Revision 33239726 of "Wikipedysta:Bulwersator: bot/Kętrzyn" on plwiki

{{POL miasto infobox
 |nazwa                 = Kętrzyn
 |dopełniacz miasta     = Kętrzyna
 |zdjęcie               = 
 |opis zdjęcia          = 
 |herb                  = POL Kętrzyn COA 1.svg
 |flaga                 = POL Kętrzyn flag.svg
 |dewiza                = 
 |województwo           = [[województwo warmińsko-mazurskie|warmińsko-mazurskie]]
 |powiat                = [[powiat kętrzyński|kętrzyński]]
 |gmina                 = 
 |aglomeracja           = 
 |założono              = [[1329]]
 |prawa miejskie        = [[1357]]
 |tytuł zarządzającego  = Burmistrz
 |zarządzający          = Krzysztof Wiesław Hećman
 |powierzchnia          = 10,35<ref>{{cytuj pismo|tytuł=2009 r.|czasopismo=Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym|wydawca=Główny Urząd Statystyczny|issn=1505-5507|data=2009-08-20|url=http://www.stat.gov.pl/gus/5840_908_PLK_HTML.htm}}</ref>
 |położenie             = 
 |wysokość              = 
 |populacja             = 29630<ref name="lud-2010">{{cytuj stronę| url = http://www.stat.gov.pl/bdl/app/miejsc_w.display?p_id=24284&p_token=0.9228019011009945| tytuł = Bank Danych Lokalnych GUS | data dostępu = 2011-10-24| autor = | opublikowany = | praca = | data = | język = }}</ref>
 |rok populacji         = 2009
 |gęstość               = 2699,7
 |strefa numeracyjna    = +48 89
 |kod pocztowy          = 11-400
 |tablice rejestracyjne = NKE
 |stopniN = 54 |minutN = 05 |sekundN = 
 |stopniE = 21 |minutE = 23 |sekundE = 
 |opis miejsca          = 
 |TERYT                 = 2808011
 |SIMC                  = 
 |slogan                = 
 |adres urzędu miasta   = ul.&nbsp;Wojska&nbsp;Polskiego&nbsp;11<br />11-400 Kętrzyn
 |commons               = :category:Kętrzyn
 |wikinews              = 
 |wikicytaty            = 
 |wikisłownik           = Kętrzyn
 |www                   = http://www.ketrzyn.pl/
 |bip                   = 
}}
'''Kętrzyn''' (daw. ''Rastembork'', [[język niemiecki|niem.]] ''Rastenburg'', [[język pruski|prus.]] ''Rastanpils'') – [[miasto]] i [[gmina miejska|gmina]] w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], [[powiat|siedziba powiatu]] [[powiat kętrzyński|kętrzyńskiego]]. [[podział administracyjny Polski 1975-1998|W latach 1975-1998]] miasto administracyjnie należało do [[województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].

W pobliżu Kętrzyna w [[Gierłoż (powiat kętrzyński)|Gierłoży]] mieściła się (1941-1944) główna kwatera [[Adolf Hitler|A. Hitlera]] ([[Wilczy Szaniec]]).

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto ma 29630 mieszkańców<ref name="lud-2010"/>.

== Struktura powierzchni ==
[[Plik:Polskie Zamki Gotyckie.JPG|thumb|250px|Polskie Zamki Gotyckie]]
Według danych z roku 2002<ref name=autonazwa1>{{cytuj stronę|url=http://www.regioset.pl/|tytuł=Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset|opublikowany=regioset.pl|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref> Kętrzyn ma obszar 10,34 km², w tym:
* [[użytki rolne]]: 23%
* [[użytki leśne]]: 1%

Miasto stanowi 0,85% powierzchni [[powiat kętrzyński|powiatu kętrzyńskiego]].

== Demografia ==
Dane z 30 czerwca 2004<ref>{{cytuj stronę|url=http://demografia.stat.gov.pl/BazaDemografia/|tytuł=Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast|opublikowany=[[Główny Urząd Statystyczny|GUS]]|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref>:
{|border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:right;"
! Opis ||colspan=2| Ogółem ||colspan=2| Kobiety ||colspan=2| Mężczyźni
|-
| jednostka || osób || % || osób || % || osób || %
|-
| populacja || '''28&nbsp;351''' || 100 || 14&nbsp;856 || 52,4 || 13&nbsp;495 || 47,6
|-
| gęstość zaludnienia<br />(mieszk./km²) ||colspan=2| 2741,9 ||colspan=2| 1436,8 ||colspan=2| 1305,1
|}
== Historia ==
Kętrzyn leży na ziemiach [[Barcja|plemienia Bartów]]. Najazdy [[Zakon krzyżacki|krzyżackie]] doprowadziły do spalenia istniejących grodów, a mieszkańców, którzy przyjęli chrzest, przesiedlano. Pozostałą ludność mordowano, wsie i grody palono. Dopiero w 1329 zbudowano [[strażnica (wojsko)|strażnicę]] krzyżacką na zgliszczach grodu o pruskiej nazwie Rast. W pobliżu już w 1330 rozpoczęto budowę kościoła św. Katarzyny (rozebrany w [[XIX wiek]]u). Walki z wojskami [[Litwa|litewskimi]] dowodzonymi przez książąt [[Olgierd Giedyminowic|Olgierda]] i [[Kiejstut Giedyminowicz|Kiejstuta]], doprowadziły do zniszczenia strażnicy w 1345 r. [[Zakon krzyżacki]] już w 1350 zdołał odbudować osadę, rozpoczął budowę [[mur obronny|murów obronnych]].

