Difference between revisions 47732032 and 50571387 on plwiki

* '''[[Singapur]]''': ''Synagoga w Singapurze''<ref>[http://tetragram.pl/12172 Tetragram w Synagodze w Singapurze]</ref>

- w grach (''Family Game Yahweh'')<ref>[http://tetragram.pl/12147 Family Game Yahweh]</ref>.
 
- <ref>[http://tetragram.pl/12037 Śpiewnik kościoła ewangelicko-reformowanego w Szwajcarii]</ref><ref>[http://tetragram.pl/12008 Śpiewnik Kościoła protestanckiego]</ref><ref>[http://tetragram.pl/11838 Śpiewnik ewangelicki, 1910]</ref>.
- Koran z tłumaczeniem i komentarzem   <ref>[http://tetragram.pl/11580 Koran z tłumaczeniem i komentarzem]</ref>
* "Świadkowie Jehowy w Rosji" (wyd.ros., 2008),
* "Fioletowe trójkąty - zapomniane ofiary nazizmu" (wyd. niem., 2003),
* "Jak wspierać finansowo ogólnoświatowe dzieło Królestwa" (brak po polsku, 2000),
* "Pytania do [[Zborowe studium Biblii|studium książki]] '[[Czy istnieje Stwórca, który się o ciebie troszczy?]]'" (2000),
* "100 lat Świadków Jehowy na Węgrzech" (wyd. węg., 1999),
* "Dzieci i odpowiedzialność rodzicielska" (wyd. niem., 1999)
* "Biblijna nazwa" (wyd. hol., 1999)
* "Pomoc do analizy dokumentalnego filmu [[Niezłomni w obliczu prześladowań - Świadkowie Jehowy a hitleryzm|Niezłomni w obliczu prześladowań – Świadkowie Jehowy a hitleryzm]] " (1997),
* "Troska o rodzinę i postępowanie medyczne u Świadków Jehowy" (1995),
* "Jak rozwijać umiejętność przemawiania i nauczania" (1995),
* "Podstawowe nauki biblijne" (1995),
* "Planowane darowizny na ogólnoświatową służbę dla Królestwa" (wyd. ang., 1994),
* "Sala Zgromadzeń Świadków Jehowy - pierwsza w Norwegii'' (wyd. norw., 1994)  
* "Wspólnie mieszkać w jedności" (1993),
* "100 lat Strażnicy" (1993),
* "Sens życia – jak go odnaleźć?" (1993),
* "Komitet Łączności ze Szpitalami. Postępowanie medyczne u Świadków Jehowy" (wyd. ang., 1993)
* "Czy Bóg naprawdę się o nas troszczy?" (1992),
* "Troska o rodzinę i postępowanie medyczne u Świadków Jehowy" (1992, wyd. pol. 1995),
* "Świadkowie Jehowy budują metodą szybkościową (tylko wyd. szwedzkie 1992),
(contracted; show full)
* "Hymny poranne" (wyd. ang. 1886),
* "Nadzieja na inną sposobność" (wyd.ang. 1886),
* "'Sprawy, o których mi pisałeś'" (wyd. ang. 1895),
* "Dobre nadzieje" (1895),
* "Zdemaskowanie spisku oraz odsiew w czasie żniwa" (wyd. ang. 1894),
* "Dziękujcie Panu, albowiem jest dobry. Głos Kościoła" (wyd. ang. 1894),
* "Czego nas uczy obrazowy przybytek" (1890),
* "Zgromadzanie i odsiew w czasie żniwa" (1890),
  
* "Szkice kazań" (wyd. ang. 1882),
* "Nauki przybytku" (wyd. ang. 1882),
* "Pokarm dla myślących chrześcijan"   (wyd. ang. 1881)


===================================================================================================================================

'''Budynki biblijne''' - [[budynek|budynki]] wymienione w [[Biblia|Biblii]].

==A A ==
* [[Arka Noego]]
==D D ==
* [[Dom Lasu Libanu]]
==B B ==
* [[Brama Damasceńska]]  
* [[Brama Dawida]]
* [[Brama Gnojna]]
* [[Brama Heroda]]
* [[Brama Jafy]]
* [[Brama Lwów]]
* [[Brama Złota w Jerozolimie]]
==M M ==
* [[Migdal-Eder]]
* [[Mury Jerozolimskie]]
==P P ==
* [[Przybytek Mojżeszowy]]
* [[Pałac dla córki faraona]]
==Ś Ś ==
* [[Świątynia Jerozolimska]]

==W W ==
* [[Wieża Babel]]
* [[Wieża w Siloa]]
 

===================================================================================================================================
'''Ogród biblijny''' - [[ogród]] w którym   umiejscowiono [[rośliny]] wymienione w [[Biblia|Biblii]].

Ogrody biblijne są obecne w [[Ameryka Północna|Ameryce Północnej]], [[Europa Zachodnia|Europie Zachodniej]], [[Azja|Azji]] i w [[Australia|Australii]]. Tylko w samych [[Niemcy|Niemczech]] jest ich ok. 90 ([[2008]]). Zakładane są przy kościołach, klasztorach, synagogach. Przykładem mogą być ogrody w klasztorze benedyktynek w [[Cork]], bazylice św. Jana w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], Newport News i Pittsburghu oraz jako samodzielne parki, parki miejskie - np. w [[Elgin]] w [[Szkocja|Szkocji]], w [[Viborg]] w [[Dania|Danii]] lub w [[Madryt|Madrycie]] w [[Hiszpania|Hiszpanii]]. Niektóre stanowią część dużego kompleksu wypoczynkowego jak np. w [[Ellicottville]] w [[USA]] lub parku krajobrazowego np. [[Mt. Pleasant]] w USA. Niewielki ogrody zakładane są również w [[Ogród botaniczny|ogrodach botanicznych]] w [[Hamburg]]u, [[Utrecht|Utrechcie]], [[Lublin]]ie i [[Kraków|Krakowie]].  

Niektóre są niewielkie (kilka [[ar]]ów). Największym jest [[Rezerwat Przyrody Biblijnej Izraela Neot Kedumim]] w [[Izrael]]u, który zajmuje aż 280 [[hektar]]ów. Najstarszym jest ogród założony w [[1957]] roku przy kościele prezbiteriańskim w [[Ojai]] w [[Kalifornia|Kaliforni]] w USA. Ogród biblijny stanowią też miejsce do badań nad [[flora|florą]] biblijną lub jest dopełnieniem ośrodków badań nad roślinami biblijnymi. Ogród stanowi specyficzny zapis historii biblijnej. Według jego projektantów ma być pomocą, by przez analogię do Biblii przybliżać jej treść. Nierzadko pokazuje ówczesne życie, a poprzez odpowiednie rośliny i specjalną scenerię przybliżać krajobrazy i realia, w jakich rozgrywały się wydarzenia biblijne. Ogród biblijny jest ogrodem tematycznym i dydaktycznym. Dodatkowo, niektóre ogrody posiadają obiekty w celu zilustrowania opowieści biblijnych lub aby pokazać, jak żyli ludzie w czasach biblijnych.  

Nie jest to ogród projektowany na ścisły wzór ogrodu rajskiego [[Eden]]u, bowiem układ kompozycyjny każdego z nich jest odmienny, zależny od położenia geograficznego, funkcji, dysponowanej powierzchni, inwencji projektantów i użytkowników. Nadrzędnym celem wszystkich istniejących ogrodów biblijnych jest kolekcjonowanie roślin wymienionych w Biblii. W ogrodach tych każda roślina posiada tabliczkę z nazwą oraz cytatem z Biblii, taka prezentacja pozwala lepiej zrozumieć i zapamiętać sens przekazywanych treści biblinych posadzona tematycznie, a także jako miejsce do wypoczynku. Ogrody w [[Girvan]] i [[Elgin]] w [[Wielka Brytania|Wielkie Brytanii]], nastawione są także na reprodukcję i sprzedaż roślin biblijnych. Jednak tak jak ogród Eden funkcjonował jako paradygmat niezakłóconej więzi między Bogiem a ludźmi oraz między ludźmi a przyrodą, zerwanej po nieposłuszeństwie pierwszych ludzi, ogród biblijny może pełnić i również i taką funkcję.

== Niektóre ogrody biblijne ==
* Irlandia: ''The Biblical Garden Cork''
* Izrael: ''[[Rezerwat Przyrody Biblijnej Izraela Neot Kedumim]]'', ''Uniwersytecki Ogród Botaniczny w Jerozolimie''  
* [[Japonia]]: [[Biblijny Ogród Botaniczny Seinan Gakuin University]]
* Niemcy: ''Pflanzen der Bibel'' w [[Hamburg]]u, ród biblijny klasztoru św. Jana w Schleswigu;  
* Stany Zjednoczone: ''Biblical Garden at Magnolia Plantation and is Gardens'', ''Biblical Garden Cypress Gardens'', ''Biblical Garden of Ojai'', ''Lowe Herb Garden Ellicottville'', ''Rodef Shalom Biblical Botanical Garden'' w [[Pittsburg]]u, ''Temple Sinais Edward E. Kahn Memorial Biblical Garden'' w [[Newport News]], ''Biblical Garden Warsaw'', ''San Francisco Botanical Garden San Francisco'', ''Missouri Botanical Garden'', ''Fair Haven Biblical Garden'' w [[Fair Haven]], ''Cathedral of Saint John the Divine'' w Nowym Jorku, ''Tree of life garden Valley Center''.    
* Wielka Brytania: ''The Biblical Garden'' w [[Elgin]], ''Veritas Nursery'' w [[Girvan]]

{{przypisy}}
* [http://www.ptno.ogr.ar.krakow.pl/Wydawn/FoliaHorticulturae/Spisy/FH2004/PDF16022004/fh1602p18.pdf Zofia Wodarczyk ''Biblical gardens in dissemination of ideas of the Holy Scripture'' (2004)]
* ''The Biblical Landscape Reserve in Israel'' - Neot Kedumim  
* Ruben Zieliński ''Kraje arabskie i Izrael'', tom. II - ''Izrael''  
* Adam Dylewski ''Izrael'', wyd. ''Pascal''  

==  Linki zewnętrzne ==
* [http://www.bbgsusa.com/ Biblical Botanical Gardens Society- USA]
Bibelgarten
Biblical garden

===================================================================================================================================
'''Rośliny biblijne''' - lista [[rośliny|roślin]] występujących w [[Biblia|Biblii]].
[[Plik:Burning Bush, St Catherine's Monastery.jpg|thumbmały|240px|]]
Wspominane w Biblii są liczne rośliny, które rosły, bądź były uprawiane na [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]].
Identyfikacja konkretnych [[gatunek (biologia)|gatunków]], np. biblijnych opisów, jest pewna, co do innych są to tylko przypuszczenia. Prawie sto roślin jest wymienionych w Biblii.  

==A A ==
* [[Akacja]] (''Acacia raddiana'', ''Acacia tortilis''). Po raz pierwszy wymieniona w Biblii w czasie wędrowki [[Żydzi|Izraelitów]] z [[Egipt]]u do [[Ziemia Obiecanej (Biblia)|Ziemi Obiecanej]] na pustkowiu [[Synaj (półwysep)|półwyspu Synaj]] ([[Księga Wyjścia|Wj]] 36:20). Wykorzystana była przy budowie przenośnego [[Przybytek Mojżeszowy|Przybytku Mojżeszowego]]. W [[Księga Joela|Księdze Joela]] i innych księgach, [[Abel-Szitim|Szittim]] oznacza akacje. Wymieniona również w [[Księga Izajasza|Iz]] 41:19.

* [[Arbuz zwyczajny]] (''Citrullus vulgaris''). Za arbuzami. które mieli w [[Egipt|Egipcie]] tęsknili wędrujący do ([[Ziemia Obiecana (Biblia)|Ziemi Obiecanej]] [[Żydzi|Izraelici]] (Lb 11:4, 5).

==B B ==
* [[Balsamowiec mirra]] (''Commiphora abyssinica'') Rdz 37:25-Wj 25:6; 30:23; 35:8, 28; [[Księga Pieśń nad pieśniami|Pnp]] 4:10, 14, 16; 5:13; 6:2; 8:14; Iz 3:24; [[Księga Estery|Est]] 2:12, [[Księga Jeremiasza|Jer]] 8:22; 46:11). Po raz pierwszy Biblia wymienia go wśród towarów niesionych przez karawanę, której sprzedano [[Józef (Biblia)|Józefa]](Rdz 37:25-28). Balsamem handlowali kupcy z   [[Tyr]]u ([[Księga Ezechiela|Ez]] 27:17). O właściwościach balsamu wsppomniano w [[Księga Jeremiasza|Księdze Jeremiasza]] (Jer 8:14, 15, 21, 22; 46:11-13; 51:8-10).

==C C ==
* [[Cebula]] (''Allium cepa''). Za cebulą, który mieli w [[Egipt|Egipcie]] tęsknili wędrujący do ([[Ziemia Obiecana (Biblia)|Ziemi Obiecanej]] [[Żydzi|Izraelici]] (Lb 11:4, 5).

* [[Cedr libański|cedr]] (''Cedrus libani''). Cedry libańskie często występują w opisie [[Świątynia Jerozolimska|świątyni]] wznoszonej przez [[Salomon (król Izraela)|Salomona]]. Znaczenie przenośne. W znaczeniu przenośnym cedr symbolizuje okazałość, wyniosłość i siłę — rzeczywistą bądź pozorną (Eze 31:2-14; [[Księga Amosa|Am]] 2:9; [[Księga Zachariasza|Za]] 11:1, 2). Natomiast   drewno cedrowe, którego Izraelici używali na pustkowiu Synaj pochodziło z rosnącego tam jałowca cedrowego (''Juniperus oxycedrus'') i jałowca fenickiego (''Juniperus phoenicia'') (Kpł 14:2-7, 49-53; Lb 19:6).

* [[Cibora papirusowa]] (''Cyperus papyrus''). [[Jokebed]] umieściła [[Mojżesz]]a w skrzyni z papirusu i połóżyła nad brzegiem [[Nil]]u, ocalając mu życie (Wj 2:3). Z papirusu budowano również statki (Iz 18:2). Wymieniona również w Hi 8:11 i Iz 35:7.
 
* [[Cyprys]] (''Cupressus sempervirens''). Używany był do budowy [[okręt]]ów (Eze 27:6). Wymieniony również w Iz. 41:19; 60:13 Ez 27:6.

* [[Czosnek]] (''Allium sativum''). Za czosnkiem . który mieli w [[Egipt|Egipcie]] tęsknili wędrujący do ([[Ziemia Obiecana (Biblia)|Ziemi Obiecanej]] [[Żydzi|Izraelici]] (Lb 11:4, 5).
 
==D D ==
* [[Daktylowiec właściwy]] (''Phoenix dactylifera''). W Biblii wspomniano o daktylach tylko pośrednio w Pnp 5:11; 7:7, 8 <ref>''grona daktyli'' (hebr. taltallím) ''wiechy daktyli'', ''grona winne'' ([[Biblia Tysiąclecia|BT]]), ''gałązki daktyli'' (hebr. ''sansinním'')</ref>.

==F F ==
* [[Figowiec pospolity|figa pospolita]] (''Ficus carica''). Biblia wspomina o nim w ponad aż w 50 wersetach. O drzewie tym po raz pierwszy wspomniano juz na początku Biblii w kontekście tego, jak [[Adam i Ewa]] pozszywali jego liście i zrobili z nich okrycia   (Rdz 3:7)

==G G ==
* [[Gorczyca]] (''Brassica nigra'', ''Sinapis alba''). Do nasion gorczycy nawiązał [[Jezus Chrystus]] w przykładzie o Królestwie niebios, zapisanych w [[Ewangelia|Ewangeliach]]. ]]ch.

* [[Granatowiec właściwy|granat właściwy]] (''Punica granatum''). Wymieniony w [[Księga Pieśń nad pieśniami|PnP]] (4:3, 13; 6:2, 7, 8, 12, 13), Pwt (8:7-9), Lb (13:2, 23, 20:5), Wj (28:33, 34; 39:24-26), [[1 Księga Królów|1Kl]] (7:18, 20, 42), [[2 Księga Królów|2Kl]] (25:17), [[2 Księga Kronik|2Kn]] (3:16; 4:13), Jer (52:22, 23), Jl (1:12), [[Księga Aggeusza|Ag]] (2:19).
(Zobacz też: [[Rimmon]], [[Rimmon-Perec]], [[En-Rimmon]], [[Gat-Rimmon]]).

==J J ==
* [[Jabłoń]] (''Pyrus malus''). Wymieniana jest głównie w PnP 2:3, 5; Prz 25:11; Jl 1:12.  

* [[Jęczmień]] (''Hordeum L.'').   Wymieniona w: Wj 9:31, 32; 21:32; Lb 5:14, 15; Kpł 23:10,11; 27:16; Pwt 8:8; Ru 1:22; Sdz 7:13, 14; 2Sm 17:27-29; 21:9; 2Kn 2, 10, 15; 27:5; 1Kl 4:28; 2Kl 4:42; Eze 4:12; Jer 41:8; Iz 28:24, 25; Oz 1:3; 3:1, 2; Jn 6:9, 13; Ap 6:6.

==K K ==
* [[Kmin rzymski]] (''Cuminum cyminum''). W wymieniony w Iz 28:25, 27 oraz Mt 23:23 i Łk 11:42.

* [[Koper ogrodowy]] (''Anethum graveolens''). [[Faryzeusz]]e dawali również z niego [[dziesięcina|dziesięcinę]], którzy jednak lekceważyli poważniejsze obowiązki wynikające z [[Prawo Mojżeszowe|Prawa Mojżeszowego]] (Mt 23:23).  

*   [[Krzew gorejący]]. Niektórzy leksykografowie uważają, że ów ciernisty krzew gorejący (''senéh'') to [[jeżyna]] ''Rubus sanctus'', często spotykana na terenie [[Syria|Syrii]] i sporych obszarach [[Palestyna|Palestyny]].Jednak współcześnie nie występuje ona w stanie dzikim na [[Synaj (półwysep)|półwyspie Synaj]]. Dlatego zdaniem innych chodzi raczej o jakiś gatunek [[akacja|akacji]], gdyż to cierniste, podobne do krzewu drzewo jest bardzo rozpowszechnione w tym regionie, podobnie jest z krzewem utożsamianym z krzewem gorejącym na obszarze [[Klasztor Świętej Katarzyny|Klasztoru św. Katarzyny]] u stóp [[Synaj (góra)|Góry Synaj]]. Jest to jedyny tego typu krzak na całym Synaju, a wszystkie próby wyhodowania gdzie indziej zakończyły się fiaskiem <ref>Don Richardson, Daniel Jacobs ''Egipt'' {{ISBN|978-83-7304-689-4}}</ref> <ref>Ruben Zieliński ''Kraje arabskie i Izrael'' - tom I ''Egipt'' </ref>. '''Krzew gorejący'''   ([[język hebrajski|heb]]: ''הסנה הבוער'') – postać, pod którą - według [[Księga Wyjścia|Księgi Wyjścia]] - [[JHWH|Bóg Jahwe]] (Jehowa) objawił się pod [[Horeb]]em ([[Synaj (góra)|Synajem]]) i przemówił do [[Mojżesz]]a<ref>[[Księga Wyjścia|Wj]] 3 i 4 rozdział</ref>. Wydarzenie związane z krzewem gorejącym przedstawia znaczenia imienia Boga. Chociaż określenie Boga mianem ''[[JHWH]]'' ([[Księga Powtórzonego Prawa|Pwt]] 33:16). Wymieniona również w [[Nowy Testament|Nowym Testamentem]] ([[Ewangelia Marka|Mk]] 12:26; [[Księga Łukasza|Łk]] 20:37; [[Dzieje Apostolskie|Dz]] 7:30, 35). Tradycyjnie utożsamiany z [[Dyptam jesionolistny]] ('Dictamnus albus'').  

* Krzewy inne. [[Księga Rodzaju|Rdz]] 2:5; 21:15; [[Księga Hioba|Hi]] 30:4, 7.

