Revision 55401117 of "Wojna lamijska" on plwiki

{{DNU|artykuł|podstrona=2018:12:23:Wojna lamijska}}
{{Dopracować|źródła=2011-12}}
{{Wojna infobox
 |nazwa        = Wojna lamijska
 |epoka        = starożytność
 |konflikt     = 
 |grafika      = 
 |opis grafiki = [[Starożytna Macedonia|Macedonia]] [[Aleksander III Wielki|Aleksandra Wielkiego]]
 |czas         = [[323 p.n.e.|323]]–[[321 p.n.e.]]
 |miejsce      = 
 |terytorium   = 
 |przyczyna    = próba zrzucenia zwierzchności macedońskie przez greckie polis
 |wynik        = klęska Hellenów
 |strona1      = [[Ateny]]<br />[[Etolowie|Etolia]]<br />[[Tessalia]]
 |strona2      = [[Starożytna Macedonia|Macedonia]]<br />[[Beocja]]
 |dowódca1     = Leostenes<br />Menon
 |dowódca2     = [[Antypater (wódz macedoński)|Antypater]]<br />[[Krateros]]
 |siły1        = 
 |siły2        = 
 |straty1      = 
 |straty2      = 
 |kod mapy     = 
 |współrzędne  = 
 |commons      = 
}}
'''Wojna lamijska''' toczyła się w latach [[323 p.n.e.|323]]-[[321 p.n.e.]] między [[Ateny|Atenami]] i ich sprzymierzeńcami a [[Starożytna Macedonia|Macedonią]]. Celem Aten było zrzucenie zwierzchności Macedonii nad Grecją, gdy po śmierci [[Aleksander Macedoński|Aleksandra Wielkiego]] wydawało się, że nadeszła sprzyjająca ku temu sposobność. Nazwa wojny pochodzi od greckiego miasta [[Lamia (miasto)|Lamia]], znajdującego się na równinie [[Malis]], gdzie po klęsce został oblężony [[Antypater (wódz macedoński)|Antypater]] w początkowej fazie wojny.

== Przebieg ==
Na wieść o śmierci Aleksandra Wielkiego (czerwiec 323 r. p.n.e.) władze Aten podjęły działania w celu zrzucenia hegemonii macedońskiej w [[Starożytna Grecja|Grecji]]. Wysłano poselstwa do innych miast-państw greckich i związków – w pierwszym rzędzie do [[Etolia|Etolów]] – w celu zmontowania koalicji antymacedońskiej, a także wykorzystano rezerwy finansowe Aten do wynajęcia wojska najemnego stacjonującego na przylądku [[Tajnaron]] w sile ok. 8000 żołnierzy. [[Leosthenes]], dowódca [[Greckie wojska najemne w starożytności|najemników]], już w październiku 323 r. p.n.e. rozpoczął działania zbrojne przeciwko Macedonii. Połączywszy się z wojskami etolskimi (ok. 7000) zajął [[Termopile]]. [[Antypater (wódz macedoński)|Antypater]], z siłami jakimi dysponował oraz wezwawszy [[Tesalowie|Tesalów]], wyruszył w celu pokonania wojsk Leosthenesa. Równocześnie wódz macedoński wysłał poselstwa do [[Krateros]]a (będącego w [[Cylicja|Cylicji]] na czele weteranów armii Aleksandra) oraz [[Leonnatos]]a ([[Satrapa (w Persji)|satrapy]] [[Frygia nad Hellespontem|Frygii nad Hellespontem]]), aby przyszli mu z pomocą. Tymczasem, tuż przed konfrontacją zbrojną Antypatra z koalicjantami, Tesalowie przeszli na stronę Aten zasilając wojska sprzymierzeńców. Powiększona w ten sposób armia Leosthenesa (licząca teraz ok. 22 000 żołnierzy) pokonała Antypatra zmuszając go do zamknięcia się w Lamii, gdzie musiał czekać na posiłki, nie mogąc w zasadzie podjąć żadnych efektywnych działań.

