Revision 39951573 of "Bezzałogowe statki powietrzne aspekty prawne i moralne" on plwiki

== Bezzałogowe statki powietrzne ==
Bezzałogowe statki powietrzne (BSP) to maszyny, które nie wymagają obecności załogi na pokładzie w trakcie lotu i które można zdefiniować jako „napędzany obiekt powietrzny”, używający sił aerodynamicznych w celu zapewnienia pojazdowi nośności<ref>http://motoszybowce.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=189%3Aklasyfikacja-oraz-zasady-eksploatacji-bezzalogowych-platform-latajacych&catid=64%3A2013-3-4&Itemid=119</ref>.  Zatem BSP mogą latać same bądź, co ważniejsze, mogą być zdalnie pilotowane. Termin „bezzałogowy statek powietrzny – bezzałogowa platforma powietrzna” to obecna terminologia, która zastąpiła uprzednio stosowany termin, a mianowicie „pojazd zdalnie sterowany”<ref>http://motoszybowce.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=189%3Aklasyfikacja-oraz-zasady-eksploatacji-bezzalogowych-platform-latajacych&catid=64%3A2013-3-4&Itemid=119</ref>.  Powszechnie BSP określa się dronami [ang. dosłownie truteń lub samolot zdalnie sterowany; cel latający zdalnie sterowany]<ref>Fisiak, Jacek, 2003, The New Kościuszko Dictionary English-Polish/ Polish-English. Kraków. Wyd. Universitas </ref>. Drony to uzbrojone bezzałogowe statki powietrzne<ref>http://www.5zywiolow.pl/</ref>.  Dron, tak jak BSP, jest sterowany zdalnie bądź wykonuje lot autonomicznie. Zazwyczaj dron wyposażony jest w kamerę, a może także zostać wyposażony w pociski. W związku z tym znajduje on zastosowanie w wojsku i obronie narodowej. Jednym z największych producentów bezzałogowych statków powietrznych są Stany Zjednoczone<ref>http://pl.wikipedia.org/wiki/Bezza%C5%82ogowy_aparat_lataj%C4%85cy</ref>.  

USA pozostają krajem, który posiada najwięcej BSP. Stwierdza się, że Stany Zjednoczone posiadają ponad 7500 bezzałogowych statków powietrznych. Jest to rezultat projektu „Future Combat System (FCS), którego celem jest między innymi optymalna automatyzacja i robotyzacja na przyszłym polu walki<ref>http://www.5zywiolow.pl/</ref>.  Drony stają się popularnym statkiem powietrznym wykorzystywanym w wojsku. Dla porównania w roku 2005 ilość BSP wynosił ledwie 5%, na dzień dzisiejszy wynosi aż 30%<ref>tamże</ref>.

== Klasyfikacja BSP ==
{| class="wikitable"
|+ Klasyfikacja BSP według NATO z 2009 r.<ref>http://www.militarium.net/index.php?option=com_content&view=article&id=4:klasyfikacje-i-wymagania-dla-bezzaogowych-statkow-powietrznych&catid=2:sprzet&Itemid=4</ref>. Na podstawie tej klasyfikacji wyróżnia się trzy zasadnicze klasy BSP
|-
| Klasa I || masa: < 150 kg; 
zastosowanie: wsparcie operacji na poziomie taktycznym, czyli na szczeblu drużyny, plutonu bądź kompanii; czas lotu: do 6 h
|-
| Klasa II || masa: 150 – 600 kg; 
zastosowanie: wsparcie operacji na poziomie taktycznym, czyli na szczeblu batalionu bądź brygady; czas lotu: do 24h
|-
| Klasa III || masa: > 600 kg;
zastosowanie: wsparcie operacji na poziomie operacyjnym i strategicznym;
czas lotu: do 40h
ważne informacje: operacje na wysokich pułapach (> 3000 m)
|}
{| class="wikitable"
|+ Klasyfikacja BSP według masy<ref>http://personal.mecheng.adelaide.edu.au/maziar.arjomandi/aeronautical%20engineering%20projects/2006/group9.pdf</ref>
|-
! Oznaczenie !! Masa!! Przykład BSP
|-
| Bardzo ciężki [Super Heavy] || >2000 kg  || Global Hawk 
|-
| Ciężki [Heavy] || 200 – 2000 kg  || A-160 
|-
| Średni [Medium] || 50 – 200 kg  || Raven 
|-
| Lekki [Light] || 5 – 50 kg  || RPO Midget 
|-
| Bardzo lekki [Micro] || <5 kg || Dragon Eye 
|-
|}
{| class="wikitable"
|+ Klasyfikacja BSP według maksymalnej wysokości n.p.m.<ref>http://personal.mecheng.adelaide.edu.au/maziar.arjomandi/aeronautical%20engineering%20projects/2006/group9.pdf, </ref>
|-
! Kategoria !! Maksymalna wysokość n.p.m. !! Przykład BSP
|-
| Niska || < 1000 m || Pointer 
|-
| Średnia || 1000 – 10000 m  || Finder 
|-
| Wysoka || > 10000 m || Darkstar
|}

