Revision 37762837 of "Porównanie systemów Windows i Linux" on plwiki

{{Źródła|data=2012-07}}
'''Porównywanie [[System operacyjny|systemów operacyjnych]] [[Microsoft Windows|Windows]] i [[Linux]]''' jest częstym tematem w dyskusjach pomiędzy ich użytkownikami. Windowsy są najbardziej znaczącym systemem [[Zamknięte oprogramowanie|zamkniętym]] (choć użytkownicy często używają na nim otwartego oprogramowania), podczas gdy Linux jest najbardziej znaczącym systemem [[Wolne Oprogramowanie|wolnego oprogramowania]] (jednak wiele dystrybucji Linuksa zawiera zamknięte komponenty, na przykład skompilowane binarne [[Sterownik urządzenia|sterowniki]] urządzeń dostarczone przez producentów sprzętu). Oba systemy konkurują ze sobą zarówno na rynku komputerów osobistych, jak i rynku serwerów oraz gier 3D; są używane w instytucjach rządowych, szkołach, uniwersytetach, biznesie, gospodarstwach domowych, na serwerach [[intranet]]owych i [[internet]]owych, na superkomputerach i [[system wbudowany|systemach wbudowanych]].

Windows dominuje na rynku komputerów osobistych i stacjonarnych – 84,8% wobec 5,1% dla Linuksa<ref>''[http://www.w3schools.com/browsers/browsers_os.asp Statystyki systemów operacyjnych W3Schools]'', [[World Wide Web Consortium]], Dane z sierpnia 2011. Windows XP, 2000, Vista, Windows 7 oraz 2003 razem stanowią 84,8% całego rynku, gdzie Linux – 5,1%.</ref> (dane na sierpień 2011).

Linux dominuje na rynku [[superkomputer]]ów – 92,4% wobec 0,4% dla Windows<ref name=top500>{{cytuj stronę|url=http://www.linux.pl/?id=news&show=6142|tytuł=Udział Linuksa w TOP500 nieznacznie rośnie|nazwisko=Sadkowski|imię=Paweł|opublikowany=linux.pl|język=pl|data dostępu=2012-06-21}}</ref> (dane na czerwiec 2012).

Windows i Linux różnią się filozofią, kosztami, łatwością użytkowania, stabilnością, wszechstronnością zastosowań, jednak oba systemy się rozwijają, dążą do ulepszeń i naprawy swoich słabych punktów. Porównanie tych systemów jest kłopotliwe: odbija się piętno ich historii, sposobu tworzenia, postawy użytkowników, modelu rozpowszechniania. Zwykle w mediach silnie akcentowane są obszary największych słabości: trudność użytkowania Linuksa i podatność Windowsów na [[Wirus komputerowy|wirusy]]. Jednak te obszary słabości obu systemów podlegają szybkiemu rozwojowi.

Zwolennicy wolnego oprogramowania dowodzą, że kluczowa siła Linuksa to otwartość oprogramowania. Użytkownik może swobodnie uruchamiać oprogramowanie, podglądać i studiować jak jest zbudowane, modyfikować je, rozpowszechniać zmodyfikowane lub też niezmodyfikowane. Tymczasem [[Koło zamachowe|kołem zamachowym]] Windows jest marketing<ref>{{cytuj pismo
|url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/business/longterm/microsoft/stories/1995/debut082495.htm
|tytuł=With Windows 95's Debut, Microsoft Scales Heights of Hype
|czasopismo=Washington Post
|autor=David Segal
|data=1995-08-24
|język=en}}</ref>.
O jego sile świadczy przykład akcji promocyjnej systemu Windows 95, gdy w gigantycznych kolejkach ustawiały się także osoby nie posiadające komputera.

