Revision 35074684 of "Mazurek (muzyka)" on plwiki

[[Plik:Rytm mazurka-przyklad.svg|thumb|300px|Fragment zapisu rytmicznego mazurka]]
{{wikisłownik|mazurek}}
'''Mazurek''' - a) taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem, obecna do dzisiaj w tradycji wiejskiej; b) stylizowana forma muzyczna oparta na jednym z trzech [[taniec|tańców]]: [[mazur (taniec)|mazurze]], [[oberek|oberku]] lub [[kujawiak (taniec)|kujawiaku]]. 

===Forma ludowa, tradycyjna===
Mazurki ludowe najczęściej są dwuczęściowe, rzadziej spotyka się formę trzy-, cztero-, pięcioczęściową. Takie melodie cenione są przez wykonawców jako trudniejsze do wykonania i tym samym podkreślające ich wirtuozerię gry. [[Metrum (muzyka)|Metrum]] nieparzyste 3/4 lub 3/8. Tempo szybkie, z akcentami na 2 i 3 miarę. W niektórych regionach mazurkami nazywane są szybkie oberki. Czasem też nazwa ''mazurek'' zajęta jest w danej tradycji dla utworu o bardziej starodawnej melodii. Rytmiczna różnica między mazurkiem a oberkiem polega na bardziej płynnym potoczystym rytmie tego drugiego, bez większych akcentów.  Niektórzy informatorzy podają, że dawne mazurki były śpiewane, a oberki już tylko tańczono, bez przyśpiewek. <ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Bieńkowski|imię=Andrzej|tytuł=Ostatni wiejscy muzykanci|wydawca=Prószyński i S-ka|miejsce=Warszawa|data=2001|isbn=83-7255-795-0}}</ref>


[[Oskar Kolberg]] podaje, że na Kujawach mazurek bywał trzecią, ostatnią częścią [[kujawiak (taniec)|kujawiak]]a zwaną ''ksebką'', następując po chodzonym i kujawiaku właściwym zwanym ''odsibka''. Była to najszybsza część tego tańca, której często towarzyszyły szturchańce, zgniecenia, a nawet wywrócenia tancerzy w zamieszaniu wywołanym zmianą kierunku i przyspieszeniem.<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Kolberg|imię=Oskar|tytuł=Lud. Jego zwyczaje, sposób bycia ...|wydawca=PWM, PTL|miejsce=Poznań, Wrocław|data=1962|seria=Oskar Kolberg. Dzieła Wszystkie|strony=201|tom=2 Kujawy}}</ref> 

Taniec ''mazurek'' tańczy się w parach po obrębie koła, wykonując ruch obrotowy na całych stopach, czasem stosując zgodny z rytmem muzyki przytup lub zwrot taneczny w drugim kierunku. Figury taneczne w oberku wynikają z improwizacji tancerzy i nie są zsynchronizowane we wszystkich parach tańczących w danym miejscu. <ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Dąbrowska|imię=Władysława Grażyna|tytuł=Taniec w polskiej tradycji. Leksykon|wydawca=Muza|data=2006|strony=129|isbn=83-7319-844-X}}</ref>

Mazurki obecne są jeszcze w żywej tradycji niektórych wsi [[Mazowsze|Mazowsza]] [[Rawa Mazowiecka|Rawskiego]] i [[Radom]]szczyzny.

===Forma stylizowana===
Zwykle w formie [[pieśń dwuczęściowa|pieśni dwuczęściowej]]. [[Metrum (muzyka)|Metrum]] nieparzyste 3/4 lub 6/8. [[Rytm (muzyka)|Rytm]] [[synkopa (muzyka)|synkopowany]]. Silne [[akcent (muzyka)|akcenty]] na drugą, a niekiedy na trzecią część [[takt (muzyka)|taktu]]. W zależności od tańca, na jakim jest oparty, [[tempo (muzyka)|tempo]] od wolnego (kujawiak) do szybkiego (oberek). Popularność mazurka wśród tańców salonowych przypada na wiek XIX - tańczono go w całej Europie, a we Francji przyjął się on w nieco zmienionej wersji pod nazwą ''mazurka'', wymawianej jako rodz. żeński. Mazurek wykazuje podobieństwa do [[kadryl|kadryla]], gdyż jego figury były układane przez tancmistrzów inspirujących się figurami kadryla i kontredansa. W zależności od wielkości sali opracowywano odpowiedni zestaw figur, które miały swoje nazwy: okrężna, namiotowa, łańcuchowa, arkadowa.

Mazurki oparte na rytmice i melodyce ludowej komponowali m.in.: [[Fryderyk Chopin]], [[Karol Szymanowski]], [[Claude Debussy]].

Polskim [[hymn państwowy|hymnem państwowym]] jest, wywodzący się z podlaskiej melodii ludowej, [[Mazurek Dąbrowskiego|"Mazurek Dąbrowskiego"]].

{{Przypisy}}
 
[[Kategoria:Formy taneczne]]
[[Kategoria:Kultura Polski]]

[[os:Мазуркæ]]