Difference between revisions 48570303 and 48571062 on plwiki

< previous diff
Leniwcowate
{{Dopracować|więcej przypisów}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Leniwcowate
 |nazwa łacińska         = Bradypodidae
 |TSN                    = 624870
 |zoolog                 = [[John Edward Gray|Gray]], [[1821]]
 |okres istnienia        = 
 |grafika                = 9092 - Milano - Museo storia naturale - Diorama - Bradypus trydactilus - Foto Giovanni Dall'Orto 22-Apr-2007.jpg
 |opis grafiki           = [[Leniwiec trójpalczasty]] (''Bradypus tridactilus'')
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ssaki]]
 |podgromada             = [[żyworodne]]
 |infragromada           = [[łożyskowce]]
 |rząd                   = [[szczerbaki]]
 |rodzina                = '''leniwcowate'''
 |synonimy               = 
 |mapa występowania      = Bradypus Range.png
 |opis mapy występowania = zielony – ''B. variegatus''<br />niebieski – ''B. tr idactylus''<br />czerwony – ''B. torquatus''
 |wikispecies            = Bradypodidae
 |commons                = Category:Bradypodidae
}}
'''Leniwcowate'''{{r|miiz}} (Bradypodidae) – [[rodzina (biologia)|rodzina]] lądowych, nadrzewnych ssaków zaliczanych do [[Szczerbaki|szczerbaków]]. Poruszają się powolnymi ruchami z ciałem podwieszonym pod gałęziami. Rzadko schodzą z drzew. Na ziemi niezgrabnie pełzają. W zapisie kopalnym znane od [[plejstocen]]u.

== Występowanie ==
[[Gujana]], [[Wenezuela]] i [[Brazylia]].

== Charakterystyka ==
Cechą charakterystyczną tej rodziny [[Leniwce|leniwców]] jest obecność trzech długich palców dłoni i stóp, uzbrojonych w 3 potężne, hakowato zagięte [[pazur]]y oraz długa [[szyja]]. Odcinek szyjny [[kręgosłup]]a składa się z 8–10 [[kręg]]ów<ref name="Hautier-2010">{{Cytuj pismo  | nazwisko = Hautier | imię = L. | nazwisko2 = Weisbecker | imię2 = V. | nazwisko3 = Sánchez-Villagra | imię3 = MR. | nazwisko4 = Goswami | imię4 = A. | nazwisko5 = Asher | imię5 = RJ. | tytuł = Skeletal development in sloths and the evolution of mammalian vertebral patterning | czasopismo = Proc Natl Acad Sci U S A | wolumin = 107 | numer = 44 | strony = 18903-8 | rok = 2010 | doi = 10.1073/pnas.1010335107 | pmid = 20956304}}</ref>, co jest wyjątkiem w świecie [[ssaki|ssaków]] (typowo 7 [[Kręgi szyjne|kręgów szyjnych]]), a leniwcom trójpalczastym zapewnia możliwość obracania głowy o ponad 270[[Stopień (kąt)|°]]. Badania rozwoju [[embrion]]alnego leniwców wykazały, że kręgi >7 rozwojowo należą do [[Kręgi piersiowe|odcinka piersiowego]]<ref name="Hautier-2010"/>.

Leniwce mają wysmukłe ciało, zredukowany [[Ogon (anatomia)|ogon]] oraz małe oczy i uszy. Obie płcie zewnętrznie nie różnią się prawie niczym. Długość tułowia współczesnych dorosłych leniwców mieści się w granicach 40-75 cm, choć wywodzą się od wymarłych [[Megatheriidae]], które osiągały wielkość [[Słoniowate|słonia]].

Długa, gęsta [[sierść]] złożona jest z dwóch rodzajów [[włos]]ów, wełnistych i szczecinowatych. Na sierści żyją [[glony]], co nadaje zwierzętom zielonkawe ubarwienie. Palce leniwców są zrośnięte skórą.