== [[Instalator (informatyka)|Instalacja]] ==
Jeszcze do niedawna oferowane systemy Windows można było podzielić na: do użytku domowego, do użytku profesjonalnego, serwery. Począwszy od [[Windows Vista#Edycje|Windows Vista]] gama wersji się rozszerzyła. [[Dystrybucja Linuksa|Dystrybucji Linuksa]] jest ponad dwieście<ref>''[http://www.linux.org/dist/list.html Lista dystrybucji Linuksa]''. Według dostępu z dnia 19 stycznia 2009 jest ich 220.</ref>, każda ma swoich opiekunów i użytkowników, do których jest adresowana.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! width="10%" |
! width="35%" | Windows
! width="35%" | Linux
! width="20%" | Uwagi
|- valign=top
| Wybór licencji
|
* Wersja [[Original Equipment Manufacturer|OEM]] – sprzedawana najczęściej łącznie z komputerem lub jego istotną częścią; trwale powiązana z jednym, konkretnym komputerem (płytą główną); system najczęściej instalowany przez producenta sprzętu; najtańsza, najpowszechniejsza pośród użytkowników indywidualnych.
* Wersja [[Box (opakowanie)|BOX]] – tak zwana pełna; może być zainstalowana na dowolnym, ale jednym komputerze; znacznie droższa od wersji OEM.
* Wersja [[Upgrade]] – uaktualnienie do nowszego systemu (z posiadanej legalnej wersji BOX).
* MOLP – licencja grupowa, stosowana przy zakupach większej liczby licencji dla firm, cena zbliżona do wersji BOX.
* Edukacyjna – przeznaczona dla uczniów, nauczycieli, studentów; ceny obniżone.
* NFR (Not For Resale) – bezpłatna licencja bez prawa do dalszej odsprzedaży. Zazwyczaj udzielana na 1 rok.
|
W każdej dystrybucji [[Linux]] jest rozpowszechniany jest na jednej konkretnej licencji:
* jest to [[GNU General Public License|GPL]] – pozwalającej na korzystanie z systemu bez ograniczeń, a w przypadku zmian w kodzie źródłowym, obowiązek upowszechnienia kodu na tych samych warunkach
|
|- valign=top
| Łatwość instalacji
|
* We współczesnych systemach instalacja przebiega w jednym etapie w trybie graficznym. W starszych podzielona była na dwa etapy: pierwszy w trybie tekstowym, drugi w trybie graficznym.
* W wypadku niektórych starszych systemów konieczne jest udostępnienie sterowników firm trzecich w czasie instalacji lub zintegrowanie sterowników poprzez utworzenie nowej płyty instalacyjnej CD (np. instalacja Windows XP [[Service Pack|SP]]2 na dysku twardym typu [[Serial ATA|SATA]]).
* Do instalacji używane jest zaawansowane środowisko preinstalacyjne [[Microsoft Windows PE]].
| Zależy od dystrybucji – mogą one oferować:
* Płytkę [[Live CD|LiveCD]], z której przed instalacją można uruchomić system i inne programy (bez jakichkolwiek zmian na dysku twardym) oraz sprawdzić, czy wszystkie urządzenia zostały właściwie rozpoznane (np. [[Ubuntu]]), coraz popularniejsze są również programy do instalowania Linuksa na pendrive'ach, uzyskuje się w ten sposób tą samą funkcjonalność co w przypadku normalnego [[Live CD|LiveCD]]
* Instalator w trybie graficznym,
* Instalator w trybie tekstowym.
* Istnieją dystrybucje Linuksa (np. [[Gentoo Linux|Gentoo]]) bardzo wygodne w instalacji, albowiem przy instalacji systemu od użytkownika zależy tworzenia jądra systemu i pakietów z kodu źródłowego; korzystają z nich najczęściej pragnący poznać dogłębnie budowę systemu lub gdy kontrola systemu jest istotna (w systemie Windows nie ma takich sytuacji, gdyż kod źródłowy tego systemu nie jest udostępniany a wykrywanie [[backdoor]] jest dość żmudne).
* Instalację przez sieć internetową, uruchamianą z [[Pamięć USB|pendrive’a]], dyskietki startowej, płyty CD lub przez [[Preboot Execution Environment|LAN]]. Niektóre Linuksy po załadowaniu nie wymagają żadnego nośnika mieszcząc się całkowicie w RAM.
|
|- valign=top
| [[Sterownik urządzenia|Sterowniki]]
| Większość sterowników dostarczają producenci sprzętu – firma Microsoft dołącza je do systemu w ramach umów partnerskich. Jeżeli system nie jest wyposażony w sterowniki, może je automatycznie pobrać z Internetu poprzez mechanizmy Windows Update, albo należy je doinstalować z płyt CD dostarczanych razem ze sprzętem.
| Wiele sterowników jest implementowanych poprzez wykorzystanie [[Inżynieria odwrotna|reverse engineeringu]] i są z reguły dostarczane razem z systemem lub można je ściągnąć z Internetu. Niektóre sterowniki (niszowych, specjalistycznych urządzeń) dla systemu Linux mogą być niedostępne, choć od jakiegoś czasu coraz więcej producentów oferuje sterowniki lub instalatory swoich urządzeń.
|
|- valign=top
| Oprogramowanie dołączane do systemu
| Nieliczne proste aplikacje użytkowe, takie jak: odtwarzacz multimedialny [[Windows Media Player]], [[przeglądarka internetowa]] Internet Explorer, kalkulator, prosty edytor tekstu, prosty edytor grafiki bitowej itp. Najczęściej [[pakiet biurowy]] czy bardziej zaawansowane programy multimedialne należy zakupić i doinstalować we własnym zakresie. Czasami (np. do laptopów) dołączane są ograniczone czasowo testowe wersje zaawansowanego oprogramowania (antywirusowe, pakiet biurowy) zachęcające do ich zakupu.
| Szeroka gama pakietów (zwykle kilka, kilkanaście tysięcy) o najróżniejszej funkcjonalności (w tym [[pakiet biurowy]]), zdecydowana większość to [[Wolne Oprogramowanie]] na licencji [[GNU General Public License|GPL]], nieliczne pakiety oprogramowania zamkniętego. Pakiety można zainstalować w czasie instalacji systemu lub doinstalować w późniejszym terminie.
| Oprogramowanie na Linuksie składa się z dużej liczby programów-cegiełek łączonych w zestawy zwane pakietami.
|- valign=top
| System plików