Koalicjantom nie udało się zablokować komunikacji między Europą a Azją, co miało zasadnicze znaczenie dla dalszego przebiegu wojny. Flota ateńska podjęła co prawda działania w okolicach [[Dardanele|Hellespontu]], jednakże wszystkie operacje morskie pozbawione były większego rozmachu i efektywności. [[Lizymach]] – władca [[Tracja|Tracji]], zajęty był w tym czasie powstaniem [[Odrysowie|Odrysów]], ale nawet i tej korzystnej sytuacji sprzymierzeńcy nie potrafili wykorzystać, aby zamknąć połączenie ze wschodem. Sytuację Aten i koalicjantów pogorszyła dość przypadkowa śmierć w niewielkiej potyczce Leosthenesa, stojącego na czele wszystkich sił lądowych. Jego następca – Ateńczyk Antifilos – był przywódcą znacznie mniejszego formatu z punktu widzenia scalenia wszystkich wojsk sprzymierzonych, ale mimo to udało mu się w [[Tesalia|Tesalii]] pokonać Leonnatosa, który na wiosnę [[322 p.n.e.|322 r. p.n.e.]] przeprawił się przez [[Dardanele|Hellespont]] na czele korpusu posiłkowego dla Antypatra. Leonnatos poległ w bitwie z wojskami Antifilosa. Tymczasem Antypater ze swoimi wojskami oraz z niedobitkami Leonnatosa wycofał się do Macedonii, aby zaczekać na posiłki Kraterosa.

Na morzu flota macedońska pod dowództwem Klejtosa odniosła druzgoczące zwycięstwo nad flotą ateńską w [[bitwa pod Abydos 322 p.n.e.|bitwie pod Abydos]], a po połączeniu się z flotą Antypatra miała miażdżącą przewagę nad Grekami. Kolejna bitwa morska [[bitwa pod Amorgos|pod Amorgos]], latem 322 r. p.n.e., była pogromem dla Ateńczyków, którzy tym samym ostatecznie utracili inicjatywę na morzu. Po przybyciu we wrześniu tego samego roku Kraterosa z posiłkami, Antypater, który objął naczelne dowództwo nad siłami macedońskimi, ruszył z kontrofensywą przeciwko Atenom i ich sprzymierzeńcom. Pod Krannon w Tesalii doszło do konfrontacji zbrojnej wojsk Antypatra z siłami ateńskimi pod dowództwem Antifilosa. Bitwa w zasadzie pozostała nierozstrzygnięta militarnie, ale nie poprawiła też sytuacji Ateńczyków i ich sprzymierzeńców, gdyż Antypater przystąpił do oblegania lub pertraktowania z poszczególnymi państwami greckimi, aż doprowadził do politycznej izolacji Aten, które samotnie stanęły przeciw znacznie silniejszemu Antypatrowi, mającemu przewagę na lądzie i morzu. W tej sytuacji Ateny przystąpiły do pertraktacji z Macedonią, przywracając do łask promacedońskich polityków – [[Demades]]a i [[Fokion]]a.

== Skutki ==
Antypater zażądał bezwarunkowej [[kapitulacja|kapitulacji]] w zamian za oszczędzenie [[Attyka (kraina historyczna)|Attyki]] i samych [[Ateny|Aten]]. Wszyscy przywódcy antymacedońscy mieli być wydani [[Macedonia|Macedończykom]], którzy skazali ich na śmierć ([[Demostenes (mówca grecki)|Demostenes]] popełnił samobójstwo). [[Oropos]] zostało zabrane Atenom i oddane [[Nomos Beocja|Beocji]]. Antypater narzucił Atenom rządy [[Oligarchia|oligarchiczne]] na czele z promacedońskimi [[polityk]]ami oraz wysoką kontrybucję wojenną. Wojska macedońskie wkroczyły następnie do [[Korynt]]u i na [[Peloponez]] ustanawiając tam nowe porządki, polegające głównie na obsadzaniu macedońskimi garnizonami poszczególnych miast i oddając władzę promacedońskim stronnictwom politycznym. Jedynie [[Etolia]] nie ugięła się przed Macedonią, toteż zebrawszy armię Antypater wyruszył, aby ją raz na zawsze poskromić. Nie doszło jednak do tego, gdyż nowe wydarzenia w Azji zmusiły go do zmiany planów polityczno-wojennych.

== Ważniejsze wydarzenia wojny lamijskiej 323-322 p.n.e. ==
=== 323 p.n.e. ===
* oblężenie [[Lamia (miasto)|Lamii]]

=== [[322 p.n.e.]] ===
* bitwa pod [[Ramnus]] (Ateńczycy pod wodzą Pokiona zwyciężyli Macedończyków pod wodzą Mikiona, który poniósł śmierć)
* [[bitwa pod Lamią]]
* bitwa morska pod Abydos (zwycięstwo Macedończyków pod wodzą Kleitosa nad Grekami dowodzonymi przez Evetiona)
* [[bitwa morska przy wyspie Amorgos]]
* [[bitwa pod Krannon]]
* bitwa morska nieopodal [[Wyspy Echinadzkie|Wysp Echinadzkich]] (240 okrętów macedońskich pokonało liczącą 170 jednostek flotę ateńską)

{{SORTUJ:Lamijska}}
[[Kategoria:Wojny starożytnej Grecji]]
[[Kategoria:Wojny epoki hellenistycznej]]
[[Kategoria:Starożytne Ateny|Wojna lamijska]]