==L L ==
* [[Len zwyczajny]] (''Linum usitatissimum''). [[JHWH|Jahwe]] (Jehowa) zesłał [[plagi egipskie|plagę]] [[grad]]u, który zniszczył również len w Egipcie (Wj 9:23, 31). Wymieniony został w kontekście tkaniny lnianej (Iz 19:9) i knotów do lamp (Iz 42:3; 43:17; Mt 12:20).

* [[Lilia biała]] (''Lilium candidum''). Wymieniona w [[Stary Testament|Starym Testamencie]] w 1Kl 7:19, 22, 26; 2Kn 4:5; Pnp 2:1, 2, 16; 4:5; 6:2, 3; 5:13; Oz 14:5. W Nowym Testamencie Jezus Chrystus użył przypowieści o liliach polnych w Mt 6:28-30.

==M M ==
* [[Mirt zwyczajny]] (''Myrtus communis''). Izraelici przykrywali szałasy budowane z okazji [[Sukkot|Święta Szałasów]] (Neh 8:14, 15). W wymieniony też w Iz 41:19; 55:13. [[Estera]] nosiła [[język hebrajski|hebrajskie]] imię ''Hadassa'', które oznacza ''mirt'' (Est 2:7).

* [[Mięta długolistna]] (''Mentha longifolia''). [[Faryzeusz]]e dawali również z niej [[dziesięcina|dziesięcinę]], którzy jednak lekceważyli poważniejsze obowiązki wynikające z [[Prawo Mojżeszowe|Prawa Mojżeszowego]] (Mt 23:23; Łk 11:24).  

==O O ==
* [[Oliwka europejska]] (''Olea europaea''). W czasach biblijnych oliwka należała do jednej z najcenniejszych roślin ([[Księga Sędziów|Sdz]] 9:8-13; 2Kl 5:26; [[Księga Habakuka|Hab]] 3:17; [[List Jakuba|Jak]] 3:12). Pierwsza wzmianka biblijna nastepuje po [[potop biblijny|potopie]] gołąb przyniósł [[Noe]]mu liść oliwki (Rdz 8:11). Występuje w prawie 30 miejscach w Biblii, także w odniesieniu do gajów oliwnych, Góry Oliwnej oraz tłoczni oliwy i samej oliwy.

==P P ==
* [[Piołun]] (''Artemisia absinthium''). W Biblii do niego przyrównano skutki [[cudzołóstwo|cudzołóstwa]] (Prz 5:4) oraz gorzkie przeżycia czekające Judę i Jerozolimę z rąk Babilończyków (Jer 23:15; Lm 3:15, 19), wyobraża też niesprawiedliwość i nieprawość (Am 5:7; 6:12), a także bywa wymieniany w związku z odstępstwem (Pwt 29:18).
 
* [[Por (roślina)|Por]] (''Allium porrum''). Za porem, który mieli w [[Egipt|Egipcie]] tęsknili wędrujący do ([[Ziemia Obiecana (Biblia)|Ziemi Obiecanej]] [[Żydzi|Izraelici]] (Lb 11:4, 5).

* [[Pszenica]] (''Allium porrum''). Z niej wypiekano chleb (Wj 29:2; Eze 4:9), płacono z niej daninę (2Kn 27:5), składano ją także w ofierze Bogu Jahwe (1Kn 23:29; Ezd 6:9, 10), miały ścisły związek z świętem [[Szawuot]] (Wj 34:22; Kpł 23:17). Wymieniono ją w Pwt 8:8; 32:14; Ps 81:16; 147:14; 2Kn 2:8-10, 15; Eze 27:17; Iz 28:24, 25; Rt 2:23; Jer 41:8. Występuje też w znaczeniu przenośnym (Mt 3:12; 13:24-30, 37, 38; Łk 3:17; Jn 12:24; 1Ko 15:35-38; Łk 22:31).

==R R ==
* [[Ruta (roślina)|Ruta]] (''Ruta chalepensis''). W Biblii wspomniano o rucie jedynie w Łukasza 11:42 w związku ze skrupulatnym składaniem dziesięcin przez faryzeuszy.

==S S ==
* [[Sandałowiec]] (''Santalum L.''). Drewno to sprowadzano z [[Ofir]]u (1Kl 10:11, 12, 22).  

* [[Soczewica jadalna]] (''Lens culinaris''). [[Ezaw]] sprzedał swoje pierworodztwo za zupę z soczewicy (Rdz 25:34). Wymieniono też w 2Sm 17:27, 28; 23:11 i Eze 4:9.

==T T ==
* [[Pistacja terpentynowa|terebint]] (''Pistacia terebinthus''). Utożsamione ze stwierdzaniem ''wielkie drzewo'' (Rodz 14:13; Iz 2:13; Za 11:1, 2; Eze 27:6; Rdz 35:8; Oz 4:13).

* [[Tuja]] Wśród towarów, które kupcy sprowadzali dla ''Babilonu Wielkiego'', były m.in. przedmioty z drewna tujowego (Obj 17:5; 18:11, 12).  

==W W ==
* [[Winorośl właściwa]] (''Vitis vinifera'') W Biblii występuje bardzo często. Początki uprawy winorośli Biblia opisuje, że uczynił to Noe (Rdz 9:20). Wymieniona też w Rdz 14:18; 40:9-13, 20-23; Ps 78:47; 105:33; Pwt 8:8; Lb 13:20, 23, 26; PnP 1:14; Sdz 9:26, 27; 21:20, 21; Iz 16:7-10; Jer 48:32; Prz 24:30, 31; Iz 1:8; 5:2; Ps 80:8, 13; PnP 2:15; Pwt 23:24; 2Kn 26:10; Iz 18:5; Łk 13:7).

Z winogron wytwarzano wino o czym wspomina Iz 5:2; Mk 12:1. Otrzymywano również [[rodzynki]] (1Sm 25:18; 30:12; 2Sm 16:1; 1Kn 12:40). [[Jezus Chrystus]] posłuzył się nią w swoich przypowieściach.

{{przypisy}}

== Bibliografia ==
* ''Unger’s Bible Dictionary'', 1965, s. 1134;  
* ''The Interpreter’s Dictionary of the Bible'', red. G. A. Buttrick, 1962, t. 2, s. 292;
* W. Corswant, ''A Dictionary of Life in Bible Times'', Suffolk 1960, s. 55;  
* ''The Interpreter’s Dictionary of the Bible'', t. 1, s. 459; t. 2, s. 292;  
* L. Koehler i W. Baumgartner, ''Lexicon in Veteris Testamenti Libros'', Lejda 1958, s. 1017
* ''Lexicon in Veteris Testamenti Libros'', s. 662
Kategoria:Biblia
=========================================================================================================================
'''Praktykowanie wiary Świadków Jehowy'''

(contracted; show full)zyscy wyznawcy powołani są do życia w czystości, w sposób zależny od stanu, w jakim żyją: w przypadku małżonków polega na współżyciu seksualnym wyłącznie w obrębie małżeństwa, nierozerwalnego i monogamicznego związku osób różnych płci, nadaniu mu pełni różnorodnych znaczeń, na przeciwstawieniu się wszelkiej formie banalizacji i instrumentalizacji drugiej osoby oraz na otwartości na życie, zgodnie z wolą Bożą; dla narzeczonych oznacza powstrzymywanie się od współżycia seksualnego przed zawarciem małżeństwa 
  tzw. czystość przedmałżeńska; od osób bezżennych wymaga się całkowitego powstrzymania się od współżycia seksualnego.  

Świadkowie Jehowy wystrzegają się:
* [[cudzołóstwo|cudzołóstwa]] (przed i pozamałżeńskich kontaktów seksualnych), [[poligamia|poligamii]], [[kazirodztwo|kazirodztwa]], [[Nieczystość seksualna|nieczystości seksualnej]], [[prostytucja|prostytucji]], [[naturyzm]]u, [[masturbacja|masturbacji]], kontaktów [[homoseksualizm|homoseksualnych]] i [[homoseksualizm]]u, lecz homoseksualistów traktują jak wszystkich pozostałych bliźnich; współżycia cielesnego przed ślubem, [[sodomia|sodomii]];
** ''A czyż nie wiecie, że nieprawi nie odziedziczą królestwa Bożego? Nie dajcie się wprowadzić w błąd. Ani rozpustnicy, ani bałwochwalcy, ani cudzołożnicy, ani mężczyźni utrzymywani do celów sprzecznych z naturą, ani mężczyźni kładący się z mężczyznami, ani złodzieje, ani chciwcy, ani pijacy, ani rzucający obelgi, ani zdziercy nie odziedziczą królestwa Bożego.'' ([[1 List do Koryntian]] 6:9, 10); ''Dlatego też Bóg wydał ich haniebnym żądzom seksualnym, bo zarówno ich kobiety zamieniły pożycie zgodne z naturą na przeciwne naturze, jak i mężczyźni podobnie porzucili zgodne z naturą pożycie z kobietą i gwałtownie zapłonęli w swej pożądliwości jedni ku drugim, mężczyźni z mężczyznami czyniąc to, co sprośne, i na samych sobie otrzymując pełną odpłatę należną za ich błąd.'' ([[List do Rzymian]] 1:26, 27
 

* [[kłamstwo|Kłamstwa]]; rozmyślnego, złośliwego, składania fałszywego świadectwa;
**  ''Jest sześć rzeczy, których Jehowa naprawdę nienawidzi; owszem, siedem jest rzeczy obrzydliwych dla jego duszy: (...) świadek fałszywy, który szerzy kłamstwa, oraz każdy, kto wznieca swary między braćmi.'' ([[Księga Przysłów  ]] 6: 16, 19); ''Nie okłamujcie się nawzajem. Zrzućcie starą osobowość razem z jej praktykami'' ([[List do Kolosan]] 3:9); ''Na zewnątrz są psy i uprawiający spirytyzm, i rozpustnicy, i mordercy, i bałwochwalcy, i każdy, kto lubuje się i trwa w kłamstwie'' ([[Księga Objawienia]] 22:15); ''Wy jesteście z waszego ojca, Diabła, (...) gdyż jest kłamcą i ojcem kłamstwa.'' ([[Ewangelia Jana]] 8:44); ''Nie okłamujcie się nawzajem.'' ([[List do Kolosan]] 3:9)

* [[oszczerstwo|Oszczerstw]]; rzucania [[Inwektywa|obelg]]; [[plotkowanie|plotkowania]];  
**  ''Nie wolno ci krążyć wśród swego ludu, by rzucać oszczerstwa. Nie wolno ci nastawać na krew twego bliźniego''([[Księga Kapłańska|Księga Kapłańska]] 19:16); ''(...) ani rzucający obelgi, ani zdziercy nie odziedziczą królestwa Bożego'' ([[1 List do Koryntian]] 6:10); ''Wszelka złośliwa gorycz i gniew, i srogie zagniewanie, i krzyk, i obelżywa mowa niech będą spośród was usunięte wraz z wszelkim złem.'' ([[List do Efezjan]] 4:31).

* [[Wulgaryzm|Wulgarnej mowy]], nieprzyzwoitej mowy;
**  ''A rozpusta i wszelka nieczystość lub chciwość niech nawet nie będą wśród was wspominane, jak się godzi świętym, ani haniebne postępowanie, ani głupia gadanina, ani sprośne żarty — to, co nie przystoi — lecz raczej dziękczynienie. Wiecie to bowiem i sami sobie uświadamiacie, iż żaden rozpustnik ani nieczysty, ani chciwiec — to znaczy bałwochwalca — nie ma dziedzictwa w królestwie Chrystusa i Boga.'' ([[List do Efezjan]] 5:3-5); ''Ale teraz naprawdę odrzućcie od siebie to wszystko: srogie zagniewanie, gniew, zło, obelżywe słowa i sprośną mowę z waszych ust.'' ([[List do Kolosan]] 3:8); ''Niech z waszych ust nie wychodzi żadna zgniła wypowiedź, lecz wszelka wypowiedź dobra ku zbudowaniu, stosownie do potrzeby, aby słuchającym udzielić czegoś korzystnego.'' ([[List do Efezjan]] 4:29).

* [[Hipokryzja|Obłudy]];
**  ''Miłość wasza niech będzie bez obłudy. Miejcie wstręt do tego, co niegodziwe, lgnijcie do tego, co dobre.'' ([[List do Rzymian]] 12:9); ''ale we wszystkim polecamy siebie jako sług Bożych — (...) miłością nieobłudną'' ([[2 List do Koryntian]] 6:4, 6); ''Doprawdy, celem tego nakazu jest miłość z czystego serca i z dobrego sumienia, i z nieobłudnej wiary.'' ([[1 List do Tymoteusza]] 1:5). ''Ale mądrość z góry jest przede wszystkim nieskalanie czysta, następnie usposobiona pokojowo, rozsądna, gotowa okazać posłuszeństwo, pełna miłosierdzia i dobrych owoców, nie czyni stronniczych wyróżnień, nie jest obłudna'' ([[List Jakuba]] 3:17).
 
* [[Kradzież]]y; nieuczciwości; [[chciwość|chciwości]]; [[przywłaszczenie|sprzeniewierzenia]]; [[oszustwo|oszustwa]], [[hazard]]u; zdzierstwa;
**  ''Jeśli ktoś, jakaś dusza, grzeszy tym, że postępuje niewiernie wobec [[JHWH|Jehowy]] i zwodzi swego towarzysza w związku z czymś powierzonym jego pieczy lub oddanym w jego rękę na przechowanie, lub zrabowanym albo że oszukuje swego towarzysza (...) to jeśli zgrzeszy i zawini, ma zwrócić rzecz zrabowaną, którą zrabował, lub rzecz wymuszoną, którą oszukańczo zagarnął, lub rzecz powierzoną jego pieczy, która została mu powierzona, lub rzecz zgubioną, którą znalazł'' ([[Księga Kapłańska]] 6(contracted; show full)e odziedziczą królestwa Bożego.'' ([[1 List do Koryntian]] 5:10, 11; 6:10); ''Tak samo [[sługa pomocniczy|słudzy pomocniczy]] winni być poważni, nie dwoistego języka, nie oddający się piciu mnóstwa wina, nie chciwi nieuczciwego zysku'' ([[1 List do Tymoteusza]] 3:8). ''We wszystkim pragniemy postępować uczciwie'' ([[List do Hebrajczyków]] 13:18). Każda forma hazardu jest skażona chciwością. Dlatego też nie grają na loterii, na wyścigach konnych ani w bingo,
  
 
* [[Przemoc]]y; wybuchu [[gniew]]u; [[sport walki|sportów walki]]; [[sporty ekstremalne|sportów ekstremalnych]];  
**  ''Nie przestawaj z nikim, kto jest skory do gniewu; i nie zadawaj się z mężem miewającym ataki złości, żebyś się nie zapoznał z jego ścieżkami i wręcz nie zastawił sidła na swą duszę.'' ([[Księga Przysłów]] 22:24, 25); ''"On bowiem znienawidził rozwody" — rzekł Jehowa, Bóg Izraela; "i tego, kto swą szatę pokrył przemocą" — rzekł [[JHWH#Jahwe (Jehowa) Zastępów|Jehowa Zastępów]]''. ''Strzeżcie się więc, jeśli chodzi o waszego ducha, i nie postępujcie zdradziecko.'' ([[Księga Malachiasza]] 2:16); ''Jawne zaś są uczynki ciała, a są nimi: rozpusta, nieczystość, rozpasanie, bałwochwalstwo, uprawianie spirytyzmu, nieprzyjaźnie, waśń, zazdrość, napady gniewu, swary, rozdźwięki, sekty,''([[List do Galatów]] 5:19); ''I wyda wyrok wśród narodów oraz uporządkuje sprawy wielu ludów. I przekują swe miecze na lemiesze, a swe włócznie na noże ogrodnicze. Naród nie podniesie miecza przeciw narodowi ani się już nie będą uczyć wojowania'' ([[Księga Izajasza]] 13:4,7);
 
* [[Zabójstwo|Zabójstwa]];
**  ''Jest sześć rzeczy, których Jehowa naprawdę nienawidzi; owszem, siedem jest rzeczy obrzydliwych dla jego duszy: wyniosłe oczy, język fałszywy i ręce, które przelewają krew niewinną'' ([[Księga Przysłów  ]] 6:16);

* [[Rasizm|Rasizmu]]u; [[nacjonalizm]]u, [[szowinizm]]u, [[wyniosłość]];
**  ''Bóg nie jest stronniczy, lecz w każdym narodzie godny jego upodobania jest człowiek, który się go boi i czyni to, co prawe''; ''[Bóg] z jednego człowieka uczynił wszystkie narody ludzkie'' ([[Dzieje Apostolskie]] 10:34, 35; 17:26); ''Każdy, kto ma pychę w sercu, jest dla Jehowy obrzydliwością'' ([[Księga Przysłów]] 16:5). ''‛Niczego nie czyńcie ze swarliwości czy z próżności, ale z uniżeniem umysłu uważajcie drugich za wyższych od siebie’'' ([[List do Filipian]] 2:3).  
 
* [[Spirytyzm]]u, szerzej rozumianych jako [[okultyzm|okultystycznych]]([[astrologia|astrologii]], [[horoskop]]ów, [[tarot]]a, [[wróżby|wróżb]], wiary w [[przeznaczenie]], [[chiromancja|chiromacji]], [[hipnoza|hipnozy]], [[magia|magii]], [[czary|czarów]], [[fetyszyzm|fetyszyzmu]]u i innych);  
**  ''‛Niech się nie znajdzie u ciebie nikt, kto wróży, ani nikt, kto wypatruje znaków wróżebnych. Każdy, kto to czyni, jest obrzydliwością dla Jehowy’'' ([[Księga Powtórzonego Prawa]] 18:10, 12).

== Rozrywka ==

* Wystrzegają się [[pornografia|pornografii]], [[cyberseks]]u, [[Seks przez telefon|seksu przez telefonu]], [[Prostytucja|prostytucji]], [[klub nocny|klubów nocnych]], [[Klub Go Go|itp]] (szerzej rozumianych jako niewłaściwa rozrywka);  
''A rozpusta i wszelka nieczystość lub chciwość niech nawet nie będą wśród was wspominane, jak się godzi świętym'' ([[List do Efezjan]] 5:3); ''Nie wolno ci cudzołożyć'' ([[Księga Wyjścia]] 20:14); 7 rozdział [[Księga Przysłów|Księgi Przysłów]] przedstawia zachowanie nierządnicy i los jej ofiar. ''Dlatego zadajcie śmierć członkom waszego ciała, które są na ziemi, jeśli chodzi o rozpustę, nieczystość, żądzę seksualną, szkodliwe pragnienie oraz zachłanność, która jest bałwochwalstwem'' ([[List do Kolosan]] 3:5).

* Wystrzegają się brutalnej, erotycznej, niemoralnej i okultystycznej rozrywki w szerzej rozumianych [[środki masowego przekazu|środkach masowego przekazu]] (tylko te: filmy, lektury, sztuki teatralne, koncerty, utwory muzyczne, gry, spotkania, imprezy, tańce, media elektroniczne i inne formy rozrywki, które to propagują lub przekazują).

* Wystrzegają się też niechlujnego, wyzywającego ubioru, wyglądu oraz takiej [[Fasada (socjologia)|powierzchnowości i sposobu bycia]];
** ''Podobnie pragnę, by kobiety ozdabiały się schludnym ubiorem, ze skromnością i trzeźwością umysłu, nie różnymi stylami splatania włosów i złotem lub perłami albo bardzo kosztownym strojem'' ([[1 List do Tymoteusza]] 2:9).  