| Rozwijane dwa systemy plików: [[NTFS]] oraz [[File Allocation Table|FAT]] w wersjach 12, 16, 32 i 64-bitowej. Obsługuje także systemy plików stosowane do nośników CD: [[ISO 9660]] i [[Universal Disk Format|UDF]]. Starsze wersje obsługiwały również system plików [[HPFS]].
| Obecnie dla większości dystrybucji domyślny system plików to [[ext3]] (wcześniej [[ext]], [[ext2]]. Od wersji jądra 2.6.28 dostępny jest też unowocześniony [[ext4]]). Niektóre dystrybucje stosują domyślnie system plików [[ReiserFS]]. Obsługuje także kilkadziesiąt innych, m.in.: [[File Allocation Table|FAT]], [[ISO 9660]], [[Universal Disk Format|UDF]], [[Network File System (protokół)|NFS]], [[NTFS]], [[Journaled File System|JFS]], [[XFS]].
| Istnieje oprogramowanie firm trzecich dla Windows, które potrafi odczytywać linuksowe systemy plików: [[ext3]], [[ext2]], [[ReiserFS]] i inne.
|- valign=top
| Partycjonowanie dysków
|
* We współczesnych systemach, partycje (w trybie [[Master Boot Record|MBR]] lub [[GUID Partition Table|GPT]]) obsługiwane są z poziomu instalatora, graficznej konsoli MMC lub przez program diskpart. W dawnych wersjach systemów Windows (przed rokiem 2000), do podziału dysku twardego na partycje ([[File Allocation Table|FAT]]) stosowano kolejne wersje programu fdisk.
* Nośniki wymienne i dyski stałe mogą być oznaczane literami, być dostępne przez identyfikatory [[Globally Unique Identifier|GUID]] lub być zmapowane jako katalogi dowolnego innego dysku. Tradycyjnie używa się liter dysków, jednak jest to wyłącznie kwestia przyzwyczajeń użytkowników.
* Maksymalna liczba partycji na jednym dysku wynosi 128, liczba partycji w systemie nie jest w żaden sposób ograniczona.
|
* Kilka narzędzi do partycjonowania o zbliżonej funkcjonalności (np.: fdisk, cfdisk, parted i ich nakładki graficzne). Duża elastyczność partycjonowania, partycji podstawowych może być kilka, dla drzewa katalogów nie ma znaczenia typ partycji.
* Do zainstalowania systemu zalecane co najmniej dwie partycje. Pierwsza to [[partycja wymiany]] (ang. swap), która w razie potrzeby służy jako „przedłużenie” pamięci operacyjnej (nie jest wymagana, ale zalecana, zwłaszcza na komputerach z mniejszą ilością [[Pamięć operacyjna|pamięci operacyjnej]]). Druga to partycja stanowiąca jedno drzewo katalogów, zaczynające się od katalogu „[[Katalog główny|root]]” (w tłumaczeniu z ang. – korzeń) oznaczanego „/” (bez cudzysłowów).
* Fizyczne dyski i ich podział na partycje nie mają zasadniczego wpływu na kształt drzewa katalogów. Struktura drzewa katalogów może wyglądać identycznie niezależnie od liczby dysków twardych czy liczby partycji, czy nawet dysków sieciowych. Dodatkowe partycje najczęściej ulepszają funkcjonowanie systemu poprzez separację danych tego samego typu od pozostałych (np. na wydzielonej partycji mogą być umieszczone dane i ustawienia użytkowników, czyli część drzewa „/home” z podkatalogami; umieszczenie części drzewa „/var” na oddzielnej partycji uniemożliwia zablokowanie całego systemu logami; oddzielna partycja na „/tmp” zwiększa bezpieczeństwo systemu itd.).
* Dysk pierwszy oznaczany jako „/dev/hda” lub – w przypadku dysku podłączonego interfejsem SATA – „/dev/sda”. Drugi odpowiednio „/dev/hdb” i „/dev/sdb”. Partycje dysku pierwszego to na przykład: „/dev/sda1”, „/dev/sda2”, „/dev/sda3”. Odpowiednie partycje automatycznie podmontowywane do odpowiednich miejsc drzewa katalogów w czasie startu systemu.
* Nośniki wymienne montowane najczęściej w podkatalogach katalogu „/mnt” lub „/media”. Na przykład: „/media/cdrom”, „/media/floppy”, „/media/[[Pamięć USB|pendrive]]”.
| Obecnie oba systemy zewnętrznie zbliżyły się do siebie:
* W Windows użytkownik coraz rzadziej widzi litery przypisane do dysków i zapisuje swoje pliki w katalogach „Moje dokumenty” i „Pulpit”, które domyślnie umieszczone są na dysku C.
* W systemie Linux użytkownik od zawsze dysponował częścią drzewa katalogów, czyli swoim podkatalogiem „/home/nazwa_uzytkownika”, któremu obecnie coraz częściej przypisywany jest [[Skrót (informatyka)|skrót]] o nazwie „Moje dokumenty” (lub podobnie, zależnie od dystrybucji), a „Pulpit” to po prostu podkatalog „/home/nazwa_uzytkownika/Pulpit”.
|- valign=top
| Dwa systemy na jednym dysku
|
* We współczesnych systemach nie ma ograniczeń dla wielu systemów na jednym dysku. Całość zarządzana jest przy pomocy bazy BCD (Boot Configuration Database). W starszych systemach, Windows mógł zachować się tak, jakby inne systemy operacyjne nie istniały – wykrywał tylko własne instalacje, nie zawsze pozwalając ma koegzystencję dwóch systemów.
* Jeżeli konieczne jest zainstalowanie równocześnie dwóch różnych systemów, wskazane jest zainstalowanie najpierw starszego z nich, ponieważ starszy system może nadpisać program rozruchowy.
* System [[Windows 7]] i nowsze może być zainstalowany na wirtualnym dysku twardym w formacie [[VHD]], pod warunkiem, że plik ten znajduje się na partycji rozpoznawanej przez system.
|
* Bezproblemowa instalacja wielu systemów Linux (i nie tylko) na jednym dysku.
* Linux domyślnie instaluje [[menedżer uruchamiania]] (ang. boot manager; ostatnio najczęściej [[GRUB]], wcześniej [[LILO]]).
| Jeśli chcemy zainstalować i system Windows, i system Linux – najpierw instalujemy Windows, następnie Linuksa (który instaluje [[menedżer uruchamiania]] dla obu systemów). Kolejność jest w zasadzie dowolna, jednak instalując system Windows na końcu, musimy ponownie wgrywać menedżer uruchamiania obsługujący Linuxa. 
Podczas instalacji Linux obok Windows 8 pojawia się ryzyko utraty plików ze względu na inny model uruchamiania systemu!<ref> informacja na bazie artykułu: http://www.morfiblog.pl/2013/01/16/windows-8-linux-ryzyko-utraty-danych/</ref> 
|}

