Revision 184698 of "Prawo o szkolnictwie wyższym/Art. 1 - 17" on plwikibooks

<noinclude>
{{OzdobnaNawigacja
|Podrecznik= [[Prawo o szkolnictwie wyższym|Prawo o szkolnictwie wyższym]]
|PoprzStrona=[[Prawo o szkolnictwie wyższym/Wstęp|Wstęp]]
|ObecnaStrona=Dział I. Rozdział 1
|NastStrona=[[Prawo o szkolnictwie wyższym/Obowiązki rektora|Obowiązki rektora]]
}}
{{TopPage|czcionka=100%}}
</noinclude>

== Dział I. System szkolnictwa wyższego ==

=== Rozdział 1. Przepisy ogólne ===

==== Art. 1. ====
1. Ustawę stosuje się do publicznych i niepublicznych szkół wyższych.

2. Ustawy nie stosuje się do szkół wyższych i wyższych seminariów duchownych prowadzonych przez kościoły i związki wyznaniowe, z wyjątkiem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, chyba że ustawa lub umowa między rządem a władzami kościołów lub związków wyznaniowych stanowi inaczej.

:Zgodnie z art. 1 ustawy jej przepisy stosuje się co do zasady do uczelni publicznych i niepublicznych. Z tym, że ustawodawca zastosował następujący mechanizm legislacyjny. W części działów, rozdziałów i pojedynczych przepisów stwierdził, iż są one stosowane generalnie "do uczelni" - i wtedy stosuje się je zarówno do uczelni publicznych, jak i niepublicznych. Część przepisów dotyczących bezpośrednio uczelni publicznych do uczelni niepublicznych stosuje się "odpowiednio" (np. tyczących się senatu uczelni). Zaś część przepisów odnosi się tylko do uczelni publicznych albo tylko do uczelni niepublicznych. Gdy ustawodawca wprowadza rozróżnienie, iż dany przepis jest stosowany do "uczelni publicznych", to nie stosuje się go do uczelni niepublicznych; gdy zaś stwierdza, iż określony przepis znajduje zastosowanie do "uczelni niepublicznych", to nie jest używany wobec uczelni publicznych.

==== Art. 2. ====
1. Użyte w ustawie określenia oznaczają:<br>
1) uczelnia - szkołę prowadzącą studia wyższe, utworzoną w sposób określony w ustawie;

2) uczelnia publiczna - uczelnię utworzoną przez państwo reprezentowane przez właściwy organ władzy lub administracji publicznej;
: Pkt 2) ust. 1 art. 2 daje możliwość utworzenia uczelni publicznej jednostkom samorządu terytorialnego (właściwy organ administracji publicznej) lub ministrowi (właściwy organ władzy). Dzięki temu funkcjonować mogą "uczelnie resortowe", jak np. Akademia Obrony Narodowej.

3) uczelnia niepubliczna - uczelnię utworzoną przez osobę fizyczną albo osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną;
: Oznacza to, że uczelnię niepubliczną może utworzyć osoba fizyczna lub osoba prawna. Pkt 3) nie stanowi ograniczenia co do formy organizacyjnoprawnej dla założyciela uczelni, będącego osobą prawną. Tzn. może nią być stowarzyszenie, fundacja czy spółka z o.o. Zauważyć należy, iż uczelni nie może utworzyć jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (tzw. "ułomna osoba prawna").

4) założyciel uczelni niepublicznej - osobę, o której mowa w pkt 3, która utworzyła uczelnię lub prowadzi uczelnię na podstawie art. 26 ust. 3;
: Założyciem uczelni niepublicznej to osoba fizyczna lub osoba prawna, która uczelnię założyła lub na podstawie art. 26 ust. 3 przejęła uprawnienia założyciela do prowadzenia uczelni. Artykuł 26 ust. 3 mówi o przeniesieniu pozwolenia przyznanego założycielowi przez ministra na rzecz innej osoby fizycznej lub prawnej, która przejmuje prawa i obowiązki pierwotnego założyciela.

5) studia wyższe - studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię uprawnioną do ich prowadzenia;
: Ważne jest zastrzeżenie o '''uprawnieniu do prowadzenia studiów'''. Jeśli dana uczelnia nie ma uprawnienia do prowadzenia studiów (bądź studiów danego stopnia), to - co oczywiste - prowadzić ich nie może. Powstaje pytanie, co się dzieje, jeśli uczelnia rozpocznie nabór na studia nie mając do nich uprawnień. Czy wówczas dokumenty studentów będą ważne (legitymacje, indeksy, karty egzaminacyjne itd.) i czy będzie można uznać efekty kształcenia przez nich osiągnięte, gdy będą kontynuować studia na innej uczelni? Pozostanie jeszcze kwestia odpowiedzialności, w tym finansowej, rektora i dziekanów za prowadzenie studiów bez uprawnień.

6) (uchylony);

7) studia pierwszego stopnia - formę kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości, kończącą się uzyskaniem kwalifikacji pierwszego stopnia;<br>
8) studia drugiego stopnia - formę kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający co najmniej kwalifikacje pierwszego stopnia, kończącą się uzyskaniem kwalifikacji drugiego stopnia;<br>
9) jednolite studia magisterskie - formę kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości, kończącą się uzyskaniem kwalifikacji drugiego stopnia;
: Zgodnie z pkt 7) na studia licencjackie nie można przyjąć osoby bez zdanego egzaminu maturalnego. Studia pierwszego stopnia (licencjackie) kończą się uzyskaniem kwalifikacji '''pierwszego stopnia''', a studia magisterskie (uzupełniające i jednolite) - zdobyciem kwalifikacji '''drugiego stopnia'''.

(...)

11a) forma studiów - studia stacjonarne i studia niestacjonarne;
: Zgodnie ze słowniczkiem z ust. 1 art. 2 studia stacjonarne i niestacjonarne to '''forma studiów'''. Zastrzeżenie jest o tyle istotne, gdyż obliguje władze uczelni do posługiwania się tą nomenklaturą w aktach wewnętrznych szkoły.

12) studia stacjonarne - formę studiów wyższych, w której co najmniej połowa programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów;<br>
13) studia niestacjonarne - formę studiów wyższych, inną niż studia stacjonarne, wskazaną przez senat uczelni
: Nowe prawo o szkolnictwie wyższym wprowadza rozróżnienie na studia stacjonarne i niestacjonarne wedle prostego kryterium: jeśli połowa lub więcej '''programu kształcenia''' (to jest bardzo ważne, gdyż chodzi o program) jest realizowana w formie zajęć dydaktycznych, gdy jednocześnie spotykają się nauczyciele ze studentami (np. wykłady, ćwiczenia, zajęcia laboratoryjne), to są to studia stacjonarne. Gdy mniej niż połowa, to są to studia niestacjonarne, które - w dodatku - są określone w uchwale senatu uczelni. Ustawodawca daje swobodę senatowi uczelni wyboru formy studiów wyższych dla danego kierunku i dopasowania programu kształcenia. Owszem najłatwiej to obliczyć, biorąc pod uwagę liczbę godzin dla danego kierunku określoną w standardach kształcenia. Jeśli przykładowo standardy kształcenia dla kierunku Administracja przewidywały 1800 h zajęć, to (abstrahując od innych uwarunkowań) realizując ponad 900h zajęć w formie wykładów i ćwiczeń prowadziłoby się studia stacjonarne, a poniżej to niestacjonarne. Powstaje pytanie, jakie to mogą być zajęcia wliczane do programu kształcenia, które nie są zajęciami "wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów". Mogą być to projekty, zajęcia grupowe, praca indywidualna studenta. Powinna jednak uchwała senatu precyzować zapisanie ich w programie kształcenia danego kierunku, przydzielenie minimalnej liczbę godzin i punktów ECTS, dopasowanie do przedmiotu i określenie w sylabusie układanym przez wykładowcę - wraz z rygorem i sposobem zaliczenia. Dzięki temu w ogóle można wprowadzić do programu kształcenia przedmioty składające się z samodzielnie realizowanych przez studentów projektów pod opieką prowadzącego bez konieczności przebywania na sali wykładowej, a np. pracy zespołowej z wykorzystaniem internetu. Do zajęć tego typu można również włączyć e-learning, ale realizowany w pełnym zakresie tzn. taki, gdy studenci otrzymują materiał na platformę e-learningową, wypełniają okresowo testy, a na koniec zaliczenie przedmiotu również przez internet.