[[Plik:2005-09 Kętrzyn pomnik Kętrzynskiego.jpg|thumb|250px|Pomnik [[Wojciech Kętrzyński|Wojciecha Kętrzyńskiego]]]]
[[Prawa miejskie]] zostały nadanie w dniu 11 listopada 1357 przez [[Henning Schindekopf|Henninga Schindekopfa]] przez [[Prawo lokacyjne|lokację]] na [[Prawo chełmińskie|prawie chełmińskim]]. [[Wójt]]em-[[Zasadźca|zasadźcą]] został [[Henryk Padeluche]]. W obrysie murów od strony południowej wybudowano warowny kościół [[Święty Jerzy|św. Jerzego]] i [[Zamek w Kętrzynie|zamek krzyżacki]]. Miasta bronić miało 13 [[baszta|baszt]], w murach zbudowano dwie bramy: Wysoką, Młyńską i furtę Wodną. W czasie funkcjonowania [[zakon krzyżacki|państwa krzyżackiego]], Kętrzyn ([[język niemiecki|niem.]] ''Rastenburg'', [[język polski|pol.]] ''Rastembork'') był siedzibą [[Prokurator krzyżacki|prokuratora]]. W historii Rastenburga było ok. 40 [[Prokuratorzy kętrzyńscy|prokuratorów]], z których dwóch pełniło później funkcję [[wielki mistrz|wielkiego mistrza]] krzyżackiego. Po [[bitwa pod Grunwaldem|bitwie grunwaldzkiej]] prokuratorzy rastenburscy podlegali bezpośrednio [[wielki mistrz|wielkim mistrzom]] krzyżackim i posiadali uprawnienia [[komtur]]ów w zakresie [[prawo lokacyjne|lokacji]] wsi. Mieszczanie buntując się przeciwko rządom zakonnym w 1440 r. przystąpili do [[Związek Pruski|Związku Pruskiego]]. Posłuszeństwo [[wielki mistrz|wielkiemu mistrzowi]] zostało wypowiedziane w 1454, mieszczanie opanowali zamek, prokurator zakonny Wolfgang Sauer został uwięziony, a kilka dni później (17 lutego) utopiony w pobliskim Stawie Młyńskim. Sprawa ta została nagłośniona przez Krzyżaków, jako jeden z argumentów za delegalizacją Związku Pruskiego. Na mocy rokowań polsko-krzyżackich wielki mistrz zgodził się na [[amnestia|amnestię]] dla mieszczan pod warunkiem poddania grodu ponownie władzy krzyżackiej. Po [[Wojna trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Kętrzyn pozostał w granicach [[Prusy Zakonne|Prus Zakonnych]]. Dopiero po utworzeniu w 1525 r. [[Prusy Książęce|Prus Książęcych]] nastąpił szybki rozwój miasta, zahamowany wojną ze [[Szwecja|Szwecją]]. W dniach 20-21 czerwca 1807 roku w mieście ze swoją dywizją poznańską stacjonował gen. [[Jan Henryk Dąbrowski]].

Lata późniejsze to okres [[germanizacja|germanizacji]] terenu. W okresie [[II wojna światowa|II wojny]] w [[Gierłoski las|gierłoskim lesie]] pobudowano kwaterę [[Adolf Hitler|Hitlera]] – [[Wilczy Szaniec]]. Bombardowanie w 1942 i walki w 1945 doprowadziły do bardzo poważnych zniszczeń miasta. Zamek i zabudowa staromiejska miasta zostały spalone przez żołnierzy [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] (zniszczeniu uległo ok. 40 proc. miasta)<ref name="Korowaj">{{cytuj książkę |nazwisko = Korowaj| imię = Tadeusz| autor link = Tadeusz Korowaj | tytuł = Rastenburg/Kętrzyn : Przewodnik historyczny po mieście| wydawca =nakł. autora | miejsce = Kętrzyn | rok = 2005 | strony = 2 | isbn = 83-913091-0-X}}</ref>.

W 1945 miasto zostało wcielone do Polski. Większość mieszkańców wysiedlono do Niemiec. Początkowo miasto nosiło historyczną nazwę Rastembork, ale rozważano także nazwę Raściborz i Raścibórz<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Martniak | imię = Alojzy | autor link = Alojzy Martniak| tytuł = Kętrzyn – miasto przyszłości na Mazurach | |czasopismo = [[Polska Zachodnia]] |wolumin = 18 |wydanie = |strony =3-5 |data = 1947 |wydawca = |miejsce = |issn = |doi =}}</ref>, ostatecznie jednak 7 maja 1946 roku nadano miastu nową nazwę ''Kętrzyn'' od nazwiska [[Wojciech Kętrzyński|Wojciecha Kętrzyńskiego]]<ref name="Korowaj" />, historyka z [[XIX wiek]]u walczącego z germanizacją Mazur.

