Republiki_Polskiej Dziennik Praw Państwa Polskiego z 1918 r., nr 17, poz. 41].</ref>, a następnie uchwalona została [[Mała Konstytucja z 1919]]. W wyniku tych dwóch aktów prawnych zarówno faktycznie sprawujący władzę Piłsudski, jak i demokratycznie wybrany [[Sejm Ustawodawczy (1919-–1922)|Sejm Ustawodawczy]] ustaliły, że Polska jest republiką<ref>[[Dziennik Ustaw]] nosił początkowo nazwę ''Dziennik Praw Państwa Polskiego'', od ustawy z 31 lipca 1919 ''Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej'' [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19190660400 (Dz. U. nr 66, poz. 500)].</ref>.

Wszystkich tytułów szlacheckich i wynikających z nich przywilejów nie uznał art. 96 [[Konstytucja marcowa|Konstytucji marcowej]] z 1921 roku<ref>[[Konstytucja marcowa]] z 1921 roku, Art. 96 "„''Rzeczpospolita Polska nie uznaje przywilejów rodowych ani stanowych, jak również żadnych herbów, tytułów rodowych i innych z wyjątkiem naukowych, urzędowych i zawodowych''"”.</ref>. Konstytucja ta została następnie uchylona przez [[Konstytucja kwietniowa|konstytucję kwietniową]]<ref>[[Konstytucja kwietniowa]] Art. 7 ''(1) Wartością wysiłku i zasług obywatela na rzecz dobra powszechnego mierzone będą jego uprawnienia do wpływania na sprawy publiczne. (2) Ani pochodzenie, ani wyznanie, ani płeć, ani narodowość nie mogą być powodem ograniczenia tych uprawnień.''</ref>. [[Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej|Konstytucja RP z 1997 r.]] określa równość obywateli wobec prawa<ref>[[Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej|Konstytucja RP z 1997 r.]], art. 32, ust. 1 "„''Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.''"”.</ref><ref>''[[Mutatis mutandis]]'' można uznać to za kontynuację zasad obowiązujących w [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej Obojga Narodów]], w której tytuły były uznawane za naruszenie równości obywatelskiej (ograniczonej wówczas tylko do szlachty) i zakazane pod karą [[infamia|infamii]] ([https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Tytu%C5%82y Encyklopedia staropolska: Tytuły]).</ref>.

== Samozwańcy z czasów istnienia monarchii ==
* [[Mikołaj Rychlik]] (zm. po 1459) – podawał się za ocalonego z [[bitwa pod Warną|bitwy pod Warną]] króla [[Władysław III Warneńczyk|Władysława III]].