Ogólnie rzecz biorąc dystrybucje Linuksa dla przeciętnego użytkownika są nieco trudniejsze w instalacji. Jednak istnieją dystrybucje typu [[Ubuntu]], które oferują graficzny interfejs menedżera pakietów oraz wyręczają użytkownika w podejmowaniu decyzji w zakresie instalacji i konfiguracji sprzętu. Obecnie wiele dystrybucji Linuksa uprościło proces instalacji i używa kreatorów, podobnych do tych z Windows.

== Interfejs ==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! width="10%" |
! width="35%" | Windows
! width="35%" | Linux
! width="20%" | Uwagi
|- valign=top
| [[Interfejs graficzny|Graficzny interfejs użytkownika]]
|
Eksplorator odpowiada za wyświetlanie plików na pulpicie oraz paska zadań i menu start. Środowisko graficzne mogą być modyfikowane przez różne produkty innych firm takich jak [[WindowBlinds]] lub całkowicie zastąpione na przykład przez [[Blackbox]].
| [[Plik:KDE 4.png|thumb|150px|Środowisko graficzne [[KDE]]]]
Posiadanie środowiska graficznego w systemach Linux nie jest konieczne – działa w przestrzeni użytkownika.

Istnieje wiele środowisk graficznych. Najczęściej używanymi są [[GNOME]] i [[KDE]] – można je też zastąpić samymi [[Menedżer okien|menedżerami okien]] (np. [[Fluxbox]]).
|
|- valign=top
| [[Wiersz poleceń]]
|
[[Plik:Windows PowerShell 1.0 PD.png|thumb|150px|right|[[Windows PowerShell]]]]
W systemach [[Microsoft Windows|Windows]] z linii [[Windows NT|NT]] dołączony jest prosty wiersz poleceń, można go znaleźć w Menu Start, w zakładce Wszystkie programy -> Akcesoria pod nazwą Wiersz polecenia, ale jego funkcjonalność jest mocno ograniczona, bardziej rozbudowanym wierszem poleceń jest [[Windows PowerShell]], którego można pobrać poprzez [[Windows Update]] dla systemu [[Windows XP]] i [[Windows Vista]], a od wersji [[Windows 7]] jest dołączony do systemu. Linia [[Windows NT|NT]] systemów [[Microsoft Windows|Windows]] była od podstaw projektowana jako system całkowicie graficzny, system posiada podsystem dla aplikacji konsolowych, ale są one (podobnie jak Wiersz polecenia czy [[Windows PowerShell]]) uruchamiane w oknie aplikacji w trybie graficznym.
| [[Plik:bash screenshot.png|thumb|150px|[[Bash]]]]
Linux od początku był systemem tekstowym, więc do używania i konfigurowania systemu wystarczy sama konsola. Są oczywiście wyjątki ponieważ obsługa programów typowo graficznych (np. [[GIMP]]) czy oglądanie filmów jest w zasadzie niemożliwe bez włączenia jakiejkolwiek formy trybu graficznego. Obecnie nie wszystkie powstające programy przeznaczone dla Linuksa mają interfejs tekstowy, jednak nie są one wymagane do prawidłowego działania systemu.
|
|- valign=top
|}

