Revision 35069090 of "Cywilizacja afrykańska" on plwiki

[[Plik:African-civilizations-map-pre-colonial.svg|thumb|right|300px|Przedkolonialne cywilizacje afrykańskie]]
W okresie między IV a XVI stuleciem w [[Afryka|Afryce]] subsaharyjskiej rozkwitały wielkie, regionalne imperia. Ich historia do niedawna była całkowicie nieznana. Dopiero [[dekolonizacja]] [[kontynent]]u afrykańskiego przyczyniła się do rozbudzenia świadomości afrykańskiej. Przyczyniło się to do rozwoju badań nad starymi [[państwo|państwami]] tej części świata.

* '''[[Imperium Ghany|Ghana]]''' - między IV a XI w. w górnym biegu [[rzeka|rzek]] [[Senegal (rzeka)|Senegal]] i [[Niger (rzeka)|Niger]] - [[stolica]]: [[Kumbi-Saleh]], okres jego rozkwitu przypada na IX-XI w., aż do najazdu [[Almorawidzi|Almorawidów]] w [[1076]] r.; jego wypływy rozciągały się na całym obszarze [[Sudan Zachodni|Sudanu Zachodniego]];

* '''[[Imperium Mali|Mali]]''' - między XI a XVII w., stworzone przez ludy [[Mande|Mandingo]]; po podbiciu Ghany zajmowało rozległe terytorium w Afryce Zachodniej; na XIV w. przypada szczyt jego potęgi, które osiągnęło dzięki kopalniom złota i handlowi - główne miasto imperium Mali to [[Timbuktu]]; już w tym okresie popada jednak w zależność do państwa [[Songhaj (państwo)|Songhaj]], które doprowadziło je w końcu do upadku;

* '''[[Songhaj (średniowieczne państwo)|Songhaj]]''' - między VII-XVI w., stworzone przez lud [[Songhajowie|Songhajów]]; podporządkowało sobie m.in. państwo Mali; najważniejsze miasta to: [[Gao (miasto)|Gao]], [[Dżenne]] i Timbuktu; upadło w [[1591]] roku po inwazji [[Maroko|marokańskiej]];

* '''[[Kanem-Bornu]]''' - państwo Kanem istniało od VIII w., w okolicach [[jezioro|jeziora]] [[Jezioro Czad|Czad]]; w XI w. przyjęło [[islam]]; szczyt jego potęgi przypada na wiek XIII; w kolejnych wiekach popadło w zależność od państwa Bornu, które powstało w XIV w.; rozwijało się gwałtownie w XVI-XVII w.; do jego upadku w XIX w. przyczyniły się najazdy ludów [[Fulbe]];

* '''[[Królestwa Jorubów]]''' - konfederacja założonych przez [[plemię]] [[Joruba]] [[miasto-państwo|miast-państw]] w Afryce Zachodniej; istniały między XI a XVIII w.; do najważniejszych należały: [[Ife]], [[Ojo]] i [[Królestwo Benin|Benin]];

* '''[[Królestwo Kongo|Kongo]]''' - królestwo stworzone przez ludy [[Bakongo]], w dolnym biegu [[rzeka|rzeki]] [[Kongo (rzeka)|Kongo]]; istniało między XIV a XVII w.; od XV w. pod silnym wpływami portugalskimi - przyjęcie [[chrześcijaństwo|chrześcijaństwa]] w [[1491]]; po przegranej bitwie z Portugalczykami w [[1655]] nastąpił rozpad na mniejsze, zwalczające się królestwa;

* '''[[Cywilizacja Suahili]]''' - zespół kultur [[Afryka Wschodnia|Afryki Wschodniej]], rozwijających się między [[X wiek|X]] a [[XIX wiek|XIX]] wiekiem n.e.

* '''[[Monomotapa]]''' - między XIII a XVII w., w Afryce Południowej; rozwinęło się głównie dzięki wydobyciu i obróbce [[miedź|miedzi]] i [[złoto|złota]]; jego głównym ośrodkiem było miasto [[Zimbabwe]]; 

* '''[[Luba (dawne państwo)|Luba]]''' i '''[[Lunda (państwo)|Lunda]]''' - państwo Luba, rozwinęło się w XV w., w regionie [[Katanga]]; jego kontynuacją było od XVII w. plemienne państwo Lunda; istniało do XIX w.

[[Kategoria:Historia Afryki]]
[[Kategoria:Kultura Czarnej Afryki]]

[[en:List of historical states in Africa]]