: Jako, że nowe rozporządzenia odeszły od norm godzinowych na rzecz norm punktacji ECTS, to za studia stacjonarne przyjąć należałoby takie studia, w trakcie których co najmniej połowa punktacji ECTS jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów. Znowuż: ponieważ modelowo przyjmuje się 180 punktów ECTS na studiach licencjackich, to studia stacjonarne realizują co najmniej 90 punktów ECTS realnie w sali wykładowej, ćwiczeniowej, laboratoryjnej itp. Jednakże wymóg wykonania 180 punktów ECTS dotyczy zarówno stacjonarnych i niestacjonarnych. Studia niestacjonarne nie mogą sobie więc pozwolić na zmniejszenie punktacji ECTS. Mogą jednak przekroczyć limit 90 punktów ECTS, np. wprowadzając zasadę, iż 2/3 punktów ECTS jest realizowana na zajęciach e-learningowych, projektowych itp., a na sali 1/3.

14) kierunek studiów - wyodrębnioną część jednego lub kilku obszarów kształcenia, realizowaną w uczelni w sposób określony przez program kształcenia;<br>
14a) obszar kształcenia - zasób wiedzy i umiejętności z zakresu jednego z obszarów wiedzy określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki ([http://isip.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030650595 Dz. U. Nr 65, poz. 595, z późn. zm.]);<br>
14b) program kształcenia - opis określonych przez uczelnię spójnych efektów kształcenia, zgodny z Krajowymi Ramami Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego, oraz opis procesu kształcenia, prowadzącego do osiągnięcia tych efektów, wraz z przypisanymi do poszczególnych modułów tego procesu punktami ECTS;
: Pkt 14b określa minimalną treść '''programu kształcenia''', tj. opis efektów kształcenia, zgodność z KRK, opis procesu kształcenia oraz punktację ECTS.
15-17) (uchylone);<br>
18) standardy kształcenia - zbiór reguł kształcenia na studiach przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela oraz zawodów, dla których wymagania dotyczące procesu kształcenia i jego efektów są określone w przepisach prawa Unii Europejskiej;<br>
: Zgodnie z punktem 18 standardy kształcenia będą określane ustawowo tylko dla zawodów regulowanych, np. pielęgniarek i nauczycieli, ale już nie np. dla kierunku "Zarządzanie". Dookreślają to art. 9b i 9c ustawy. Dla zawodu nauczyciela zostały wydane standardy kształcenia mocą rozporządzenia z dnia 17 stycznia 2012 r.
18a) Krajowe Ramy Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego - opis, przez określenie efektów kształcenia, kwalifikacji zdobywanych w polskim systemie szkolnictwa wyższego;<br>
: Reforma szkolnictwa wyższego wprowadza zasadniczą zmianę w rozumieniu kierunków studiów i obszarów kształcenia, oraz określania standardów kształcenia. Do tej pory dla każdego z kierunków ustawodawca określał sztywne standardy kształcenia - w Rozporządzeniu z dnia 12 lipca 2007 r. sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia miedzykierunkowe oraz makrokierunki ([http://isip.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20071641166 Dz. U. 2007 Nr 164, poz. 1166 ze zm.]). Rozporządzenie ws. standardów zostanie uchylone po dniu 1 października 2011 roku - wejściu w życie nowego prawa o szkolnictwie wyższym - gdy wydane rozporządzenie z dnia 2 listopada 2011 r. ws. Krajowych Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112531520 Dz. U. 2011 Nr 253, poz. 1520] zostanie uzupełnione rozporządzeniami w sprawie ramowych efektów kształcenia.

: Po 1 października kierunek studiów może być częścią jednego z obszarów kształcenia; odpowiadać pojedynczemu obszarowi kształcenia lub łączyć kilka obszarów kształcenia, ale zawsze w ramach jednego obszaru wiedzy. '''Obszary kształcenia''' zostały uregulowane w rozporządzeniu z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych ([http://isip.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111791065 Dz. U. 2011 Nr 179, poz. 1065]). Obszar kształcenia wchodzi więc w zakres jednego z obszarów wiedzy, o którym mowa w rozporządzeniu. Daje to możliwość prowadzenia kierunków międzydyscyplinarnych. Wygodniej (i tak naprawdę bezpieczniej) jest jednak dla władz uczelni i przejrzyściej dla studentów, jeśli kierunek odpowiada jednej dyscyplinie naukowej lub artystycznej. Przykładowo studia administracyjne mieszczą się w dyscyplinie nauk administracyjnych, dziedzinie nauk prawnych i obszarze wiedzy nauk społecznych. Temat ten poruszono szerzej w rozdziale: [[Prawo o szkolnictwie wyższym/Obszary kształcenia|Obszary kształcenia]].

18b) kwalifikacje - efekty kształcenia, poświadczone dyplomem, świadectwem, certyfikatem lub innym dokumentem wydanym przez uprawnioną instytucję potwierdzającym uzyskanie zakładanych efektów kształcenia;<br>
18c) efekty kształcenia - zasób wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych uzyskanych w procesie kształcenia przez osobę uczącą się;<br>
18d) punkty ECTS - punkty zdefiniowane w europejskim systemie akumulacji i transferu punktów zaliczeniowych jako miara średniego nakładu pracy osoby uczącej się, niezbędnego do uzyskania zakładanych efektów kształcenia;

: Zgodnie z punktami 18b i 18c '''kwalifikacje''' to efekty kształcenia opisane co do zasady w suplemencie do dyplomu. Jednak punkt 18b daje możliwość zaliczenia w trakcie cyklu kształcenia efektów kształcenia uzyskanych przez studentów w trakcie nauki pozauczelnianej, a poświadczonych np. certyfikatem z nauki języka obcego, dyplomem instytucji szkoleniowej. Zaliczenie takiego efektu kształcenia winno być jednak odzwierciedlone odpowiednią adnotacją na suplemencie wraz z punktami ECTS. Liczba punktów ECTS musi być zgodna z programem kształcenia. Znaczy się, jeśli program kształcenia przewiduje 2 punkty ECTS za osiągnięcie efektów kształcenia z języka obcego, to za zaliczenie certyfikatu również na suplemencie tyle punktów winno widnieć. Łatwiej tego typu kwestie załatwić w ten sposób, iż student po uzyskaniu certyfikatu składa podanie do dziekana o zaliczenie zajęć z języka obcego; dziekan wydaje pozytywną decyzję i jednocześnie przepisuje mu ocenę do indeksu. Należy zastrzec, iż przepisaniem oceny nie zajmuje się lektor, ale dziekan dokonując bezpłatnego wpisu dziekańskiego, gdyż to on decyzją administracyjną uznaje efekty kształcenia osiągnięte w trakcie kursu z języka obcego i zwalnia studenta z obowiązku uczęszczania na zajęcia z lektoratu. Zresztą uchwała Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej Nr 459/2010 z 13 maja 2010 r. w sprawie kryteriów oceny spełnienia wymagań w zakresie dostosowania procesu kształcenia do potrzeb otoczenia społeczno-gospodarczego zobowiązała uczelnie do stworzenia systemu oceny i uznawania efektów kształcenia zdobytych przez studentów poza systemem szkolnictwa wyższego.

Zaś '''efekty kształcenia''', to "zasób wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych" oznaczony punktami ECTS. Znaczy to, iż każdy kierunek studiów w swoim programie kształcenia musi mieć opisane efekty kształcenia podzielone na trzy obszary: 1) wiedzę, 2) umiejętności i 3) kompetencje społeczne. Zatem można to zrobić na dwa sposoby: albo uzupełnić wykaz przedmiotów o efekty kształcenia, przyporządkowując każdemu przedmiotowi określone efekty lub odwrotnie: sformułować listę efektów kształcenia, a do niej przypisać przedmioty, w trakcie nauki których studenci będą te efekty kształcenia uzyskiwać. Ta druga metoda jest zdecydowanie właściwsza.

: '''Punkty ECTS''' powinien określić dla każdego z efektów kształcenia senat uczelni i wpisać to do programu kształcenia danego kierunku.

18e) profil kształcenia - profil praktyczny, obejmujący moduł zajęć służących zdobywaniu przez studenta umiejętności praktycznych albo profil ogólnoakademicki, obejmujący moduł zajęć służących zdobywaniu przez studenta pogłębionych umiejętności teoretycznych;

: Wbrew pozorom '''profil kształcenia''', to nad wyraz istotne zagadnienie z punktu widzenia funkcjonowania uczelni. Senat uczelni powinien uchwałą dotyczącą programu kształcenia określić profil uczelni. Może być on albo <u>praktyczny</u>, albo <u>ogólnoakademicki</u>. Z punktu widzenia uczelni niepublicznych pozornie korzystny jest profil praktyczny, zgodny z misją uczelni i rozwinięty w programie kształcenia. Daje on możliwość swobodniejszego kształtowania minimum kadrowego, zgodnie z art. 9a ust. 2 ustawy. Jednak narzuca konkretne ograniczenia: prowadzenie zajęć przez praktyków; odbywanie zajęć praktycznych (ćwiczeń, konwersatoriów, laboratoriów) na sali a nie w e-learningu; półroczne praktyki.

