Difference between revisions 48081709 and 48531598 on plwiki

{{inne znaczenia||inne obiekty o nazwie [[Brama Nowa]]}}
[[Plik:Lubinus Stolpe.png|right|thumb|250px|Panorama Słupska na [[Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego|mapie Lubinusa]], [[XVII wiek|XVII w.]]]]
[[File:NoDSC 0145.JPG|thumb|250px|right|Nowa Brama, 2004]]
[[Plik:NoDSC 0143.JPG|thumb|250px|right|Nowa Brama, 2007]]⏎
⏎
{{commons|Nowa Brama}}'''Nowa Brama''' – stanowi część obwarowań Słupska. Nazwę taką brama przyjęła bo została ona dość [[Słupsk|Słupska]], nazwana tak jako najpóźnoiej wybudowana, a więc dla współczesnych była „nowa” z bram tego miasta.

Obwarowania w Słupsku wzniesiono w okresie od początku [[XIV wiek|XIV]] w. do połowy [[XV wiek|XV]] w. Wszystkie bramy były zbudowane z [[cegła|cegły]]. Mury o wysokości 6,5 m okalały ówczesne miasto. Trzy bramy na rzucie prostokąta pozwalały na bezpieczne kontakty miasta ze światem zewnętrznym. Bramy posiadały szczyty sterczynowe, dekorowane [[blenda (architektura)|blendami]]. Od zachodu, gdzie potencjalnie istniało najmniejsze zagrożenie prowadziła do miasta Nowa Brama. Mury były bronione ponadto wodami rzeki [[Słupia (rzeka)|Słupi]] i jej odnogami oraz rozlewiskami i bagnami (również od północy a częściowo też i od zachodu).

Opis architektoniczny bramy – [...]: „Brama Nowa na rzucie prostokąta (12,3 x× 10,5 m), trójkondygnacyjna, z ostrołukowym otworem przejazdu. [[elewacja|Elewacje]] wyższych kondygnacji wydzielone [[fryz]]ami. Elewacja zach. od strony pola siedmioosiowa, podzielona dwudzielnymi, zamkniętymi odcinkowko blendami. W elewacji wsch. od strony miasta zamurowany dawny [[otwór ostrołukowy|ostrołukowy otwór]], ujęty po bokach i w [[przyłcze|przyłuczach]] blendami. W elewacjach bocznych strzelnice oraz rząd ostrołukowych blend. [...]<ref>''[[Architektura gotycka w Polsce]]'' ; pod red.: Teresy Mroczko i Mariana Arszyńskiego, Str. 210, W-wa 1995,</ref>.”

Wszystkie bramy zostały wybudowane w pierwszej połowie [[XIV wiek|XIV]] wieku,: Nowa brama powstała jako ostatnia. Najpierw bramy posiadały drewnianą nadbudowę. W latach [[1348]]-–[[1385]] podwyższono bramy. W [[XV wiek|XV]] wieku nastąpiło wybudowanie przedbrami Bramy Nowej i Holsztyńskiej.

Zachodni odcinek murów po obu stronach Nowej Bramy został wyburzony [[1875]] roku. Nowa Brama przetrwała ostrzał artylerii starego miasta w Słupsku, dokonany przez [[Armia Czerwona|Armię Czerwoną]] już po przejściu frontu w [[1945]] roku.

Nowa Brama była zaadaptowana w [[1924]] i [[1974]]-–[[1975]] na cele wystawowe.

W dniu 29 września 1924 roku zostało tam uroczyście otwarte Muzeum Ojczyźniane (niem. ''das Heimatmuseum'') w Stolpie. U podstaw przedsięwzięcia legła inicjatywa ówczesnego Dyrektora Rzeźni Miejskiej, Johanna Wernera, i członków Pomorskiego Zrzeszenia Etnograficznego, istniejącego od 1906 roku. W 1910 roku zbiory Zrzeszenia (obejmujące m.  in. eksponaty z czasów prehistorycznych, świadectwa historii kultury, eksponaty przyrodnicze, ponadto zbiór rękopisów i numizmatów a także zbiory cechowe) rozrosły się, i z okazji Jubileuszu 600-lecia Stolpu, Zrzeszenie mogło przekazaćło je miastu na zalążek muzeum. Władze miasta dar przyjęły z postanowieniem, że utworzą Muzeum Ojczyźniane.

I wojna światowa i inflacja powojenna spowodowały, że do pracy przy tworzeniu Muzeum przystąpiono z opóźnieniem. W końcu września 1924 roku ówczesny nadburmistrz Stolpu -– odpowiednik dzisiejszego prezydenta Słupska -– Werner Zielke, w asyście licznych gości uroczyście otworzył nowy obiekt.

Zasłużony założyciel Muzeum, pan J. Werner, uczestniczył w otwarciu obiektu, lecz po sześciu miesiącach zmarłw ostatnich miesiącach swojego życia.

Po śmierci Wernera zarządzanie obiektem przejęli honorowi przewodniczący Rady, zaproponowani przez przewodniczących Stowarzyszeń wspierających działanie Muzeum (tj. Zarejestrowanego Zrzeszenia Etnograficznego, Zarejestrowanego Miejskiego Zrzeszenia Kulturalnego oraz oddziału Towarzystwa Przyrodniczego w ówczesnym Stolpie).

Muzeum posiadało następujące zbiory: prehistoryczny, przyrodniczy, broni, monet i medali, rękopisów i dokumentów, sztuki oraz eksponatów dotyczących dziejów Pomorza, miasta, kultury, lokalnych cechów i Kościołów.

Zbiory przyrodnicze obejmowały wiele działów; eksponowano owady, ptaki, zioła, mchy i porosty, skamieliny, skały, bursztyn, pozostałości fauny prehistorycznej itp.

W ciągu niewielu lat od utworzenia, zbiory Muzeum rozrosły się tak znacznie, że możliwa była ekspozycja jedynie skromnej ich części z uwagi na szczupłość miejsca. Dotyczyło to na przykład zbiorów sztuki, obejmujących z górąponad sto obrazów (olejnych, akwarel i grafik). Dzieła znajdujące się w ramach wisiały czasowo w pomieszczeniach Ratusza, rzeźni miejskiej, a także w salach niektórych szkół. Obrazy bez ram znajdowały się w szafach. Eksponaty z kolekcji rękopisów, dokumentów, monet, medali i przeróżnych drukowanych ''ad hoc'' „banknotów” - zwanych "''Notgeldem''" -– mogły być wystawiane jedynie na krótkie okresy czasu. To samo dotyczyło eksponatów ze zbiorów przyrodniczych.

''Heimatmuseum'' istniało zasadniczo aż do końca niemieckiej historii miasta, a w roku 1948 zastąpione zostało przez Muzeum Pomorza Środkowego, czasowo mieszczące się w tym samym miejscu. [Źródło: Mały Przewodnik po Muzeum Ojczyźnianym w Nowej Bramie, przeł. z niem. W. M. Wachniewski, maszynopis komputerowy, Słupsk 2012, s. 2]<ref>{{Cytuj|autor=W. M. Wachniewski|tytuł=Trochę o Nowej Bramie|data=2009|data dostępu=2017-02-14|opublikowany=Moje Miasto Słupsk|url=http://stara.mojemiasto.slupsk.pl/index.php?id=3005}}</ref>.

Dziś mieści się tamw tym miejscu między innymi Ggaleria sztuki współczesnej Nowa Brama (http://www.nowabrama.pl/)

{{commons|Nowa Brama}}.

{{Przypisy}}

[[Kategoria:Mury miejskie w Słupsku]]
[[Kategoria:Bramy w Słupsku]]