Revision 36589502 of "Wikipedysta:Pablo000/brudnopis" on plwiki

{{Okręt infobox
 |nazwa                  = U-109
 |grafika                = Sous-marin Jean-Autric WWI.jpg
 |podpis grafiki         = Jean-Autric ex [[SM U-105]] bliźniaczy do U-109
 |klasa                  =
 |typ                    = [[Okręty podwodne typu U-93|U-93]]
 |projekt                =
 |kod NATO               =
 |stocznia               = [[Friedrich Krupp Germaniawerft]], [[Kilonia]]
 |rozpoczęcie budowy     = 1916
 |położenie stępki       =
 |wodowanie              = 28 czerwca 1917
 |1. bandera             = Niemcy
 |1. nazwa               =
 |1. wersja bandery      = wojenna-1903
 |1. wejście do służby   = 18 sierpnia 1917
 |1. wycofanie ze służby = 20 listopada 1918
 |los okrętu             = poddany [[Royal Navy]]
 |wyporność              = 808 ton ↑<br />946 ton ↓
 |długość                = 70,60 m
 |szerokość              = 6,30 m
 |zanurzenie             = 4,02 m
 |zanurzenie testowe     = 50 m
 |zanurzenie maksymalne  =
 |rodzaj kadłuba         =
 |materiał kadłuba       =
 |napęd                  = na powierzchni: 2 silniki diesla o łącznej mocy 2400&nbsp;[[Koń mechaniczny|KM]]<br />pod wodą: 2 [[silnik elektryczny|silniki elektryczne]] o łącznej mocy 1200&nbsp;[[Koń mechaniczny|KM]]
 |prędkość               = 16,8 węzłów ↑<br />9,1 węzła  ↓
 |prędkość taktyczna     =
 |zasięg                 = 11380&nbsp;[[mila morska|Mm]] (przy prędkości 8 węzłów) ↑<br />56&nbsp;Mm (przy prędkości 5 węzłów) ↓
 |załoga                 = 40
 |sensory                =
 |wyrzutnie torpedowe    = 4 wyrzutnie torpedowe kal. 500 mm od dzioba i 2 od rufy
 |uzbrojenie             = 16 torped, pierwotnie działo pokładowe 88 mmm, w 1918 dodano działko 105 mm
 |opancerzenie           =
 |wyposażenie lotnicze   =
 |wyposażenie            =
 |commons                =
}}
'''SM U-109''' – [[Cesarstwo Niemieckie|niemiecki]] [[okręt podwodny]] typu ''[[Okręty podwodne typu U-93|U-93]]'' zbudowany w  [[Friedrich Krupp Germaniawerft]], [[Kilonia|Kilonii]] w latach 1915-1917. Wodowany 28 czerwca 1917 roku, wszedł do służby w [[Kaiserliche Marine|Cesarskiej Marynarce Wojennej]] 18 sierpnia 1917 roku. 21 września 1917 roku został przydzielony do IV Flotylli pod dowództwem kapitana Wilhelm-Friedricha Starkea<ref>[http://www.uboat.net/wwi/men/commanders/338.html Wilhelm-Friedrich Starke] (28 luty 1885 - 24 października 1941) pierwszy U-109. Wcześniej przez około 2 miesiące dowodził [[SM U-5]] - Uboat.net WWI U-boat commanders {{lang|en}} [dostęp 1-06-2013]</ref>. U-109 w ciągu pięciu patroli zatopił 6 statków nieprzyjaciela o łącznej wyporności 24&nbsp;663 [[Tona rejestrowa brutto|BRT]] oraz jeden uszkodził<ref>[http://www.uboat.net/wwi/boats/successes/u105.html Ships hit by U 105] - Uboat.net {{lang|en}} [dostęp 1-06-2013]</ref>.  