== Zabytki ==
=== Bazylika Mniejsza św. Jerzego ===
[[Plik:2005-09 - Kętrzyn kościół.JPG|thumb|250px|Bazylika Mniejsza pod wezwaniem św. Jerzego w Kętrzynie]]
[[Plik:Kościół św. Jerzego w Kętrzynie 001.jpg|thumb|250px|Widok od południa na bryłę Bazyliki św. Jerzego]]
Kościół [[Święty Jerzy|św. Jerzego]] budowany na miejscu dawnej strażnicy od 1359, rozbudowywany do pierwszych lat [[XVI wiek]]u. Jest to najlepiej zachowany kościół obronny na [[Mazury|Mazurach]]. Początkowo był to obiekt halowy, jednonawowy, zlokalizowany w południowo-zachodnim narożu miasta. W koronie murów wybudowano [[ganek (architektura)|ganki]] obronne i wieżę zwieńczoną [[blanki|blankowaniem]]. Na początku [[XV wiek]]u wzniesiono drugą wieżę ([[dzwonnica|dzwonniczą]]), a pod koniec stulecia obiekt przebudowano na trójnawową pseudobazylikę (dobudowano nawę boczną północną, nawa środkowa i południowa mieści się w obrysie kościoła halowego). Po pożarze w 1500 r., podczas odbudowy powstało istniejące i charakterystyczne odchylenie osi kościoła ([[prezbiterium]] nie leży dokładnie na osi nawy środkowej, ze środka nawy głównej są widoczne tylko dwa okna: prawe i środkowe, trzecie jest niewidoczne). W kościele zasługują na uwagę: [[sklepienie kryształowe|sklepienia kryształowe]] z 1515 r. (wykonał je mistrz Matz z [[Gdańsk]]a), [[XVI wiek|XVI]]-wieczna [[ambona (architektura)|ambona]], [[organy]] z 1721 r. (Josue Mosengel twórca organów w [[Święta Lipka|Świętej Lipce]]) były przebudowywane – obecne z 1975 r. mają 43 głosy, płyta nagrobna ([[epitafium]]) Krzysztofa Schenka von Tautenburg z 1597 r. oraz karcer (wejście z kościoła) znajdujący się pod wieżą wysoką. Kościół św. Jerzego ma tytuł [[bazylika mniejsza|bazyliki mniejszej]] oraz pełni także funkcję [[kolegiata|kolegiaty]]. W kościele dawna kaplica św. Jakuba po reformacji pełniła funkcję [[baptysterium]], które po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] ukształtowano architektonicznie na wzór [[Ostra Brama w Wilnie|Ostrej Bramy]] w [[Wilno|Wilnie]]. Z tego miejsca zawsze na początku lipca odbywają się piesze pielgrzymki do Wilna.
{{main|Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie}}

=== Kościół św. Jana ===
Obok kościoła św. Jerzego znajduje się kościół św. Jana – dawna kaplica cmentarna adaptowana na Szkołę Wielką przygotowującą kandydatów na Uniwersytet w Królewcu założony przez księcia [[Albrecht Hohenzollern (1490-1568)|Albrechta]]. Budynek ten służył mniejszości polskiej jako świątynia [[protestantyzm|protestancka]], stąd zwany był kościołem polskim.
[[Plik:Tablice na dawnej szkole w Kętrzynie.JPG|thumb|Tablice na dawnej szkole w Kętrzynie ku czci Wojciecha Kętrzyńskiego i Wilhelma Wiena|left|200 px]]

=== Szkoła Wielka ===
Budynek kościoła św. Jana wyglądał nieco inaczej niż obecnie. Na piętrze były sale lekcyjne i mieszkania nauczycieli. Szkoła została założona w 1546 przez księcia [[Albrecht Hohenzollern (1490-1568)|Albrechta]]. Językiem wykładowym była [[łacina]], a do przedmiotów obowiązkowych należała nauka [[język niemiecki|jęz. niemieckiego]] i [[język polski|polskiego]]. Naukę jęz. polskiego zniesiono ok. 1830 r.

W 1810 r. szkoła w ówczesnym Rastenburgu była jedyną protestancką szkołą nauczającą na terenie Prus poza "Gimnazjum Staromiejskim" w [[Kaliningrad|Królewcu]], która przygotowywała kandydatów na uniwersytet [[Uniwersytet Albertyna w Królewcu|Albertyna]]. W roku 1817 Gimnazjum przeniesione zostało do nowego budynku, także obok kościoła św. Jerzego. W 1896 r. z okazji jubileuszu 350-lecia szkoły nadano jej nazwę Gimnazjum im. Księcia Albrechta. Szkołę w 1907 r. ponownie przeniesiono do nowego budynku, gdzie obecnie się mieści Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Wojciecha Kętrzyńskiego.