{| cellspacing="0" style="float: right; margin:0 1em 0 1em; text-align: center; border: solid 1px gray;"  align="right" border="1" rules="none"
|- style="background-color: #eeeeee;"
! colspan="2" style="border-bottom: solid 1px gray; width: 8em;" | [[Wzór zębowy]]
! style="border-bottom: solid 1px gray; width: 12.5%" | [[Siekacz|I]]
! style="border-bottom: solid 1px gray; width: 12.5%" | [[Kieł|C]]
! style="border-bottom: solid 1px gray; width: 12.5%" | [[Ząb przedtrzonowy|P]] i [[Ząb trzonowy|M]]
|-
| rowspan="2" style="text-align: right;" | 18-20
| rowspan="2" | =
| style="border-bottom: solid 1px black; color: #ffaa00;" | 0
| style="border-bottom: solid 1px black; color: #00dd00;" | 0
| style="border-bottom: solid 1px black; color: #dd00dd;" | 5
|-
| style="color: #ffaa00;" | 0
| style="color: #00dd00;" | 0
| style="color: #dd00dd;" | 4-5
|}
W [[Uzębienie|uzębieniu]] brak [[siekacz]]y i [[Kieł|kłów]], a zęby policzkowe są uproszczone, walcowate, rosną przez całe życie zwierzęcia i nie są jednoznacznie podzielone na zęby przedtrzonowe i trzonowe.

Leniwcowate prowadzą nadrzewny tryb życia. Odżywiają się pokarmem roślinnym. Ich wielokomorowy żołądek jest przystosowany do trawienia liści i gałązek. W żołądku następuje neutralizacja toksyn zawartych w liściach. Całkowity proces trawienia może trwać ponad miesiąc<ref>{{cytuj książkę | tytuł= Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana | data=2005 | wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce=Warszawa | isbn=83-01-14344-4 | strony=81}}</ref>.

Raz na 7-8 dni schodzą z drzewa na ziemię, aby się wypróżnić. Leniwcowate dobrze pływają. Mają słabo rozwinięty wzrok i słuch. Pokarm wyszukują za pomocą zmysłu węchu i dotyku. Poza okresem rozrodu żyją samotnie. [[Ciąża]] trwa 5-6 miesięcy. Po tym czasie rodzi się jedno młode.

== Systematyka ==
Bradypodidae jest rodziną [[Takson monotypowy|monotypową]] – obejmującą jeden [[Rodzaj (biologia)|rodzaj]] [[leniwiec]] (''Bradypus'' <small>Linnaeus, 1758</small>) z [[Gatunek (biologia)|gatunkami]]{{r|miiz}}:
* [[leniwiec trójpalczasty]] (''Bradypus tridactylus''),
* [[leniwiec grzywiasty]] (''Bradypus torquatus''),
* [[leniwiec pstry]] (''Bradypus variegatus'')
* [[leniwiec karłowaty]] (''[[Bradypus pygmaeus]]'').

Czasem leniwiec trójpalczasty i pstry włączane są do jednego gatunku, jako jego dwa podgatunki: ''Bradypus bradypus tridactylus'' i ''Bradypus bradypus variegatus''.

== Zobacz też ==
* [[leniwce]]
* [[leniwce dwupalczaste]]
{{Przypisy|przypisy=
* <ref name="miiz">{{Cytuj książkę | autor = Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz | tytuł = Polskie nazewnictwo ssaków świata | wydawca = [[Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie]] | miejsce = Warszawa | rok = 2015 | isbn = 978-83-88147-15-9 | strony = 25}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
# {{cytuj książkę | nazwisko=Kowalski | imię=Kazimierz
| tytuł=Ssaki, zarys teriologii | rok=1971 | wydawca=PWN | miejsce=Warszawa }}
# {{cytuj książkę | tytuł= Mały słownik zoologiczny: ssaki | data=1978 | wydawca=Wiedza Powszechna | miejsce=Warszawa}}
# {{cytuj stronę| url = http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Bradypodidae.html
| tytuł = Bradypodidae
| opublikowany = (On-line), Animal Diversity Web
| data dostępu = 30 kwietnia 2008
| autor = Myers, P.
| rok = 2001
| język = en }}
# {{cytuj książkę | tytuł= Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana | data=2005 | wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce=Warszawa | isbn=83-01-14344-4 | strony=}}
# {{cytuj książkę | tytuł= Anatomia Zwierząt T.1 | data=2010 | wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce=Warszawa | isbn=978-83-01-13451-8 | strony=47}}
# {{MSW3|id=11800003|nazwa=Bradypodidae|data=30 kwietnia 2008}}

[[Kategoria:Szczerbaki#PATRZ [[Leniwiec]]