18f) kwalifikacje pierwszego stopnia - efekt kształcenia na studiach pierwszego stopnia, zakończonych uzyskaniem tytułu zawodowego licencjata, inżyniera lub równorzędnego określonego kierunku studiów i profilu kształcenia, potwierdzony odpowiednim dyplomem;<br>
18g) kwalifikacje drugiego stopnia - efekt kształcenia na studiach drugiego stopnia, zakończonych uzyskaniem tytułu zawodowego magistra, magistra inżyniera lub równorzędnego określonego kierunku studiów i profilu kształcenia, potwierdzony odpowiednim dyplomem;

: Istnieje domniemanie, iż kwalifikacje pierwszego stopnia, jako kwalifikacje zawodowe pozwalają stwierdzić, iż dany kierunek studiów posiada profil praktyczny. Jednak powinno to zostać uzasadnione w treści programu kształcenia. Jest to o tyle ułatwione, iż punkt 23 mówi, iż uczelnia prowadząca studia pierwszego lub drugiego stopnia albo jednolite studia magisterskie nieposiadająca uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora jest '''uczelnią zawodową'''. Takich uczelni niepublicznych jest zaś większość.

(...)

18j) filia uczelni - zamiejscową jednostkę organizacyjną uczelni, w której skład wchodzą co najmniej dwie podstawowe jednostki organizacyjne uczelni;

: Punkt 18j mówi, iż '''filia uczelni''', to po pierwsze <u>zamiejscowa jednostka organizacyjna uczelni</u>, a po drugie taka zamiejscowa jednostka, w skład której wchodzą co najmniej dwie "podstawowe jednostki organizacyjne uczelni". Potocznie ujmując: filia to co najmniej dwa wydziały zamiejscowe. Więcej na ten temat w rozdziale [[Prawo o szkolnictwie wyższym/Jednostka organizacyjna uczelni|Jednostka organizacyjna uczelni]].

(...)

29)  podstawowa jednostka organizacyjna - wydział lub inną jednostkę organizacyjną uczelni określoną w statucie, prowadzącą co najmniej jeden kierunek studiów, studia doktoranckie lub badania co najmniej w jednej dyscyplinie naukowej;<br>
30) nauka i badania naukowe - także odpowiednio - sztukę i twórczość artystyczną;

: Ustawodawca wprowadził rozróżnienie, o którym wypada pamiętać na <u>jednostkę organizacyjną uczelni</u> i <u>podstawową jednostkę organizacyjną uczelni</u>. Punkt 29 zaprowadza też interesujący zakres swobody dla uczelni. Stanowi bowiem, iż podstawową jednostką organizacyjną nie musi być wydział, ale może być to "inna jednostka organizacyjna określona w statucie" (np. instytut) byle by prowadziła co najmniej jeden kierunek studiów '''lub''' badania naukowe w jednej dyscyplinie naukowej (albo działania na obszarze sztuki i twórczości artystycznej). Dyscypliny natomiast określa rozporządzenie o obszarach kształcenia. Można więc powoływać podstawowe jednostki organizacyjne tylko do celów badawczych czy artystycznych (np. akademickie centrum sztuki), a nie dydaktycznych. Zwyczajowo jednak podstawową jednostką organizacyjną jest wydział, który prowadzi i dydaktykę, i badania. Kierownikiem wydziału, jako podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, jest dziekan (art. 60 ust. 6). Ograniczeniem dla uczelni niepublicznych jest fakt, iż minimum kadrowe przynależy do jednostki organizacyjnej. Jeśli więc uczelnia niepubliczna chciałaby posiadać jednostkę organizacyjną, prowadzącą tylko studia doktoranckie a nie studia I i II stopnia, to musiałaby się wykazywać szerokim minimum kadrowym i gronem nauczycieli akademickich wskazujących uczelnię jako podstawowe miejsce pracy, których nie mogłaby wpisać do minimum kadrowego innej swojej jednostki organizacyjnej.

2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:<br>
1) studiach bez bliższego określenia - rozumie się przez to studia wyższe;<br>
2) poziomie kształcenia - rozumie się przez to studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie albo studia trzeciego stopnia;<br>
3) związku uczelni, bez bliższego określenia - rozumie się przez to związek uczelni publicznych albo związek uczelni niepublicznych;<br>
4) tytule zawodowym - rozumie się przez to tytuł licencjata, inżyniera, magistra, magistra inżyniera lub tytuł równorzędny.

: Ustęp drugi mówi wyraźnie, iż '''poziom kształcenia''', to studia określonego stopnia lub jednolite studia magisterskie.

3. W uczelni, w której nie ma podstawowych jednostek organizacyjnych, przepisy ustawy dotyczące takich jednostek stosuje się odpowiednio do całej uczelni.

: Ustęp trzeci stanowi ciekawą normę ogólną. Wskazuje on, iż możliwe jest funkcjonowanie uczelni bezwydziałowej - pozbawionej podstawowych jednostek organizacyjnych. Wówczas uczelnia staje się jedną, całościową jednostką organizacyjną, prowadzącą zintegrowane badania naukowe i interdyscyplinarne kierunki studiów. Rektor wówczas łączy funkcje rektorskie i dziekańskie, zaś senat przejmuje funkcje rady wydziału (art. 62 ust. 2). Taka uczelnia nie mogłaby jednak ubiegać się o prawo do nadawania stopni doktorskich. Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030650595 Dz. U. 2003 Nr 65 poz. 595 ze zm.]) wymaga, aby uczelnia ubiegająca się o to uprawnienie po pierwsze posiadała podstawową jednostkę organizacyjną, a po drugie owa jednostka miała własną radę, czyli modelowo: wydział i radę wydziału.

==== Art. 4. ====
1. Uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie.<br>
2. Uczelnie kierują się zasadami wolności nauczania, badań naukowych i twórczości artystycznej.<br>
3. Uczelnie, pełniąc misję odkrywania i przekazywania prawdy poprzez prowadzenie badań i kształcenie studentów, stanowią integralną część narodowego systemu edukacji i nauki.<br>
4. Uczelnie współpracują z otoczeniem społeczno-gospodarczym, w szczególności w zakresie prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych na rzecz podmiotów gospodarczych, w wyodrębnionych formach działalności, w tym w drodze utworzenia spółki celowej, o której mowa w art. 86a, a także przez udział przedstawicieli pracodawców w opracowywaniu programów kształcenia i w procesie dydaktycznym.<br>
5. Organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego mogą podejmować decyzje dotyczące uczelni tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach.<br>

: Artykuł 4 statuuje autonomię uczelni wyższej, która jest podstawą jej działania. Autonomia uniwersytecka (uczelniana) stanowi fundament działania szkół wyższych od zarania ich dziejów. Współcześnie co prawda nie mówi się już tak wyraźnie - gdyż brak ku temu podstaw ustawowych - o uniwersytecie, jako o korporacji akademickiej. Tradycje samorządu akademickiego pozostały jednak żywe w życiu uczelni. Artykuł ten uzupełnia art. 70 ust. 5 Konstytucji RP mówiący, iż szkoły wyższe posiadają autonomię na zasadach określonych w ustawie. W tym kontekście istotny jest także art. 73: "Każdemu zapewnia się wolność twórczości artystycznej, badań naukowych oraz ogłaszania ich wyników, wolność nauczania, a także wolność korzystania z dóbr kultury". Z ustępem 1 i 2 związany jest ustęp 5 komentowanego artykułu, stanowiący barierę przed nieuzasadnioną ingerencją organów administracji publicznej. Można go w zasadzie uznać za zbędny wobec istnienia art. 7 Konstytucji RP ("Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa"). Zaś w ust. 3 wzmiankowana jest '''misja uczelni''' ważna z punktu widzenia jej strategii rozwoju.

