Revision 40745063 of "Walerian Sikorski" on plwiki

{{Żołnierz infobox
|imię i nazwisko = Walerian Sikorski
|imię i nazwisko org =
|pseudonim =
|rodzaj wojsk = lądowe
|zwycięstwa =
|grafika =
|opis grafiki =
|stopień grafika = PL Epolet pplk.svg
|stopień = podpułkownik
|data urodzenia = [[18 listopada]] [[1876]]
|miejsce urodzenia = [[Budki Nieznanowskie]]
|data śmierci = [[1940]]
|miejsce śmierci =
|lata służby =
|siły zbrojne = Piechota
|jednostki = [[39 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich]]<br />[[36 Pułk Piechoty Legii Akademickiej]]
|stanowiska =
|wojny i bitwy = [[I wojna światowa]]<br />[[Wojna polsko-bolszewicka]]<br />[[II wojna światowa]]
|późniejsza praca =
|odznaczenia = {{order|VM|KS}} {{order|KN|KN}} {{order|KW|1}} {{order|KZ|Z}} {{Order|MW1918-21}}
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
'''Walerian Sikorski''' (ur. [[18 listopada]] [[1876]] w [[Budki Nieznanowskie|Budkach Nieznanowskich]], zm. w [[1940]]) – nauczyciel wychowania fizycznego, wykładowca [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytetu Poznańskiego]], [[podpułkownik]] [[Wojsko Polskie II RP|Wojska Polskiego]]<ref>[http://www.ogrodywspomnien.pl/index/showd/17577 Ogrody Wspomnień – Walerian Sikorski] [Dostęp 15.05.2014]</ref>.

== Biogram ==
Walerian Sikorski był synem leśnika Leona i Teofili Pieradzkiej. W 1897 roku we [[Lwów|Lwowie]] ukończył szkołę średnią (seminarium nauczycielskie). W [[Brody (obwód lwowski)|Brodach]] rozpoczął pracę zawodową i kontynuował ją we Lwowie, a jednocześnie uczestniczył w kursach gimnastycznych [[Sokół (organizacja)|„Sokoła”]]. W 1903 roku uzyskał dyplom nauczyciela gimnastyki i w seminarium nauczycielskim we Lwowie zaczął pełnić obowiązki nauczyciela. Ukończył roczny kurs w instytucie gimnastycznym w [[Sztokholm]]ie oraz w Naas 6-tygodniowy kurs gier dla nauczycieli. Dążeniem Sikorskiego było zreformowanie dotychczasowej gimnastyki, która była oparta na wzorach niemieckich i przejście na racjonalne ćwiczenia szwedzkie. Na polskiej myśli pedagogicznej oparł zadania gimnastyki i metodę jej prowadzenia{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=662}}.

W 1914 roku został zmobilizowany do wojska austriackiego, a w 1915 roku dostał się do niewoli rosyjskiej, z której uciekł. Powrócił do Lwowa i zgłosił się do oddziałów polskich, w których dosłużył się stopnia [[Kapitan (ranga)|kapitana]]. Po przeniesieniu do pracy administracyjnej w wojsku był we Lwowie kierownikiem kursów wychowania fizycznego, a w 1919 roku w [[Poznań|Poznaniu]], gdzie w 1920 roku zorganizował Centralną Wojskową Szkołę Gimnastyki i Sportów. W latach 1919/20 pełnił w harcerstwie wielkopolskim funkcję naczelnika harcerstwa męskiego. W roku 1920 powołany został na [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytet Poznański]] na stanowisko naczelnego instruktora i kierownika przygotowania metodycznego przyszłych wychowawców fizycznych. Na uczelni był głównym współpracownikiem [[Eugeniusz Piasecki|Eugeniusza Piaseckiego]]. W 1926 roku przeszedł do pracy w szkolnictwie po napisaniu prośby o przeniesienie z wojska w stan spoczynku{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=662}}.

W latach 1926–1929 był w [[Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego|Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego]] w [[Warszawa|Warszawie]] naczelnym wizytatorem wychowania fizycznego prowadząc równocześnie zajęcia na Studium Wychowania Fizycznego UP i w 1929 roku został wizytatorem w Kuratorium poznańskim. W tym czasie powstało jego główne dzieło ''Gimnastyka'', podręcznik metodyczny dla seminariów i kursów nauczycielskich. Był autorem 21 pozycji monograficznych, 60 artykułów oraz wielu recenzji. Wraz z Eugeniuszem Piaseckim był współtwórcą Państwowej Odznaki Sportowej<ref>Odznakę zaczęto nadawać od 1931</ref>. Sikorski jako delegat i referent brał również udział w kongresach wychowania fizycznego w 1930 roku w [[Sztokholm]]ie, w 1935 roku w [[Bruksela|Brukseli]] oraz w 1939 roku w Lingiadzie, gdzie wybrany został do Zarządu „Federation Internationale de Gymnastique Ling”. Po wybuchu wojny przebywał we Lwowie. Został internowany przez wojska ZSRR, przetrzymywany w obozie w Starobielsku i prawdopodbnie zamordowany w Charkowie w kwietniu 1940 w ramach zbrodni katyńskiej<ref>[http://www.katedrapolowa.pl/ofiary_z.php?strona=269&imie1=&imie2=&nazwisko=&stopien=&miejsce= Katedra Polowa Wojska Polskiego - Polscy oficerowie i policjanci zamordowani przez NKWD i pochowani w Katyniu, Miednoje i w Charkowie oraz obywatele RP z tzw. Ukraińskiej Listy Katyńskiej] [Dostęp 15.05.2014]</ref>{{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=663}}.<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko = Tomik|imię = Rajmund|tytuł = Działalność Waleriana Sikorskiego (1876-1940) w zakresie wychowania fizycznego i sportu szkolnego.|rok = 2006|wydawca = AWF Katowice|miejsce = Katowice|strony = |isbn = 83-87478-92-X}}</ref>

Żonaty był z Amelią Straka i miał dzieci: Zbigniewa (ur. 1907, zginął pod Kutnem w 1939), Stanisława (ur. 1909, zm. 1997), Janinę (ur. 1911, docent Akademii Medycznej w Poznaniu, zm. 1998), Jana (ur. 1914, zginął w czasie okupacji) i Irenę (ur. 1922, zginęła w powstaniu warszawskim 1944){{odn|Gąsiorowski, Topolski|1981|s=663}}.

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | odn = tak | nazwisko = Gąsiorowski | imię = Antoni | nazwisko2 = Topolski (red.)| imię2 = Jerzy | tytuł = Wielkopolski Słownik Biograficzny | data = 1981 | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | miejsce = Warszawa-Poznań | isbn = 83-01-02722-3 | strony = 662-663 }}

{{DEFAULTSORT:Sikorski Walerian}}
[[Kategoria:Polacy w I wojnie światowej]]
[[Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej]]
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1876]]
[[Kategoria:Zmarli w 1940]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Virtuti Militari]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921]]
[[Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie]]