== Zdrowie ==
* Wystrzegają się jakiegokolwiek używania [[krew|krwi]] pełnej, a co za tym idzie jej przyjmowania z pokarmem oraz [[transfuzja krwi|transfuzji krwi]]. Świadkowie Jehowy nie przyjmują krwi pełnej oraz jej czterech głównych frakcji – [[Erytrocyt|krwinek czerwonych]], [[Osocze krwi|osocza]], [[Leukocyt|krwinek białych]] oraz [[Trombocyt|płytek krwi]]. Użycie drobniejszych frakcji podczas transfuzji uzyskiwanych z tych czterech głównych składników lub preparatów je zawierających pozostawiane jest osobistej decyzji każdego ze Świadków<ref>''[[Przebudźcie się!]]'', sierpień 2006, ss. 11-12</ref>. Świadkowie nie godzą się także na przechowywanie i ponowne wprowadzanie do krwiobiegu ich własnej krwi, jednak możliwość wykorzystania najnowszych technik medycznych pozwalających utrzymać krew w obiegu zamkniętym (''Cell Saver'') jest pozostawiona własnemu osądowi pacjenta;
** {{osobny artykuł|Służba Informacji o Szpitalach}}  

* Wystrzegają się pijaństwa, [[palenie|palenia]] i zażywania tytoniu, żucia [[Betel (używka)|liści betelu]] i [[narkomania|narkomanii]];
**  ''Skoro więc mamy te obietnice, umiłowani, oczyśćmy się z wszelkiego skalania ciała i ducha, doskonaląc świętość w bojaźni Bożej'' ([[2 List do Koryntian]] 7:1). Uważają, że Bóg nie życzy sobie, aby praktykować coś, co mogłoby kalać ciało i rujnować nastawienie umysłu. Dlatego wystrzegają się wszelkich uzależnień znanych ze szkodliwości dla zdrowia fizycznego i psychicznego.
''Ale teraz piszę wam, żebyście przestali się zadawać z każdym, kto jest zwany bratem, a jest rozpustnikiem albo chciwcem, albo bałwochwalcą, albo człowiekiem rzucającym obelgi, albo pijakiem, albo zdziercą — żebyście z takim nawet nie jadali. Bo cóż mi do sądzenia tych na zewnątrz? Czy nie wy sądzicie tych wewnątrz, podczas gdy tych na zewnątrz sądzi Bóg? „Usuńcie niegodziwego spośród siebie”.'' ([[1 List do Koryntian]] 5:11-13)

* [[Świadkowie Jehowy]] uważają, że decyzję o [[Przeszczepianie narządów|transplantacji narządów]] każdy musi podjąć sam zgodnie z własnym sumieniem. Podczas zabiegów transplantacji narządów świadkowie Jehowy odmawiają jednak   stosowania transfuzji krwi<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.watchtower.org/p/200608/article_03.htm | tytuł = Świadkowie Jehowy [[Wielokropek|...]] Odmawiają transfuzji krwi pełnej oraz jej czterech głównych składników| data dostępu = 5 września 2011}}</ref>. Według ich informacji "do końca XX w. ''ponad 90 000 lekarzy z całego świata zadeklarowało gotowość leczenia Świadków Jehowy'' w ten sposób<ref>''[[Przebudźcie się!]]'' z 8 stycznia 2000</ref>. Nie wyrażają żadnego sprzeciwu też wobec [[szczepionka|szczepień]].

==  Praktyki religijne  ==
Świadkowie Jehowę przykładają wielką wage do praktyk religijnych.

* Modlą się wyłącznie do Boga [[JHWH|Jehowy]] za pośrednictwem [[Jezus Chrystus|Jezusa Chrystusa]] <ref>[http://www.watchtower.org/p/bh/article_17.htm Zbliż się do Boga przez modlitwę]</ref>, odrzucają [[kult obrazów]], rzeźb i innych wizerunków (który uważają za [[bałwochwalstwo]]) oraz pośrednictwo i kult [[kult świętych|świętych]];

''nie powinniśmy mniemać, że Istota Boska jest podobna do złota albo srebra, albo kamienia, do czegoś wyrzeźbionego dzięki kunsztowi i pomysłowości człowieka'' ([[Dzieje Apostolskie]] 17:24, 25, 29); ''Strzeżcie się bożków'' ([[1 List Jana]] 5:21).

* Nie modlą się do Jezusa, lecz w jego imię; także duch święty nie jest adresatem ich modlitw;

''Jam jest droga i prawda, i życie. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej jak tylko przeze mnie'' ([[Ewangelia Jana]] 14:6); <ref>[http://www.watchtower.org/p/201011b/article_01.htm ''Czy należy modlić się do „świętych”?'']</ref>. Apostoł Paweł oświadczył, że ''jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus'' oraz że ''Chrystus (...) ujmuje się za nami'' ([[1 List do Tymoteusza]] 2:5; [[List do Rzymian]] 8:34).  

* Przyjmują [[chrzest#Świadkowie Jehowy|chrzest]] przez zanurzenie w wodzie jako symbol oddania się Bogu osoby dojrzałej<ref>[http://www.watchtower.org/p/bh/article_18.htm Chrzest a twoja więź z Bogiem]</ref>, po zrozumieniu i zaakceptowaniu przez nią nauk doktrynalnych; nie posiadają tzw. formuły chrztu czyli nie ma podczas tego aktu, żadnych wygłaszanych słów (przed chrztem padają tylko dwa pytania);

* Odrzucają tradycyjne [[rytuał]]y, święta, wywodzące się z kultury ludowej bądź obchodzone indywidualnie – jak urodziny czy imieniny – czy ustanowione święta państwowe oraz święta religijne<ref>[http://www.watchtower.org/p/bh/appendix_14.htm Czy obchodzić święta?]</ref>, poza doroczną ''[[Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa|Pamiątką śmierci Jezusa Chrystusa]]''<ref>[http://www.watchtower.org/p/bh/appendix_06.htm Wieczerza Pańska — uroczystość, która przysparza chwały Bogu]</ref>, odbywającą się wiosną w dniu odpowiadającym 14 [[Nisan]] według kalendarza hebrajskiego;

* Prowadzą na całym świecie [[głosiciel (Świadkowie Jehowy)#Typy głoszenia|działalność kaznodziejską]], nauczając głównie przez głoszenie 'od domu do domu', głoszenie na ulicy, głoszenie przez telefon i listownie. [[Publikacje Świadków Jehowy|Publikują]] także artykuły w formie drukowanej, wideo, audio i elektronicznej;

* Uczestniczą dwa razy w tygodniu w otwartych zebraniach [[zbór#Zbór u Świadków Jehowy|zboru]], które odbywają się w obiektach nazywanych ''[[Sala Królestwa|Salami Królestwa]]''.  

Składają się one z: ''[[wykład publiczny (Świadkowie Jehowy)|wykładów publiczne]]'', studium Biblii za pomocą artykułu ze ''[[Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy|Strażnicy]]'' (''[[Studium Strażnicy]]''), ''[[Zborowe studium Biblii]]'' (analiza fragmentu [[publikacje Świadków Jehowy#Książki|książek]] omawiających najczęściej księgi biblijne), zebranie ''[[Teokratyczna szkoła służby kaznodziejskiej|Teokratycznej Sz(contracted; show full)

* W razie klęsk żywiołowych, wojen i zamieszek organizują [[pomoc humanitarna|pomoc humanitarną]] głównie dla poszkodowanych współwyznawców (lokalną lub międzynarodową);

* Prowadzą międzynarodowy program budowlany swoich obiektów religijnych, w których uczestniczą brygady [[wolontariat|wolontariuszy]];

* prowadzą szkolenia dla [[misjonarz]]y - ''[[Biblijna Szkoła Strażnicy - Gilead]]'';

* prowadzą kursy czytania i pisania dla [[analfabetyzm|analfabetów]];
  

== Neutralność ==

* Świadkowie Jehowy wystrzegają się udziału w życiu politycznym (uważają to za zdradę wierności wobec [[Królestwo|Królestwa Bożego]]), nie służą w wojsku (w kilku krajach są za to nadal uwięzieni), nie biorą udziału w wojnach, zamieszkach, powstaniach i rewolucjach.

* Wyznawcy nie biorą udziału w [[ekumenizm|ruchach ekumenicznych]], uważając inne religie za będące pod wpływem [[Szatan]]a  - - [[Babilon Wielki]];   Awersja Świadków Jehowy do współpracy międzywyznaniowej i idei ekumenizmu, istnieje bo ich zdaniem chrześcijaństwo zdradziło Boga i Biblię, a wszystkie inne wyznania są tragiczną pomyłką. Świadkowie Jehowy przyrównują je do ‚nierządnicy Babilonu’ i utrzymują, iż spotka je ten sam los. [[2 List do Koryntian]] 6:14-17: ''Nie wprzęgajcie się nierówno w jarzmo z niewierzącymi. Bo cóż wspólnego ma prawość z bezprawiem? Albo jakaż jest wspólnota światła z ciemnością? Ponadto jakaż jest zgoda między Chr(contracted; show full)

== Narzeczeństwo, małżeństwo i rodzina ==
Świadkowie Jehowy wystrzegają świadomego zaniedbywania rodziny pod względem duchowym, materialnym i emocjonalnym. Mają obowiązek w gronie rodzinnym (lub w małżeństwie) studiować Biblię i [[publikacje Świadków Jehowy]] na tzw. ''wielbieniu Boga w gronie rodzinnym''. Mają obowiązek wychowywać swoje dzieci zgodnie ze swoją religią, ale one zostają dopierą ochrzczone, jeśli sami świadomie i dojrzale podejmą decyzję by być Świadkami Jehowy.
    

[[Jezus Chrystus]], odwołując się do [[Księga Rodzaju|Księgi Rodzaju]] 2:22-25, wyszedł poza [[Pięcioksiąg|Prawo Mojżeszowe]] i potwierdził małżeństwo w jego pełnej postaci i nierozerwalności. Po zacytowaniu potwierdzającego to fragmentu Biblii Jezus dodał: ''Co zatem Bóg wprzągł we wspólne jarzmo, tego niech człowiek nie rozdziela'' ([[Ewangelia Mateusza]] 19:6). Nierozerwalność małżeństwa, nakazana w przez Jezusa, jest uważna jako stan naturalny dla człowieka. Dlatego też mężczyzna i(contracted; show full)tem pragnienie, gdy stanie się płodne, rodzi grzech'' (Jakuba 1:14, 15). Jezus powiedział: ''Kto się wpatruje w kobietę, aby do niej zapałać namiętnością, już popełnił z nią cudzołóstwo w swym sercu'' (Mateusza 5:28). Wystrzegają się więc takich nieczystych myśli, chroniąc swoje małżeństwo (Przysłów 4:23). Małżonkowie mają obowiązek umacniać wzajemne oddanie. Mają to czynić przez traktowanie małżeństwa jako sprawę pierwszoplanową i wystrzeganie się wszelkich form niewierności.
  

* [[Randka]], [[zaręczyny]], [[flirt]]

Świadkowie Jehowy wystrzegają się każdej formy randek oraz zaręczyn - które traktują poważnie - gdy jedna strona nie jest uprawniona do zawarcia [[małżeństwo|małżeństwa]] oraz [[flirt]]owania poza małżeństwem. Kategorycznie wystrzegają się przedmałzeńskich kontaktów seksualnych oraz mieszkania pod jednym dachem z osobą nie będącą jeszcze partnerem małżeńskim. Wszyscy wyznawcy powołani są do życia w czystości, dla narzeczonych oznacza powstrzymywanie się od współżycia seksualnego przed zawarciem małżeństwa tzw. czystość przedmałżeńska. Jeśli ktoś chce zostać Świadkiem Jehowy, a żyje z partnerem bez ślubu, to powinien się z nim albo rozstać albo pobrać.  

* [[Ślub]]

Wyznawcy pragnący się pobrać muszą spełnić pewne wymagania prawne, aby móc zawrzeć [[Małżeństwo (prawo)|legalny związek w danym kraju]]. Może towarzyszyć temu skromna, [[Przysięga małżeńska|prosta ceremonia]], której przewodniczy urzędnik ''[[Urząd stanu cywilnego|USC]]'' (w Polsce), lub w niektórych krajach upoważniony kaznodzieja. Potem okolicznościowe 30 minutowe przemówienie może odbyć się w miejscowej ''[[Sala Królestwa|Sali Królestwa]]'' - za zgodą(contracted; show full)ynajętym obiekcie, na które zapraszani są wytypowani goście. Niektóre zwyczaje ślubne nie są praktykowane. Nie praktykuje się odnawianie przysięgi małżeńskiej, a obchodzenie rocznic ślubu jest kwestią osobistą. Zasadą jest pobieranie się tylko ze współwyznawcą ([[1 List do Koryntian]] 7:39), a w przypadku ponownego związku małżeńskiego wyznawcy - biblijne podstawy do tego, czyli śmierć współmażonka lub [[rozwód]], ale tylko tzw. ''rozwód biblijny'' czyli [[cudzołóstwo]] jednej ze stron.
  

* [[Antykoncepcja]]

Świadkowie Jehowy optują za poszanowaniem życia poczętego; za niedopuszczalne uznają więc jedynie te środki antykoncepcyjne, których działanie polega na usunięciu lub na niedopuszczeniu do zagnieżdżenia się zarodka w macicy. Oznacza to, że niedopuszczalna dla wyznawców jest np. [[wkładka domaciczna]] czy [[antykoncepcja postkoitalna]] i inne o tym samym skutku. Wszystkie inne sztuczne środki antykoncepcyjne są według nich dopuszczalne, a ich stosowanie czyli tzw. regulacja urodzin nie(contracted; show full)ody przezwyciężania niepłodności obejmujące wykorzystanie plemników, komórek jajowych bądź embrionów pochodzących od obcych (pozamałżeńskich) dawców, zgodnie z zasadą w [[Księga Kapłańska|Księdze Kapłańskiej]] 18:20: ''Nie wolno ci żonie twego towarzysza dać nasienia, które z ciebie wypłynie, bo przez to stałbyś się nieczysty''<ref>''[[Przebudźcie się!]]'' 8.11.1990 ss. 26, 27 ''Kiedy zaczyna się życie człowieka?''</ref>.

* [[Rozwód]]
  

Świadkowie Jehowy wystrzegają się rozwodów. Jedyną możliwością do podjęcia tej decyzji jest [[cudzołóstwo]] jednej ze stron.
''Małżeństwo niech będzie w poszanowaniu u wszystkich, a łoże małżeńskie — niczym nie skalane, gdyż rozpustników i cudzołożników osądzi Bóg'' ([[List do Hebrajczyków]] 13:4); '''niech nikt nie postępuje zdradziecko wobec żony swej młodości. On bowiem znienawidził rozwody' — rzekł Jehowa'' ([[Księga Malachiasza]] 2:15,16); ''Mówię wam, że kto się rozwodzi ze swą żoną — jeśli nie z powodu rozpusty — i poślubia inną, popełnia cudzołóstwo.'' ([[Ewangelia Mateusza]] 19:9).  


== Pogrzeb ==
Uroczystości [[pogrzeb]]owe wyznawców nie zawierają rytuałów i obrzędów w intencji zmarłych. Okolicznościowe przemówienie może odbyć się w miejscowej ''Sali Królestwa'', w zakładzie pogrzebowym, w domu zmarłego lub przy grobie. Starszy zboru krótko przypomina historię życia zmarłego, jego osiągnięcia w działalności oraz jego nadzieję na zmartwychwstnie, którą żywił. Celem takiej uroczystości jest pocieszenie w smutku najbliższych oraz przypomnienie co Biblia mówi o śmier(contracted; show full)
'''Świadkowie Jehowy w krajach Afryki'''. Artykuł zawiera listę wspólnot [[Świadkowie Jehowy|Świadków Jehowy]] w krajach [[Afryka|Afryki]]. Wspólnoty zostały opisane w osobnych hasłach. Świadkowie Jehowy posiadają w Afryce 1 222 352 aktywnych [[głosiciel (Świadkowie Jehowy)|głosicieli]] ([[2010]]).
  

Na tym kontynencie największa liczba wyznawców w stosunku do liczby mieszkańców znajduje się na [[Wyspa Świętej Heleny|Wyspie Świętej Heleny]] (ok. 3% mieszkańców) oraz w [[Zambia|Zambii]] (1,3% mieszkańców). Najwięcej wyznawców zamieszkuje [[Nigeria|Nigerię]] (ok. 320 tysięcy), [[Demokratyczna Republika Konga|Demokratyczną Republikę Konga]] (ok. 162 tys.), Zambię (ok. 159 tys.), [[Ghana|Ghanę]] (ok. 104 tys.), [[Malawi]] i [[Angola|Angolę]] (po ok. 80 tys.), [[RPA]] i [[Mozambik]] (po ok. 50 tys.) oraz [(contracted; show full)tswanie]], a w [[1929]] w [[Dahomej]]u. W [[1938]] pierwsze wiadomości o ich działalności w Angoli nadesłali Olga i Gray Smithowie z [[Kapsztad]]u. W poł. lat 30 XX w. Krikor Hatzakortzian jako jedyny ''[[Pionier (Świadkowie Jehowy)|pionier]]'' prowadził działalność w [[Etiopia|Etiopii]]. Miał on nawet okazję przedstawić swoją religię cesarzowi [[Haile Selassie I|Haile Selassie]]. Pierwszymi wyznawcami w tym kraju zostali - oprócz rodzimych mieszkańców - również żyjący tam [[Ormianie]].
  

Do roku 1945 działalność dotarła do 28 krajów na tym kontynencie, ale w większości z nich głoszono niewiele. Jednakże od tego czasu sporo tam zdziałano. Od [[1949]] nastał zakaz działalności w obecnej [[Demokratyczna Republika Konga|Demokratycznej Republice Konga]] został potwierdzony urzędowo. [[Kler]] [[Katolicyzm|katolicki]] karał, zmuszając ich do np. do zjedzenia bryły [[sól|soli]], i nie pozwalając nic pić. Prześladowały ich również belgijskie władze kolonialne. Wielu odsiadywało w więzieniu bezterm(contracted; show full)


W każdym kraju tego kontynentu Świadkowie Jehowy prowadzą działalność kaznodziejską <ref>''[[Rocznik Świadków Jehowy]]'' 1999 s. 50</ref>.

== Świadkowie Jehowy w poszczególnych krajach afrykańskich ==
=== Świadkowie Jehowy w [[Algieria|Algierii]] ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Algierii}}
  
Przeszło 100 aktywnych wyznawców w 3 [[zbór#Zbór u Świadków Jehowy|zborach]], obecnie prowadzi działalność nieoficjalną, ponieważ wyznanie jest w tym kraju niezalegalizowana prawnie i prowadzą ją nieoficjalnie.

=== Świadkowie Jehowy w [[Angola|Angoli]] ===  
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Angoli}}
78 334 aktywnych wyznawców, w 1068 zborach, na uroczystości ''[[Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa|Pamiątki śmierci Jezusa Chrystusa]]'' zebrało się 344 785 osób (ok. 3% mieszkańców). ''Biuro Oddziału'' w [[Luanda Sul]].  

=== Świadkowie Jehowy w [[Benin]]ie ===  
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Beninie}}
10 687 aktywnych wyznawców w 162 zborach, na ''Pamiątce'' było 39 406 osób. ''Biuro Oddziału'' w Katonu.

=== Świadkowie Jehowy w [[Botswana|Botswanie]] ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Botswanie}}
1924 aktywnych wyznawców w 41 zborach, na ''Pamiątce'' były 5003 osoby.

=== Świadkowie Jehowy w [[Burkina Faso]] ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Burkina Faso}}  
1495 aktywnych wyznawców w 35 zborach, na ''Pamiątce'' było 4646 osób. ''Biuro Oddziału'' w Ouagadougou.

=== Świadkowie Jehowy w [[Burundi]] ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Burundi}}  
9 840 aktywnych wyznawców w 186 zborach, na ''Pamiątce'' było 37 687 osób. ''Biuro Oddziału'' w Bujumburze.

=== Świadkowie Jehowy w [[Czad]]zie ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Czadzie}}
652 aktywnych wyznawców w 18 zborach, na ''Pamiątce'' było 4922 osoby.