: Ustęp 3 ma charakter deklaracji światopoglądowej i ponawia tezę, że zadaniem uczelni jest jednoczesne prowadzenie badań, jak i kształcenie studentów. Kolejny ustęp nakłada na uczelnie obowiązek '''współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym''', tj. organizacjami pozarządowymi i przedsiębiorstwami. Wzmiankowany art. 86a daje możliwość uczelni utworzenia tzw. "spółki celowej" - spółki z o.o. lub spółki akcyjnej. Celem takiej spółki jest komercjalizacja wyników badań naukowych i prac rozwojowych, w szczególności zarządzanie prawami własności przemysłowej (przede wszystkim wynalazkami). Prawa patentowe są wówczas wnoszone przez uczelnię do takiej spółki w formie aportu. Dywidenda zaś przeznaczona jest na działalność statutową, a w domyśle: dalszy rozwój badań przynoszących zysk, czyli inwestycje. Chociaż nie można wykluczyć pokrywania części kosztów utrzymania uczelni właśnie z zysków spółki. Zabieg z powoływaniem spółki celowej należy uznać za chybioną koncepcję ustawodawcy, gdyż koszty funkcjonowania spółki kapitałowej przewyższą zyski z przeprowadzonych badań, a inaczej to ujmując kosztów badań nie da się nawet w części zrekompensować zyskami ze sprzedaży ich wyników.

==== Art. 6. ====

: Artykuł 6 mówi o wybranych prawach uczelni wyższej - "wybranych", gdyż używa w sformułowania "w szczególności". Uczelnia ma zatem prawo do:
# prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych, i określania ich kierunków w danych obszarach wiedzy,
# współpracy z jednostkami akademickimi i naukowymi,
# '''prowadzenia kształcenia''' na studiach określonego stopnia, a w związku z tym:
## ustalania warunków przyjęcia na studia, w tym liczby miejsc na kierunkach i formach studiów, <u>z wyjątkiem</u> studiów na kierunkach lekarskim i lekarsko-dentystycznym. Nabór na te kierunki jest określony rozporządzeniami ministerialnymi o limicie przyjęć na studia medyczne, <ref>Por. np. [http://isip.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111650993 Dz.U. 2011 Nr 165, poz. 993].</ref>
## ustalania planów studiów i programów kształcenia, uwzględniających efekty kształcenia zgodnie z Krajowymi Ramami Kwalifikacji,
# prowadzenia studiów podyplomowych, kursów dokształcających i szkoleń,
# wydawania dyplomów ukończenia studiów potwierdzających uzyskanie tytułu zawodowego oraz świadectw ukończenia studiów podyplomowych i kursów dokształcających.

O ile pojęcie "badań naukowych" wydaje się jasne, o tyle "prac rozwojowych" już niekoniecznie. Terminologia ta wywodzi się z dorobku statystyki i międzynarodowego podręcznika "Frascati". <ref>[http://www.nauka.gov.pl/nauka/polityka-naukowa-panstwa/analizy-raporty-statystyki/analizy-raporty-statystyki/artykul/podrecznik-frascati/ ''Podręcznik Frascati'', www.nauka.gov.pl]</ref> Podręcznik określa standardy badań statystycznych na obszarze współpracy nauki i biznesu. W statystyce publicznej wyodrębnia się działalność badawczą i rozwojową (''research and development activity - R&D''), a w jej ramach badania podstawowe (''basic research''), badania stosowane (''applied research'') oraz między innymi właśnie prace rozwojowe (''experimental development''). <ref>[http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-125.htm ''Pojęcie stosowane w badaniach statystycznych statystyki publicznej - Działalność badawcza i rozwojowa'', www.stat.gov.pl]</ref> Zgodnie z nomenklaturą statystyczną, <u>badania podstawowe</u> to badania teoretyczne i eksperymentalne nieukierunkowane na znalezienie konkretnych zastosowań praktycznych. <ref>[http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-16.htm ''badania podstawowe'', www.stat.gov.pl]</ref> <u>Badania stosowane</u> podejmowane są w celu zdobycia nowej wiedzy mającej konkretne zastosowania praktyczne. <ref>[http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-17.htm ''badania stosowane'', www.stat.gov.pl]</ref> Natomiast <u>prace rozwojowe</u> definiuje się jako "prace konstrukcyjne, technologiczno-projektowe oraz doświadczalne, polegające na zastosowaniu istniejącej już wiedzy, uzyskanej dzięki pracom badawczym lub jako wynik doświadczenia praktycznego, do opracowania nowych lub istotnego ulepszenia istniejących materiałów, urządzeń, wyrobów, procesów, systemów czy usług, łącznie z przygotowaniem prototypów doświadczalnych oraz instalacji pilotowych". <ref>[http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-602.htm ''Prace rozwojowe'', www.stat.gov.pl]</ref> Jak zaznaczył Główny Urząd Statystyczny pojęcie "badań rozwojowych" w przeciwieństwie do badań podstawowych i stosowanych nie tyczy się nauk humanistycznych, czyli - odnosząc to do obszarów kształcenia - do nauk społecznych również. GUS jako przykład badań podstawowych w humanistyce podał analizę czynników środowiskowych mających wpływ na zdolność uczenia się młodzieży oraz badanie struktury i gramatyki nieznanego dotychczas języka. Do nich dopasowano badania stosowane, czyli: analizę czynników środowiskowych prowadzona w kontekście oceny programów nauczania mających na celu zniwelowanie szkodliwego wpływu tych czynników na zdolność uczenia się młodzieży oraz analizę zróżnicowań regionalnych i innych danego języka prowadzona w celu określenia wpływu czynników geograficznych i/lub społecznych na rozwój tego języka.

[[w:Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu|Uniwersytet Mikołaja Kopernika]], jako prace rozwojowe ujął w swych wytycznych przykładowo:
# tworzenie projektów, rysunków i planów,
# opracowywanie prototypów oraz projektów pilotażowych,
# działalność związana z produkcją eksperymentalną oraz testowaniem produktów, procesów i usług.
zastrzegł jednak, iż prace rozwojowe nie mogą posiadać znaczenia komercyjnego. <ref>http://www.umk.pl/badania/finansowanie/badania/def/</ref>

==== Art. 7. ====
Uczelnia może prowadzić działalność gospodarczą wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo od działalności, o której mowa w art. 13 i 14, w zakresie i formach określonych w statucie.

: Artykuł pozwala uczelniom wyższym na prowadzenie działalności gospodarczej (co warte podkreślenia: '''gospodarczej''') pod warunkiem, iż będzie wyodrębniona organizacyjnie i finansowo. Organizacyjnie, tzn. prowadzona przez specjalnie w tym celu powołany dział administracji uczelni. Finansowo, gdyż musi być wyodrębniona księgowo i prowadzona na osobnym rachunku bankowym, choćby subkoncie. Będzie to działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102201447 Dz. U. 2010 Nr 220, poz. 1447 ze zm.]). Ma być to działalność inna niż wymieniona w artykułach 13 i 14, tj. odmienna od działalności naukowej, oświatowej, wychowawczej i społecznej (art. 13); jak również nie jest nią prowadzenie domów studenckich (akademików) i stołówek studenckich (art. 14). Jej zakres i forma musi być określona w statucie. Zakres warto określić sekcjami, działami i grupami PKD a formę wybierając np. zakład administracyjny, spółkę itp. Jako, że art. 13 ust. 1 pkt 3 do podstawowych zadań uczelni zalicza "prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenie usług badawczych" to jasne jest, że prowadzenie działalności gospodarczej oparte na art. 7 nie może objąć komercyjnego świadczenia usług badawczych. Stąd też może powstać konieczność powołania spółki celowej, o której mowa w art. 86a. Jednak zbieg art. 7 z art. 13 ust. 1 pkt 3 nasuwa pewne wątpliwości interpretacyjne. Można co prawda przyjąć, iż art. 7 nie zabrania świadczenia usług badawczych (71.2, 72.1 i 72.2 PKD) w drodze prowadzonej działalności gospodarczej, a art. 13 nie zakazuje prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na komercyjnym świadczeniu usług badawczych. Rozsądnie jest więc przyjąć, iż uczelnia powinna posiadać wyodrębnione organizacyjnie i finansowo dwa piony: jeden dla pozakomercyjnego świadczenia usług badawczych (art. 7) i drugi dla komercyjnego świadczenia usług badawczych (art. 13).

: Zauważyć należy, iż art. 6 prawa upadłościowego i naprawczego ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20091751361 Dz. U. 2009 Nr 175, poz. 1361 ze zm.]) przewiduje, iż uczelnia (zarówno publiczna, jak i niepubliczna) nie posiada zdolności upadłościowej. W systemie kapitalistycznym i wolnorynkowym, gdy uczelnie prowadzą wielomilionowe inwestycje (np. budowlane) takie uregulowanie wydaje się anachroniczne i należy się zastanowić, czy nie prowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli uczelni - w tym przede wszystkim studentów, którzy z uczelniami zawierają umowy i płacą czesne, a potem (hipotetycznie) nie mogą dochodzić zwrotu zasądzonych sądownie kwot. Przyznanie uczelniom zdolności upadłościowej działałoby także dyscyplinująco na władze uczelni, które nie mogłyby zwlekać ze złożeniem wniosku o upadłość.