== Zastosowanie BSP ==
BSP mają zastosowanie głównie w wojsku i w zakresie bezpieczeństwa narodowego. Są one wykorzystywane do wywiadu, działania ofensywnego, monitoringu i kontroli np. granic<ref>http://technowinki.onet.pl/militaria/uav-czym-sa-drony/hp627</ref>.    

W służbach mundurowych BSP są wykorzystywane jako wsparcie odpowiednich jednostek, takich jak policja, straż pożarna, czy ratownictwo. BSP mogą wspierać czynności straży pożarnej poprzez dokonywanie kontroli pożarowej bądź gaszenie pożarów.    

Ratownictwo stwarza kolejne możliwość wykorzystywania bezzałogowych statków powietrznych. Wyposażone w czujniki temperatury i obraz z kamery termowizyjnej mogą zostać wysłane w trudno dostępne miejsa np. zawalonych budynków w poszukiwaniu rannych, a także wspierać zarządzanie kryzysowe<ref>http://technowinki.onet.pl/militaria/uav-czym-sa-drony/hp627</ref>. Przez odpowiednią ładowność są w stanie transportować medykamenty i sprzęt medyczny<ref>http://www.swiatdronow.pl/dron-gopr-projekt-sylwestra-szymanskiego</ref>. Jednym z wielu przykładów jest firma Tactical Robotics która wraz z Ministerstwem Obrony Narodowej Izraela stworzyły drona o nazwie „AirMule”, którego zadaniem jest ewakuacja rannych z pola walki. Irańska firma RTS Lab skonstruowała maszynę „Pars” w oparciu o quadrocopter, który może ratować życie tonących szybciej niż ratownik. Ma on zamontowane koła ratunkowe, które są zrzucane w pobliżu tonącego. Może również pracować w nocy, gdyż na pokładzie są zainstalowane kamery termowizyjne i lampy LED. Posiada  kamerę, autopilota, GPS, jest stabilizowany trójosiowym żyroskopem, barometrem i kompasem<ref>http://www.swiatdronow.pl/pars-iranski-dron-ratuje-tonacych</ref>. Dzięki swoim właściwościom technicznym mogą one pomagać w poszukiwaniu ofiar, a także wspierać zarządzanie kryzysowe<ref>http://technowinki.onet.pl/militaria/uav-czym-sa-drony/hp627</ref>.    

Ponadto BSP są perfekcyjnym narzędziem do kontrolowania imprez masowych, czy jak wyżej zostało już wspomniane monitorowania granic, lasów, wód, dróg. A wszystko to dzięki możliwości przesyłania obrazu w czasie rzeczywistym<ref>http://www.ulc.gov.pl/_download/publikacje_/UAV_raport_ULC_2013.pdf</ref>.    