== Dawni samozwańcy ==
⏎
⏎
* '''[[Paweł Salwator Piast-Riedelski|Paweł Zbawca Piast-Riedelski]]''' ([[1884]] – ?) – ''Król Polaków i Odorzan''. W latach 30. XX wieku działał w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] i [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. Stworzył Zwierzchni i Królewski Order Piastowski.
* '''[[Geoffrey Potocki de Montalk|Geoffrey Władysław Vaile ''hrabia'' Potocki de Montalk]]''' ([[1903]]-–[[1997]]) – działał w [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]] i [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]],   początkowo tytułował się ''Pretendentem do Tronu Polskiego'', ''Konsulem Królestwa Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego w [[Londyn]]ie'', potem przybrał imię '''Władysław V''' i używał tytułów: ''Jego Majestat Władysław Piąty, z Łaski Bożej Król Polski, Węgier i Czech, Wielki Książę Litwy, Śląska i Ukrainy, Hospodar Mołdawii, etc., etc., etc.'', ''Wysoki Kapłan Słońca''.
* '''Jan Sobieski''' (ur. [[1937]]) – podawał się za potomka króla polskiego [[Jan III Sobieski|Jana III Sobieskiego]].
* '''Alexis Brimeyer''' ([[1946]]-–[[1995]]) – znany na całym świecie samozwaniec i fałszywy pretendent do tronów europejskich, używał m.in. tytułów: ''Król Galicji, Wielki Książę Lwowa, Łucka i Białegostoku'', wielokrotnie zmieniał nazwisko. Zmarł jako ''Prince d'’Anjou Durazzo Durassow Romanoff Dolgorouki de Bourbon-Conde de Gavina y de Alba''.
* '''[[Juliusz Nowina-Sokolnicki]]''' ([[1920]]-–[[2009]]) – ''Prezydent Wolnej Polski na Wychodźstwie'' w latach [[1972]]-–[[1990]], nieuznawany przez większość polskiej emigracji. Używał także tytułów ''Książę'', ''VIII Wielki Mistrz Orderu Świętego Stanisława'', działał w [[Colchester]] i zajmował się przyznawaniem [[Prywatny Order Świętego Stanisława|Orderu Świętego Stanisława]].  
* '''Adam Ryszard Myśliński''' (zm. [[2004]]) – ''Wielki Książę'', ''Regent Polski i Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych''. Działający od [[1997]] we [[Wrocław]]iu drugi po [[Leszek Wierzchowski|Leszku Wierzchowskim]] samozwaniec tytułujący się [[Regent]]em [[Polska|Polski]]. Przywódca [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Unia Polskich Ugrupowań Monarchistycznych|Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych]], której statut i program wzorował na Polskim Ruchu Monarchistycznym. Mimo że zgodnie z przepisami statutowymi miał "„rządzić"” dożywotnio, po jakimś czasie utracił wsparcie tej partii, która ustanowiła ''Regentem Polski'' Aleksandra Podolskiego. "„Nadawał"” również liczne tytuły szlacheckie, arystokratyczne i dzielnicowe, "„dokonywał"” [[nobilitacja|nobilitacji]] i renobilitacji.
* '''Ryszard Bochenek-Dobrowolski''' (zm. [[2016]]) – Wielki Książę Wielkiego Xięstwa Krakowskiego, tytuł ''hrabiego'' nadał mu [[Leszek Wierzchowski]], niegdyś związany z PRM, działał w Krakowie. Założyciel ''Związku Monarchistów – Cracovia''. Właściciel i redaktor naczelny nieregularnika stowarzyszenia: ''Wiadomości Monarchistyczne''. Związany z wieloma organizacjami, w t(contracted; show full)ja|Rosji]], używa m.in. tytułu: ''Królowa Rosyjskiego Królestwa Polskiego''. Jej roszczenia do władania [[Królestwo Polskie (kongresowe)|Królestwem Polskim]] będącego pojęciem już tylko historycznym uznawane są przez historyków za pozbawione podstaw, ponieważ ze strony Polski w 1831 Sejm [[Uchwała Sejmu o detronizacji Mikołaja I|zdetronizował]] [[Romanowowie|Romanowów]] z tronu polskiego<ref>Prawomocność tej uchwały Sejmu (nawiązującej do [[prawo oporu|prawa oporu]] z czasów Rzecz
ypospolitej) jest w świetle [[Konstytucja Królestwa Polskiego|Konstytucji 1815 r.]] wątpliwa, z drugiej strony odwołanie tej konstytucji przez Mikołaja I i zastąpienie jej mającym niższą rangę [[Statut Organiczny dla Królestwa Polskiego|Statutem Organicznym]] było sprzeczne z art. 1 Aktu Końcowego z 1815 że z Cesarstwem Rosyjskim Królestwo będzie związane ''nieodwołalnie przez swoją konstytucję'' ([[język francuski|fr.]] ''irrévocablement par sa constitution'').</ref>. Abstrahując od legalności uzyskania tytułu (opartego na układzie z 1815 nie znajdującego oparcia w prawach Rzeczypospolitej jak [[Artykuły henrykowskie]], Konstytucja 3 Maja czy choćby uchwały [[sejm grodzieński (1793)|sejmu 1793]]) wiadomo, że po [[abdykacja|abdykacji]] ostatniego cesarza [[Mikołaj II Romanow|Mikołaja II]]<ref>Spotykane czasem twierdzenie jakoby ''Mikołaj II uznał Radę Regencyjną'' jest bezpodstawne, [[Rada Regencyjna]] powstała już po upadku caratu, a odpowiedzią na [[Akt 5 listopada]] ze strony carskiego rządu był protest przeciw naruszaniu suwerenności Imperium. Podobne d(contracted; show full)
* '''Jan Michał Leszczyński''' (ur. 1943) – podaje się za praprawnuka króla polskiego [[Stanisław Leszczyński|Stanisława Leszczyńskiego]], który w rzeczywistości pozostawił po sobie tylko jedną córkę [[Maria Leszczyńska|Marię]] (królową [[Francja|Francji]]).
* '''Wojciech Edward Leszczyński''' (ur. 1960) –
   Podaje się za potomka z linii bocznej króla Leszczyńskiego. W celu przejęcia Korony Polskiej i powrotu do idei sejmikowej zorganizował ''Sejm Walny Skonfederowany Konfederacją Generalną Niepołomicką''<ref>{{Cytuj|url = http://www.sejmwalny.org.pl/|tytuł = SEJM WALNY|opublikowany = www.sejmwalny.org.pl|data dostępu = 2015-12-05}}</ref> pod swoim przewodem. 16 lipca 2016 roku Wojciech Leszczyński został obrany przez kilkunastu zwolenników na Króla Polski. Od tego momentu tytułuje się jako Wojciech Edward I<ref>http://www.xn--krlpolski-66a.org.pl/.</ref>.
* '''Zbigniew Roliński''' (ur. 1949) – samozwańczy ''Przywódca Narodu Polskiego'', działa w [[Warszawa|Warszawie]], założyciel i przewodniczący partii politycznej „Praca Zdrowie Ekologia” i „Wolnego Radia Polska”, które propagują idee ekonacjonalistyczne, antysyjonistyczne, antyglobalistyczne i antyklerykalne. W [[Wybory prezydenckie w Polsce w 2005 roku|wyborach prezydenckich 2005]] zarejestrował swój komitet wyborczy kandydata na [[Prezydent (contracted; show full)