Wychowankami szkoły byli: m.in. [[Wojciech Kętrzyński]] (uczeń tej szkoły w latach 1855-1859) i [[Wilhelm Wien]] (uczeń w latach 1875-1879) z Drachenstein (obecnie [[Smokowo]] -[[gmina Kętrzyn]]). Uroczystości 450-lecia szkoły obchodzono w 1996 r. W jubileuszu uczestniczył prof. [[Helmut Wagner]] z Wolnego Uniwersytetu w [[Berlin]]ie wychowanek Gimnazjum im. Księcia Albrechta od 1940 r. do 20 stycznia 1945.

=== Zamek krzyżacki ===
[[Plik:Zamek Kętrzyn 001.jpg|thumb|250px|Zamek krzyżacki z XIV-XVI w]]
[[Plik:Zamek Kętrzyn 002.jpg|thumb|250px|Zamek od strony południowej]]
[[Plik:Wykusz Kętrzyn.jpg|thumb|250px|[[architektura gotycka|Gotycki]] [[wykusz]] kętrzyńskiego zamku]]
Budowa [[Zamek w Kętrzynie|zamku]] rozpoczęła się w tym samym okresie co budowa kościoła [[Święty Jerzy|św. Jerzego]]. Zamek stanął w południowo-wschodnim narożu miasta, jako trójskrzydłowy obiekt, zamknięty od strony zachodniej [[ściana kurtynowa|ścianą kurtynową]] z bramą. Skrzydła zamku od strony dziedzińca obiegał drewniany [[krużganek]], na dziedzińcu stała [[studnia]]. Najważniejszą częścią zamku było jego skrzydło północne. Pozostałe skrzydła pełniły funkcje gospodarcze. Pod koniec [[XIV wiek]]u zamek został otoczony murami z bramą przejazdową od strony miasta. [[Warownia]] nie miała charakterystycznej dla budowli krzyżackiej wieży i przedzamcza. [[spiętrzenie wód|Spiętrzenie]] [[rzeka|rzeki]] [[Guber]] utworzyło Staw Młyński (zasypany w 1910) osłaniający zamek od strony południowej. Od wschodu zamek chroniony był [[fosa|fosą]], którą płynęła woda z [[Jezioro Kętrzyńskie|jeziora]] położonego na północ od miasta. Zamek w [[XVII wiek]]u był wielokrotnie przebudowywany. W 1945 roku spłonął. W latach 1962-1967 mury zamku zostały zrekonstruowane na podstawie zachowanych rycin z XIX wieku. Wnętrza są współczesne i dostosowane do potrzeb znajdujących się w nim: Muzeum i Biblioteki. Organizatorem Muzeum w Kętrzynie była [[Zofia Licharewa]].
{{main|Zamek w Kętrzynie}}

=== Inne ===
* neogotycki kościół św. Katarzyny (proj. [[Fritz Heitmann (architekt)|Fritz Heitmann]], 1895)
* [[Ratusz w Kętrzynie|neogotycki ratusz]] (1885)
* klasycystyczna [[Loża wolnomularska|loża masońska]] (1860-1864)
* fragmenty murów obronnych z [[XIV wiek]]u
* [[Kętrzyńskie podziemia|podziemia kętrzyńskie]]

== Placówki kulturalne ==
Mieszkańcy Kętrzyna mogą korzystać z różnorodnej oferty kulturalnej Kętrzyńskiego Centrum Kultury, w którego strukturach znajduje się także Kino "Gwiazda". W mieście znajdują się również: [[Muzeum Regionalne im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Kętrzynie|Muzeum Regionalne]], Biblioteka Pedagogiczna oraz Biblioteka Publiczna Miejska, Polsko-Niemieckiego Centrum Kultury im. [[Arno Holz]]a i Mazurski Ogród Sztuk (galeria sztuki).

== Edukacja ==
=== Szkoły podstawowe ===
* Szkoła Podstawowa nr 1 im. [[Feliks Nowowiejski|Feliksa Nowowiejskiego]]
* Szkoła Podstawowa nr 3 im. [[Maria Zientara-Malewska|Marii Zientary-Malewskiej]],
* Szkoła Podstawowa nr 4 im. [[Stanisław Moniuszko|Stanisława Moniuszki]],
* Zespół Szkół Nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi im. [[Maciej Kalenkiewicz|Macieja Kalenkiewicza "Kotwicza"]],
* Szkoła Podstawowa specjalna Nr 6 przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym,
* Społeczna Szkoła Podstawowa,
* Szkoła Muzyczna I stopnia, (Wcześniej Ognisko Muzyczne, w którym nauczycielem był Mikołaj Beynar, wówczas mieszkaniec [[Karolewo (powiat kętrzyński)|Karolewa]])

=== Szkoły ponadpodstawowe ===
* Gimnazjum Powiatowe przy Zespole Szkół Ogólnokształcących im. [[Wojciech Kętrzyński|W. Kętrzyńskiego]],
* Gimnazjum nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi przy Zespole Szkół Nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi,
* Gimnazjum nr 2 im. [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]],
* Gimnazjum dla Dorosłych przy Centrum Kształcenia Ustawicznego w Kętrzynie,
* Gimnazjum Specjalne nr 4 przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym,
* Prywatne Gimnazjum w Kętrzynie,