1 stycznia 1918 roku dowódcą okrętu został mianowany [[Kurt Slevogt]]<ref>[http://www.uboat.net/wwi/men/commanders/338.html Wilhelm-Friedrich Starke] (21 marca 1892 - 23 lipca 1957) później dwodził [[SM U-71]] oraz [[SM U-79]]. W czasie II wojny światowej był [[Wiceadmirał|wiceadmirałem]] [[Kriegsmarine]]- Uboat.net WWI U-boat commanders {{lang|en}} [dostęp 1-06-2013]</ref>

Pierwszym zatopionym przez U-109 statkiem był brytyjski parowiec „Marstonmoor” o wyporności 2744 BRT, który 14 kwietnia 1918 roku, został storpedowany 55  mil na północny zachód od [[Cape Wrath (geografia)|Cape Wrath]] w Szkocji. Statek płynął z ładunkiem węgla oraz ładunkiem drobnicowym z [[Milford Haven]] do [[Murmańsk]]a<ref>[http://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?13446 SS Marstonmoor (+1918)] - Wrecksite.eu {{lang|en}} [dostęp 1-06-2013]</ref>. 
 
19 grudnia 1918 roku U-109 zatopił brytyjski parowiec „Vinovia” o wyporności 7&nbsp;046 BRT, który płyną z ładunkiem drobnicowym z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Londyn]]u. Statek został zatopiony 18 mil na południe od  [[St Mary's (Scilly)]]. W czasie ataku zginęło 9 marynarzy<ref>[http://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?11119 SS Vinovia (+1917)] - Wrecksite.eu [dostęp 31-05-2013]</ref>.

1 sierpnia 1918 roku nowym dowódcą okrętu został wcześniejszy dowódca [[SM UC-31]] Kurt Siewert<ref>[http://www.uboat.net/wwi/men/commanders/327.html Kurt Siewert] (19 lipca 1883 - ?) ostatni dowódca U-109. Wcześniej przez rok dowodził [[SM UC-31]]. - Uboat.net WWI U-boat commanders {{lang|en}} [dostęp 1-06-2013]</ref>. To pod jego dowództwem U-109 zatopił największe statki. 15 sierpnia 1918 roku 250 mil na półncny zachód od [[Cabo Fisterra]] U-109 storpedował i zatopił brytyjski parowiec o wyporności 7117 BRT. Statek płynął z [[Saint-Nazaire]] do [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]. W czasie ataku zginęło 9 członków załogi<ref>[http://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?136952 SS Cubore (+1918)] - Wrecksite.eu [dostęp 31-05-2013]</ref>.

Największym, oraz ostatnim zatopionym statkiem był brytyjski parowiec pasażerski „Flavia”. 24 sierpnia 1918 roku, zbudowany w 1902 roku statek, o wyporności 9291 BRT, został storpedowany i zatopiony około 30 mil na północny zachód od [[Tory Island]]. Statek płynął z [[Montreal]]u do [[Avonmouth]] z ładunkiem drobnicowym oraz końmi<ref>[http://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?11125 SS Flaviae (+1918)] - Wrecksite.eu [dostęp 31-05-2013]</ref>.

20 listopada 1918 roku okręt został poddany [[Royal Navy]]. W 1922 roku zezłomowany i rozebrany w [[Swansea]].

{{Przypisy|2}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Moller | imię = Eberhard | nazwisko2 = Brack | imię2 = Werner | tytuł = The Encyclopedia of U-Boats From 1904 to the Present | wydawca = Greenhill Books Lionel Leventhal Ltd. | miejsce = Londyn | rok = 2004 | strony = 34 | język = en | isbn = 1-85367-623-3}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Gardiner (red.) | imię = Robert | tytuł = Conway's All the World Fighting Ships 1906-1921  | wydawca = Conway Maritime Press Ltd. | miejsce = Londyn  | rok = 1985 | strony = 178 | język = en  | isbn = 0-85177-245-5}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Fontenoy| imię = Paul E.| tytuł = Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare)| wydawca = ABC-CLIO| miejsce = Santa Barbara, California | rok = marzec 2007| strony = 109| isbn = 1-85367-623-3}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.uboat.net/wwi/boats/index.html?boat=109 uboat.net - WWI U-boats U109], {{lang|en}} [dostęp 31-05-2013]

{{Okręty podwodne typu U-93}}

[[:Kategoria:Niemieckie okręty podwodne z okresu I wojny światowej]]
[[:Kategoria:Okręty podwodne typu U-93]]
[[:Kategoria:Okręty zbudowane w Friedrich Krupp Germaniawerft]]