== Organizacje związane z monarchistami ==
{{dopracować|sekcja|zweryfikować|lista może być wybiórcza lub nieaktualna. Zawierać może również powtarzające się pozycje.}}
Monarchistyczni samozwańcy działają zwykle z pomocą organizacji, które skupiają ich sprzymierzeńców. Są one ich zapleczem. Działające w Polsce i wśród polskiej emigracji:
* Arystokratyczny Zakon Rycerstwa Złotego Graala
* Dyskusyjny Klub Internetowy Szlachty Polskiej 
"„Feniks"”
* [[Fundacja Grunwald]]
* Fundacja "„Młoda Polonia"”
* [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Polski Ruch Monarchistyczny|Fundacja "„Polska Korona"”]]
* Kapituła Orderu Świętego Stanisława Restytuowanego przez [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Polski Ruch Monarchistyczny|Polski Ruch Monarchistyczny]]
* Kapituła Suwerennego [[Order Świętego Stanisława|Orderu Świętego Stanisława]] w [[Polska|Polsce]]
* Konfrateria Orderu Świętego Stanisława w [[Niemcy|Niemczech]]
* Konfederacja Spiska
* Klub Szlachty Polskiej w [[Niemcy|Niemczech]]
* [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Unia Polskich Ugrupowań Monarchistycznych|Kolegium Heraldyczno-Genealogiczne "„Szlachcic"”]]
* Konfraternia Generalna Kustodia Narodowych Historycznych Znaków Zaszczytnych Korporacji Honorowej Szlachty Sodalicji Rycerskiej w Polsce
* Organizacja Rodzin Wierzchowskich (nasza-klasa.pl  , Janusz Franciszek Wierzchowski)
* Ogólnopolski i Polonijny Konwent Monarchistyczny
* Polish Nobility Association
* [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Unia Polskich Ugrupowań Monarchistycznych|Polonijne Kulturalne Stowarzyszenie Miłośników Tradycji Szlacheckich i Arystokratycznych]]
* [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Polska Liga Monarchistyczna|Polska Liga Monarchistyczna]]
* [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Polski Ruch Monarchistyczny|Polski Ruch Monarchistyczny]]
* Porozumienie Monarchistyczne /[[Organizacje monarchistyczne w III RP#Polski Ruch Monarchistyczny|Polski Ruch Monarchistyczny]] oraz Ogólnopolski i Polonijny Konwent Monarchistyczny
* Stowarzyszenie Szlachty Wiernej Domowi Habsburgów
* Związek Monarchistów – Cracovia
* Praca Zdrowie Ekologia
* Stowarzyszenie "„Siedlczanie Dzieciom"”
* [[Stowarzyszenie Rodziny Romanowów]]
* Światowy Komitet 600-lecia Bitwy Grunwaldzkiej
* [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Unia Polskich Ugrupowań Monarchistycznych|Unia Polskich Ugrupowań Monarchistycznych]]
* Wolne Radio Polska
* [[Organizacje monarchistyczne w III RP#Polski Ruch Monarchistyczny|Zakon Rycerzy Polskiej Korony]]
* Fundacja Tarkowskich Herbu Klamry  

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Jacek Majchrowski|Jacek M. Majchrowski]], ''Polski Ruch Monarchistyczny. Krótki kurs'' /W:/ ''Ustrój i prawo w przeszłości dalszej i bliższej'', red. Jerzy Malec i Wacław Uruszczak, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, [[Kraków]] [[  2001]].
* ''"„C.E.D.R.E."”'' nr 35, [[wrzesień]] [[  1988]].
* Zygmunt Wojciechowski, ''L'’Etat Polonais au Moyen-Age'', [[Paryż]] [[1947]].
* ''Dawcy błękitnej krwi (arystokraci i pseudoarystokraci, monarchiści i pseudomonarchiści bawią się w państwo i pseudopaństwo)'', "„NIE"” nr 51-52/2007 s.6-7.
* [[Norbert Wójtowicz]], ''Praemiando Incitat. Order Świętego Stanisława'', [[Warszawa]] [[  2007]], {{ISBN|978-83-925702-0-2}}.

[[Kategoria:Polscy samozwańcy|!  ]]