=== Licea ogólnokształcące ===
[[Plik:LO Kętrzyn 0001.jpg|thumb|250px|Budynek LO im. [[Wojciech Kętrzyński|Wojciecha Kętrzyńskiego]]]]
[[Plik:Tablica LO Kętrzyn.jpg|thumb|250px|Tablica poświęcona [[Wojciech Kętrzyński|Wojciechowi Kętrzyńskiemu]], patronowi LO]]
* Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Ogólnokształcących im.[[Wojciech Kętrzyński|W. Kętrzyńskiego]]. W budynku Liceum im. Wojciecha Kętrzyńskiego mieściło się także Liceum Dla Pracujących. Liceum to pierwotnie było samodzielną jednostką, powstałą w 1950 roku. Jej najbardziej znanym [[matura|maturzystą]] (1974&nbsp;r. z [[Leśny Rów|Leśnego Rowu]]) jest [[Cyryl Klimowicz]].
* Liceum Ogólnokształcące nr 2 przy Zespole Szkół im. [[Maria Skłodowska-Curie|M. Skłodowskiej-Curie]],
* Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Budowlanych,
* Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych przy Centrum Kształcenia Ustawicznego w Kętrzynie,
* I Prywatne Zaoczne Liceum Ogólnokształcące w Kętrzynie,
* II Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Kętrzynie,
* Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego

=== Licea Profilowane i Techniczne ===
<!--
* Liceum Ekonomiczne przy Zespole Szkół Ekonomiczno-Spożywczych im. [[Mikołaj Kopernik|M. Kopernika]],
* Liceum Zawodowe przy Zespole Szkół Ekonomiczno-Spożywczych im. [[Mikołaj Kopernik|M. Kopernika]],
-->
* Liceum Profilowane nr 2 przy Zespole Szkół] im. [[Maria Skłodowska-Curie|Marii Skłodowskiej-Curie]],
* Liceum Profilowane przy Zespole Szkół Budowlanych,

=== Szkoły zawodowe ===
<!--
* Zespół Szkół Ekonomiczno-Spożywczych im. [[Mikołaj Kopernik|M. Kopernika]],
** Technikum Handlowe po ZSZ
** Technikum Ekonomiczne po G
** Zasadnicza Szkoła Zawodowa (wielozawodowa) po G
-->
* Zespół Szkół im. [[Maria Skłodowska-Curie|Marii Skłodowskiej-Curie]],
** Technikum Elektryczne
** Technikum Mechaniczne
** Technikum Mechaniczne na podbudowie ZSZ
** Technikum Odzieżowe na podbudowie ZSZ
** Zasadnicza Szkoła Zawodowa (wielozawodowa)
* Zespół Szkół Budowlanych,
** Technikum Budowlane,
** Technikum Budownictwa Wodnego,
** Technikum Urządzeń Sanitarnych
** Technikum Budowlane po ZSZ
** Zasadnicza Szkoła Zawodowa (Zasadnicza Szkoła Budowlana) po SP i po G
* Centrum Kształcenia Ustawicznego w Kętrzynie,
** Zasadnicza Szkoła Zawodowa
* Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym,
* Ośrodek Kształcenia Zawodowego w Kętrzynie,
* Zespół Szkół Licealnych i Zawodowych W Karolewie
** Technikum Żywienia i Gospodarstwa Domowego
** Technikum Agrobiznesu
** Technikum Architektury krajobrazu
** Technikum mechanik rolnictwa
** technikum rolnicze
** Zasadnicza szkoła zawodowa

=== Szkoły policealne i wyższe ===
* Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kętrzynie,
* Centrum Kształcenia Ustawicznego w Kętrzynie,
** Policealne Studium Zawodowe
*** Technik informatyk, Technik bhp, Technik prac biurowych, Technik administracji, Technik ekonomista, Technik organizacji reklamy, Technik budownictwa
* [[Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doskonalenia]] w [[Olsztyn]]ie
** Centrum Edukacji w Kętrzynie,
* [[Towarzystwo Wiedzy Powszechnej]] w [[Olsztyn]]ie
** [[Wyższa Szkoła Informatyki i Ekonomii TWP]] Wydział Zamiejscowy w Kętrzynie,
*** kierunki: [[Ekonomia]], [[Pedagogika]]
** Policealne Studium Zawodowe TWP,
*** Technik informatyk, Technik rachunkowości, Technik administracji, Technik ekonomista, Technik Obsługi Turystycznej, Technik [[Bezpieczeństwo i higiena pracy|BHP]], Technik Ochrony Fizycznej Osób i Mienia, Technik Informacji naukowej, Technik technologii odzieży, Technik logistyk
** Centrum Doskonalenia Nauczycieli TWP,
** Centrum Organizacji Kursów Zawodowych, Komputerowych i Języków Obcych TWP,