Co więcej BSP świetnie nadają się do badania skażenia atmosfery, upraw, rurociągów (sprawowanie nadzoru nad przemyłem) lub linii energetycznych. Co ważniejsze z uwagi na swoje rozmiary mogą wykonywać prace lotnicze w miejscach niedostępnych bądź zbytnio niebezpiecznych dla zwykłych, załogowych statków powietrznych<ref>http://www.ulc.gov.pl/_download/publikacje_/UAV_raport_ULC_2013.pdf</ref>.    

Bezzałogowe statki latające mają różne rozmiary i kształty, nie męczą się tak jak ludzie, dlatego wykorzystywane są jako maszyny bojowe, maszyny zwiadowcze, stosowane są do przenoszenia bomb. Są też wyposażone w nowoczesną aparaturę<ref>http://alexjones.pl/pl/aj/aj-nwo/aj-inwigilacja/item/1552-do-czego-s%C5%82u%C5%BC%C4%85-drony</ref>.     

Nauka również wykorzystuje drony do badania grubości lodu, grubości warstwy ozonowej, stosowane są do badania stopnia zanieczyszczeń w atmosferze, jak i do badania liczebności np. fok.<ref>http://pl.wikipedia.org/wiki/Dron</ref>  Bezzałogowych systemów latających używa się również do badań nad środowiskiem i do oprysku pól uprawnych. Myśliwym z Alaski drony pomagają tropić zwierzynę. Wykorzystywane są  przy kontroli na autostradach, są pomocne w procesie tworzenia map, jak również ostrzegają przed huraganami i burzami<ref>http://www.spidersweb.pl/2013/12/drony.html</ref>.    

W cywilnym zastosowaniu mogą one pełnić funkcję przekaźników telekomunikacyjnych, Amazon od dłuższego czasu zapowiada już chęć dostarczania swoich przesyłek poprzez drony<ref>http://www.amazon.com/b?node=8037720011</ref>, podobnie jak Dominos Pizza przewiduje ich zastosowanie przy dostawie pizzy<ref>http://www.nbcnews.com/tech/innovation/dominos-domicopter-drone-can-deliver-two-large-pepperonis-f6C10182466</ref>.    

Firma P4, polski dostawca usług telekomunikacyjnych poszerzy swoją ofertę o drona Parrot AR.Drone 2.0 Elite Edition, który jest dostępny dla każdego<ref>http://www.blogplay.pl/2014/06/od-jutra-w-play-dron-i-nowe-sluchawki/</ref>.    

Dla wszystkich entuzjastów portalu społecznościowego Facebook, dużym zaskoczeniem były plany zakupu firmy Titan Aerospace za 60 milionów dolarów<ref>http://www.cnb.com/id/101464383</ref>, producenta dronów Solar 60, zasilanych energią słoneczną. Do transakcji ostatecznie doszło, tyle że zakupu dokonał w rzeczywistości Google, który planuje początkowo umieścić drony w przestrzeni, na wysokości 20 km nad poziomem morza. Zamontowane panele słoneczne umożliwią BSP przemieszczanie się przez 5 lat i użyte będą do dostarczenia połączenia internetowego mieszkańcom najmniej zamożnych terenów na świecie, jednocześnie docierając do miejsc, w których dostarczenie Internetu było wcześniej nieosiągalne<ref>Globalny Dyktotor Google, "Świat Wiedzy", numer 7/2014, Warszawa 2014 r., str. 20-28</ref>.    

W zakresie reklamy BSP pełnią funkcję badawcze. Mogą zbierać dane, a także przeprowadzać badania w określonych warunkach. Powyższy zasięg zastosowań BSM nie jest wyczerpany i chyba tylko wyobraźnia, a także ograniczenia technologiczne mogą przeszkodzić w jego dalszym rozwoju<ref>http://technowinki.onet.pl/militaria/uav-czym-sa-drony/hp627, strona wyświetlona w dniu 22.06.2014 r.</ref>.    