== Ceny i koszty ==
Ceny zakupu Linuksa:
* Istnieją płatne oraz bezpłatne wersje systemu Linux. Ceny Windows są zróżnicowane w zależności od wersji i przeznaczenia.
* Pobierane opłaty to zazwyczaj zwrot kosztów przygotowania nośników (cena rzędu kilku złotych).
* Nośniki instalacyjne Linuksa dołączane są do czasopism informatycznych; dostępne są także wydania specjalne najpopularniejszych dystrybucji zawierające opis danego wydania systemu (w cenach rzędu kilkudziesięciu złotych).
* Rozprowadzane wersje pudełkowe oferują zazwyczaj profesjonalne wsparcie techniczne na określony okres, zawierają drukowane podręczniki. Ceny różne, zależne od ilości drukowanych materiałów, długości okresu wsparcia.

Zakup systemu Windows to znacznie większy wydatek. Poniżej przykładowe ceny zakupu<ref>Dane zaczerpnięte z Internetu w dniu 24 stycznia 2009, zaokrąglone do dziesiątek złotych. Ceny wersji OEM według cennika firmy „Promise” z Warszawy. Pozostałe ceny według porównywarki cen „hitcenowy.pl”.</ref> różnych wydań systemu Windows w złotych:

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Edycje Windows XP
! Cena wersji OEM
! Cena wersji BOX
! Cena wersji BOX upgrade
! Cena wersji edukacyjnej BOX upgrade
|- valign=top
| XP Home
| 370
| 890-1030
|470-740
| –
|- valign=top
| XP Professional
| 600
| 1320-1530
| 900-970
| 360
|}

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Edycje Windows Vista
! Cena wersji OEM
! Cena wersji BOX
|- valign=top
| Vista Home Basic<ref>Wersja Visty bez interfejsu Aero, bardzo okrojona z nowych funkcji w porównaniu do innych edycji i dlatego według niektórych nie powinna być rozprowadzana pod marką Vista.</ref>
| 380
| 890
|- valign=top
| Vista Home Premium
| 480
| 1020-1060
|- valign=top
| Vista Business
| 600
| 1340
|- valign=top
| Vista Ultimate
| 810
| 1770-1840
|}

W dyskusjach specjalistów pojawia się termin [[Total Cost of Ownership|TCO]] (całkowity koszt pozyskania i użytkowania), który oprócz kosztów zakupu obejmuje także koszty ponoszone w czasie eksploatacji. W 2004 Microsoft reklamował swój produkt, twierdząc że Windows ma mniejszy koszt TCO niż Linux<ref>[http://www.microsoft.com/windowsserver/facts/analyses/tco.mspx Compare Windows vs Linux | Microsoft Windows Server<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->].</ref>, jednak wkrótce pojawiły się analizy obalające tę tezę<ref name="linux_vs_windows_tco_comparison">http://www.cyber.com.au/about/linux_vs_windows_tco_comparison.pdf.</ref><ref name=robertFrancesGroupLinuxTCOAnalysis05>http://www-1.ibm.com/linux/whitepapers/robertFrancesGroupLinuxTCOAnalysis05.pdf.</ref><ref>http://www.rfgonline.com/events/rfg_pctco_051007_0.pdf.</ref><ref name=flossimpact>[http://ec.europa.eu/enterprise/ict/policy/doc/2006-11-20-flossimpact.pdf EUROPA ENTR Study on the Economic impact of open source software on innovation and the competitiveness of the Information and Communication Technologies (ICT) sector in the EU. Final Report. November 2006. 287 pp<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->].</ref>.

Firma Cybersource w opublikowanej w 2004 analizie<ref name="linux_vs_windows_tco_comparison" /> porównawczej kosztów otwartego i zamkniętego oprogramowania podaje przykładowe koszty zakupu oprogramowania dla firmy, której infrastruktura sieciowa obejmuje 250 użytkowników. W skład zestawu oprogramowania niezbędnego do funkcjonowania tej przykładowej firmy wchodzą systemy operacyjne (desktopowe i serwerowe), pakiety biurowe, baza danych SQL, serwer poczty, edytor grafiki oraz narzędzia dla programistów. W owej analizie całkowity koszt zakupu oprogramowania opartego na systemie Microsoft Windows wynosi 504 712 $, podczas gdy koszt rozwiązania opartego na systemie Red Hat Enterprise Linux wynosi 99 279 $. W w/w analizie firmy Cybersource koszt utrzymania oprogramowania opartego na platformie Windows wynosi 444 000 $, zaś koszt utrzymania oprogramowania opartego na Linuksie wynosi 474 000 $. Chociaż koszty utrzymania Linuksa są nieznacznie wyższe od rozwiązania opartego na systemie Windows, to po dodaniu kosztów zakupu oprogramowania całkowity koszt utrzymania rozwiązania opartego na systemie Red Hat Enterprise Linux jest niższy o 255 433 $, co stanowi 18,69% całości kosztów.Warto przy tym odnotować, że w ww. analizie firma Cybersource, chcąc uniknąć oskarżeń o ewentualną stronniczość (Cybersource zajmuje się dostarczaniem rozwiązań opartych na Linuksie i oprogramowaniu open source), wykonała swoje obliczenia z pominięciem kilku czynników niekorzystnych dla Microsoftu. W analizie nie uwzględniono kosztów związanych ze złośliwym oprogramowaniem (wirusy, trojany, spyware), które w praktyce dotyczą tylko systemu Windows.