: Dodatkową barierą przed ogłoszeniem upadłości państwowego uniwersytetu jest art. 6 pkt 4 prawa upadłościowego i naprawczego, który zabrania ogłoszenia upadłości "instytucji i osób prawnych utworzonych w drodze ustawy". Jak zwracają uwagę autorzy komentarza do prawa upadłościowego i naprawczego; nieco inna jest sytuacja państwowywych wyższych szkół zawodowych, gdyż są one tworzone w drodze rozporządzeń. Dlatego też w/w art. 6 pkt 6 odnosi się także do nich, jako szerzej rozumianych "publicznych uczelni zawodowych". <ref>A. Jakubecki, F. Zedler, ''Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz'', LEX 2011.</ref>

==== Art. 8. ====

1. Studia w uczelni są prowadzone w ramach kierunku studiów; przyjęcie studenta na określony kierunek studiów następuje nie później niż po upływie pierwszego roku studiów. Kierunek studiów może być prowadzony przez podstawową jednostkę organizacyjną uczelni albo łącznie przez kilka takich jednostek. (...)<br>
7. Uczelnia może prowadzić studia podyplomowe w zakresie obszaru kształcenia, z którym związany jest co najmniej jeden kierunek studiów prowadzony przez uczelnię.<br>
8. W przypadku gdy program studiów podyplomowych wykracza poza zakres, o którym mowa w ust. 7, do prowadzenia tych studiów wymagana jest zgoda ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego wydana po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

: Arykuł 8 stanowi, iż co do zasady uczelnia prowadzi studia w ramach jednego kierunku studiów. O ile to postanowienie jest jasne, o tyle już druga część zdania: "przyjęcie studenta na określony kierunek studiów następuje nie później niż po upływie pierwszego roku studiów" może budzić wątpliwości. Przecież studenci zapisują się na studia na I roku, potem się przenoszą i zapisują na inne uczelnie. Jednak tylko z pozoru. Chodzi mianowicie o to, że "przyjęcie" na studia następuje na I roku studiów, zaś jeśli ktoś już ukończył jeden rok studiów i chce zmienić kierunek lub formę studiów, to nie jest "przyjmowany" a "przenosi" się na inny wydział czy inną uczelnię. Z reguły następuje to na podstawie decyzji dziekańskiej, która wyznacza jednocześnie różnice programowe. Należy podkreślić, iż różnice programowe winny być wyznaczone już w decyzji dziekańskiej wyrażającej zgodę na przeniesienie się i zarazem przyjęcie na kolejny rok studiów. Uczelnia nie może wprowadzać ponadto dodatkowych opłat za wyznaczenie przez dziekana różnic programowych, gdyż w tym wypadku mamy do czynienia z jedną i tą samą decyzją administracyjną.

Jeśli natomiast danej osobie nie udało się ukończyć I roku studiów (nie zaliczyła roku, a w praktyce II semestru), to musi ponownie ubiegać się o "przyjęcie" na studia na początku kolejnego roku akademickiego (w październiku). W takim wypadku zaliczenie ewentualnych różnic programowych zależy od swobodnego uznania kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, która przyjmuje tą osobę (już jako nowego studenta) na dany kierunek. Poza tym "przenoszenie się" jest uregulowane odrębnymi przepisami rozporządzenia z dnia 14 września 2011 r. w sprawie warunków i trybu przenoszenia zajęć zaliczonych przez studenta ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112011187 Dz. U. 2011 Nr 201, poz. 1187]).

: Kierunek studiów może być prowadzony przez wydział (w ramach wydziału) lub przez kilka wydziałów, np. jako studia międzywydziałowe. Studia międzywydziałowe powinny być określone w regulaminie studiów.

: Ustęp 7 i 8 dotyczy '''studiów podyplomowych'''. Daje szerokie możliwości uczelniom tworzenia studiów podyplomowych. Obszar kształcenia jest bowiem znacznie szerszy zakresowo niż kierunek studiów. Wystarczy więc, że uczelnia prowadzi kierunek zarządzanie, to może utworzyć studia podyplomowe wplatające treści kształcenia z zakresu ekonomii i finansów. Studia podyplomowe mogą więc wykraczać poza program kształcenia danego kierunku lub go zawężać (np. studia z prawa spółek po kierunku "prawo"). Wtedy mamy do czynienia ze studiami podyplomowymi specjalistycznymi.

==== Art. 8a. ====
Studia podyplomowe trwają nie krócej niż dwa semestry. Program kształcenia powinien umożliwiać uzyskanie przez słuchacza co najmniej 60 punktów ECTS, przy czym uczelnia jest obowiązana do określenia ich efektów kształcenia oraz sposobu ich weryfikowania i dokumentacji.

: Artykuł 8a precyzuje ustępy 7 i 8 artykułu ósmego. Jest też wskazówką dla słuchaczy studiów podyplomowych, aby pilnowali, czy liczba punktów ECTS na studiach oferowanych przez uczelnie wynosi 60 punktów i jaką przyjęto metodę dopasowania punktów do wybranych efektów kształcenia (w praktyce przedmiotów). Ustawodawca zarazem zakreślił '''minimalne wymogi programu kształcenia na studiach podyplomowych''', tj.:
* punkty ECTS
* efekty kształcenia
* weryfikacja efektów kształcenia (rygor: egzamin, zaliczenie na ocenę, zaliczenie bez oceny; forma: egzamin ustny, test, projekt zespołowy itp.)
* dokumentacja przebiegu studiów.

==== Art. 9. ====
Artykuł 9 jest przepisem odsyłającym. Zgodnie z nim minister ds. nauki i szkolnictwa wyższego ma wydać rozporządzenia wykonawcze do ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym dotyczące następujących kwestii:
* opisu kwalifikacji uzyskiwanych na studiach określonego stopnia, przyporządkowanych do określonych obszarów kształcenia oraz dziedzin i dyscyplin, zgodnie z ustawą dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030650595 Dz.U. 2003 nr 65 poz. 595 ze zm.]).
* Krajowych Ramy Kwalifikacji, w związku z czym wydane zostało rozporządzenie z 2 listopada 2011 r. w sprawie Krajowych Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112531520 Dz. U. 2011 Nr 253, poz. 1520]).
* wzorcowych efektów kształcenia dla wybranych kierunków studiów, które zastąpią obecne standardy kształcenia. Standardy będą nadal istnieć, ale dla zawodów regulowanych prawem unijnym. Dotyczy to kierunków takich jak: lekarski, dentystyczny, farmaceutyczny, pielęgniarstwo, położnictwo, weterynaria, architektura, a ponadto kierunków nauczycielskich. Sprawy te rozwijają artykuły 9b i 9c. Na tym polu mamy już rozporządzenie z 4 listopada 2011 r. w sprawie wzorcowych efektów kształcenia ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112531521 Dz. U. 2011 Nr 253, poz. 1521]). Obejmuje ono pedagogikę, filozofię, matematykę, instrumentalistykę i elektronikę. Kolejne rozporządzenia będą przygotowywane stopniowo w ciągu 2012 roku. Dopóki jednak dany kierunek nie jest uregulowany wzorcowymi efektami kształcenia, to należy stosować dotychczasowe standardy kształcenia z 2007 roku. Zresztą nie można wprowadzać efektów kształcenia w trakcie cyklu kształcenia. Jeśli więc obecni studenci I roku uczą się na podstawie standardów, to będą się na ich podstawie kształcili przez cały okres licencjatu. Efekty kształcenia - o ile zostaną przez ministerstwo opracowane - będą stosowane do studentów z naboru w roku akademickim 2012/2013, przyjętych na studia 1 października 2012 roku.
* warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia - co zostało już dokonane rozporządzeniem z dnia 5 października 2011 roku w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112431445 Dz. U. 2011 Nr 243, poz. 1445]). Uchyliło ono rozporządzenie z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20061441048 Dz.U. 2006 Nr 144, poz. 1048]).

==== Art. 9a. ====
: Artykuł 9a posiada kolosalne znaczenie dla uczelni niepublicznych. Mówi on, iż do minimum kadrowego, od którego zależy uruchomienie i prowadzenie kierunku, można zaliczyć nauczyciela akademickiego zatrudnionego w '''pełnym wymiarze czasu pracy''', na podstawie złożonego przez niego oświadczenia. Nowelizacja rozluźniła rygory minimum kadrowego, gdyż dopuściła możliwość uwzględnienia w minimum kadrowym w miejsce jednego doktora habilitowanego dwóch doktorów, a w miejce jednego doktora - dwóch magistrów. Warunek jest taki, aby magistrzy wykazali się '''znacznym doświadczeniem zawodowym zdobytym poza uczelnią w dziedzinie związanej z kierunkiem studiów'''. Doświadczenie zawodowe dokumentuje się życiorysem (cv), dołączanym do dokumentacji kierunku.