Kolejnym miejscem zastosowania BSP jest branża nieruchomości, która  używa  bezzałogowych systemów latających  do fotografowania i nagrywania budynków, które posiada w swojej ofercie. Wiele firm z różnych branż idzie ich śladem, wykonując zdjęcia w miejscach trudno dostępnych lub z perspektywy, którą trudno uchwycić w normalnych warunkach<ref>http://www.swiatdronow.pl/drony-branza-nieruchomosci </ref>. Niektórzy eksperci są zdania, że drony zrewolucjonizują rynek telewizyjny i reklamowy. Już dziś możemy obejrzeć wiele reklam telewizyjnych, które zostały nagrane dzięki wykorzystaniu kamer zainstalowanych na niewielkich latających obiektach . Dzięki temu drony znalazły zastosowanie w reklamach i marketingu<ref>http://www.spidersweb.pl/2013/12/drony.html</ref>.    

Bezzałogowe statki powietrzne również pomagają uwiecznić  ekstremalne chwile osobom, które trenują wyczynowe sporty. Osoby odpowiedzialne za nagrania nie muszą już podążać ich krokiem, gdyż zrobi to za nie dron. Wystarczy im kontroler lotu w dłoni i specjalne gogle wyświetlające obraz z kamer<ref>tamże</ref>.    

Dziennikarze również wykorzystują drony do nagrania obrazu z lotu ptaka. Dzięki temu możemy oglądać obraz z samego serca akcji. Operator może to zrobić bezpośrednio z wozu transmisyjnego, a przy użyciu maszyn o większym zasięgu, nawet z siedziby redakcji.   

BSP cieszą się zainteresowaniem wśród grup przestępczych i hakerów.<nowiki> </nowiki>Jeden z hakerów, Samy Kamkar,  opracował metodę, dzięki której potrafi przejmować kontrolę nad dronami Parrot. SkyJack  to dron przeprogramowany przez Samy’ego, który  jest w stanie znaleźć w przestrzeni powietrznej dron Parrot i przejąć kontrolę nad jego kamerami i sterowaniem<ref>http://www.chip.pl/news/bezpieczenstwo/luki-bezpieczenstwa/2013/12/hakerzy-poluja-na-latajace-drony-zamieniaja-je-w-zombie</ref>.  

Angielscy gangsterzy wykorzystują bezzałogowy system latający do szukania nielegalnych plantacji marihuany. Lampy oświetlające rośliny wydzielają ciepło, które widziane jest przez kamery noktowizyjne. Przestępca nachodzi nielegalnego plantatora  i przywłaszcza jego plony, by móc je później sprzedać z zyskiem. Gangsterzy twierdzą, że nie sprawdzają co i kto ma w domu, tylko szukają miejsc nielegalnych upraw<ref>http://www.chip.pl/news/wydarzenia/trendy/2014/04/przestepcy-tez-korzystaja-z-dronow.-szukaja-hodowcow-trawki</ref>.  

Podczas wojny toczącej się w Jemenie również wykorzystano drony. Wiele osób zgłaszało się do Al.-Kaidy, po to by móc pomścić śmierć cywili, ginących podczas nalotów bezzałogowców. Nabeel Khoury, były amerykański dyplomata, nie jest przeciwnikiem technologii dronów, ale uważa, że przed zastosowaniem ich potężnej mocy powinien być przeprowadzony rachunek zysków i strat społecznych<ref>http://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/na-linii-frontu-niebezpieczne-skutki-wojny-dronow-niepokojaca-ocena-sytuacji/hhqxp</ref>.

