Difference between revisions 55322001 and 55499837 on plwiki

{{Inne znaczenia|zachowań społecznych i urbanistyki|inne znaczenia [[Getto (ujednoznacznienie)|tego słowa]]}}
[[Plik:3g04637u unprocessed.jpg|thumb|Mulberry Street – włoskie getto w Nowym Jorku, tzw. [[Małe Włochy|Little Italy]]]]
[[Plik:Litzmannstadt Ghetto.jpg|thumb|Kładka nad ulicą w [[Litzmannstadt Ghetto|Ghetto Litzmannstadt]] (Łódź)]]
[[Plik:Bundesarchiv Bild 101I-134-0791-29A, Polen, Ghetto Warschau, Ghettomauer.jpg|thumb|Warszawa podzielona murem [[Getto warszawskie|getta]] (1941)]]
(contracted; show full)ęciu socjologicznym to wyodrębniony obszar w przestrzeni miejskiej, który można opisać za pomocą specyficznych, jemu tylko przynależnych cech<ref name="sis2007">M. Szczepański, W. Ślęzak-Tazbir, ''Między lękiem a podziwem: getta społeczne w starym regionie przemysłowym'', [w:] red. B. Jałowiecki, W. Łukowski, ''Gettoizacja polskiej przestrzeni miejskiej'', Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2007, {{ISBN|978-83-89291-38-7}}, s. 29–52.</ref>.


== Etymologia ==
Słowo „getto” wywodzi się z włoskiego ''ghetto'', w szesnastowiecznym dialekcie weneckim jako ''geto'', co oznaczało „huta”<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Kopaliński | imię = Władysław | tytuł = Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcjojęzycznych | wydawca = Wiedza Powszechna | miejsce = Warszawa | data = 1991 | strony = 190 | isbn = 83-214-0839-7}}</ref>.  Pierwsze getto powstało na weneckiej wyspie Ghetto Nuovo w 1516 roku; na wyspie tej znajdowała się huta (stąd jej nazwa). W roku 1541 powstało getto na wyspie Ghetto Vecchio, a nazwa własna zaczęła być stosowana jako nazwa rodzajowa. Papież Paweł IV zarządził utworzenie getta rzymskiego, które założono na bagnistym terenie Zatybrza w 1556 roku. 

W XVI wieku następował dynamiczny wzrost liczebności gett, największe zaś powstały w Pradze, Frankfurcie, Trieście i Rzymie<ref name="pir2007" />.
Jednak niektórzy badacze wskazują na wydarzenia o trzysta lat wcześniejsze niż założenie getta na weneckiej wyspie Ghetto Nouvo. Podkreślają oni, że w czasie czwartej krucjaty, gdy łacinnicy zdobyli [[Konstantynopol]] w 1204 roku, w jego pobliżu założyli własne miasteczka (''borghetti''). Miasteczko (''il borghetto'') pizańskie powstało na południowym brzegu Złotego Rogu (dzisiaj dzielnica Eminönü), genueńska Galata – na północnym – zaś wenecka Pera jeszcze na północ od Galaty. ''Borghetto'' miano w skrócie nazywać ''ghetto''<ref>N. Davies, ''Europa'' [za:] M. Pirbeli, Z. Rykiel, ''op. cit.''</ref>.⏎
⏎
== Getta żydowskie ==
{{osobny artykuł|Getta żydowskie}}

=== Historia ===
Idea odseparowania [[Żydzi|Żydów]] od innych narodowości zrodziła się wśród żydowskiej [[diaspora (naród)|diaspory]] już w [[starożytność|starożytności]]<ref group="uwaga">Do utworzenia pierwszego ''getta'' z myślą o izolacji Żydów doszło w I wieku n.e. Podczas [[pogrom]]u w [[Aleksandria|Aleksandrii]] mieszkających dotąd w czterech dzielnicach miasta Żydów zamknięto na nieproporcjonalnie małym ter(contracted; show full) podkreślić, że gettoizacja nie jest procesem jednoznacznie negatywnym. Dla przykładu, z punktu widzenia jednostek, zamieszkiwanie w sąsiedztwie osób zajmujących podobną pozycję społeczną zazwyczaj jest oceniane pozytywnie; osoby zajmujące wyższe pozycje czują się bezpiecznie odgrodzone od zagrożenia związanego z niższymi warstwami społecznymi, natomiast ludzie zajmujący niższe pozycje czują się uwolnieni od pogardliwych ocen tych, którym się w życiu powiodło lepiej<ref name="pir2007" />.


== Etymologia słowa „getto” ==
Powszechnie uważa się, że wyraz „getto” wywodzi się z włoskiego ''ghetto'', co w szesnastowiecznym dialekcie weneckim oznaczało „huta”<ref>[http://www.slownik-online.pl/kopalinski/E3F5276DD61783B3C12565D900625AD7.php Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego].</ref>. Zgodnie z tą koncepcją, pierwsze getto powstało na weneckiej wyspie Ghetto Nuovo w 1516 roku; na wyspie tej znajdowała się huta (stąd jej nazwa). W roku 1541 powstało getto na wyspie Ghetto Vecchio, a nazwa własna zaczęła być stosowana jako nazwa rodzajowa. Papież Paweł IV zarządził utworzenie getta rzymskiego, które założono na bagnistym terenie Zatybrza w 1556 roku. W XVI wieku następował dynamiczny wzrost liczebności gett, największe zaś powstały w Pradze, Frankfurcie, Trieście i Rzymie<ref name="pir2007" />.
Jednak niektórzy badacze wskazują na wydarzenia o trzysta lat wcześniejsze niż założenie getta na weneckiej wyspie Ghetto Nouvo. Podkreślają oni, że w czasie czwartej krucjaty, gdy łacinnicy zdobyli [[Konstantynopol]] w 1204 roku, w jego pobliżu założyli własne miasteczka (''borghetti''). Miasteczko (''il borghetto'') pizańskie powstało na południowym brzegu Złotego Rogu (dzisiaj dzielnica Eminönü), genueńska Galata – na północnym – zaś wenecka Pera jeszcze na północ od Galaty. ''Borghetto'' miano w skrócie nazywać ''ghetto''<ref>N. Davies, ''Europa'' [za:] M. Pirbeli, Z. Rykiel, ''op. cit.''</ref>.⏎
⏎
== Zobacz też ==
* [[Getto ławkowe]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}
== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Socjologia miasta]]