=== Świadkowie Jehowy w [[Demokratyczna Republika Konga|Demokratycznej Republice Konga]] ===  
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Demokratycznej Republice Konga}}
162 533 aktywnych wyznawców w 3103 zborach, na ''Pamiątce'' było 1 040 029 osób. ''Biuro Oddziału]]'' w [[Kinszasa|Kinszasie]]<ref>[http://www.watchtower.org/address/article_01.htm ''Biuro Oddziału'' w Demokratycznej Republice Konga]</ref>. ''[[Sala Zgromadzeń|Sale Zgromadzeń]]'' mieszczą się w [[Bandundu]], [[Beni (miasto)|Beni]], [[Butembo]], [[Goma|Gomie]], [[Isiro]], [[Kikwit]], Kinszasie, [[Kisangani]], [[Lisala]], [[Mbuji-Mayi]] i [[Nioki]].

=== Świadkowie Jehowy w [[Dżibuti]] ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Dżibuti}}
Nieliczna wspólnota aktywnych wyznawców, Od [[1988]] roku ich działalność w tym kraju podlega zakazowi, prowadzą ją nieoficjalnie, z tego powodu szczegółowa liczebność członków wyznania nie jest podawana do wiadomości publicznej. Obecnie sprawozdanie z działalności w tym kraju dołączane jest do ogólnego z 30 krajów, gdzie działalność Świadków Jehowy jest ograniczona prawnie lub zakazana.

=== Świadkowie Jehowy w [[Egipt|Egipcie]] ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Egipcie}}  
Około kilku tysięcy wyznawców - najwięcej we wszystkich [[Kraje arabskie|krajach arabskich]] i z 30 krajów, gdzie ich działalność jest oficjalnie zakazana lub ograniczona prawnie. Od [[1960]] roku ich działalność w tym kraju jest zdelegalizowana i prowadzą ją nieoficjalnie, z tego powodu szczegółowa liczebność członków wyznania nie jest podawana do wiadomości publicznej.

=== Świadkowie Jehowy w [[Erytrea|Erytrei]] ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Erytrei}}
(contracted; show full)
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Etiopii}}
9 009 aktywnych wyznawców w 171 zborach, na ''Pamiątce'' było 22 766 osób. ''Biuro Oddziału'' w [[Addis Abeba|Addis Abebie]], gdzie znajduje się również ''[[Sala Zgromadzeń]]''.

=== Świadkowie Jehowy w [[Gabon]]ie ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Gabonie}}
3 797 aktywnych wyznawców w 30 zborach, na ''Pamiątce'' było 11 404 osób.
  

=== Świadkowie Jehowy w [[Gambia|Gambii]] ===
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Gambii}}
195 aktywnych wyznawców w 3 zborach, na ''Pamiątce'' było 588 osób.

=== Świadkowie Jehowy w [[Ghana|Ghanie]]
{{osobny artykuł|Świadkowie Jehowy w Ghanie}}
104 256 aktywnych wyznawców w 1472 zborach, na ''Pamiątce'' było 291 108 obecnych. ''Biuro Oddziału''w [[Akra|Akrze]]. ''[[Sala Zgromadzeń|Sale Zgromadzeń]]'' w Akrze i w [[Kumasi]].


 



=== Świadkowie Jehowy w Somalii ===  
Niewielka wspólnota aktywnych [[Świadkowie Jehowy|Świadków Jehowy]] ([[głosiciel (Świadkowie Jehowy)|głosicieli]]) w [[Somalia|Somalii]]. Działalność prowadzą tu nieoficjalnie, z tego powodu szczegółowa liczebność członków wyznania nie jest podawana do wiadomości publicznej. Obecnie sprawozdanie z działalności w tym kraju dołączane jest do ogólnego z 30 krajów, gdzie działalność Świadków Jehowy jest ograniczona prawnie lub zakazana.

Historia. Pierwszego wyznawcę tej religii w Somalii zanotowano w [[1957]]. [[Misjonarz]]e z ''[[Biblijna Szkoła Strażnicy - Gilead|Biblijnej Szkoły Strażnicy - Gilead]]'' byli pierwszymi Świadkami Jehowy, którzy regularnie krzewili tą religię w Somalii. W [[1959]] roku zanotowano 4 aktywnych głosicieli. W owym roku do Somalii wysłano z [[Włochy|Włoch]] misjonarzy ''Szkoły Gilead'' - Vito i Fern Fraese oraz Artura Leverisa i Angela Fraesa. Działali oni głównie w [[Mogadisz]]u. Zainteresowała się tym wyznaniem duża grupa Włochów mieszkająca wówczas w tym kraju. Jednak do roku [[1962]] większa część z nich opuściła Somalię, dlatego nie można było zorganizować [[zbór#Zbór u Świadków Jehowy|zboru]]. Na wskutek napiętej sytuacji politycznej w kraju, misjonarze byli zmuszeni byli w roku 1962 opuścić Somalię. W [[1965]] roku działało 9 miejscowych wyznawców. W kwietniu [[1988]] roku przeprowadzili się do Mogadiszu [[Świadkowie Jehowy na Filipinach|filipińscy współwyznawcy]] - Ricardo Malisci i jego żona. Działali oni w tym kraju przez dwa lata, krzewiąc swoją religię głównie wśród obcokrajowców. Na skutek brutalnych prześladowań w sąsiędniej [[Erytrea|Erytrei]], niektórzy z [[Świadkowie Jehowy w Erytrei|tamte(contracted; show full) |dystrybucja      = [[Strażnica - Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]]
 |budżet           = 
 |poprzednik       = 
 |kontynuacja      = 
 |nagrody          = 
 |www              = 
}}
[[Plik:Purple triangle.svg|
thumbmały|100px|rightprawo|Znak fioletowego trójkąta, który nosili Świadkowie Jehowy w obozach koncentracyjnych od 1937 r.]]
'''''Niezłomni w obliczu prześladowań – Świadkowie Jehowy a hitleryzm''''' – film dokumentalny.
Premiera tego 78-minutowego filmu odbyła się [[6 listopada]] [[1996]] roku w muzeum byłego obozu koncentracyjnego [[Ravensbrück|Ravensbruck]] w Niemczech. Film złożony jest z wypowiedzi 34 osób – [[Świadkowie Jehowy|świadków Jehowy]], którzy przetrwali okres [[Narodowy socjalizm|nazizmu]], oraz 10 niezależnych historyków i religioznawców.

Obecnie jest on wyświetlany w 31 językach: angielskim, bułgarskim, chińskim (kantońskim i mandaryńskim), chorwackim, czeskim, duńskim, estońskim, fińskim, francuskim, greckim, hebrajskim, hiszpańskim, holenderskim, japońskim, koreańskim, litewskim, łotewskim, macedońskim, niemieckim, norweskim, polskim, portugalskim, rosyjskim, rumuńskim, serbskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim, węgierskim i włoskim (istnieje również 28 minutowa tzw."wersja dla szkół" wraz z specjalną broszurą z pomocą do jej analizy; oraz 57 minutowa wersja dla stacji telewizyjnych).

W [[1997]] roku w [[Moskwa|Moskwie]], odbyła się konferencja prasowa i rosyjska premiera filmu z udziałem dziesięciu byłych więźniów z Rosji, Ukrainy i Niemiec<ref>[[Rocznik Świadków Jehowy]] 1998 str.47</ref>.  

[[28 lutego]] [[1998]] roku w 65 rocznicę wydania rozporządzenia w hitlerowskich Niemczech zakazującego działalności Świadków Jehowy w tym kraju, zorganizowano we [[Francja|Francji]] publiczne prezentacje filmu. Udostępniono ponad 7 milionów zaproszeń na pojekcję filmu. N.p. w Paryżu historycy i byli więźniowie obozów koncentracyjnych odpowiadali na pytania widzów, którzy przybyli w sumie w liczbie ok. 5000<ref>''[[Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy]]'' 15.08.2001 str.13</ref>.

[[21 stycznia]] [[2004]] w ''[[Centrum Kultury Żydowskiej]]'' w [[Kraków|Krakowie]] odbyła się projekcja filmu. Wprowadzenie przedstawiła [[Teresa Wątor-Cichy]] z [[Auschwitz-Birkenau|Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau]], autorka książki pt. [[Więzieni za wiarę. Świadkowie Jehowy w KL Auschwitz-Birkenau]]<ref>[http://www.judaica.pl/index1.php?zmien_jezyk=PL&podstrona=pm&podmenu=arch&month=01&year=2004 Informacja Fundacji Judaica]</ref><ref>[http://www.auschwitz-muzeum.oswiecim.pl/html/pl/aktualnosci/news_big.php?id=577 Informacja Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau]</ref>.  

{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[August Dickmann]]
* [[Emmy Zehden]]
* [[Janos Zsondor]]
(contracted; show full) |dystrybucja      = [[Strażnica - Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]]
 |budżet           = 
 |poprzednik       = 
 |kontynuacja      = 
 |nagrody          = 
 |www              = 
}}
[[Plik:Purple triangle.svg|
thumbmały|100px|rightprawo|Znak fioletowego trójkąta, który nosili Świadkowie Jehowy w obozach koncentracyjnych od 1937 r.]]
'''''Fioletowe trójkąty''''' (ang. ''Purple triangles'')– [[Wielka Brytania|brytyjski]] [[film dokumentalny]] z [[1991 w filmie|1991]] roku.

Film zrealizowany przez brytyjską wytwórnię ''Starlock Pictures'' dla telewizji ''TVS Television Ltd'', był emitowany w serii ''The Human Factor''. ''[[Strażnica - Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]]'' uzyskało prawa do kopiowania i dystrybucje filmu. Przedstawia on historię [[Niemcy|niemieckiej]] rodziny Kusserow, której członkowie byli [[Świadkowie Jehowy|świadkami Jehowy]], jej niezłomną postawę, relacje z życia, więzienia za odmowę służenia w [[Narodowy socjalizm|nazistowskiej]] armii w okresie [[Narodowy socjalizm|hitleryzmu]].

Obecnie jest on wyświetlany w 32 językach: angielskim, bułgarskim, chorawckim, czeskim, chińskim (kantońskim i mandaryńskim), duńskim, estońskim, fińskim, francuskim, greckim, hiszpańskim, holenderskim, indonezyjskim, japońskim, koreańskim, litewskim, malgalskim, niemieckim, norweskim, polskim, portugalskim (Europa i Brazylia), rosyjskim, rumuńskim, serbskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim, ukraińskim, węgierskim i włoskim.

== Zobacz też ==
* [[August Dickmann]]
* [[Franc Drozg]]
* [[Leopold Engleitner]]  
* [[Helene Gotthold]]
* [[Johann Nobis]]
* [[Rudolf Redlinghofer]]
* [[Emmy Zehden]]

{{Filmy Świadków Jehowy}}

(contracted; show full)owy|Świadków Jehowy]] ([[głosiciel (Świadkowie Jehowy)|głosicieli]]) w [[Malawi]] należących do 1 230 [[zbór#Zbór w religii Świadków Jehowy|zborów]]. W [[2010]] roku na uroczystości ''[[Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa|Pamiątki śmierci Jezusa Chrystusa]]'' zebrało się 256 169 osób (ok. 2% mieszkańców kraju). Działalność miejscowych wyznawców koordynuje ''[[Betel (Świadkowie Jehowy)|Biuro Oddziału]]'' w [[Lilongwe]].

DOLNOŚLĄSKIE
- 14 tys
KUJAWSKO_POMORSKIE
- 8 tys.
  
LUBELSKIE
- 6 tys
LUBUSKIE
- 3 tys.
ŁODZKIE
- 8 tys
MAŁOPOLSKIE
- 6 tys.
MAZOWIECKIE
- 12 tys
OPOLSKIE
- 2,5 tys
PODKARPACKIE
- 5 tys
PODLASKIE  
- 4 tys.
POMORSKIE
- 7 tys.
ŚLĄSKIE
- 40 tys.
ŚWIĘTOKRZYSKIE
- 3,5 tys
(contracted; show full);'. Nie są znane samogłoski, których używano do pierwotnej wymowy. Wersja ''Jahwe'', jako wymowa tetragramu, nie jest do końca pewna, ale bardzo prawdopodobna<ref>''Nowy komentarz biblijny – Księga Wyjścia'', Edycja św.Pawła 2009, s.152</ref>. W języku polskim, obok współcześnie dominującej formy zapisu ''"Jahwe"'', występuje także starsza forma – ''"Jehowa"''.

[[Plik:Lxx Minorprophets.gif|
thumbmały|250px|Imię pisane staro-hebrajskimi literami na manuskrypcie Septuaginty]]
[[Plik:2008-09-26 torarolle-jhwh.jpg|thumbmały|250px|Imię Boże w [[Tora|Torze]]...]]
[[Plik:LeningradCodex text.jpg|250px|thumbmały|... w ''[[Kodeks Leningradzki|Kodeksie Leningradzkim]]'' z 1008]]
[[Plik:Song of the sea.jpg|thumbmały|250px|Tetragram w ''[[Kantyk Mojżesza|Kantyku Mojżesza]]'' (''Pieśń Mojżesza'') na manuskrypcie z VII w. n.e. zawierający fragment z 15 rozdziału [[Księga Wyjścia|Księgi Wyjścia]].]]  
[[Plik:JEHOVA Raymundus Pugio Fidei 1270 a.png|thumbmały|250px|Tetragram i tłumaczenie na imię ''Jehova'' (''Raymundus Pugio Fidei'' 1270)]]
[[Plik:The Great Bible or The Byble in Englyshe 1540 JEHOVAH.png|thumbmały|250px|Imię Boże w ''The Great Bible or The Byble in Englyshe'' z 1540 ...]]
[[Plik:Hutchinson, Roger 1550 JEHOVAH.png|thumbmały|250px|... w książce Rogera Hutchinsona z 1550 ...]]
[[Plik:Sefer Yezira 1552 IEHOUAH.PNG|thumbmały|250px|... w łacińskim przekładzie ''[[Sefer Jecira]]'' z 1552 ...]]  
[[Plik:Biblia-brzeska-1563-Jehowah.JPG|thumbmały|250px|... w ''[[Biblia brzeska|Biblii brzeskiej]]'' z 1563 ...]]
[[Plik:Nieswieska 1572 Jehowa.jpg|thumbmały|250px|... w ''[[Biblia nieświeska|Biblii nieświeskiej]]'' z 1572 ...]]
[[Plik:Mat Budny 1574 Jehowa.jpg|thumbmały|250px|... w ''Nowym Testamencie [[Szymon Budny|Szymona Budnego]]'' z 1574 ...]]
[[Plik:Gdanska 1632 Jehovah.jpg|thumbmały|250px|... w ''[[Biblia Gdańska|Biblii Gdańskiej]]'' z 1632 ...]]
[[Plik:BACON FRANCIS 1625 The translation of certaine psalmes into English verse p 19 IEHOUA.png|thumbmały|250px|... w ''Przekładzie Bacona'' z 1625 ...]]
[[Plik:AINSWORTH HENRY 1627 Annotations upon the five bookes of Moses the booke of the Psalmes and the Song of Songs or Canticles p 128 IEHOVAH.png|thumbmały|250px|... w ''Five bookes of Moses the booke of the Psalmes and the Song of Songs'' H. Ainswortha z 1627 ...]]
[[Plik:PARLIAMENT OF ENGLAND AND WALES 1657 The sovereigns prerogative and the subjects priviledges JEHOVAH.png|thumbmały|250px|... w ''Dokumencie Parlamentu Anglii i Walii'' z 1657 ...]]
[[Plik:BLOUNT THOMAS 1661 Glossographia JEHOVAH.png|thumbmały|250px|... w ''Glassogrphii'' Thomasa Blounta z 1661 ...]]
[[Plik:Authorized King James Version.png|thumbmały|250px|... ''Authorized King James Version'' z 1671 ...]]
[[Plik:LEUSDEN JOHANN 1688 Sefer Tehilim Liber Psalmorum p5 A2 JEHOVA.png|thumbmały|250px|... w tłumaczeniu [[Psalm 5|Psalmu 5:8]] J. Leusdena z 1688 ...]]
[[Plik:TARGUM Translation 1713 Codex pseudepigraphus Veteris Testamenti JEHOVA.png|thumbmały|250px|... w ''Targum'' – aramejskiej wersji ''[[Tanach]]'' z 1713 ...]]
[[Plik:Brentano Lk20 37.jpg|250px|thumbmały|... ''Die heilige Schrift des neuen Testaments'' ([[Ewangelia Łukasza|Łk]] 20:37) 1796 ...]]
[[Plik:SCHLEUSNER SMITH STRAUCHON DICKENSON 1817 Novum lexicon graeco-latinum in Novum Testamentum p 93 JEHOVA.png|thumbmały|250px|... w ''Novum lexicon graeco-latinum in Novum Testamentum'' z 1817 ...]]
[[Plik:JEHOVAH William Blake Works.png|thumbmały|250px|... w manusktyptach Williama Blake z 1790 i 1822 ...]]
[[Plik:Buch der Lieder 72.jpg|thumbmały|250px|... w ''Księdze pieśni'' [[Heinrich Heine|Heinricha Heine'a]] z 1827 ...]]
[[Plik:CAHEN SAMUEL 1834 La Bible Le Deuteronome p 139 IEHOVA.png|thumbmały|250px|... w ''La Bible Le Deuteronome'' z 1834 ...]]
[[Plik:BAILLIE WILLIAM 1843 The First Twelve Psalms in Hebrew 22.png|thumbmały|250px|... w ''The First Twelve Psalms in Hebrew'' z 1843]]
[[Plik:Tetragrammaton Lat JOVA Hexapla Prov 3 19.JPG|thumbmały|250px|Łacińskie tłumaczenie tetragramu w ''Origenis Hexaplorum'', wyd. Frederick Field, 1875]]
[[Plik:Ps 146.8.svg|thumbmały|250px|Imię Boże w [[Księga Psalmów|Psalmie]] [[Psalm 146|146]]:8 według ''Biblia Hebraica Stuttgartensia'' ...]]
[[Plik:KSENOPOULOS GRIGORIOS H Zoi Mou San Mythistorima p140 Iehova.png|thumbmały|250px|... w książce Ksenopulosa Grigoriosa z końca XIX w. ...]]
[[Plik:AGIOS NEKTARIOS Orthodokos Iera Katihisis sel 087 IEHOVA.JPG|thumbmały|250px|thumbmały|... w greckim katechizimie z 1899 ...]]
[[Plik:Akeson psalm83 85.jpg|thumbmały|250px|... w [[język szwedzki|szwedzkim]] przekładzie ''Helge Åkesons Bibelöversättning'' z 1911 ...]]
[[Plik:Bible Greek Vamvas Jehovah.JPG|thumbmały|250px|... w ''Biblii Neophytusa Vamvasa'' z 1924 ...]]
[[Plik:IEHOVA Vivlos Vamva Ekd LaCle 1979 Ex 6 3.PNG|thumbmały|250px|... w ''Biblii we współczesnej grece w przekładzie Neofitosa Vamvasa'' z 1979.]]
[[Plik:TNMÊxodo6.jpg|thumbmały|250px|Imię ''Jehowa'' w ''[[Przekład Nowego Świata|Przekładzie Nowego Świata]]'' (wyd. portugalskie, [[Księga Wyjścia|Wj]] 6 rozdz.)]]