Na początku 2014 roku na targach sztuki współczesnej Silicon Valley Contemporary zaprezentowano prace artysty o pseudonimie  Katsu. Opracował on system sterowania farbą zamontowaną na dronie<ref>http://www.swiatdronow.pl/dron-graffiti-akcji </ref>. 
[[Plik:Defense.gov News Photo 090315-M-2581P-377.jpg|thumb|Defense.gov News Photo 090315-M-2581P-377]]

== Stan prawny w kwestii używania dronów ==
W Polsce raport w sprawie zastosowania bezzałogowych statków powietrznych przygotowany w 2013 r. przez Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC)<ref>Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze, Dz. U. 2002 Nr 130 poz. 1112 z późn. zm.</ref>, zwraca uwagę na potencjalne bogactwo zastosowań, ale już na wstępie zawiera konkluzję, że wcześniejszy brak regulacji nie przeszkodził w rozwoju lotnictwa bezzałogowego<ref>Raport Człowiek Maszyna Bezpieczeństwo, Warszawa, październik 2013 ISBN 978-83-62824-04-5 str 18</ref>. Po nowelizacji w 2011 r. Ustawy Prawo Lotnicze (Dz.U. 2002 nr 130 poz. 1112), loty BSP muszą spełniać określone warunki (Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013, Dz.U. 2013 poz. 440). Polskie przepisy należą, obok amerykańskich (Federalna Administracja Lotnictwa FAA, “Unmanned Aircraft Operations in the National Airspace System”, rejestr federalny nr 72 6689, 13 lutego 2007), do najmniej restrykcyjnych, ponieważ loty cywilnych dronów, których masa startowa nie przekracza 25 kg, są ogólnie dopuszczone w celach rekreacyjnych lub sportowych, bez obowiązku posiadania pozwolenia, niewymagając rejestracji urządzenia. Użytkownik nie musi zapewniać dodatkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej czy posiadać certyfikacji<ref>https://www.portalodo.com/entry/drony-warunki-eksploatacji-odpowiedzialnosc-i-dane-osobowe</ref>. Nie jest także wymagane pozwolenie na wykonywanie lotów oraz spełnianie kryteriów wymagań środowiskowych czy norm hałasu.

== Etyka dronów ==
„Mówi się, że podczas I wojny światowej trzeba było zużyć 10 tys. sztuk amunicji, by zabić jednego człowieka” – przypominają George Friedman i Robert D. Kaplan z amerykańskiego think-tanku Stratfor<ref>http://www.mikromakro.pl/?p=648</ref>. Podczas II wojny światowej, aby zniszczyć jeden cel, potrzeba było 1000 samolotów B-17, obsługiwanych przez 10 tysięcy ludzi. W wojnie w Wietnamie potrzeba było 30 samolotów F-4 i 60 osób obsługi, aby zburzyć jeden punkt strategiczny. Podczas Wojny w Zatoce Perskiej jeden pilot F-117 był w stanie unieszkodliwić 2 cele. Obecnie jeden pilot F-16 jest w stanie zniszczyć 6 celów. Jak będzie wyglądać przyszłość sił powietrznych? W bliskiej przyszłości do obsługi czterech dronów nowej generacji będzie wystarczył 1 operator, podczas jednej misji, przy czym drony będą mogły zniszczyć 32 cele.

Najważniejszą cechą dronów jest fakt, że nie stanowią one zagrożenia dla pilota. Dron to robot, który nie odczuwa lęku, zmęczenia, nie zastanawia się nad celem, po prostu realizuje zadanie, do którego został zaprogramowany, co czyni go idealną maszyną do wielu zadań. Konflikt zbrojny w Afganistanie stał się idealnym celem na sprawdzenie możliwości dronów, wraz z biegiem lat widać jak wzrosła precyzyjność wykonywanych akcji likwidacji celów, a ilość ofiar wśród cywili została ograniczona do minimum<ref>http://drones.pitchinteractive.com/</ref>.