: Ponadto liberalizacja minimum kadrowego dotyczy tylko i wyłącznie podstawowych jednostek organizacyjnych (tj. wydziałów) '''prowadzących studia pierwszego stopnia o profilu praktycznym'''. Nie ma możliwości więc zamiany doktora hablitowanego na dwóch doktorów na studiach II stopnia czy studiach jednolitych. Dodatkowo uczelnia musi w programie kształcenia wykazać, iż dany kierunek posiada <u>profil praktyczny</u>.

: Poza tym liczba osób "zamiennych" w minimum kadrowym nie może przekroczyć 50 % wszystkich doktorów habilitowanych oraz 50% liczby osób zaliczonych do grupy nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora. Przykładowo, na kierunku "Administracja" minimum kadrowe wynosi 3 doktorów habilitowanych i 6 doktorów. Można więc "zamienić" tylko jednego doktora habilitowanego i trzech doktorów. W praktyce korzystnie jest utrzymywać na tym akurat kierunku proporcję 2 habilitowanych do 8 doktorów.

==== Art. 11. ====
: Artykuł 11 rozluźnia rygory formalne konieczne do otworzenia kierunku dla uczelni posiadających uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego - czyli w praktyce państwowych uniwersytetów. Naturalnie dotyczy to kierunków studiów, odpowiadających obszarom kształcenia oraz dziedzinom (to ważne uściślenie), w których uczelnia posiada w/w uprawnienia do przyznawania habilitacji.
: Pozostałe uczelnie, a ściślej: podstawowe jednostki organizacyjne nieposiadające uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego - czyli małe państwowe uniwersytety i chyba wszystkie uczelnie niepubliczne (chociaż może zdarzyć się taki rzadki przypadek, iż duży państwowy uniwersytet będzie mieć wydział, który nie będzie miał uprawnień do habilitacji, więc też znajdzie się w tej grupie) - będą mogły prowadzić studia na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, ale już zgodnie z:
# <u>wzorcowym opisem efektów kształcenia</u> dla danego kierunku - w przypadku, gdy dany kierunek będzie mieć opisane w ministerialnym rozporządzeniu efekty kształcenia, jak np. pedagogika w rozporządzeniu z 4 listopada 2011 r.
# <u>opisem efektów kształcenia określonym przez senat uczelni</u> dla kierunku spoza listy kierunków, posiadających ministerialne opisy wzorcowych efektów kształcenia - czyli wówczas, gdy uczelnia będzie chciała uruchomić kierunek autorski.
: Gdy będzie chciała otworzyć taki "autorski" kierunek, to oprócz spełnienia zwykłych wymogów będzie musiała dodatkowo otrzymać pozytywną opinię Polskiej Komisji Akredytacyjnej o o efektach kształcenia określonych przez senat uczelni (art. 11 ust. 3 zdanie ostatnie). Do zwykłych wymogów zalicza się bowiem: 1) decyzję ministra nauki i szkolnictwa wyższego; 2) opinię ministra nadzorującego uczelnię (jeśli jest to uczelnia branżowa, np. wojskowa; 3) opinię PKA w zakresie spełniania warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia, zgodnie z rozporządzeniem z dnia 5 października 2011 r. Podobna procedura obowiązuje wobec uczelni prowadzących kierunki określone standardami kształcenia dla tzw. zawodów regulowanych (lekarz, dentysta, farmaceuta, pielęgniarka, położna, weterynarz, architekt, nauczyciel).

==== Art. 11a. ====
: Wedle artykułu 11a rektor zawiadamia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, ministra nadzorującego uczelnię (o ile takowy jest określony) i Polską Komisję Akredytacyjną o uruchomieniu kształcenia na danym kierunku studiów, w terminie miesiąca od dnia rozpoczęcia kształcenia na tym kierunku. Co do zasady powinno być zatem tak, iż uruchomić kierunek można dopiero po otrzymaniu pozytywnej decyzji z ministerstwa popartej pozytywną opinią ministra nadzorującego oraz PKA.
: Po otrzymaniu zawiadomienia PKA ma obowiązek ocenić jakość kształcenia na danym kierunku studiów. Ustęp 2 artykułu 11a mówi bowiem: "Polska Komisja Akredytacyjna ocenia jakość kształcenia na danym kierunku studiów"; nie pozostawiając PKA swobody w tym zakresie. Minister może również niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia - i to mimo wydania uprzedniej pozytywnej decyzji - wystąpić do Polskiej Komisji Akredytacyjnej z wnioskiem o dokonanie oceny kierunku. Jest to o tyle uzasadnione, iż może się zdarzyć taka sytuacja, gdy uczelnia w chwili otrzymania decyzji ministerialnej owszem będzie spełniać wymogi ustawowe do prowadzenia kierunku, jednak na krótki czas po uruchomieniu naboru na studia, te wymogi z przyczyn faktycznych spełniać przestanie albo dojdzie do pewnych nieprawidłowości, o których minister dowie się z mediów.

==== Art. 11b. ====
Wedle artykułu 11b ustęp 1 rektor ma obowiązek zawiadomienia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego (w 2012 roku jest to Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego), ministra nadzorującego uczelnię (jeśli takowy jest, jak w przypadku uczelni branżowych) i Polską Komisję Akredytacyjną "w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące, o zaprzestaniu spełniania przez podstawową jednostkę organizacyjną warunków do prowadzenia studiów, w tym o zmianach w stanie zatrudnienia wpływających na uprawnienie do prowadzenia studiów".

Najczęściej dotyczy to utraty przez uczelnię kompletnego minimum kadrowego na danym kierunku studiów wskutek rezygnacji samodzielnego pracownika naukowego. Jako, że umowy na uczelniach niepublicznych są zawierane od 1 października do 30 czerwca, zatem posiadanie kompletnego minimum kadrowego można tak naprawdę stwierdzić dopiero 1 października, gdy wszyscy wykładowcy wytypowani do minimum kadrowego podejmą pracę. Co prawda uczelnie zbierają oświadczenia od wykładowców i podpisują umowy o pracę już w maju i czerwcu, jednak zdarzają się niespodziewane przetasowania kadrowe.

W przypadku, gdy np. do 1 października nie uda się skompletować minimum kadrowego lub dana osoba zrezygnuje z podjęcia pracy, to rektor do 31 grudnia ma czas na powiadomienie ministerstwa i PKA. W zawiadomieniu rektor winien wskazać datę, z którą kierunek przestał posiadać pełne minimum kadrowe. Uczelne często więc zwlekają z przesłaniem zawiadomienia aż do końca ustawowego terminu. Kolejno, podstawowa jednostka organizacyjna uczelni - czyli wydział - ma dwanaście miesięcy "od zaprzestania spełniania wymaganych warunków" (czyli nie od daty przesłania zawiadomienia) na skompletowanie minimum kadrowego. Jeśli tego nie uczyni (czyli rektor nie prześle do ministerstwa oświadczenia o spełnieniu warunków do prowadzenia studiów), to Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w drodze decyzji administracyjnej zawiesza uprawnienia wydziału do prowadzenia studiów. Jest to '''decyzja o zawieszeniu uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku i określonym poziomie kształcenia'''. W decyzji musi być więc określone, jakiego kierunku zawieszenie dotyczy i jakiego poziomu kształcenia. Bez obu tych elementów, decyzja jest wadliwa formalnie.

Poza tym zgodnie z ustępem drugim Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zawiesza uprawnienia wydziału do prowadzenia studiów na danym kierunku studiów i poziomie kształcenia (studiach licencjackich, magisterskich lub doktoranckich), jeśli rektor w ciągu trzech miesięcy nie powiadomi go o zaprzestaniu spełniania przez tę jednostkę warunków do prowadzenia studiów. Minister "zawiesza" uprawnienia, co oznacza, że uprawnienia do prowadzenia studiów można "przywrócić" zgodnie z art. 11c. Czym innym jest bowiem "zawieszenie" uprawnień do prowadzenia studiów, czym innym ich "wygaśnięcie".