Inną analizę kosztów utrzymania systemów operacyjnych na zlecenie IBM-a przeprowadziła w 2005 roku firma konsultingowa Robert Frances
Group<ref name=robertFrancesGroupLinuxTCOAnalysis05 />. W ramach tej analizy przeprowadzono wywiady w 20 firmach zatrudniających co najmniej 250 pracowników. Z owej analizy wynika, że całkowity koszt utrzymania serwerów aplikacji opartych na systemie Linux jest o 40% niższy, niż w przypadku systemu Windows i o 54% niższy od kosztów utrzymania serwerów opartych na systemie Solaris. Robert Frances Groups w swojej analizie zwraca uwagę na fakt, że koszty administrowania systemem Linux są niższe, bo 1 administrator może administrować większą liczbą systemów, niż w przypadku Windows, zaś sam system jest efektywniej wykorzystywany, bo więcej aplikacji jest na nim uruchamianych. Dzięki temu firmy mogą zaoszczędzić na sprzęcie i pensjach administratorów. Ów fakt nie został uwzględniony we wcześniej wymienionej analizie firmy Cybersource. Jednakże w analizie nie uwzględniono możliwych kosztów związanych z wdrożeniem oprogramowania. W szczególności, nie uwzględniono kosztów migracji na nowe oprogramowanie. Koszty migracji są zależne od sytuacji firmy (liczba pracowników, ich umiejętności, przyzwyczajenia, dotychczas używane oprogramowanie) i dlatego są specyficzne dla każdego przypadku. Migracja na nowy system operacyjny może wymagać zmiany lub przepisania części dotychczas używanego oprogramowania. Z racji tego, że wiele firm stosuje oprogramowanie napisane na własne potrzeby, koszty jego przepisania pod nowy system operacyjny mogą okazać się wyższe od oszczędności uzyskanych dzięki zmianie dotychczas używanego systemu operacyjnego.

W 2006 roku Unia Europejska przedstawiła raport dotyczący kosztów migracji z platformy Windows na Linux<ref name=flossimpact />. Można w nim przeczytać, że sam proces migracji na Linuksa nie jest tani, jednak wszelkie koszty szkoleń i samej migracji powinny się zwrócić w przeciągu zaledwie jednego roku. Raport dodatkowo podkreśla, że zestaw biurowy OpenOffice.org jest w stanie zaspokoić praktycznie wszystkie potrzeby codziennej pracy w tworzeniu dokumentów, arkuszy kalkulacyjnych i prezentacji. Stabilność tego produktu także czyni z niego doskonałe narzędzie do pracy w biurze. Kolejnym atutem OOo jest fakt, że obsługuje on otwarty standard ISO formatu plików pakietów biurowych (ODF). Dodatkowo nie wykryto istotnych opóźnień oraz strat czasu w codziennej pracy z OOo. Raport został oparty na analizie przeprowadzonej na sześciu organizacjach z różnych krajów europejskich. Większość z nich stanowi trzon administracji publicznej i każda z nich przeszła inny typ migracji. Przeanalizowano koszty samej migracji oraz koszty posiadania starych, jak i nowych rozwiązań z rozróżnieniem różnic kosztów zakupu i posiadania. Koszty zostały podzielone na kategorie na podstawie istniejących badań i wybrane dzięki podejściu zwanemu Goal Question Metric. Instrument ten, wykorzystano także do definiowania kwestionariuszy służących zbieraniu informacji. Analiza wykazuje, że w praktycznie każdym przypadku wykorzystanie Linuksa jest znacznie bardziej opłacalne niż pozostanie przy rozwiązaniach Windowsa. Oczywiście firma, która chciałaby przejść na otwartą platformę musi liczyć się ze sporymi kosztami obowiązkowych szkoleń, jednak na dłuższą metę Linux jest znacznie tańszym rozwiązaniem. Na szczęście koszty są ograniczone jedynie do momentu zaadoptowania oprogramowania. Jednak zanim firma podejmie decyzję o migracji powinna wiedzieć trzy rzeczy:
# OpenOffice.org posiada wszystkie potrzebne w codziennej pracy w administracji publicznej funkcje.
# Migracja na nowy pakiet biurowy jest droga i czasochłonna. Na ten czas składają się m.in. proces instalacji, ewentualnej konwersji oraz szkolenie. Oznacza także ryzyko, że niektóre makra nie muszą działać w 100%.
# OOo jest za darmo, jest wyjątkowo stabilny oraz obsługuje międzynarodowy standard zatwierdzony przez ISO – ODF.