== Występowanie w Biblii ==
=== Tekst hebrajski i grecki ===
(contracted; show full)
* ''La Biblia di Antonio Brucioli'' (łaciński, wyd. 1530, 1551)
* ''Biblia Zürchera'' (niemiecki, wyd. 1531)
* ''Przekład Thomasa de Vio Cajetanusa'' (łaciński, wyd. 1531)
* ''Przekład Antona Margaritha'' (hebrajski, wyd. 1533) Tetragram występuje w Nowym Testamencie.
* ''Biblia Johanna Ecka'' (niemiecki, wyd. 1534)
* ''Olivetan Biblia'' (francuski, wyd. 1535)
  
* ''The Great Bible or The Byble in Englyshe'' (angielski, wyd. 1540)
* ''Biblia Johannesa Bugenhagena'' (dolnoniemiecki, wyd. 1541)
* ''Biblia. Das ist. Die gantze Schrifft Altes und Newes Testaments'' (niemiecki, wyd. 1545)
* ''Biblia, de Gantsche Heylighe Schrift'' (niderlandzki, 1548 i 1561)
* ''Przekład Johannes Calvijna'' (łaciński, wyd. 1554)
(contracted; show full)
* ''Das Buch Ester nach der Septuaginta hergestellt von G. Jahn Leiden'' (niemiecki, wyd. 1901)
* ''Das Buch Job'' (Przekład Josepha Hontheima) (niemiecki, wyd. 1904)
* ''Sainte Bible'' – Augustin Crampon (francuski, wyd. 1905)
* ''Die Psalmen'' (niemiecki, wyd. 1905)
* ''Die Bibel von Arnold B. Ehrlich'' (niemiecki, wyd. 1905)
  
* ''Die Psalmen von Johannes Konrad Zenner'' (niemiecki, wyd. 1906)
* ''Biblia Hebraica Kittela'' (niemiecki, hebrajski wyd. 1906, 1913)
* ''Die Psalmen. In Versmassen der Urschrift'' (niemiecki, wyd. 1907)
* ''Das Fünfbuch Mose und das Buch Josua von Reuss'' (niemiecki, wyd. 1908)
* ''Das Buch Hiob In der Übertragung von Otto Hauser'' (niemiecki, wyd. 1909)
(contracted; show full)przekład [[Kościół katolicki|katolicki]]). Imię ''"Jahwe"'' w I wydaniu (1965) występuje w całym Starym Testamencie z wyjątkiem Księgi Psalmów. W wydaniu II (1971) również w Psalmach (łącznie około 6000 razy). Począwszy od wydania III (1976), zgodnie z decyzją polskiego episkopatu, w większości miejsc imię ''Jahwe'' zastąpiono tytułem ''"Pan"'', z wyjątkiem 21 wersetów (w sumie 23 razy). Imię pozostawiono jednak w przypisach.
*
  ''[[Księga Psalmów|Księga Psalmów w przekładzie Stanisława Wójcika]]'' - tłum. o. Stanisław Wójcik [[CSsR]] (wyd. III 1968 Brighton, przekład [[Kościół katolicki|katolicki]]) - Imię Boże w formie ''"Jahwe"'' w Ps. 68:5, 83:19, 94:23.  
* ''[[Biblia lubelska|Przekład Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego]]'' (tzw. ''Biblia lubelska'', wyd. 1971, przekład [[Kościół katolicki|katolicki]]). Imię ''"Jahwe"'' występuje 6823 razy w całym Starym Testamencie.
(contracted; show full)u spowodowało, że nie są znane samogłoski, których używano do pierwotnej wymowy. (Sposób wymowy był znany aż do roku [[70]], ale tylko wyższym kapłanom, po to aby [[Arcykapłan (w Biblii i judaizmie)|arcykapłan]] mógł zwokalizować to imię w święto [[Jom Kippur|Jom Kipur]], czemu towarzyszyła [[prostracja (religia)|prostracja]] wszystkich zgromadzonych w [[Świątynia Jerozolimska|Świątyni]]). W rabinicznym judaizmie zakaz wymawiania imienia ''JHWH'' jest nadal rygorystycznie przestrzegany.
  

Chanina ben Teradion żydowski uczony z II w. n.e., według Talmudu ''"kara stosu spotkała go za to, że wymawiał w całości Imię"''.  
''"U starożytnych Żydów dziewięć liter alfabetu hebrajskiego służyło do przedstawienia liczb od jednego do dziewięciu. Dziewięć innych liter służyło do przedstawienia dziesiątek, od dziesięciu do dziewięćdziesięciu. Trzeci zestaw dziewięciu liter reprezentował setki, od stu do dziewięciuset. (...) Posługiwanie się literami alfabetu do oznaczania liczb miało ciekawe następstwa. Litery składające się na liczbę złożoną mogą przypadkowo utworzyć jakieś słowo. W tych wypadkach znaczenie owego sło(contracted; show full)

Innymi słowy – [[Amos]], posługując się silną [[ironia|ironią]] mówi, że Bóg, który zawsze był z Izraelem, opuści go (lud Izraela) z powodu jego [[grzech]]ów i, chociaż dotychczas jego imię brzmiało ''[On] JEST'', odtąd zamieni się ono na ''NIE MA [Go]''.

[[Plik:JHWH.gif|
thumbmały|250px|Zapis imienia JHWH na [[Stela Meszy|Steli Meszy]]]]
[[Plik:YHWH on Lakis Letters (no. 2).jpg|thumbmały|250px|Tetragram na ostrace ''Listu z [[Lakisz]]'' z VII w. p.n.e.]]
[[Plik:KAZANTZAKIS NIKOS O Teleftaios Peirasmos p142 Iehova.png|thumbmały|250px|Imię Boże w powieści [[Nikos Kazantzakis|Nikosa Kazantzakisa]] ''[[Ostatnie kuszenie Chrystusa (powieść)|Ostatnie kuszenie Chrystusa]]'' z 1951 r.]]

== JHWH użyte poza Biblią ==
=== [[Stela Meszy]] ===
Starożytna [[inskrypcja]] z [[IX wiek p.n.e.|IX wieku]] przed Chrystusem zawiera najstarszą wzmiankę o ''JHWH'' jako bóstwie czczonym przez wrogich [[Moab]]owi [[Żydzi|Izraelitów]]. W liniach 17 i 18 czytamy:
(contracted; show full)skiego kompozytora [[Arthur Honegger|Arthura Honeggera]], w wielu oratoriach [[Georg Friedrich Händel|Georga Friedricha Händla]] takich jak: ''[[Atalia]]'', ''[[Baltazar]]'' (''Belshazzar''), ''[[Estera]]'' (początkowo jako rodzaj angielskiej opery - [[masque]] w [[1718]] a później już jako oratorium ''[[Estera]]'' w [[1732]]), ''[[Debora]]'', ''[[Izrael w Egipcie]]'',
   ''[[Jefte]]'', ''[[Józef i jego bracia]]'' (''Joseph and his Brethren''), ''[[Samson]]'', ''[[Saul]]'', ''Zuzannna'', ''[[Juda Machabeusz]]'', czy ''An Occasional Oratorio''; w dziełach chóralnych rosyjskiego kompozytora [[Modest Musorgski|Modesta Musorgskiego]]: ''Jozue syn Nuna'' oraz ''Zniszczenie Sennacheriba'' a także w operach, np. w ''[[Nabucco]]'' słynnego włoskiego kompozytora muzyki operowej [[Giuseppe Verdi]]ego (autor napisanego w 1842 r. libretta do ''[[Nabucco]]'', włoski kompozytor i poeta   [[Temistocle Solera]] użył w tekście ciekawej formy '''Jeovha'''). [[William Williams Pantycelyn]] (znany też jako ''Williams Pantycelyn'' lub ''Pantycelyn'') walijski autor hymnów napisał (początkowo w [[język walijski|języku walijskim]]) do muzyki [[Johna Hughe]] hymn ''Guide Me O Thou Great Jehovah'', który jest jednym z najbardziej popularnych i szeroko stosowanych hymnów w Walii i został przetłumaczony na ok. 75 języków. Czeski kompozytor [[Jan Campanus Vodnanský]] skomponował utwór (z łacińskim tekstem) ''ODA XLVI'', w którym używa formy ''Jehovah''. Niemiecki kompozytor barokowy [[Georg Philipp Telemann]] napisał utwór ''Laudate Jehovam omnes gentes''. Francuski kompozytor [[Camille Saint-Saëns]] użył   formy ''Jéhovah'' w swojej operze ''Samson et Delila''. Angielski kompozytor muzyki barokowej [[Henry Purcell]] stworzył dzieło ''Jehova, quam multi sunt hostes mei''. Imienia ''Jehovah'' używał także [[James Montgomery]] angielski autor hymnów. Niemiecki kompozytor okresu [[romantyzm]]u [[Felix Mendelssohn-Bartholdy|Felix Mendelssohn]] w kompozycji ''Saint Paul, Part II'' również użył imienia Bożego w tej formie. Amerykański kompozytor [[Lowell Mason]] imienia ''Jehovah'' użył w utworach ''Thoughts for the Sanctuary — Psalms 118'' i ''Jehovah’s Perfect Law'', włoski kompozytor [[Arturo Benedetto Marcello]] stworzył kompozycję ''Thy mercy, Jehovah'' a niemiecki kompozytor [[Leonhard Lechner]] imienia ''Jehova'' użył w pieśni ''Hochzeitsmotette''. Inni kompozytorzy, którzy używali imienia Bożego to między innymi: [[William J. Kirkpatrick]] (''Praise Jehovah''), [[Oliver Holden]] (''Jehovah, Lord of Heaven and Earth''), [[Johan Dirk Heersink]] (''Jehova in Zinn Naam''), czeski kompozytor [[Antonín Dvořák]], [[Thomas D’Urfey]], [[John Dowland]], [[Lorenzo Perosi]] (''La voce di Jehova'') i ''[[The Boston Academy of Music]]''.        
* '''Muzyka współczesna, rozrywkowa:'''
We współczesnej muzyce rozrywkowej na płycie ''Kaseta'' zespołu [[Kult (zespół muzyczny)|Kult]] można znaleźć piosenkę pt.: ''Czekając na królestwo J.H.W.H'', poza tym w innych utworach [[Kazik Staszewski]] używa formy ''Jahwe''. [[Jacek Kaczmarski]] umieścił imię Jehowa w dwóch swoich utworach (''Ballada o spalonej synagodze'' i ''Opowieść pewnego (contracted; show full) Jah Love]], [[Richie Spice]], [[Sage Francis]], [[Satellite]], Similarly, [[Sinsemilia]], [[Sister Carol]], [[Sizzla Kalonji]] - ''Praise Ye Jah'', [[Skindred]], [[Sly & Robbie]], [[Soldiers Of Jah Army]], [[Spragga Benz]], [[Stephen Marley]], [[Sublime]], [[Testify]], [[Thievery Corporation's]], [[Tiken Jah Fakoly]], [[Tilt]], [[UB40]], [[U.Roy]], [[Villa Ada Posse]], [[Yami Bolo]] - ''Yah Yah Give Me Love'', [[Yellowman]], [[Ziggy Marley]] i wielu innych.
  

Raper [[Shellerini]] używa formy ''Jahwe'', tak samo jak grupa [[Sodom]], [[KAT]], [[Oomph!]], [[Honor (zespół muzyczny)|Honor]], Magisu feat Baranek, Lyrage, Anja Lehmann.
Forma ''Jehova''/''Jehovah'' występuje najczęściej (chociaż nie tylko), w tekstach artystów anglojęzycznych takich na przykład jak: [[Tupac Shakur|2Pac]], [[Aaliyah]], [[Al Stewart]], Atmosphere, [[Azrael]] - ''Jehova, [[Behemoth]], [[Big Punisher]], [[Billie Myers]],[[Bone Thugs-n-Harmony]], [[Brian McKnight]], [[Blue (zespół muzyczny)|Blue]], Cadaver, [[Deicide]], [[Don Omar]], [[Ercandize]], [[Elvis Costello]], [[Erick Sermon]], [[Erykah Badu]], [[Frank Sinatra]], Freak Kitchen, [[Foxy Brown]], [[Fugees]], [[George Harrison]] (''Like Itself''), [[Gino Vanelli]], [[Gloria Gaynor]], [[Grateful Dead]] (''The Music Never Stopped''), Hans Theessink, [[Ice Cube]], Icicle Works, [[Jay-Z]], [[Jann Arden]], [[Killah Priest]], [[Lil' Kim]], [[Lucyfire]], [[Mavado]] - ''I'm On The Rock (Jehova Guide Me)'', Michael Card, [[Marduk (zespół muzyczny)|Marduk]], [[Martin Simpson]] (''Come Down Jehovah''), Mase, Necrophobic, [[Nelly (raper)|Nelly]], [[New Order]], New Radicals - ''Jehovah Made This Whole Joint For You'',   Non-Phixion, [[Obie Trice]], [[Onyx (zespół muzyczny)|Onyx]], [[P. Diddy]], Pastor Troy, [[Puff Daddy]], [[Quincy Jones]], [[Ras Kass]], [[Recoil]], [[Rod Temperton]], [[Roger Waters]], [[Satyricon (zespół muzyczny)|Satyricon]], [[Sportfreunde Stiller]], [[Sinister]], [[tobyMac]], [[Trick Daddy]], [[The Beach Boys]] (The Beaks of Eagles), [[The Roots]], [[Tweet]], [[Twista]], Vineyard, Vicki Yohe, [[W.A.S.P.]], [[Xzibit]], [[Young Buck]], Elio e le Storie   i inni.

W piosence [[Elvis Presley|Elvisa Presley'a]] ''If the Lord Wasn't Walking By My Side'' również występuje imię Boże w formie ''Jehovah''<ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=495.png Imię Boże u E.Presleya]</ref>. [[John Denver]] w piosence ''World Game'' używa zarówno niespotykanej formy '''Yaweh''' jak i ''Yah''. W piosence ''En chantant'', francuski piosenkarz [[Michel Sardou]] śpiewa: ''(...) On ne parle à '''Jéhova''' (...)'' (tekst [[Pierre Delanoë]]). Na płycie zespołu [[U2]] ''How to Dismantle an Atomic Bomb'' ostatni utwór nosi tytuł ''[[Yahweh]]''. [[Dr Alban]] w utworach ''Hard pan di drums'', '' Home sweet home'' ''One Love'' i '' Free up Soweto'' używa formy Jah – używa jej także [[Sinéad O’Connor]] m.in. w utworach: ''A Prayer for England'', ''Glory of Jah'' czy ''Jah Nuh Dead'', [[Shaggy]] w piosence ''How much more'' a grupa [[Wet Wet Wet]] w utworze ''Is this Love''.  

Istnieje zespół muzyki trance pod nazwą ''JHWH''<ref>[http://tetragram.pl/2466 Płyty zespołu JHWH (tetragram.pl)]</ref> oraz zespół Yahwe Mutabo. Grupa [[The Mars Volta]] nagrała utwór ''Tetragrammaton'', [[Falco]] (''Jah vibration''), Söhne Mannheims (''Jah is changing all''), [[Wu-Tang Clan]] (''Jah world''), a Judy Jacobs nagrał utwór ''No God Like Jehovah'', BJ Vavasseur (contracted; show full)ch religijnych różnych wyznań<ref>Imię Boże występuje m.in. w ''Śpiewniku pieśni Pana'' (Katolicka Wspólnota Odnowy w Duchu Świętym ''Marana tha''); w ''[[Pieśni Królestwa|Pieśniach Królestwa]]'' [[Świadkowie Jehowy|Świadków Jehowy]] występuje 214 razy oraz w 34 w ich tytułach; grup protestanckich (gł. baptystów); w śpiewniku Jednoty Braci Polskich oraz innych wyznań]</ref>.

[[Plik:Kosciotrupy w Gdansku w Kosciele mariackim.jpg|250px|
thumbmały|Tetragram nad sceną z ''Wizji Ezechiela'' w sferze niebieskiej ([[Epitafium Edwarda Blemkego]], [[Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku|Kościół Mariacki w Gdańsku]]).]]
[[Plik:Panewniki stained glass 49.jpg|thumbmały|250px|Tetragram na witrażu w ''[[Bazylika św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny|Bazylice św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia N.M.P.]]'' w [[Katowice|Katowicach]]-[[Panewniki|Panewnikach]].]]
[[Plik:Psalm23.jpg|thumbmały|250px|Tekst z [[Psalm 23|Psalmu 23]]:" ''[[Jehowa]] jest moim pasterzem''" na ambonie kościoła w [[Jonstorp]] w [[Szwecja|Szwecji]].]]
[[Plik:Sør-Fron church, IEHOVA.jpg|thumbmały|250px|Imię ''Iehova'' w kościele w [[Norwegia|norweskim]] [[Sør-Fron]].]]
[[Plik:Ivetofta predikstol.jpg|thumbmały|250px|Imię ''Jehova'' w kościele w [[Ivetofta]] w [[Szwecja|Szwecji]].]]
[[Plik:Tavla2.jpg|thumbmały|250px|Tetragram w kościele w [[Längst]].]]
[[Plik:Shiviti on vellumTetragrammaton.jpg|thumbmały|250px|Tetragram w [[sziwiti]] w [[synagoga|synagodze]]...]]
[[Plik:2007-08-22 Nozyk Synagogue 1295.jpg|thumbmały|250px|... w [[Synagoga im. Małżonków Nożyków w Warszawie|Synagodze im. Małżonków Nożyków w Warszawie]] ...]]
[[Plik:Chewra Lomdei Misznajot 22.JPG|thumbmały|250px| ... w [[Synagoga Chewra Lomdei Misznajot w Oświęcimiu|Synagodze Chewra Lomdei Misznajot w Oświęcimiu]] ...]]
[[FilePlik:Tetragrammaton JHWH, Old Synagogue 01, Kraków,Poland.jpg|250px|thumbmały| ... dwukrotnie]]    
[[FilePlik:Tetragramaton JHWH.Old Synagogue 02.Kraków.Poland.jpg|250px|thumbmały|w [[Synagoga Stara w Krakowie|Synagodze Starej w Krakowie]] ...]]
[[Plik:Bychawa synagoga 29.jpg|250px|thumbmały|... w [[Synagoga w Bychawie|Synagodze w Bychawie]]...]]
[[Plik:Tetragrammaton at 5th Chapel of the Palace of Versailles France.jpg|thumbmały|250px|... w ''[[Pałac wersalski|pałacu wersalskim]]''.]]
[[Plik:Jhwh skepplanda.jpg|250px|thumbmały|''Krzew gorejący'' - obraz z 1770, [[Mojżesz]] z tetragramem w [[krzew gorejący|krzewie gorejącym]] pod [[Synaj (góra)|Górą Synaj]] ([[Horeb]]) - świętą górą Jahwe (Jehowy)]]  
[[Plik:Karl9 gbg valsprak2.jpg|thumbmały|250px|Imię Boże na ''pomniku [[Karol IX Waza|Karola IX]]'' w [[Göteborg|Geteborgu]].]]
[[Plik:Tetragrammaton benediction.png|thumbmały|250px|Tetragram z ok. 600 r. p.n.e. w ''[[Muzeum Izraela]]'' w [[Jerozolima|Jerozolimie]]...]]
[[Plik:Wenceslas Hollar - God's covenant with Abraham (State 2).jpg|thumbmały|250px|... na rycinie Wenceslausa Hollara ''Rozmowa Boga z [[Abraham]]em ...]]
[[Plik:Jhwh vanersborg bonad.jpg|thumbmały|250px|... w promieniach na gobelinie z 1842 ....]]
[[Plik:Jhwh ragunda sol.jpg|thumbmały|250px|... na tzw. ''słońcu Jehowy'' ...]]
[[Plik:UppsalaUniversitetsSigill.png|thumbmały|250px|... na pieczęci ''[[Uniwersytet w Uppsali|Uniwersytetu w Uppsali]]''...]]
[[Plik:Norwegian Skilling 1644.jpg|thumbmały|250px|... na norweskiej monecie z 1644.]]
[[Plik:Jehovah Gap, American River, from the Central Pacific Railroad, Placer County, by Thomas Houseworth & Co..png|thumbmały|250px|''Jehovah Gap'' w USA (rycina z 1868)]]
[[FilePlik:Koenigreichssaal Essen-Frohnhausen (2).jpg|250px|thumbmały|Na budynkach religijnych [[Świadkowie Jehowy|Świadków Jehowy]], przykładowo w [[Essen]]]]  
[[Plik:El gran día de Jehová.jpg|thumbmały|250px|Imię ''Jehowa'' w haśle rocznym z 2007 r. w j. hiszpańskim na ''[[Sala Królestwa|Sali Królestwa]]'': ''"Bliski jest wielki dzień Jehowy"'' ([[Księga Sofoniasza|Sof]] 1:14).]]
[[Plik:Jehovas Zeugen text.jpg|thumbmały|250px|thumbmały|Imię Boże w nazwie ''[[Świadkowie Jehowy]]'' (na zdj. w j. niem.: ''Jehovas Zeugen'')]]

==== Film ====
W filmie fabularnym prod. USA w reżyserii [[Steven Spielberg|Stevena Spielberga]] ''[[Indiana Jones i ostatnia krucjata]]'' (z [[Harrison Ford|Harrisonem Fordem]] i [[Sean Connery|Seanem Connery'm]] w rolach głównych) użyto imienia zarówno we współczesnej angielskiej formie ''Jehovah'' jak i w łacińskiej ''Ieho(contracted; show full). Imię Boże występuje też w filmie ''[[Salomon i Królowa Saby]]'' (''Solomon and Sheba'') z 1959. Imię ''Jehowa'' występuje w kontrowersyjnym filmie z 1988 ''[[Ostatnie kuszenie Chrystusa (film)|Ostatnie kuszenie Chrystusa]]'', w dramacie historycznym z czasów [[Jezus]]a - ''[[Tunika (film)|Szata]]'' (''The Robe'') z 1953, będącym ekranizacją powieści Lloyd C. Douglasa o tym samym tytule,
   w filmie ''The Story of Ruth'' z 1960 w reżyserii [[Henry Koster|Henrego Kostera]] (również reżysera ''Szaty''), w ''Greatest Heroes of the Bible'' (1976, prod. USA), w filmach ''Slaves of Babylon'' (prod. USA, 1953), ''David and Goliath'' oraz we włoskim filmie ''Il quarto re''. Sześć razy imię ''Jehowa'' występuje w ''[[Fotodrama stworzenia|Fotodramie stwor(contracted; show full)
W wiekach XVI – XVIII tetragram lub forma Jehowa były powszechnie stosowane w [[Europa|Europie]] jako przedmiot inwokacji i jednocześnie element dekoracyjny w architekturze, malarstwie i rzeźbie. Występowały – oprócz utworów literackich i muzycznych – na herbach, uzbrojeniu, monetach, medalach, rzeźbach, obrazach, witrażach, pieczęciach (również kościelnych).