Pojawia się w tym miejscu pewna wątpliwość, czy minister może kwestionować albo odrzucić zawiadomienie rektora odnośnie spełnienia warunków do prowadzenia studiów. Wydaje się, że nie; gdyż przepisy w sposób wyraźny takowego uprawnienia ministrowi nie przyznają. Jednak możnaby uznać, iż minister prawo do kontroli zawiadomienia posiada, ale tylko od strony formalnej, ale nie merytorycznej. Kontrola merytoryczna zawiadomienia nie leży bowiem w jego kompetencji, gdyż opinię dotyczącą przywrócenia zawieszonych uprawnień wydaje PKA na mocy art. 11c ust. 3. Kontrola formalna obejmuje sprawdzenie, czy zawiadomienie spełnia przede wszystkim wymogi zakreślone przez Kodeks Postępowania Administracyjnego dla żądań wnoszonych przez strony w artykułach 61 i nast. KPA; tj. daty nadania zawiadomienia, adresu, podpisu oraz wypunktowania warunków, które nie były spełniane, a zostały spełnione. Ministrowi nie powinno przysługiwać uprawnienie do kontroli merytorycznej, tzn. sprawdzenia, czy nowe osoby wskazane w minimum kadrowym spełniają kryteria określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia ([http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112431445 Dz.U. 2011 nr 243 poz. 1445]). Przyznanie tego typu dodatkowych kontrolnych uprawnień ministrowi wiązałoby się zresztą z niebezpieczeństwem przewlekania postępowania przez ministerstwo(żądania dodatkowych wyjaśnień, dosyłania dokumentów itp.).

Inną jest sytuacja, gdy PKA negatywnie oceni proces kształcenia na danym kierunku. Wówczas minister wydaje decyzję administracyjną, która albo "cofa" uprawnienie do prowadzenia studiów, albo "zawiesza" uprawnienie do prowadzenia studiów. Minister w przypadku negatywnej oceny PKA nie ma wyboru, czy wydaje decyzję administracyjną, czy nie. Ma jedynie wybór, co do treści decyzji, czy będzie to decyzja "zawieszająca", czy "cofająca" uprawnienie. Jego uznanie administracyjne jest więc zawężone. Jest ograniczone tym bardziej, iż co prawda to minister samodzielnie ocenia '''w szczególności''' "rodzaj i zakres stwierdzonych naruszeń", ale ów rodzaj i zakres naruszeń popełnionych przez uczelnię musi być w uzasadnieniu decyzji opisany i konkretnie wskazany. Ponadto decyzja musi odwoływać się do oceny PKA. Minister więc ma obowiązek wskazać uczelni, jakie konkretnie naruszenia zostały dokonane i stwierdzone przez PKA, i z jaką oceną ministra owe naruszenia się spotkały. Czy były np. rażące i uzasadniające cofnięcie uprawnienia, czy mniejszej wagi i skłaniające ministra jedynie do wydania decyzji zawieszającej. Sprawy te reguluje ustęp nr 3 omawianego artykułu.

Wedle ustępu czwartego minister powiadamia PKA o:
# decyzjach zawieszających uprawnienie do prowadzenia studiów,
# decyzjach cofających uprawnienie do prowadzenia studiów,
# decyzjach stwierdzających wygaśnięcie zawieszonych uprawnień do prowadzenia studiów (art. 11c ust. 4),
# decyzjach uchylających decyzje zawieszające uprawnienie do prowadzenia studiów (art. 11c ust. 6).

==== Art. 11c. ====

Zgodnie z ustępem pierwszym "w terminie nie dłuższym niż dwanaście miesięcy od dnia podjęcia decyzji o zawieszeniu uprawnień" uczelnia ma obowiązek usunąć naruszenia stwierdzone w decyzji ministra. W tym czasie nie może, na kierunku i poziomie kształcenia który został zawieszony, przyjmować nowych studentów (podług ust. 2). Jeśli więc minister zawiesił uprawnienia do prowadzenia studiów na poziomie studiów magisterskich, a uczelni pozostały uprawnienia do prowadzenia studiów licencjackich, to studia licencjackie prowadzić może i na nie studentów też może rekrutować. Jednak już na zawieszone studia magisterskie rekrutacji prowadzić nie będzie mogła. Przepis mówi o "dniu podjęcia decyzji", a nie "dacie doręczenia decyzji", co może być niekorzystne dla uczelni. Wydaje się, że nie spełnia tym samym wymogów prawidłowej legislacji i powinien zostać znowelizowany. Dla strony postępowania administracyjnego liczy się bowiem nie data "podjęcia" decyzji administracyjnej, ale data doręczenia. Sformułowanie "podjęcie decyzji" jest zbyt nieokreślone i nie mieści się w systemie demokratycznego państwa prawnego. Dopóki przepis ten nie zostanie zmieniony za datę "podjęcia" decyzji należy uznać datę wpisaną na decyzji administracyjnej, jako datę wydania decyzji, a nie datę jej doręczenia. Można więc ją rozumieć jako "datę decyzji".

Zatem, w ciągu więc 12 miesięcy od daty decyzji uczelnia ma obowiązek usunąć stwierdzone naruszenia i powiadomić o tym ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. Z ostrożności uczelnia winna też równolegle zawiadomić ministra nadzorującego oraz PKA, ewentualnie chociaż przesłać im kopię zawiadomienia wysłanego do Ministersta Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W tym czasie uczelnia nie prowadzi naboru na studia, ale studenci dotychczas studiujący na uczelni kończą studia w normalnym trybie. Uczelnia więc nie może przerwać cyklu kształcenia na zawieszonym kierunku i może np. organizować egzaminy dyplomowe.

Wedle ustępu trzeciego "w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące po upływie terminu" dwunastomiesięcznego, PKA "wydaje opinię dotyczącą przywrócenia zawieszonych uprawnień". Z przepisu wynika literalnie tylko tyle, iż PKA obligatoryjnie wydaje opinię dotyczącą przywrócenia zawieszonych uprawnień w terminie nie dłuższym niż 3 miesięcy po upływie 12 miesięcy od daty decyzji zawieszającej uprawnienia. Przepis nie mówi, czy PKA musi czekać z opinią aż termin 12-miesięczny upłynie. Czy może w przypadku, gdy uczelnia zawiadomi ministra o usunięciu naruszeń, to PKA będzie mogła niezwłocznie wydać opinię. Czy PKA może na przykład (hipotetycznie) już następnego dnia po "podjęciu" decyzji dokonać oceny (co mogłoby być wyjątkowo dla uczelni niekorzystne, gdyż faktycznie nie mogłaby skorzystać z 12-miesięcznego terminu na usunięcie naruszeń)

Pewne jest, że PKA na sporządzenie opinii, a co za tym idzie przeprowadzenie kontroli ma łącznie 15 miesięcy od daty decyzji ministerialnej o zawieszeniu uprawnień. Racjonalnym byłoby więc przyjęcie następującej interpretacji:
# jeśli uczelnia zawiadomiła ministra, że naruszenia usunęła przed upływem 12-miesięcznego terminu, to PKA dokonuje oceny w wyznaczonym przez siebie terminie byleby nie był dłuższy niż 15 miesięcy od daty decyzji ministerialnej,
# jeśli uczelnia nie zawiadomiła ministra w ciągu owych 12 miesięcy (zachowała się biernie), to po upływie 12 miesięcy PKA w ciągu 3 miesięcy wydaje opinię.
W tym drugim wypadku opinia PKA i tak byłaby negatywna, gdyż uczelnia nie dochowałaby terminu ustawowego na usunięcie naruszeń. Tym samym minister automatycznie wydałby decyzję o wygaśnięciu zawieszonego uprawnienia.

Termin 15-miesięczny na wydanie opinii jest terminem instrukcyjnym, co może być dla uczelni niekorzystne. Jego niezachowanie przez PKA nie daje podstaw do przyjęcia takiej konstrukcji, iż jeśli PKA wobec kierunku nie wyda opinii (czyli będzie "milczeć"), to minister automatycznie wyda decyzję o uchyleniu decyzji zawieszającej uprawnienie (bo PKA nie podjęła opinii negatywnej). Decyzję o uchyleniu decyzji zawieszającej minister wydać może tylko na podstawie pozytywnej opinii PKA (art. 11c ust. 6). W terminie 15 miesięcy PKA powinna więc nie tylko przeprowadzić kontrolę, wydać opinię, ale i wysłać ją ministrowi oraz drogą pocztową na adres uczelni.

Jeśli więc opinia PKA:
* jest negatywna - to minister wydaje decyzję o wygaśnięciu zawieszonego uprawnienia (art. 11c ust. 4),
* jest pozytywna - to minister wydaje decyzję o uchyleniu decyzji zawieszającej uprawnienie (art. 11c ust. 6).