Na powyższych przykładach widać, że pod względem kosztów wolne oprogramowanie stanowi teoretycznie silną konkurencję dla zamkniętego oprogramowania. Praktyka nie zawsze pokrywa się z powyższymi wyliczeniami. Przykładem może być wdrożenie specjalnej dystrybucji LiMux w Urzędzie Miasta Monachium. Prace wdrożeniowe rozpoczęto w 2004 roku i założono, że zakończą się one w roku 2008 po zmigrowaniu wszystkich komputerów z Windows na LiMux. Po dwóch latach stwierdzono, że migracja całości systemu się nie uda i zmieniono założenia, stwierdzając, że do 2008 roku uda się zmigrować 80% stacji. W 2008 zakończono migrację 10% stacji i ogłoszono, że migracja powinna zakończyć się w 2009 roku, po czym przesunięto ten termin na rok 2011. W 2009 roku ogłoszono, że cel 80% stacji być może uda się osiągnąć w 2012 roku<ref>[http://web.archive.org/20090630032224/limuxwatch.blogspot.com/2009/06/munich-moves-goalpost-again.html Munich Linux Watch: Munich Moves the Goalpost Again] {{lang|de}}.</ref><ref>[http://www.heise.de/open/LiMux-Nachahmer-fuer-die-Muenchner-Linux-R-evolution--/news/meldung/141001 heise open – LiMux: Nachahmer für die Münchner Linux-(R)evolution] {{lang|de}}.</ref>. Migracja w Urzędzie Miasta Monachium obejmuje 14000 komputerów wyposażonych w Windows NT 4.0. Decyzję o migracji z systemu Windows do Linux podjęto również w Wiedniu. Z 16000 komputerów Urzędu Miasta, na dystrybucję Wienux udało zmigrować się poniżej 5%, po czym projekt został uznany za nieudany i powrócono do systemów Windows<ref>[http://news.zdnet.co.uk/software/0,1000000121,39185440,00.htm Vienna to softly embrace Linux] {{lang|en}}.</ref>.
W większości systemów o zbliżonej wielkości, pełna migracja z Windows NT 4.0 do Windows XP może zostać zakończona w czasie kilku miesięcy.

== Porównanie programów ==
{| class="wikitable"
!
! Windows
! Linux
|-
![[Przeniesienie programów]]
|[[Cygwin]] lub [[Interix]] można używać aby kompilować programy Linuksowe
|[[Win4Lin]], [[Cedega]], [[CrossOver]] i [[Wine]] można używać aby uruchamiać niektóre programy z Windows w Linuksie.
|-
![[Kompatybilność wsteczna]]
|Przed Vistą była bardzo dobra
|Różni się pomiędzy dystrybucjami. [[Linux Standard Base]] ma na celu poprawienie tej sytuacji.
|-
![[Wirtualizacja]]
|[[VMware]], [[Microsoft Virtual PC|Virtual PC]], [[VirtualBox]], [[Parallels]], [[Xen]], [[Bochs]], [[Microsoft Virtual Server|Virtual Server]], [[Hyper-V]]
|[[VMware]] ESX i GSX, [[VirtualBox]], [[Xen]], [[Kernel-based Virtual Machine|KVM]], [[Parallels]], [[Linux-VServer]], [[QEMU]], Bochs, LXC, OpenVZ, User Mode Linux<ref>Libvirt supports http://libvirt.org.</ref>
|-
![[System zarządzania pakietami]]
|Windows Installer
|Zależny od dystrubucji, np.: [[Advanced Packaging Tool|APT]], [[YaST]], [[YUM]], [[RPM Package Manager|RPM]], [[Swaret]], ...
|-
!Kompilatory i środowiska programistyczne
|[[Microsoft Visual Studio|Visual Studio]], [[GNU Compiler Collection]], [[Eclipse]], [[NetBeans]], [[lcc32]], [[C++ Builder|Borland C++]], [[Dev-C++]], [[Code::Blocks]], Qt-Creator, ...
|[[GNU Compiler Collection]], [[Clang]], [[Low Level Virtual Machine|LLVM]], [[Eclipse]], [[NetBeans]], [[Mono (projekt)|Mono]], [[Geany]], [[Code::Blocks]], [[KDevelop]], Qt-Creator, [[MonoDevelop]], ...
|-
!Pakiety biurowe
|[[Microsoft Office]], [[Apache OpenOffice|OpenOffice.org]], [[LibreOffice]]
|[[Apache OpenOffice|OpenOffice.org]], [[LibreOffice]], [[Calligra Suite]], [[Microsoft Office]] możliwy do uruchomienia, używając np. Wine
|-
!Przeglądarki internetowe
|[[Internet Explorer]], [[Opera (program)|Opera]], [[Google Chrome]], [[Mozilla Firefox]]...
|[[Opera (program)|Opera]], [[Mozilla Firefox]], [[Midori (przeglądarka internetowa)|Midori]], [[Chromium]], [[Google Chrome]]...
|}