* '''Kościoły, bazyliki, katedry, kaplice:'''
** '''Polska:'''
 ⏎
⏎
- ''[[Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku|Kościół Mariacki w Gdańsku]]'' - ''Jehowa'' trzykrotnie w cytacie z [[Księga Ezechiela|Księgi Ezechiela]] 37,4-6 na [[epitafium]]. 

- ''[[Bazylika archikatedralna w Gdańsku-Oliwie]]'' - tetragram na ''ołtarzu św. Michała Archanioła'' <ref>[http://tetragram.pl/6462 Tetragram w Archikatedrze oliwskiej] </ref>. 

- ''[[Konkatedra św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim]]'' - ''JEHOWAH'' w napisie umieszczonym pod organami<ref> [http://tetragram.pl/502 Imię JEHOWAH w Konkatedrze św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim]</ref>. 

- ''Pomnik Jezusa'' na [[Jasna Góra|jasnogórskich]] błoniach w [[Częstochowa|Częstochowie]] - tetragram<ref>[http://sj-media.eu.org/jasna_gora/ Imię Boga w formie tetragramu na Jasnej Górze]</ref>.

- ''[[Zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim]]''<ref>[http://tetragram.pl/543. Tetragram w Zamku Biskupów Warmińskich, Lidzbark Warmiński]</ref>. - tetragram. 

- ''[[Bazylika Kolegiacka św. Andrzeja w Olkuszu]]'' - tetragram zapisany jest w pisowni [[Masoreci|masoreckiej]]<ref>[http://tetragram.pl/381 Tetragram w Bazylice Kolegiackiej św. Andrzeja w Olkuszu]</ref>. 

- ''[[Katedra św. Michała Archanioła w Łomży]]'' - tetragram<ref>[http://www.narew.info/wiadomosci/970-lomza-nie-dziw-sie-cz-owiecze-temu-co-widzisz Tetragram w katedrze w Łomży]</ref>. ⏎
⏎
- ''[[Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku|Kościół Mariacki w Gdańsku]]'' - ''Jehowa'' trzykrotnie w cytacie z [[Księga Ezechiela|Księgi Ezechiela]] 37,4-6 na [[epitafium]].

- ''[[Bazylika archikatedralna w Gdańsku-Oliwie]]'' - tetragram na ''ołtarzu św. Michała Archanioła'' <ref>[http://tetragram.pl/6462 Tetragram w Archikatedrze oliwskiej] </ref>.

- ''[[Konkatedra św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim]]'' - ''JEHOWAH'' w napisie umieszczonym pod organami<ref> [http://tetragram.pl/502 Imię JEHOWAH w Konkatedrze św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim]</ref>.

- ''Pomnik Jezusa'' na [[Jasna Góra|jasnogórskich]] błoniach w [[Częstochowa|Częstochowie]] - tetragram<ref>[http://sj-media.eu.org/jasna_gora/ Imię Boga w formie tetragramu na Jasnej Górze]</ref>.

- ''[[Zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim]]''<ref>[http://tetragram.pl/543. Tetragram w Zamku Biskupów Warmińskich, Lidzbark Warmiński]</ref>. - tetragram.

- ''[[Bazylika Kolegiacka św. Andrzeja w Olkuszu]]'' - tetragram zapisany jest w pisowni [[Masoreci|masoreckiej]]<ref>[http://tetragram.pl/381 Tetragram w Bazylice Kolegiackiej św. Andrzeja w Olkuszu]</ref>.

- ''[[Katedra św. Michała Archanioła w Łomży]]'' - tetragram<ref>[http://www.narew.info/wiadomosci/970-lomza-nie-dziw-sie-cz-owiecze-temu-co-widzisz Tetragram w katedrze w Łomży]</ref>.

- ''[[Kolegiata Wszystkich Świętych w Sieradzu]]'' - tetragram nad głównym ołtarzem <ref>[http://tetragram.pl/493 Tetaragram w Kolegiacie Wszystkich Świętych w Sieradzu]</ref>.

-   ''[[Parafia św. Mikołaja w Łęgowie|Sanktuarium Pojednania w Łęgowie]]'' - tetragram <ref>[http://tetragram.pl/8038 Tetragram w Sanktuarium Pojednania w Łęgowie]</ref>.

- ''Kościół św. Józefa w [[Zabrzeg]]u'' - tetragram <ref>[http://tetragram.pl/5195 Tetragram w Kościele św. Józefa w Zabrzegu]</ref>.
 
(contracted; show full)
 
- ''Kościół MB Częstochowskiej w [[Kiezmark]]u'' - ''Jehova''.

- ''Kościół NMP w [[Kowary|Kowarach]]'' - tetragram.

- ''Kościół w [[Zgorzelec]]u'' - ''Jahve''.

- ''[[Parafia Trójcy Świętej w Sosnowicy|Kościół Trójcy Świętej w Sosnowicy]]'' - tetragram nad głównym wejściem do niego.
  
 
- ''Kościół w Henrykowie'' - tetragram <ref>[http://www.godsnaam.be/wereldwijd.pdf Spis obiektów w Polsce z Imieniem Bożym]</ref>.
 
- ''[[Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Tczewie]]'' - tetragram <ref>[http://tetragram.pl/516 Tetragram w Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Tczewie]</ref>.

- ''[[Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Pelplinie]]'' - tetragram <ref>[http://tetragram.pl/511 Tetragram w Bazylice katedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Pelplinie]</ref>.
 
- ''Kapliczka w [[Radków|Radkowie]]'' - tetragram <ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=228.png Tetragram na kapliczce w Radkowie]</ref>.

- ''[[Sanktuarium Wambierzyckiej Królowej Rodzin]]'' w [[Wambierzyce|Wambierzycach]] - tetragram w kilku miejscach <ref>[http://tetragram.pl/598 Tetragram w Bazylice w Wambierzycach]</ref>, m.in. we wnęce, gdzie przedstawiono ''sąd Salomona''; jest umieszczony nad tronem Salomona.

- ''[[Bazylika św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]]'' w [[Katowice|Katowicach]]-[[Panewniki|Panewnikach]] - tetragram na witrażu.

- ''[[Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze]]'' - tetragram wymalowany na suficie w kole, z którego rozchodzą się jak gdyby promienie słońca, a całość otaczają aniołki zwrócone do niego twarzami. ⏎
⏎
** '''[[Australia]]:''' ''Kościół Kongregacyjny w [[Adelajda|Adelajdzie]]''. 
** '''[[Austria]]:''' ''[[Kościół Wotywny w Wiedniu]]'', ''[[Kościół św. Karola Boromeusza w Wiedniu]]'', ''Kościół Minorieten w [[Wiedeń|Wiedniu]]'', ''Kościół św. Piotra w Wiedniu'', ''Sanktuarium Maryjne w  Hafnerbergu'', ''Kościół St. Paternianus w Paternion'', ''Kościół St. Nikolaus w Tannheim'', ''Burgkapelle Forchtenstein'', ''Kościół w Grafenschach'', ''Kościół w Patergassen'', ''Kościół w Paternion'', ''Kadetra w [[Wiener Neustadt]]'', ''Kościół Wniebowzięcia Marii w Dunerstein Wachau'', ''Maria Dreichien Kirche w [[Eggenburg]]u''; w kościołach w: Furth-Gottweig, Triengstingtal, [[Harmanschlag]], Jeutendorf, Laxenburgu, Horn, Prizendorf an der Zaya, Purkensdorf, Riegersburgu, Braunan am Inn, Kremsmunster, Stadt Paula, [[Steyr (miasto)|Steyr]], [[Linz]], St. Florian, Admont, Brestein, Fohnsdorf, Goss bei Leobben, Grosslobming, Pollau, Radmer, Seckau, Seeberg, St. Erhard, St. Gallen, St. Johann, St. Peter, Strassengel, Insbrucku, Ramsau, Rattenbergu, Kraubath, Tannheim, Hohenemes, Leonben, Mariazell, Obdach, Piescheldorf, oraz w dwóch w [[Vorau]], [[Weiz]], w trzech kościołach w [[Salzburg]]u, Stams, w pięciu w [[Graz]] oraz w ośmiu wiedeńskich i innych.
** '''[[Belgia]]:''' ''Kolegiata św. Marcina w [[Aalst]]'', ''Kościół św. Martina w [[Arlon]]'', ''[[Katedra Najświętszej Marii Panny w Antwerpii]]'', ''Sint-Andrieskerk w Antwerpii'', ''Sint-Andrieskerk w Antwerpii'', ''Sint-Antoniuskerk w Antwerpii'', ''Kościół Sint Sarvatius Berg-Kampenhout'', ''Bazylika św. Krwi [[Brugia|Brugii]]'', ''Katedra św. Salwatora Brugii'', ''[[Kościół Najświętszej Marii Panny w Brugii]]'', ''Kościół Świętych Jana i Etienne aux Minimes'' w [[Bruksela|Brukseli]], ''Kerk St. Jan de Doper ter Begijnhof'' w Brukseli, ''Kościół NMP'' w [[De Panne]], ''Kościół St. Gilliskerk''  w [[Dendermonde]], ''Kościół St. Sulpitius'' w [[Diest]], ''Kościół St. Fiacre'' w [[Dison]], ''Kościół Kerkhof'' w Esen, ''Kościół św. Krzysztofa'' w [[Evergem]], ''Kościół Ojców Barnabitów'' w [[Forest (Belgia)|Forest]], ''Kościół Saint-Eloi Froyennes'' k. [[Tournai]], ''Kościół św. Stefana'', ''Kościół św. Mikołaja'' i ''Klasztor św. Piotra i ruiny klasztoru św. Bawona'' w [[Gandawa|Gandawie]], ''Kościół św. Szymona i Judasza-Tadeusza'' w [[Gentbrugge]], ''Kościół Św. Bartolomeusza'' w [[Geraardsbergen]], ''Bazylika św. Servatiusa'' w [[Grimbergen]], ''Kościół Zbawiciela'' w [[Harelbeke]], ''Kościół św. Marcina'' w [[Houthalen]], ''Kościół św. Piotra'' w [[Leper]], ''Kościół NMP'' w [[Jezus-Eik]], ''Kościół św. Marcina'' w [[Kontich]], ''Kościół św. Marcina'' w [[Kortrijk]], ''Kościół św. Kwinten'' w [[Leuven]], ''[[Katedra Świętego Pawła w Liège]]'', ''Kościół Saint Barthélémy'' w [[Liège]], ''Kościół św. Antoniego'', w Liège, ''Kościół Heilig Hart'' w Liège, ''Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw-van-Hanswijk'' w [[Mechelen]], ''[[Beginaż]] św. Aleksandry i Katarzyny'' w Mechelen, ''Kościół Sint-Jan de Doper en Sint-Jan Evangelist'' w Mechelen, ''Kościół Sint Antonius'' w Mol Donk, ''Kościół Matki Bożej Wniebowzięcia'' w [[Ninove]], ''Kościół św. Michała'' w [[Roeselare]], ''Kościół ⏎
⏎
** '''[[Australia]]:''' ''Kościół Kongregacyjny w [[Adelajda|Adelajdzie]]''.
** '''[[Austria]]:''' ''[[Kościół Wotywny w Wiedniu]]'', ''[[Kościół św. Karola Boromeusza w Wiedniu]]'', ''Kościół Minorieten w [[Wiedeń|Wiedniu]]'', ''Kościół św. Piotra w Wiedniu'', ''Sanktuarium Maryjne w Hafnerbergu'', ''Kościół St. Paternianus w Paternion'', ''Kościół St. Nikolaus w Tannheim'', ''Burgkapelle Forchtenstein'', ''Kościół w Grafenschach'', ''Kościół w Patergassen'', ''Kościół w Paternion'', ''Kadetra w [[Wiener Neustadt]]'', ''Kościół Wniebowzięcia Marii w Dunerstein Wachau'', ''Maria Dreichien Kirche w [[Eggenburg]]u''; w kościołach w: Furth-Gottweig, Triengstingtal, [[Harmanschlag]], Jeutendorf, Laxenburgu, Horn, Prizendorf an der Zaya, Purkensdorf, Riegersburgu, Braunan am Inn, Kremsmunster, Stadt Paula, [[Steyr (miasto)|Steyr]], [[Linz]], St. Florian, Admont, Brestein, Fohnsdorf, Goss bei Leobben, Grosslobming, Pollau, Radmer, Seckau, Seeberg, St. Erhard, St. Gallen, St. Johann, St. Peter, Strassengel, Insbrucku, Ramsau, Rattenbergu, Kraubath, Tannheim, Hohenemes, Leonben, Mariazell, Obdach, Piescheldorf, oraz w dwóch w [[Vorau]], [[Weiz]], w trzech kościołach w [[Salzburg]]u, Stams, w pięciu w [[Graz]] oraz w ośmiu wiedeńskich i innych.
** '''[[Belgia]]:''' ''Kolegiata św. Marcina w [[Aalst]]'', ''Kościół św. Martina w [[Arlon]]'', ''[[Katedra Najświętszej Marii Panny w Antwerpii]]'', ''Sint-Andrieskerk w Antwerpii'', ''Sint-Andrieskerk w Antwerpii'', ''Sint-Antoniuskerk w Antwerpii'', ''Kościół Sint Sarvatius Berg-Kampenhout'', ''Bazylika św. Krwi [[Brugia|Brugii]]'', ''Katedra św. Salwatora Brugii'', ''[[Kościół Najświętszej Marii Panny w Brugii]]'', ''Kościół Świętych Jana i Etienne aux Minimes'' w [[Bruksela|Brukseli]], ''Kerk St. Jan de Doper ter Begijnhof'' w Brukseli, ''Kościół NMP'' w [[De Panne]], ''Kościół St. Gilliskerk'' w [[Dendermonde]], ''Kościół St. Sulpitius'' w [[Diest]], ''Kościół St. Fiacre'' w [[Dison]], ''Kościół Kerkhof'' w Esen, ''Kościół św. Krzysztofa'' w [[Evergem]], ''Kościół Ojców Barnabitów'' w [[Forest (Belgia)|Forest]], ''Kościół Saint-Eloi Froyennes'' k. [[Tournai]], ''Kościół św. Stefana'', ''Kościół św. Mikołaja'' i ''Klasztor św. Piotra i ruiny klasztoru św. Bawona'' w [[Gandawa|Gandawie]], ''Kościół św. Szymona i Judasza-Tadeusza'' w [[Gentbrugge]], ''Kościół Św. Bartolomeusza'' w [[Geraardsbergen]], ''Bazylika św. Servatiusa'' w [[Grimbergen]], ''Kościół Zbawiciela'' w [[Harelbeke]], ''Kościół św. Marcina'' w [[Houthalen]], ''Kościół św. Piotra'' w [[Leper]], ''Kościół NMP'' w [[Jezus-Eik]], ''Kościół św. Marcina'' w [[Kontich]], ''Kościół św. Marcina'' w [[Kortrijk]], ''Kościół św. Kwinten'' w [[Leuven]], ''[[Katedra Świętego Pawła w Liège]]'', ''Kościół Saint Barthélémy'' w [[Liège]], ''Kościół św. Antoniego'', w Liège, ''Kościół Heilig Hart'' w Liège, ''Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw-van-Hanswijk'' w [[Mechelen]], ''[[Beginaż]] św. Aleksandry i Katarzyny'' w Mechelen, ''Kościół Sint-Jan de Doper en Sint-Jan Evangelist'' w Mechelen, ''Kościół Sint Antonius'' w Mol Donk, ''Kościół Matki Bożej Wniebowzięcia'' w [[Ninove]], ''Kościół św. Michała'' w [[Roeselare]], ''Kościół de St-Hermès'' w [[Ronse]], ''Kościół Onze-Lieve-Vrouw-ten-Hemelopneming'' w [[Ruiselede]], ''Kościół w Schelle'', ''Kościół św. Michała'' w [[Sint-Lievens-Houtem]], ''Klasztor Norbertanów w Tongerlo'', ''Kościół św. Piotra'' w [[Turnhout]], ''Kościół św. Piotra'' w [[Ypres]], ''Kościół św. Marcina'' w Zaventem, ''Kościół św. Lawrenca'' w [[Zedelgem]] i innych.
** '''[[Brazylia]]:''' ''Katedra metropolitarna [[São Paulo]]''.
** '''[[Chile]]:''' ''Kościół Pasco Real''.
** '''[[Chorwacja]]:''' ''[[Katedra św. Jakuba w Szybeniku]]'' i ''[[Klasztor Visovac]]''.  
** '''[[Czechy]]:''' <ref>[http://tetragram.pl/jhwh/czechy Imię Boże w Czechach]</ref> ''Benedyktyński Klasztor w [[Broumov]]'', ''Kościół Klasztorny Wniebowzięcia NMP [[Kutná Hora]]'', ''Kościół NMP [[Nová Paka]]'', ''Kościół św. Trójcy w [[Nowe Miasto nad Metują|Nowym Mieście nad Metują]], ''Kościół św. Marcina w Pradze'', ''Kościół Klasztorny w Vrchlabí'', ''Kaplica w Vrchlabí'', ''Kościół w Vranov'' i ''Kościół w Valec''.
** '''[[Dania]]:''' <ref>[http://www.gudsnavnet.dk/ Imię Boże w Danii]</ref> ''[[Katedra w Roskilde]]'', ''[[Katedra w Ribe]]'', ''[[Katedra św. Kanuta w Odense]]'', ''Katedra Maribo'', ''Klasztor [[Nykøbing Falster]]'', ''Katedra w [[Viborg]]u'', ''Kościół Klasztoru [[Horsens]]'', ''Klasztor Boerglum'' k. [[Brønderslev]], ''Kaplica Zamkowa Brahetrolleborg'', ''Klasztor Asmild'', ''Katedra w [[Ribe]]'', ''Kościół Holmens'' w   [[Kopenhaga|Kopenhadze]] , ''Kościół św. Piotra w Kopenhadze'', ''Kościół Garnizonowy w Kopenhadze'', ''Kościół Broendbyoester w Kopenhadze'', ''Kościół Lundtofte w Kopenhadze'', ''Kościół Lyngby w Kopenhadze'', ''Klasztor [[Sebber]]'', ''Klasztor Alling'', ''Klasztor [[Antvoeskov Slagelse]]'', ''Klasztor w [[Søro]]'', ''(contracted; show full)tøvring]], [[Suldrup]], [[Svenstrup]], [[Svostrup]], [[Thisted]], [[Tinglev]], [[Tingsted]], [[Todbjerg]], [[Tømmerby]], [[Tønder]], [[Torkilstrup]], [[Tranebjerg]], [[Tvis]], [[Tyrsting]], [[Ubjerg]], [[Uddy]], [[Ulfborg]], [[Urlew]], [[Vallensved]], [[Varde]], [[Vemmetofe]], [[Venslev]], [[Vester Starup]], [[Viborg]], [[Viby]], [[Vidstrup]], [[Vilstrup]], [[Vinblæs]], [[Vinderød Kirkegård]], [[Vinding]], [[Vinkel]], [[Viuf]], [[Vive]], [[Vivild]], [[Voeerladegaard]], [[Vokslev]], [[Vordingsborg]] i inne.
      