Coraz częściej wystosowywane są prośby o całkowite zaprzestanie wykorzystywania robotów w działaniach wojennych. Dr Robert Sparrow apeluje w  magazynie „IEE Technology and Society Magazine”<ref>http://ieeessit.org/technology_and_society/</ref>  by inżynierowie odcięli się od prac nad robotami wykorzystywanymi w działaniach wojennych. Niemniej jednak będzie to bardzo trudny, gdyż sukcesy dronów, np. Predatora czy Reapera, przyczyniły się do tego, że rządy bądź ministerstwa składają więcej zamówień na taki sprzęt. Co jest także zauważalne w planach i działaniach polskiego MON-u (Ministerstwa Obrony Narodowej)<ref>http://www.computerworld.pl/artykuly/385350/Etyka.dronow.html</ref>. Maszyny tego rodzaju ułatwiają rządom rozpoczęcie wojny. Z drugiej strony politycy sądzą, że wykorzystując te maszyny nie poniosą żadnych strat<ref>Raport Człowiek Maszyna Bezpieczeństwo, Warszawa, październik 2013 ISBN 978-83-62824-04-5 str 11</ref>. Często jednak zdarza się, że w wyniku ataku dronów giną niewinni ludzie. Rodzą się zatem pytania dotyczące etyki budowania takich maszyn dla wojska skoro maszyny te nie bronią państw przed atakiem obcych bądź terrorystami, a zabijają cywili<ref>tamże</ref>. Dr Sparrow zwraca uwagę, że odmowa udziału inżynierów w projaktach militarnych może utrudnić im karierę czy też ją złamać, ale niemniej jednak należy podnieść kwestię dotyczącą etyki. Gdyby wszyscy inżynierowie, niezależnie od ich planów kariery, postawili ostrą krytykę to możliwe, że temat skłoniłby do dyskusji i do opracowania rozwiązań. Należy mieć nadzieję, podobnie jak Dr Sparrow, że większość inżynierów powinna mieć na uwadze fakt, że maszyny te mają na celu służyć rozwiązywaniom społecznym i środowiskowym wyzwań ludzkości, a już na pewno nie powinny zabijać ludzi, w tym tych niewinnych, czy też pozbawiać władzy obcych rządów<ref>tamże</ref>.

== Ochrona praw człowieka ==
<nowiki>  </nowiki>[[:en:Ben Emmerson|Ben Emmerson]]<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Ben_Emmerson</ref> zwrócił uwagę na wiele kwestii w sprawie użytkowania bezzałogowych statków powietrznych. Na generalnym zebraniu dnia 11 marca 2014 roku jako  Specjalny Sprawozdawca przedstawił Raport  o Promocji i Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności podczas przeciwdziałania terroryzmowi. Raport został przedłożony do Rady Praw Człowieka. W styczniu 2013 roku Specjalny Sprawozdawca rozpoczął badania w sprawie używania zdalnie sterowanych samolotów tzw. dronów, w bardzo niebezpiecznych  antyterrorystycznych operacjach w jednostkach militarnych. 

Głównymi celem dochodzenia były:

a) ocenia oskarżenia, dotyczące operacji które miały rezultat w nieproporcjonalnych poziomach rannych cywilów.

b) przedstawić zalecenia dotyczące obowiązku państw do przeprowadzania niezależnych, bezstronnych  dochodzeń i ogłosić wyniki publicznie.

c) zidentyfikować sporne kwestie międzynarodowego prawa odpowiedniego do takich operacji i  przedstawić zalecenia mające na celu promowanie międzynarodowych sporów<ref>Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, Ben Emmerson*str. 5</ref>.

Sprawozdawca założył stronę internetową dedykowaną temu tematowi i  będzie kontynuował pozyskiwanie od zainteresowanych państw dodatkowych informacji uzasadnienia legalnego zastosowania samolotów bezzałogowych w operacjach antyterrorystycznych, i także usprawiedliwienia poszczególnych ataków. Wszystko to będzie udostępnione na wspomnianej stronie internetowej<ref>Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, Ben Emmerson*str.5</ref>. Ostatni Raport był poprzedzony raportami tymczasowymi, w których Ben Emmerson podawał na bieżąco częstotliwości ataków i liczby ofiar śmiertelnych wśród cywili przy użyciu bezzałogowych samolotów, podczas działań militarnych na terenie Afganistanu, Iraku, Jemenu, Pakistanu, w Strefie Gazy, Izraelu i Somalii<ref>Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, Ben Emmerson*str. 10 - 18</ref>. 