== Służba zdrowia i pomoc społeczna ==
=== Publiczne jednostki służby zdrowia ===
* [[Szpital Powiatowy w Kętrzynie]],

=== Ośrodki pomocy społecznej ===
* Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kętrzynie,
* Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kętrzynie,
* Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kętrzynie,

== Wspólnoty religijne ==
[[Plik:Cerkiew greko-katolicka Kętrzyn 002.jpg|thumb|250px|[[Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego|Cerkiew greckokatolicka]] pw. [[Bazyli Wielki|św.Bazylego Wielkiego]]]]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:
* [[Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa]]
* [[Kościół Chrześcijan Baptystów w RP|Kościół Chrześcijan Baptystów]]
* [[Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w RP|Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej]]
* [[Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP]]
* [[Kościół Rzymskokatolicki]]
* [[Kościół Zielonoświątkowy w RP|Kościół Zielonoświątkowy]]
* [[Świadkowie Jehowy]]

W Kętrzynie są cztery [[parafia|parafie]] rzymskokatolickie: św. Jerzego (siedziba [[Dekanat Kętrzyn I - Południowy Zachód|Dekanatu Kętrzyn I – Południowy Zachód]]), [[Parafia św. Katarzyny w Kętrzynie|św. Katarzyny]] (siedziba [[Dekanat Kętrzyn II - Północny Wschód|Dekanatu Kętrzyn II – Północny Wschód]]), św. Jacka i św. Brata Alberta Chmielowskiego. Parafią personalną (bez wydzielonego terytorium) jest Parafia Straży Granicznej [[Mateusz Ewangelista|św. Mateusza]]. W oddzielnej strukturze znajduje się [[parafia św. Bazylego Wielkiego w Kętrzynie|parafia obrządku greckokatolickiego]] (bizantyjsko-ukraińskiego) [[Bazyli Wielki|św. Bazylego Wielkiego]]. Należy ona do [[Dekanat węgorzewski|dekanatu]] w [[Węgorzewo|Węgorzewie]], [[Archieparchia przemysko-warszawska|Archidiecezji Przemysko-Warszawskiej]] [[Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego|Kościoła Greckokatolickiego]] w Polsce. W Kętrzynie jest też [[parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kętrzynie|parafia]] [[Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny|prawosławna]] Narodzenia Bogurodzicy (w [[Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kętrzynie|cerkwi]] znajdują się [[fresk]]i wykonane przez [[Jerzy Nowosielski|Jerzego Nowosielskiego]]). W mieście znajdują się także klasztory Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Świętej Rodziny i [[Klasztor Bazylianów w Kętrzynie|Zakonu Ojców]] [[Zakon Bazylianów Świętego Jozafata|Bazylianów]]. Bazylianie obsługują parafie greckokatolickie w Kętrzynie, [[Reszel|Reszlu]], [[Asuny|Asunach]] i [[Bajory Małe|Bajorach Małych]]<ref>[http://www.bazylianie.pl/?option=com_content&view=article&id=644 Кентшин]</ref>.
Kościół [[protestantyzm|protestancki]] reprezentowany jest przez Parafię [[Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP|Ewangelicko-Augsburską]] św. Jana oraz cztery miejscowe wspólnoty [[ewangelikalizm|ewangeliczne]]: [[Kościół Chrześcijan Baptystów w RP|Kościół Chrześcijan Baptystów]], [[Kościół Zielonoświątkowy w RP|Kościół Zielonoświątkowy]] (zbór "Betel"), [[Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w RP|Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej]] oraz [[Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa|Chrześcijańską Wspólnotę Zielonoświątkową]].
W mieście istnieje również [[Zbór#Zbór u Świadków Jehowy|Zbór]] [[Świadkowie Jehowy w Polsce|Świadków Jehowy]]<ref>A. Kopiczko, ''Panorama wyznaniowa województwa olsztyńskiego po II wojnie światowej'', s. 63</ref>.

== Komunikacja ==
[[Plik:Hotel Wanda.JPG|thumb|250px|Hotel "Wanda" w Kętrzynie]]
Kętrzyn nie posiada obwodnicy, a większość ruchu tranzytowego odbywa się ulicami miasta. Miasto stanowi regionalny [[węzeł drogowy]] i [[węzeł kolejowy|kolejowy]].

* linie kolejowe stanowiące połączenia bezpośrednie:
** linia kolejowa: Kętrzyn – [[Korsze]] – [[Olsztyn]]
** linia kolejowa: Kętrzyn – [[Ełk]] – [[Białystok]]
** [[linia kolejowa nr 259]]: <font color=black>'''Kętrzyn'''</font> – [[Węgorzewo]]
* drogi wojewódzkie przechodzące przez miasto:
** [[droga wojewódzka nr 591]]: [[Mrągowo]] – Kętrzyn – [[Barciany]] – [[Michałkowo (województwo warmińsko-mazurskie)|Michałkowo]]/[[Gierdawy]] (Żeleznodorożnyj) {{Flaga|RUS}}
** [[droga wojewódzka nr 592]]: [[Bartoszyce]] – [[Kraskowo (powiat kętrzyński)|Kraskowo]] – Kętrzyn – [[Giżycko]]
** [[droga wojewódzka nr 594]]: [[Bisztynek]] – [[Robawy]] – Kętrzyn

W mieście funkcjonuje miejska komunikacja autobusowa, która obsługuje linie 0,1,2,6 oraz linię Z (w okresie wakacyjnym).