** '''[[Finlandia]]:''' ''[[Katedra w Helsinkach]]'', ''Katedra w [[Kuopio]]'', ''Katedra w Oulu'', ''Drewniany kościół [[Kempele]]'', ''Katedra w [[Porvoo]]'', ''Katedra w [[Kuhmoinen]]'' i inne.  
** '''[[Francja]]:''' ''Katedra [[Pałac wersalski|Pałacu Wersalskiego]]'', ''[[Kościół Notre Dame des Victoires w Paryżu]]'', ''[[Kościół Notre Dame de l'Assomption w Paryżu]]'', ''[[Katedra św. Krzyża w Orleanie]]'', ''[[Bazylika Matki Bożej Różańcowej w Lourdes]]'', ''Bazylika w [[Sainte-Anne-de-Beaupré]]'', ''Bazylika Najświętszej Maryi Panny w [[Lyon]]ie'', ''Krzyż'' w [[Perpezat]], ''Katedra św. Marcina'' w [[Colmar]], ''Kaplica w [[Evreux]]'', ''Katedra'' w [[Strasbourg]]u oraz w kościołach w miejsowościach:   [[Calis]], [[Saint-Omer]], [[Tourcoing]], [[Cempuis]], [[Eu]], [[Mont-de-L'lf]], [[Bayeux]], [[Cherbourg-Octeville]], [[Honfleur]], [[Ménil Gonduin]], [[Cléden-Cap-Sizun]], [[Plonévez]], [[Roscanvel]], [[Saint-Pol-de-Léon]], [[Trégarvan]], [[Étain]], [[Saint-Dié-des-Vosges]], [[Paryż]] (15), [[Arnay le Duc]], [[Auxerre]], [[Beaune]] (2), [[Bligny-sur-Ouche]], [[Fougères]], [[Nolay]], [[Parigne]], [[Vandensse en Auxois]], [[Viré]], [[Troyes]], [[Besançons]], [[Courchaton]], [[Colmar]], [[Guebwiller]], [[Strasbourg]] (3), [[Bourges]], [[Beaulieu lès Loches]], [[Orlean]], [[Richelieu (Indre-et-Loire)|Richelieu]], [[La Celle Dunoise]], [[Perpezat sur Apchat]], [[Prades]], [[Grenoble]], [[Les Vans]], [[Lyon]] (2), [[Pérouges]], [[Saint-Chef en Dauphiné]], [[Saint Pries]], [[Villefontaine]], [[Riberac]], [[Auterive]], [[Arles-sur-Tech]], [[Carcasonne]], [[Guzargues]], [[Perpingnan]], [[Pont-Saint-Esprit]], [[Port-Vendres]], [[Ansuis]], [[Antibes]], [[Aubiignan]], [[Aups]], [[Cannes]], [[Carpentras]], [[Digne-les-Bains]], [[Èze]], [[Grambois]], [[La Farléde]], [[Le Pradet]], [[Marsylia]] (2), [[Ramatuelle]], [[Saint Christol]], [[Saint Christol]], [[Saint-Tropez]], [[Salerens]], [[Vachères]], [[Venasque]] i innych.
** '''[[Hiszpania]]:''' ''Bazylika w [[Toledo (Hiszpania)|Toledo]]'', ''Bazylika w [[Tarragona]]'', ''Katedra w [[Grenada (miasto w Hiszpanii)|Grenadzie]]'', ''Katedra w [[Polego]]'' oraz   w kościołach w miejscowościach: San Luis, [[Huéscar]], [[La Orotava]], [[Palafrugell]] i w innych.
** '''[[Holandia]]:''' W kościołach w miejscowościach: [[Beetsterzwaag]], [[Berkel-Enschot]], [[Boxmeer]], [[Breskens]], [[Bruinisse]], [[Bunschoten]], [[Delft]], [[Dortrecht]], [[Edam (miasto w Holandii)|Edam]], [[Gouda (miasto)|Gouda]], [[Losdorp]], [[Maastricht]], [[Middelstum]], [[Noorbeek]], [[Oudenbosch]], [[Strijen]], [[Urk]], [[Woudt]] i w innych.
** '''[[Irlandia]]:'''   ''Katedra w [[Waterford]]''.  
** '''[[Islandia]]:''' ''[[Katedra w Reykjavíku]], ''Kościół Ketilstaoa'', ''Kościół Holum'', ''Kościół Uroum''.
** '''[[Kanada]]:''' ''Bazylika [[Sainte-Anne-de-Beaupré]]'', ''Kościół Glansworth'', ''Kosciół Saint-Jean-de-l'ile-d'Orleans''.
(contracted; show full)
** '''[[Norwegia]]:''' <ref>[http://www.gudsnavnet.no/ Imię Boże w Norwegii]</ref> Kościoły w: Austrått, Bergen, Brandval, Bø, Fiskum, Giske, Hvaler, Høvåg, Kongsberg, Kragerø, Nøtterøy, Oslo, Porsgrunn (2), Seljord, Skien, Stavern, Sør-Fron, Vestre Slidre i Ålesund.
    
** '''[[Peru]]:''' ''Kościół Tussen Trujillo'' w [[Chimbote]].
** '''[[Polinezja Francuska]]:''' ''Kościół w [[Huahine]]''.
** '''[[Rosja]]:''' ''Katedra Kasaner w [[Petersburg]]u'', ''Katedra Trójcy Świętej św. Sergiusza Ławry'' w [[Siergijew Posad]].
** '''[[Rumunia]]:''' ''Katedra Ewangelicka w [[Sybin]]''
** '''[[Słowenia]]:''' ''Monastyr Olimje'', ''Kościół [[Slovenj Gradc]]'', ''Klasztor Cystersów w Stičnej'', ''Klasztor w [[Podčetrtek]]''.  
** '''[[Szwecja]]:''' <ref>[http://www.gudsnamnet.se/ Imię Boże w Szwecji]</ref> ''[[Katedra w Strängnäs]]'', ''Sankta Ragnhilds kyrka'' w [[Södertälje]], ''Kościół w [[Gmina Hammarö|Hammarö]]'', ''Kościół Ivetofta'' w [[Bromölla]], ''Kościół Mariacki'' w [[Gmina Båstad|Båstad]]; w kościołach w miejscowościach: [[Abilds]], [[Alingsås]], [[Allerums]], [[Almunge]], [[A(contracted; show full)
** '''[[Węgry]]:''' ''[[Kościół Franciszkanów w Egerze]]''.
** '''[[Wielka Brytania]]:''' ''Trinity Methodist Church w Tredavoe'', ''St. Ann’s Church w [[Manchester]]ze'', ''Kościół w polu w 
  Low Ham'', ''St. George’s Bloomsbury w [[Londyn]]ie'', ''Gunnersbury Baptist Church w Londynie'', ''St. Anneskappelle w Londynie'', ''St. Giles Cathedral w [[Edynburg]]u'', ''Tron Kirk w Edynburgu'', ''Katedra St. Martyr'', ''Katedra w [[Winchester (Anglia)|Winchesterze]]'', ''Katedra w Hampshire'', ''Stonegrave Minster w North Yo(contracted; show full)
** '''Inne:''' Imię ''Jehowa'' występuje na budynkach kilkudziesięciu tysięcy ''[[Sala Królestwa|Sal Królestwa]] [[Świadkowie Jehowy|Świadków Jehowy]]'', ''[[Sala Zgromadzeń|Sal Zgromadzeń]]'' i innych budynkach, na całym świecie.

* '''Synagogi:'''
Tetragram występuje w wielu [[synagoga]]ch na świecie, m.in.w :
  
** '''Polska''':  
-''[[Synagoga Tempel w Krakowie]]'' (dwukrotnie)<ref>[http://tetragram.pl/1032 Tetragram w Synagodze Tempel, Kraków]</ref>,  

-''[[Synagoga Stara w Krakowie]]'' (dwukrotnie) <ref>[http://tetragram.pl/524 Tetragram Stara Synagoga, Kraków]</ref>,

-''[[Wielka Synagoga w Warszawie]]''<ref> W Wielkiej Synagodze w Warszawie, pomiędzy czaszą sklepienia apsydy, a arkadami chóru umieszczono inwokację: "''[[Szema Jisrael|Słuchaj, Izraelu]], JHWH jest naszym Bogiem, JHWH jest Jedyny''", gdzie dwukrotnie wpisano imię Boga, czyli tetragram – stworzono sytuację nie do przyjęcia dla większości warszawskich [[Żydzi|Żydów]]</ref><ref>[http://tetragram.pl/jhwh/synagoga Imię Boże w synagogach]</ref><ref>[http://www.rumburak.friko.pl/BIBLIA/JHWH/judaizm/synagoga.php Tetragram w synagogach]</ref>.  

- ''[[Synagoga im. Małżonków Nożyków w Warszawie]]'',  

- ''[[Synagoga Chewra Lomdei Misznajot w Oświęcimiu]]'',

- ''[[Synagoga w Niebylcu]]'',

- ''[[Synagoga w Bychawie]]'',  

- ''[[Wielka Synagoga w Tykocinie]]'' <ref>[http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tykocin_Great_Synagogue_11.jpg?uselang=pl Zdjęcie tetragramu w Wielkiej Synagodze w Tykocinie]</ref>,

- ''[[Synagoga Herszla Zagajskiego w Kielcach]]'' <ref>[http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Zagajskiego_synagogue_03.JPG?uselang=pl Tetragram w Synagodze herszla Zagajskiego w Kielcach]</ref>,

- ''[[Synagoga w Nowym Korczynie]]'',  

- ''[[Wielka Synagoga we Włodawie]]''.  
** '''Argentyna:''' ''[[Synagoga Templo Libertad w Buenos Aires]]'', ''Synagoga Villa Dominguez'', ''Synagoga w Moisés Ville'';
** '''Australia''': ''[[Wielka Synagoga w Sydney]]'' <ref>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/The_Great_Synagogue_in_Sydney%2C_bimah.JPG Tetragram w Synagodze w Sydney]</ref>;
** '''Austria:''' ''Synagoga Stadttempel w Wiedniu'', ''Synagoga w [[Stadtschailing]]'';
** '''Belgia:''' ''[[Wielka Synagoga w Brukseli]]'', ''Synagoga Eisenman w Antwerpii'';
** '''Białoruś:''' ''[[Wielka Synagoga w Grodnie]]''<ref>[http://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B0_%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B0_y_%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%96.jpg?uselang=pl Tetragram w Wielkiej Synagodze w Grodnie]</ref>, ''Synagoga w [[Wołpa|Wołpie]]<ref>[http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wolpa_synagogue-the_Aron_Kodesh.jpg?uselang=pl Tetragram w Synagodze w Wołpie]</ref>;  
** '''Czechy:''' ''[[Synagoga Staronowa w Pradze]]'', ''[[Synagoga Jubileuszowa w Pradze]]'';
** '''Egipt:''' ''[[Synagoga Ben Ezry w Kairze]]'';  
** '''Francja:''' ''[[Synagoga w Carpentras]]'', ''Synagoga Rue Copernic w Paryżu'', ''Synagoga w [[Étain]]'', ''Synagoga w [[Saint-Dié-des-Vosges]]'', ''Synagoga w [[Carpentras]]'';  
** '''Grecja:''' ''Synagoga w [[Weria|Werii]]'';
** '''Holandia:''' ''Synagoga w [[Emmen (Holandia)|Emmen]];
** '''Indie:''' ''Synagoga w [[Bombaj]]u'';
** '''Izrael:''' ''[[Kampus Uniwersytetu Tel Awiwu (osiedle Tel Awiwu)|Synagoga Cymbalista w Tel Awiwie]]'', ''[[Synagoga Ari Ashkenazi w Safedzie]]'', ''[[Synagoga Ari w Jerozolimie]]'', ''[[Synagoga Beit El w Jerozolimie]]'', ''[[Synagoga Ramban w Jerozolimie]]'', ''[[Synagoga Stambulska w Jerozolimie]]'', ''Synagoga Kehilot Yaakov'' w Jerozolimie, ''Synagoga w [[Rosz Pina]]'', ''[[Synagoga w Peki’in]]'', ''Centralna Synagoga w [[Bene Berak]]'', ''Synagoga w [[Akka|Akce]]'', ''Synagoga Ohel Yaakov w [[Zichron Ja’akow]]'' oraz w niemal w każdej synagodze w tym kraju;
** '''Kostaryka:''' ''Synagoga Pasco Real'';
** '''Mołdawia:''' ''Synagoga w Rascowie'';  
** '''Niemcy:''' ''[[Synagoga w Worms]]'', ''[[Synagoga w Essen]]'', ''Synagoga w [[Stadtschlaining]]u'', ''Synagoga w [[Rimbach (Hesja)|Rimbach]]'';  
** '''Rumunia:''' ''[[Wielka Synagoga w Bukareszcie]]'', ''Synagoga w [[Târgu Mureș]]'', ''Synagoga w [[Piatra Neamţ]]'', ''Wielka Synagoga w [[Botoszany|Botoszanach]]'', ''Synagoga w [[Suczawa|Suczawie]]'', ''Wielka Synagoga w [[Radowce|Radowcach]]'';  
** '''Słowacja:''' ''Synagoga w [[Liptowski Mikułasz|Liptowskim Mikułaszu]]'';
** '''Syria:''' ''Synagoga w [[Damaszek|Damaszku]]'';  
** '''Szwajcaria:''' ''Synagoga w [[Berno|Bernie]]'', ''Synagoga w [[Lozanna|Lozannie]]'';
** '''Tunezja:''' ''[[Synagoga Al-Ghariba w Ar-Rijadzie]]'', ''Synagoga w [[Tunis]]ie'';
** '''Turcja:''' ''[[Synagoga Ahrida w Stambule]]'';  
** '''Węgry:''' ''[[Wielka Synagoga w Budapeszcie]]'', ''Synagoga w [[Hódmezővásárhely]]''; i wielu innych.

* '''Kienesy'''
Tetragram występuje w [[Kienesa|kienesach]]kienesa]]ch:
** '''Izrael:''' ''[[Kienesa w Ramli]]'' (w pięciu miejscach) <ref>[http://tetragram.pl/9188 Tetragram w Kienesie w Ramli]</ref>;
** '''Litwa:''' ''[[Kienesa w Trokach]]'' <ref>[http://tetragram.pl/9154 Tetragram w Kienesie w Trokach]</ref>;
(contracted; show full)Zamek [[Christiansborg]]'', ''Zamek Holsteinborg'', ''Zamek Ledreborg'', ''Zamek Brahetrolleborg'', ''Zamek [[Rosenborg]]'', ''Zamek Broholm'', ''Zamek Engelsholm '' k. [[Vejle]], ''Zamek Bregentved'' k. [[Haslev]], ''Zamek w [[Hillerød]]'', ''Zamek Gavnø'' k. [[Næstved]].
** '''Francja:'''
   ''[[Pałac wersalski]]'' (tetragram)<ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=123.png Tetragram w pałacu wersalski]</ref>.
** '''Holandia:''' ''Ratusz [[Dordrecht]]'', ''Ratusz w [[Maastricht]]''<ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=030.png Tetragram na ratuszu w Maastricht]</ref>, ''Ratusz w [[Oud Beijerland]]''.
** '''Niemcy:''' ''Ratusz w [[Bamberg]]u'', ''Ratusz w [[Essen]]-Schönebeck'', ''Ratusz w [[Flensburg]]u'', ''Ratusz w [[Leutkirch im Allgäu]]'', ''Zamek Zeil'' k. Leutkirch im Allgäu, ''Stary Ratusz w [[Rostock]]u'', ''Ratusz w [[Memmingen]]'', ''Ratusz w [[Horb am Neckar|Horb]]'' (wszędzie tetragram) oraz ''[[Zamek w Heidelbergu]]'', ''Zamek w [[Weikersheim]]'', ''Zamek Klaffenbach'' w [[Chemnitz]] (wszędzie forma ''Jehova''). ⏎
** '''Słowenia:''' ''Zamku [[Radovljica]]'' (forma ''Jehova'').
** '''Szwajcaria:''' ''Ratusz w [[Bazylea|Bazylei]]''. 
** '''Szwecja:''' ''Pomniku [[Karol IX Waza|Karola IX]]'' w [[Göteborg|Geteborgu]]<ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=205.png Imię Boże u Karola IX]</ref>, 

* '''Inne budowle:'''
** '''Austria:''' Rzeźba na ''Placu Michała'' w Wiedniu (tetragram).
** '''Belgia:''' Tetragram na medalionie budynku ''Voormalige Armenschool'' w [[Leuven]]<ref>[http://tetragram.pl/2567 Tetragram znajduje się też na medalionie na budynku ''Voormalige Armenschool'' w Leuven]</ref>, oraz na fundamencie domu w [[Nimwegen]] oraz płycie na budynku w Brukseli, występuje forma ''Jehova''. 
** '''Chile:''' Tablice parkowych w [[Los Ángeles (Chile)|Los Ángeles]] (tetragram). 
** '''Dania:'''  Forma ''Jehova'' występuje  na ''Okrągłej Wieży'' (''Rundetaarn'') w [[Kopenhaga|Kopenhadze]], umieszczone jest na tamtejszym ''Budynku Giełdy''. Na nagrobku na cmentarzu Vinderoed Grave Yard znajduje się tekst ''Poczekaj na JHVH'' oraz na nagrobku w [[Bryrup]] w formie ''Jehova''. Na tablicy informacyjnej w ogrodzie biblijnym w Viborgu w formie ''Jahve''. W budynku sklepu obuwniczego w Soenderborg w formie ''IEHOVA''. ⏎
** '''Słowenia:''' ''Zamku [[Radovljica]]'' (forma ''Jehova'').
** '''Szwajcaria:''' ''Ratusz w [[Bazylea|Bazylei]]''.
** '''Szwecja:''' ''Pomniku [[Karol IX Waza|Karola IX]]'' w [[Göteborg|Geteborgu]]<ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=205.png Imię Boże u Karola IX]</ref>,