== Bezpieczeństwo teleinformatyczne ==
{| class="wikitable"
!
! Windows
! Linux
! Uwagi
|-
![[Licencja oprogramowania|Licencja]]
|System jest rozpowszechniany na zasadach komercyjnej licencji, która określa liczbę komputerów, na jakiej użytkownik ma prawo go zainstalować. Ponadto licencja zabrania wprowadzania zmian w kodzie źródłowym systemu
|Prawie wszystkie programy są tzw. [[Wolne Oprogramowanie|Wolnym oprogramowaniem]], tj. użytkownik ma prawo do instalowania go na dowolnej liczbie komputerów, a ponadto do wprowadzania zmian w jego kodzie źródłowym
|<!-- najlepsze serwery maja porównywalny [[uptime]]<ref>http://en.uptime-project.net/page.php?page=toplist.</ref> -->
|-
!Domyślny użytkownik po zainstalowaniu systemu
|W starszych systemach (do Windows XP), domyślny użytkownik ma prawa administratora i z takimi prawami uruchamiał wszystkie programy.

Obecnie domyślnie niezależnie od tego, czy uruchomione jest konto administratora czy zwykłego użytkownika każdy program (z wyjątkiem elementów systemu) jest uruchamiany z ograniczonymi uprawnieniami, a podwyższenie uprawnień wymaga zgody użytkownika (na koncie administratora wystarczy kliknąć „tak”, na koncie z ograniczonymi uprawnieniami należy wpisać hasło administratora). Ustawienia te można jednak konfigurować.
|zwykły – nie ma praw administratora (roota)
|
|-
![[Wirus komputerowy|Wirusy]]
|Powstało wiele wirusów atakujących Windows i jeżeli użytkownik nie ma aktualnego oprogramowania antywirusowego – są one jednym z największych zagrożeń dla stabilności i bezpieczeństwa tego systemu
|Powstało kilka wirusów atakujących Linuksa, ale żaden nie stał się popularny<ref>[http://www.securityfocus.com/columnists/188 Linux vs. Windows Viruses<].</ref><ref>[http://librenix.com/?inode=21 The short life and hard times of a Linux virus].</ref><ref>[http://www.gnu.org/fun/jokes/evilmalware.html Why GNU/Linux Viruses are fairly uncommon – GNU Project – Free Software Foundation (FSF)].</ref>
|
|-
![[Programy szpiegujące|Spyware]]
|odkryto ok. 11 tys. programów szpiegujących w 2005 roku
| odkryto ok. 800 programów tego typu
|statystyki od Kaspersky Lab<ref>[http://www.internetnews.com/dev-news/article.php/3601946 Linux Malware On The Rise – InternetNews.com].</ref>, które nie mogą zostać jednogłośnie uznane za obiektywne, gdyż Kaspersky Lab nie posiada swoich produktów na systemy Linux
|-
!Czas reakcji
|raz na miesiąc<ref name=saerchwinit>[http://searchwinit.techtarget.com/columnItem/0,294698,sid1_gci1016130,00.html 'Black Tuesday' leaves Windows admins blue].</ref> dla mniej istotnych błędów, kilka godzin do kilku dni dla błędów poważnych. Definicje programu wykrywającego złośliwe oprogramowanie wydawane są codziennie.
|czasami kilka godzin po ogłoszeniu<ref name=saerchwinit />
|
|}

<!-- nie jest gotowe, poproszę o pomoc

== Użyteczność i dostępność ==
{| class="wikitable"
!
! Windows
! Linux
! Uwagi
|-
! konsystencja doświadczenie
| gładka konsystencja
| przerabialność systemu odbiera od konsystencji
|
|-
!przerabialność
|można kupić [[Kod źródłowy]] na przerabianie, lub kupić programy, które przerabiają Windows
|cały kod jest przerabialny na życzenie klienta
|
|-
!zabezpieczenie techniczne
|przez telefon z sprzedawcą, Forum dyskusyjne
|przez telefon z dystrybucją (Red Hat, Ubuntu, itk.), IRC, Forum dyskusyjne,
|
|-
!Dokumentacja
|rozległa
|rozległa
|
|-
!Użyteczność
|colspan="3"| Obydwa systemy maja opcje np. [[high contrast]] i Synteza mowy
|}
-->

{{Przypisy|2}}

[[Kategoria:Budowa systemu operacyjnego]]
[[Kategoria:Linux]]
[[Kategoria:Windows]]
[[Kategoria:Porównania oprogramowania]]