== Sport ==
=== Kluby i organizacje sportowe ===
* Kętrzyński Klub Sportowy [[Granica Kętrzyn|"Granica"]] – [[piłka nożna]]
* Kętrzyński Klub Piłki Ręcznej "Olimpia"- [[piłka ręczna]]
* Kętrzyński Klub Taekwondo "Tygrys" – [[taekwondo|taekwondo (WTF)]]
* Kętrzyński Klub Tańca Sportowego "Kormoran" – [[taniec sportowy]]
* Uczniowski Klub Sportowy "Kętrzynianka" - [[tenis|tenis ziemny]] 
* Kętrzyński Klub Tenisowy – [[tenis|tenis ziemny]]
* Kętrzyńskie Towarzystwo Piłki Nożnej – [[piłka nożna]]
* Ludowy Uczniowski Klub Sportowy "Niedźwiedź" – [[zapasy]]
* Klub Jeździecki "Rolimpex" – sekcja [[jeździectwo|jeździecka]] przy Stadzie Ogierów (największa w stajnia [[Europa|Europie]])
* Klub Sportowy "Szkoła Mistrzów Bushi" – [[bushi]]
* Miejski Klub Szachowy "Hetman-Pionier" – sekcja [[szachy|szachowa]]
* Sportowy Klub Bilardowy "Skorpion-Kętrzyn" – [[bilard]]
* Sportowy Klub Bilardowy "Baszta Kętrzyn" – [[bilard]]
* Uczniowski Klub Sportowy "Baszta" – kilku sekcyjny
* Uczniowski Klub Sportowy "Jedynka" – [[kolarstwo]], inne
* Uczniowski klub Sportowy "Olimp" – [[koszykówka|piłka koszykowa]], inne
* Uczniowski klub Sportowy "Peleton" – [[kolarstwo]]
* Uczniowski klub Sportowy "Zryw" – [[piłka ręczna]] dziewcząt

Ponadto, w Kętrzynie działają również "Automobilklub Kętrzyński", "Aeroklub Krainy Jezior", Bractwo Rycerskie Strażnicy "Rast" przy [[Kętrzyn#Zamek|Zamku Kętrzyńskim]], Sekcja [[Brydż sportowy|Brydża Sportowego]] przy Kętrzyński Centrum Kultury (KCK Kętrzyn) oraz liczne sportowe sekcje przyzakładowe.

=== Infrastruktura sportowa ===
* stadion miejski przy ul. Fryderyka Chopina (100&nbsp;×&nbsp;65&nbsp;mb)
* boisko ze sztuczną murawą przy ul. Kazimierza Wielkiego (100&nbsp;×&nbsp;64&nbsp;mb)
* pływalnia kryta, ul. Poznańska
* pływalnia otwarta oraz [[kemping]], ul. Szpitalna
* hale sportowe
* 5 kortów tenisowych

Nawierzchnia boiska z trawy sztucznej jest przedmiotem certyfikatu [[FIFA|FIFA Star 1]].

== Gospodarka ==
Z jednostek organizacyjnych o charakterze ponadlokalnym w Kętrzynie znajdują się Centrum Szkolenia oraz Komenda Warmińsko-Mazurskiego Oddziału [[Straż Graniczna Rzeczypospolitej Polskiej|Straży Granicznej RP]].

W miejscowości działało ''Stado Ogierów Kętrzyn''<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19930310142 Internetowy System Aktów Prawnych<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>. W 1994 po przekształceniu jako ''Stado Ogierów Skarbu Państwa Kętrzyn''<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940830383 Internetowy System Aktów Prawnych<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>. Od 2003 ponownie jako ''Stado Ogierów Kętrzyn'' wchodzi w skład ''Stada Ogierów w [[Łąck]]u Sp. z o.o.''<ref>[http://www.mazury.com.pl/atrakcje/stado/ Stado Ogierów - Kętrzyn<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.

=== Przemysł ===
[[Plik:Philips Kętrzyn 001.jpg|thumb|250px|[[Royal Philips Electronics|Philips Lighting Poland S.A. Oddział w Kętrzynie]], brama południowa przy ul. Chrobrego]]
Pod koniec [[XIX wiek|XIX]] w Kętrzynie dominował głównie [[przemysł spożywczy]], w ramach którego funkcjonowały: [[Browar Kętrzyn|browar]], [[cukrownia]], fabryka [[drożdże|drożdży]] oraz [[mleczarnia]]. Obecnie, do przemysłu spożywczego dołączyły: [[przemysł elektromaszynowy|przemysł elektrotechniczny]] oraz [[przemysł odzieżowy|odzieżowy]]. Największe zakłady to ZPO „Warmia” ([[odzież]]), [[Royal Philips Electronics|Philips]] Lighting Poland S.A. Oddział w Kętrzynie ([[elektronika]]), MTI-Furninova POLSKA ([[meble]] [[tapicerstwo|tapicerowane]]), SPPH „Majonezy” ([[Sos majonezowy|majonez]]) i inne (FPK, MST, FOR-MECH Sp. z o.o.).