* '''Inne budowle:'''
** '''Austria:''' Rzeźba na ''Placu Michała'' w Wiedniu (tetragram).
** '''Belgia:''' Tetragram na medalionie budynku ''Voormalige Armenschool'' w [[Leuven]]<ref>[http://tetragram.pl/2567 Tetragram znajduje się też na medalionie na budynku ''Voormalige Armenschool'' w Leuven]</ref>, oraz na fundamencie domu w [[Nimwegen]] oraz płycie na budynku w Brukseli, występuje forma ''Jehova''.
** '''Chile:''' Tablice parkowych w [[Los Ángeles (Chile)|Los Ángeles]] (tetragram).
** '''Dania:''' Forma ''Jehova'' występuje na ''Okrągłej Wieży'' (''Rundetaarn'') w [[Kopenhaga|Kopenhadze]], umieszczone jest na tamtejszym ''Budynku Giełdy''. Na nagrobku na cmentarzu Vinderoed Grave Yard znajduje się tekst ''Poczekaj na JHVH'' oraz na nagrobku w [[Bryrup]] w formie ''Jehova''. Na tablicy informacyjnej w ogrodzie biblijnym w Viborgu w formie ''Jahve''. W budynku sklepu obuwniczego w Soenderborg w formie ''IEHOVA''.
** '''Francja:''' Kilka witraży z tetragramem widnieje na witrażach w budynkach na [[Paryż|paryskim]] ''[[Cmentarz Montparnasse|cmentarzu Montparnasse]]''.
** '''Hiszpania:''' W [[Maó]] na [[Minorka|Minorce]] tetragram umieszcony jest na wewnętrznym murze publicznej hali targowej, będącej dawniej krużgankiem kościelnym oraz w ''Szpitalu de los Vanerables-Sacedortes'' w [[Sewilla|Sewilli]].
** '''Holandia:''' W Roterdamie na budynku ''Burgerweeshuis'', w [[Noordgouwe]] na ''Conyershuisjes'', w Maastricht na ''Stadhuis'', w Dordrecht na ''Grofthoofdspoort'' oraz w [[Liempde]].  
** '''Irlandia:''' Hala targowa w [[Dublin]]ie.
** '''Izrael:''' Na ścianie przy monumentalnej harfie w wejściu do [[Stare Miasto (Jerozolima)|Starego Miasta w Jerozolimie]] tetragram występuje kilka razy<ref>[http://tetragram.pl/1424 Tetragram w Starym Mieście w Jerozolimie]</ref>; dwukrotnie na jerozolimskiej [[Brama Jafy|Bramie Jafy]] <ref>[http://tetragram.pl/8605 Tetragram na Bramie Jafy]</ref>.
*** '''Autonomia Palestyńska:''' Na ażurowej ściance w budynku, przy ''[[Źródło Jakuba|Studni Jakuba]]'' koło Askar.
** '''Niemcy:''' Na [[Bonn|bońska]] stacji ''Kaisersplatz'' (tetragram), na budynku ''Romantik-Hotel Zum Ritter'' w [[Heidelberg]]u (Jehova), na bramie plebanii w [[Hochkirch (Niemcy)|Hochkirch]] (Iehova); na budynkach w: [[Lingen]] (Jehovae), [[Mainbernheim]] (Iehovas), [[Medebach]] (Jehova), [[Rödelsee]] (Iehovae), [[Stadthagen]] (Jehova) i na dwóch budynkach w [[Wehretal]] (Jehova).    
** '''Sri Lanka:''' Na budynku z 1780 r. w [[Kolombo]].
** '''Szwajcaria:''' W formie ''Jehova'' występuje na kilku budynkach w alpejskiej dolinie [[Engadyna]] (m.in. z 1654, 1715).  
** '''Szwecja:''' Na najstarszym budynku - ''Dom Zetterlöfska'' - w [[Stenungsund]].  
** '''Włochy:''' Na obrazie Uniwersytetu w [[Siena|Sienie]], w Uniwersytecie w [[Banche di Sotto]], Uniwersytecie w Rzymie oraz na budynku w Bolonii.
** '''USA:''' W Nowym Jorku forma ''Jehovah'' zostało wyryte na narożniku budynku w centrum miasta, a tetragram wkomponowany w mozaikę stacji metra.  

Imię Boże występuje też na licznych bramach, ogrodzeniach, kamieniach, cmentarzach, mostach, statuach, płytach, domach mieszkalnych, budynkach handlowych, szpitalach, szkołach, fabrycznych, dworcach, motelach i hotelach – głównie w [[Europa Zachodnia|Europie Zachodniej]] i [[Skandynawia|Skandynawii]]<ref>[http://www.bibelarchiv-vegelahn.de/ Imię Boże na różnych budowlach]</ref>.

==== Inne ====
* '''Eksponaty muzealne, galerie, biblioteki, instytuty:''':
(contracted; show full);'Muzeum Tkanin'' w [[Oudenaarde]]<ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=397.png Imię Boże na gobelinie w ''Muzeum gobelinów i srebra'' w Oudenaarde]</ref>, na tabakierce z 1785 roku w muzeum w [[Haga|Hadze]] pojawia sie imię ''Jehowa'' oraz w ''Bijloke Muzeum'' w [[Gandawa|Gandawie]], ''Catholic University'' w [[Leuven]], ''Brugse Vrije'' w [[Brugia|Brugii]] i 
  ''Erfgoed Vlaanderen Vzw'' w [[Holsbeek]].
** '''Dania:''' W wielu muzeach eksponuje się flagi, sztandary, armaty, kielichy i inne przedmioty z imieniem Bożym pisanym w różnej formie. Znajduje się m.im. w: ''Muzeum w [[Nyker]]'' na [[Bornholm]]ie, w ''Muzeum Diecezjalnym'', ''Biblegarden'' w [[Viborg]]u, w ''Zbrojownii (Tøjhusmuseet)'' w Kopenhadze oraz w tamtejszym ''Muzeum Narodowym (Nationalmuseet)''. Tetragram i forma ''Jehova'' występuje na eksponatach w skansenie wiejskim w Odense<ref>[http://tetragram.pl/3409 Imię Boże w skansenie w Odense]</ref>.  
** '''Egipt:''' W ''[[Societé Royale de Papyrologie]]'' w [[Kair]]ze, na tamtejszym ''[[Papirus Fouad 266|Papirusie Fouad 266]]'', na eksponacie w ''[[Muzeum Egipskie w Kairze|Muzeum Egipskim w Kairze]]'' oraz na inskrypcjach w ''Instytucie Archeologicznym Al-Kantara'' w ''Centrum Studiów nad [[Synaj (półwysep)|Synajem]]'' w mieście [[Al-Kantara]] <ref>[http://thechurchofjesuschrist.us/2011/03/yhwh-has-returned-thanks-to-the-egyptian-revolution/ YHWH has Returned thanks to the Egyptian Revolution</ref><ref>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/he/f/f2/%D7%9B%D7%AA%D7%95%D7%91%D7%AA_%D7%A2%D7%9C_%D7%98%D7%99%D7%97_%D7%A7%D7%99%D7%A8_-_%D7%9B%D7%95%D7%A0%D7%AA%D7%99%D7%9C%D7%AA_%D7%A2%D7%92%27%D7%A8%D7%95%D7%93.jpg Zdjęcie inskrypcji z tetragramem z półwyspu Synaj]</ref>.
** '''Ekwador:''' Na malowidłach w ''Muzeum Marii Augusta Urrutia'' w [[Quito]].  
** '''Francja:''' Na [[Stela Meszy|Steli Meszy]] w [[Paryż|paryskim]] ''[[Luwr]]ze'', oraz w tamtejszym muzeum biblioteki ''Sainte Geneviève'', znajduje się tam dzieło hiszpańskiego mnicha Raymundusa Martiniego ''Sztylet wiary'' z 1278 roku z formą ''Yohoua'' <ref>Manuskrypt ''Pugio fidei'' (pochodzący z XIII lub XIV w.) – Biblioteka Ste. Geneviève w Paryżu (karta 162 b)&l(contracted; show full)-Parku Orientalnym Groesbeek''. Imię Boże ''JEHOVAE'' występuje na najstarszym [[kontrabas]]ie na świecie z 1647 r. w ''Museum Vleeshuis'' w Antwerpii<ref>[http://www.divine-name.info/museums/vleeshuis.htm Museum Vleeshuis]</ref><ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=270.png Imię Jehowa na najstarszym kontrabasie na świecie]</ref>, oraz na judaikach w amsterdamskim ''Jewish Historical Museum''.
  
** '''Iran:''' Tetragram w mauzoleum w [[Hamadan]].  
** '''Izrael:''' W ''[[Muzeum Izraela]]'' w Jerozolimie na berle w kształcie owocu granatu z VIII w. p.n.e z fragmentem tetragramu, na kwicie świątynnym z IX w. p.n.e., na ''Pieczęci Miqneyaw'', na [[ostrakon]]ach, na dwóch niewielkich srebrych zwojach z VII w. p.n.e., w ''[[Kantyk Mojżesza|Kantyku Mojżesza]]'', makiecie Jerozolimy oraz na sefardyjskiej wycinance żydowskiej z Turcji, z czasów Imperium Otomańskiego. Na eksponatach w jerozolimskim ''Muzeum Holokaustu'', m.in. na freskach z domu [[Bruno Schultz|Bruna Schultza]]; na grobowcu króla Dawida na [[Syjon]]ie; na inskrypcjach w [[Arad (miasto w Izraelu)|Aradzie]] (Tel Arad); w ''[[Muzeum Diaspory]]'' w [[Tel Awiw-Jafa|Tel Awiwie]], na manuskryptach w ''[[Muzeum Rockefellera]]'' w Jerozolimie oraz na tablicy w ''[[Jad Waszem]]'' <ref>[http://tetragram.pl/8406 Yad Vashem]</ref>.  
** '''Islandia:''' W muzeach ''Uroum'', ''Holum'' i ''Ketilstaloa'' w [[Reykjavík]]u.
** '''Jordania:''' Na [[Rękopisy z Qumran|rękopisach z Qumran]] w ''Muzeum Archeologicznym'' w [[Amman]]ie <ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=365.png Pisownia Tetragramu w manuskryptach]</ref>.  
** '''Kanada:''' W Saint-Pierre znajduje się najstarszy wiejski kościół w [[Quebec]]u z 1717 roku – obecnie galeria wystawowa – gdzie nad byłym ołtarzem widnieje tetragram.
** '''Luksemburg:''' Na pucharze z 1711 r. w ''Muzeum Gaspar''.
** '''Meksyk:''' Na kamiennej inskrypcji w [[meksyk]]ańskim [[Las Lunas]]<ref>[http://tetragram.pl/458 Imię Boże w Las Lunas]</ref>.  
** '''Niemcy:''' Imię ''Jehowa'' znajduje się na kołnierzu zbroi króla Szwecji Gustawa II Adolfa w ''Muzeum w [[Rudolstadt]]''. Imię Boże znajduje się w: ''Helmns Museum'' i ''Muzeum Historii Hamburga'' w [[Hamburg]]u, ''Helmsmuseum'' w Hamburgu-Harburgu, ''Muzeum Misjonarskim'' w [[Hermannsburg (Südheide)|Hermannsburgu]], ''Niemieckim Muzeum Wolnom(contracted; show full)
** '''Szwecja:''' W ''Muzeum [[Långholmen]]'' eksponowana jest szata liturgiczna z tetragramem - jedna z wielu popularnych w Skandynawii. 
 skansenie ''Wieś z Fionii'' (''Den Fynske Landsby'') w [[Odense]], ''Muzeum Miejskim'' i ''Museum of Fine Arts'' w [[Gandawa|Gandawie]], ''Nordiska Museet Stockholm'', w ''Livrustkammaren Stockholm'', ''Muzeum Diecezjalnym'' i ''Muzeum Biblijnym'' w [[Viborg]]u, ''Blekinge Museum'' w [[Karlskrona]]. Szwedzkie monety z imieniem ''Jehova'' eksponowane są w ''Kungliga Myntkabinettet Sveriges Ekonomiska Museum'' w [[Sztokholm]]ie, a ''naszyjnik Jehowy'' [[Karol IX Waza|Karola IX]] w ''Historiska Museet Stockholm''. 
** '''USA:''' Tetragram w ''Komentarzu do Księgi Habakuka, ostrakon nazwany ''Domem Bożym'' w ''The Metropolitan Museum of Art'' w Nowym Jorku oraz na reliefcie w ''Muzeum Mormonów'' w [[Salt Lake City]]<ref>[http://tetragram.pl/6284 Tetragram w Muzeum Mormonów w Salt Lake City]</ref>. W ''Bibliotece Huntingtona'' w San Marino w [[Hrabstwo Los Angeles|hrabstwie Los Angeles]], znajduje się XVII w. ''Biblia w Przekładzie Johna Eliota'' w jednym z języków indiańskich – massachusett, w której znajduje się forma ''Jehowa''. W [[Honolulu]] w ''Hawaii State Archives'' znajduje się list króla [[Kamehameha III]] z 1852 r. z imieniem ''Jehova''. 
** '''Wielka Brytania:''' Na kopii ''Steli Meszy w [[Londyn|londyńskim]] ''[[Muzeum Brytyjskie|Muzeum brytyjskim]]'', w ''[[British Library]]'' na ''[[Papirus Oxyrhynchus 208 + 1781|Papirusie Oxyrhynchus 208 + 1781]]'', na ''[[Papirus Nasha|Papirusie Nasha]]'' w ''[[University of Cambridge]]'' oraz na manuskryptach w ''[[Ashmolean Museum]] w [[Oxford]]zie. 
** '''Włochy:''' W ''[[Neapol]]skim Muzeum Miejskim'' i [[Mediolan|mediolańskiej]] ''Pinakotece Ambrosiana'' na IX w. kodeksie.
** '''Inne:''' Imię Boże w różnych formach znajduje się też w kilkunastu innych muzeach na świecie<ref>[http://www.divine-name.info/museums.htm Niektóre muzea z eksponatami z Imieniem Bożym]</ref>m.in. na wystawach i tablicach informacyjnych o więzionych Świadkach Jehowy w byłych hitlerowskich obozach koncentracyjnych w Europie.  skansenie ''Wieś z Fionii'' (''Den Fynske Landsby'') w [[Odense]], ''Muzeum Miejskim'' i ''Museum of Fine Arts'' w [[Gandawa|Gandawie]], ''Nordiska Museet Stockholm'', w ''Livrustkammaren Stockholm'', ''Muzeum Diecezjalnym'' i ''Muzeum Biblijnym'' w [[Viborg]]u, ''Blekinge Museum'' w [[Karlskrona]]. Szwedzkie monety z imieniem ''Jehova'' eksponowane są w ''Kungliga Myntkabinettet Sveriges Ekonomiska Museum'' w [[Sztokholm]]ie, a ''naszyjnik Jehowy'' [[Karol IX Waza|Karola IX]] w ''Historiska Museet Stockholm''.
** '''USA:''' Tetragram w ''Komentarzu do Księgi Habakuka, ostrakon nazwany ''Domem Bożym'' w ''The Metropolitan Museum of Art'' w Nowym Jorku oraz na reliefcie w ''Muzeum Mormonów'' w [[Salt Lake City]]<ref>[http://tetragram.pl/6284 Tetragram w Muzeum Mormonów w Salt Lake City]</ref>. W ''Bibliotece Huntingtona'' w San Marino w [[Hrabstwo Los Angeles|hrabstwie Los Angeles]], znajduje się XVII w. ''Biblia w Przekładzie Johna Eliota'' w jednym z języków indiańskich – massachusett, w której znajduje się forma ''Jehowa''. W [[Honolulu]] w ''Hawaii State Archives'' znajduje się list króla [[Kamehameha III]] z 1852 r. z imieniem ''Jehova''.
** '''Wielka Brytania:''' Na kopii ''Steli Meszy w [[Londyn|londyńskim]] ''[[Muzeum Brytyjskie|Muzeum brytyjskim]]'', w ''[[British Library]]'' na ''[[Papirus Oxyrhynchus 208 + 1781|Papirusie Oxyrhynchus 208 + 1781]]'', na ''[[Papirus Nasha|Papirusie Nasha]]'' w ''[[University of Cambridge]]'' oraz na manuskryptach w ''[[Ashmolean Museum]] w [[Oxford]]zie.
** '''Włochy:''' W ''[[Neapol]]skim Muzeum Miejskim'' i [[Mediolan|mediolańskiej]] ''Pinakotece Ambrosiana'' na IX w. kodeksie.
** '''Inne:''' Imię Boże w różnych formach znajduje się też w kilkunastu innych muzeach na świecie<ref>[http://www.divine-name.info/museums.htm Niektóre muzea z eksponatami z Imieniem Bożym]</ref>m.in. na wystawach i tablicach informacyjnych o więzionych Świadkach Jehowy w byłych hitlerowskich obozach koncentracyjnych w Europie.

* '''Ezoteryka:'''
Tetragram spotykany jest także w [[Żydzi|żydowskiej]] [[Kabała|kabale]], [[gematria|gematrii]] oraz w różnych formach [[okultyzm]]u – potępionego w Biblii<ref>[http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=164.png Przykłady tetragramu w ezoteryce]</ref>.

* '''Grafika, ekslibrisologia:'''
(contracted; show full)na samochodach]</ref>. Tetragram był umieszczony na rzeźbie lodowej<ref> Rzeźba lodowa – Mojżesz z tablicami [[dekalog]]u z wielkim tetragrmam – była prezentowana na ''Ice World Festival'' p.h. ''Biblia – historie ze Starego i Nowego Testamentu'' w Lubece w dn. 12.12.03-25.01.04</ref>. Tetragram umieszczony jest także przy szkolnym obiekcie sportowym w [[Bat Jam]]. Na zegarze ściennym z 1800 r. autorstwa Johna Stålknappa. Imię Boże jest umieszczone 
  na religijnych wachlarzach w Hiszpanii, odzieży, materiałach tekstylnych, nakryciach głowy <ref>[http://tetragram.pl/8608 Imię Boże na T-shirtach i nakryciach głowy]</ref>, gobelinach, zegarach, listach, pudełkach zapałek, wyrobach kaletniczych (okładki i futerały na publikacje), kalendarzach, kubkach, wyrobach ceramicznych, flagach i innych przedmiotach.

(contracted; show full)

== Składnik dwuczłonowych imion ==
Imię Boże występuje także w Biblii jako składnik dwuczłonowych [[Imiona semickie|imion hebrajskich]]. Istotnym imieniem jest [[Jehoszua]] - tłumaczone też jako [[Jozue]], [[Józef]], [[Jezus]] - które znaczy ''Jahwe (Jehowa) wybawia''. Nazwa własna Żyd (Jehudi) zawiera w sobie brzmienie imienia Bożego. W niektórych imionach środkowe 
  ''‘H’'' pozostaje nieme, co tworzy [[Joszua|Joszuę]], [[Jotam]]a, [[Jozjasz]]a, [[Jonasz]]a, [[Jonadab]]a, [[Judyta|Judytę]]. Wiele imion biblijnych jest nadal popularnych, a zawierają imię Boże, np: [[Jan]], [[Joanna]] — ''Jahwe okazał łaskę'', [[Joel]] — ''Jahwe jest Bogiem'', [[Jonatan]] — ''Jahwe dał'', [[Maciej]], [[Mateusz]] — ''dar Jah''.  

Wykaz: [[Abdiasz (prorok)|Abdiasz]], [[Abija]], [[Abijasz]], [[Acaliasz]], [[Achaz]], [[Achazjasz]], [[Achiasz]], [[Achzaj]], [[Adajasz]], [[Adoniasz]], [[Amacjasz]], [[Amariasz]], [[Amasjasz]], [[Anajasz]], [[Ananiasz]], [[Asajasz]], [[Atajasz]], [[Azaniasz]], [[Azariasz]], [[Azazjasz]], [[Baasejasz]], [[Bakbukiasz]], [[Barachiasz]], [[Bealiasz]], [[Bedejasz]], [[Benajasz]], [[Berajasz]], [[Berechiasz]], [[Besodejasz]], [[Chabjasz]], [[Chaggiasz]], [[Chakaliasz]], [[Chananiasz]], [[Charchajasz]], [[Chasa(contracted; show full)
* [http://www.godsnaam.be/wereldwijd.pdf Niepełna lista miejsc na świecie z Imieniem Bożym]
* [http://tetragram.pl/ Imię Boże w Polsce i na świecie]
* [http://jehowa-biblioteka.com/ Biblioteka Imienia Bożego]
* [http://www.jehowa.info/ Imię Boże w polskiej literaturze do końca XX w.]
* [http://www.jehowa-biblioteka.com/galeria/index.php?i=301.png Historia Imienia Bożego w Polsce]