W raporcie tymczasowym do Generalnego Zgromadzenia Emmerson wprowadził zalecenia iż państwo jest odpowiedzialne za ofiary cywilne które nie były przewidziane w planowanych atakach. Państwo powinno być odpowiedzialne za przeprowadzenie niezwłocznego,niezależnego i  bezstronnego dochodzenia.Którego wyniki ma przedstawić i wyjaśnić<ref>Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, Ben Emmerson*str.6</ref>.  Ben Emmerson po przedstawieniu raportu stwierdza, że państwa powiny porozumieć się  w  kwestiach dotyczących prawa do samoobrony i Międzynarodowego Prawa Humanitarnego. Usiłuje on  znaleźć odpowiedzi na pytania dotyczące tych kwestii w sytuacjach i miejscach objętych konfliktami zbrojnymi. Specjalny Sprawozdawca przedstawia  pytania i zaprasza państwa członkowskie do wyrażenia swoich opinii na te pytania, przed 27. posiedzeniem Rady Praw Człowieka. Zamierza opublikować odpowiedzi na oficjalnej autoryzowanej stronie<ref>Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, Ben Emmerson*str.18 - 19</ref>.

== Ochrona prywatności ==
	Różnorodność zastosowania dronów stanowi istotne wyzwanie, zarówno w zakresie technologicznym, jak i prawnym, ponieważ sposoby użytkowania aplikacji mogą być wrażliwe z punktu widzenia prywatności. W tym aspekcie trzeba wziąć pod uwagę, że BSP wyposażone w systemy gromadzące i przetwarzające informacje obrazowe wymagają szeregu uregulowań prawnych<ref>http://www.5zywiolow.pl/wp-content/uploads/2013/10/Cz%C5%82owiek_maszyna_bezpiecze%C5%84stwo.pdf</ref>. 

	Dwoma największymi zagrożeniami związanymi z technologiami informacyjnymi są ataki cyberprzestępców oraz utrata prywatności. Skupiając się na potencjalnych zagrożeniach, nie powinny zostać wprowadzone restrykcje i ograniczenia użytkowania BSP – technologii powszechnie już stosowanej. Rozwiązaniem jest edukacja odnośnie wykorzystania dronów i informacji przez nie pozyskane<ref>Raport Człowiek Maszyna Bezpieczeństwo, Warszawa, październik 2013 ISBN 978-83-62824-04-5 str. 17</ref>.

== Ochrona danych osobowych ==
	Z punktu widzenia ochrony danych osobowych, ważne jest, aby operatorzy dronów byli zobowiązani przestrzegać przepisów dotyczących ochrony danych, a w Europie, w szczególności krajowych środków ustanowionych na podstawie dyrektywy 95/46/WE<ref>http://www.giodo.gov.pl/568/id_art/603/j/pl/</ref> oraz decyzji ramowej 2008/977.<ref>http://www.giodo.gov.pl/234/id_art/2501/j/pl/</ref> Jednakże istniejące przepisy wymagają modyfikacji, ponieważ zgodnie z opinią Grupy Roboczej Artykułu 29 europejskiego organu do spraw ochrony danych osobowych, przy stosowaniu monitoringu osób, wszystkich uczestników należy powiadomić o tym fakcie, ponieważ mamy do czynienia z przetwarzaniem danych osobowych<ref>http://www.giodo.gov.pl/259/id_art/4815/j/pl</ref>. Aby zrealizować to zgodnie z prawem należałoby również poinformować wszystkie potencjalne osoby nagrania o odbywającym się locie BSP co raczej byłoby awykonalne.

== Zobacz też ==
Galeria zdjęć BSP - Wikipedia https://commons.wikimedia.org/wiki/UAV?uselang=pl

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Raport Człowiek Maszyna Bezpieczeństwo, Warszawa, październik 2013 ISBN 978-83-62824-04-5 
* Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism, Ben Emmerson*
* http://www.5zywiolow.pl/

== Linki zewnętrzne ==

[[Kategoria:Bezzałogowe statki powietrzne]]