== Media ==
; Prasa lokalna:
* Gazeta Kętrzyńska,
* Gazeta w Kętrzynie – lokalny dodatek do [[Gazeta Olsztyńska|Gazety Olsztyńskiej]],
* Życie Kętrzyna,

; Telewizja lokalna:
* Kętrzyńska Telewizja Internetowa,
* Kętrzyńska Telewizja Kablowa,

== Współpraca międzynarodowa ==
{{Źródła|sekcja|data=2011-09}}
{|class="toccolours" style="background:#f8f8f8;" align="center" font-size:"95%;"
| valign="top" |
|- bgcolor=#e6e6e6
|colspan=3 align=center style="font-size: 110%;"| '''Miasta partnerskie'''
|- bgcolor=#e6e6e6
! Miasto
! Kraj
! Data podpisania umowy
|- align="left" style="font-size: 95%;background:#ffffff;"
| &nbsp; [[Plik:Weselwappen.png|22px]] [[Wesel (Nadrenia Północna-Westfalia)|Wesel]] || {{Państwo|DEU}} || align="center"| 17 września 2002 r.<br /><small>''współpraca od pocątku lat 90.''</small>
|- align="left" style="font-size: 95%;background:#ffffff;"
| &nbsp; [[Plik:Zlaté Hory znak.jpg|22px]] [[Zlaté Hory]] || {{Państwo|CZE}} || align="center"| 15 maja 1999 r.
|- align="left" style="font-size: 95%;background:#ffffff;"
| &nbsp; [[Plik:Vo vol s.gif|22px]] [[Włodzimierz Wołyński]] || {{Państwo|UKR}} || align="center"| 12 listopada 2004 r.
|- align="left" style="font-size: 95%;background:#ffffff;"
| &nbsp; [[Plik:Coat of Arms of Svetly (Kaliningrad oblast).png|22px]] [[Swietłyj]] || {{Państwo|RUS}} || align="center"| 8 grudnia 2005 r.
|}

== Osoby związane z Kętrzynem ==
{{Kategoria główna|Ludzie związani z Kętrzynem}}

=== Honorowi obywatele miasta ===
Tytuły nadane po 1989 (data nadania tytułu).
* [[arcybiskup]] [[Edmund Piszcz]] – grudzień 1998
* [[papież]] [[Jan Paweł II]] – 8 marca 2000

== Zobacz też ==
{{Commons|Kętrzyn}}
* [[Szlak Zamków Gotyckich]]
* [[Burmistrzowie Kętrzyna]]
* [[Lotnisko Kętrzyn-Wilamowo]]
* [[Wilczy Szaniec]]
* [[Święta Lipka]]
* [[cmentarz żydowski w Kętrzynie]]

{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
<!-- ============================================================ -->
<!-- NIE DODAWAJ WIĘCEJ LINKÓW. WIKIPEDIA NIE JEST ZBIOREM LINKÓW -->
<!-- ANI MIEJSCEM NA TWOJĄ (LUB CZYJĄKOLWIEK) REKLAMĘ!!! -->
<!-- Jeżeli sądzisz, że Twój link może się przydać, zamiast tutaj -->
<!-- umieść go najpierw na stronie dyskusji tego artykułu. Linki -->
<!-- umieszczone bez przeprowadzonej weryfikacji ZOSTANĄ USUNIĘTE -->
<!-- ============================================================ -->

* [http://www.ketrzyn.pl Oficjalna strona miasta Kętrzyn]
* [http://www.kck.ketrzyn.pl Strona Kętrzyńskiego Centrum Kultury]

{{Miasta województwa warmińsko-mazurskiego}}
{{Gmina Kętrzyn}}
{{Powiat kętrzyński}}
{{Powiat kętrzyński (dawny)}}

[[:Kategoria:Kętrzyn| ]]

[[bg:Кентшин]]
[[da:Kętrzyn]]
[[de:Kętrzyn]]
[[en:Kętrzyn]]
[[es:Kętrzyn]]
[[eo:Kętrzyn]]
[[fr:Kętrzyn]]
[[gl:Kętrzyn]]
[[ko:켕트신]]
[[id:Kętrzyn]]
[[it:Kętrzyn]]
[[jv:Kętrzyn]]
[[lv:Kentšina]]
[[lt:Kentšynas]]
[[nl:Kętrzyn]]
[[ja:ケントシン]]
[[no:Kętrzyn]]
[[pt:Kętrzyn]]
[[ro:Kętrzyn]]
[[ru:Кентшин]]
[[sk:Kętrzyn]]
[[sl:Kętrzyn]]
[[sv:Kętrzyn]]
[[tr:Kętrzyn]]
[[uk:Кентшин]]
[[vi:Kętrzyn]]
[[war:Kętrzyn]]
[[zh:肯琴]]
All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=33239726.
This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.