Ustęp nr 5 mówi, iż "w przypadku cofnięcia albo wygaśnięcia uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku i określonym poziomie kształcenia, o których mowa w ust. 4 i w art. 11b ust. 3, rektor uczelni zapewnia studentom możliwość kontynuowania studiów na tym kierunku". Jest to przepis w praktyce martwy, gdyż ustawa nie precyzuje, w jaki sposób rektor ma spełnić ów obowiązek "zapewnienia studentom kontynuowania studiów" na kierunku, który został zawieszony. Nie przewiduje również sankcji wobec uczelni i rektora, który swój obowiązek zaniecha. Nie ma jednak przeszkód, aby minister w decyzji cofającej uprawnienia do prowadzenia studiów albo w decyzji o wygaśnięciu zawieszonego uprawnienia zażądał od uczelni przedłożenia w określonym terminie, np. umów z inną uczelnią niepubliczną, do której studenci likwidowanego kierunku zostaną przeniesieni. To uczelnia powinna zadbać o wystawienie studentom kart przebiegu studiów (i to bezpłatnie); wydanie dokumentów, w tym oryginałów świadectw (np. maturalnych) i indeksów. Ponadto winna zwrócić studentom nadpłacone czesne za miesiące lub semestry, na których nauka nie będzie kontynuowana. Minister zaś powinien ten proces nadzorować, gdyż jest to również jego obowiązkiem jako organu nadzorczego. Może więc żądać informacji i wyjaśnień w trybie art. 33 oraz dokonać kontroli procesu likwidacji kierunku w trybie art. 34.

Ostatni ustęp komentowanego artykułu - ustęp siódmy - przewiduje, iż "w przypadku cofnięcia albo wygaśnięcia uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku kształcenia z ponownym wnioskiem o przyznanie uprawnień do prowadzenia studiów na tym samym kierunku, poziomie i profilu kształcenia uczelnia może wystąpić po upływie co najmniej dwunastu miesięcy". Termin 12 miesięcy należałoby liczyć od daty doręczenia decyzji ministerialnej o cofnięciu lub wygaśnięciu uprawnień do prowadzenia studiów. W ustępie tym dopisano, iż uczelnia występując z ponownym wnioskiem określa już nie tylko kierunek i poziom studiów, ale i profil. Wiąże się to z wprowadzonymi praktycznymi i ogólnouniwersyteckimi profilami studiów.

==== Art. 11d. ====
1. W przypadku połączenia podstawowych jednostek organizacyjnych uczelni lub zmiany nazwy jednostki, uprawnienia do prowadzenia kierunków studiów pozostają przy nowo utworzonej jednostce organizacyjnej lub jednostce o nowej nazwie, jeżeli spełniają one warunki określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 pkt 1.<br>
2. W przypadku nieuruchomienia studiów na danym kierunku i poziomie kształcenia w okresie dwóch lat od dnia uzyskania uprawnienia, o którym mowa w art. 11 ust. 3, uprawnienie to wygasa.<br>
3. W przypadku podziału podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni posiadane uprawnienia do prowadzenia kierunków studiów zachowują te nowo utworzone jednostki organizacyjne uczelni, które spełniają warunki określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 pkt 1.<br>
4. Rektor uczelni jest obowiązany powiadomić ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, ministra nadzorującego uczelnię oraz Polską Komisję Akredytacyjną o decyzjach w sprawach, o których mowa w ust. 1 lub 3, w terminie miesiąca od dnia podjęcia uchwały przez senat uczelni.

: Artykuł 11d dotyczy tak naprawdę dwóch spraw: przekształcenia podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni oraz wygaśnięcia uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku. Nowelizacja prawa o szkolnictwie wyższym ułatwiła przeprowadzanie zmian w strukturze organizacyjnej uczelni. Po 1 października 2011 roku do połączenia wydziałów, podział wydziału i zmiany nazwy wydziału wystarcza uchwała senatu uczelni. Konieczne jest zachowanie wymogu, aby minima kadrowe łączonych wydziałów przeszły na nowopowstający wydział. Podobnie, w przypadku podziału wydziału - wydzielone wydziały muszą posiadać własne, kompletne minima kadrowe. W uchwale postanawiającej o połączeniu wydziałów lub podziale wydziału powinna być od razu wskazana osoba dziekana nowego wydziału lub dziekanów nowych wydziałów. Ustęp 4 mówi o obowiązku rektora uczelni powiadomienia ministra, ministra nadzorującego uczelnię (w przypadku uczelni branżowych) oraz PKA o uchwałach senatu. Do powiadomienia (listu poleconego) rektor powinien dołączyć odpisy uchwał senatu poświadczone za zgodność z oryginałem. Termin miesięczny wydaje się być terminem instrukcyjnym, nie skutkuje nieważnością uchwał senatu, jednak jego przekroczenie może skutkować wdrożeniem czynności nadzorczych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale tylko wobec rektora, który zaniedbał wykonania obowiązku ustawowego, jaki został na niego nałożony.
: Ustęp 2 natomiast dotyczy wygaśnięcia uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku i poziomie kształcenia od daty uzyskania uprawnienia, ale tylko w przypadku '''nieuruchomienia studiów'''. Należy przepis ten interpretować w ten sposób, iż jeśli uczelnia, na danym wydziale, już uruchomi studia na danym kierunku i poziomie (pierwszym - licencjackich, drugim - magisterskim, trzecim - doktoranckim), to termin dwuletni jej nie dotyczy. Termin dwuletni kończy się z upływem ostatniego dnia drugiego roku, tj. przykładowo 31 grudnia 2011 roku o godzinie 23.59. Jeśli przykładowo uczelnia prowadzi studia I stopnia. Wystarała się o uprawnienie do prowadzenia studiów II stopnia, ale w ciągu dwóch lat ich nie uruchomiła, to wygasa jej uprawnienie tylko do studiów II stopnia, a studia I stopnia nadal może bez przeszkód prowadzić.
: Do wygaśnięcia uprawnienia nie jest potrzebna decyzja ministerialna. Uprawnienia wygasają z mocy samego prawa. Ani uchwała senatu, ani decyzja ministra nie może tego zmienić, idetycznie nie może terminu dwuletniego ani skrócić, ani wydłużyć.

==== Art. 13. ====
Podstawowymi zadaniami uczelni, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, są:<br>
1) kształcenie studentów w celu zdobywania i uzupełniania wiedzy oraz umiejętności niezbędnych w pracy zawodowej;<br>
2) wychowywanie studentów w poczuciu odpowiedzialności za państwo polskie, za umacnianie zasad demokracji i poszanowanie praw człowieka;<br>
3) prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenie usług badawczych;<br>
4) kształcenie i promowanie kadr naukowych;<br>
5) upowszechnianie i pomnażanie osiągnięć nauki, kultury narodowej i techniki, w tym poprzez gromadzenie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych i informacyjnych;<br>
6) prowadzenie studiów podyplomowych, kursów i szkoleń w celu kształcenia nowych umiejętności niezbędnych na rynku pracy w systemie uczenia się przez całe życie;<br>
7) stwarzanie warunków do rozwoju kultury fizycznej studentów;<br>
8) działanie na rzecz społeczności lokalnych i regionalnych;<br>
9) stwarzanie osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia i w badaniach naukowych.<br>
2. Uczelnia zawodowa prowadząca wyłącznie studia pierwszego stopnia nie jest obowiązana do wykonywania zadań określonych w ust. 1 pkt 3 i 4.<br>
3. (...)

: Można mieć poważne wątpliwości, co do spójności artykułu 13. W nagłówku mowa jest o "podstawowych zadaniach uczelni". Jednak, jak wynika z praktyki i ustępu drugiego owe zadania uczelni są w rzeczywistości "obowiązkami", z których uczelnia jest rozliczana przez ministerstwo oraz Polską Komisję Akredytacyjną podczas kontroli. Należy więc zmienić treść komentowanego artykułu, który powinien dotyczyć obowiązków szkoły wyższej. Poza tym niebezpieczne jest mówienie o "podstawowych" zadaniach, co sugeruje, że na uczelnie są nałożone jakieś inne, dodatkowe zadania - faktycznie obowiązki. Powstaje pytanie, jakie są więc owe "niepodstawowe" zadania, a co za tym idzie "niepodstawowe obowiązki", które od uczelni będą w drodze nadzoru egzekwowane.

: Katalog zadań też nie do końca wydaje się przemyślany, zwłaszcza jeśli są one traktowane jako obowiązki. Punkt pierwszy: "kształcenie studentów" jest w pełni zrozumiały i uzasadniony, gdyż szkoła wyższa po to jest tworzona, żeby studentów kształcić. Punkt drugi tchnie zbędą w pluralistycznym państwie ideologizacją prawa i ma - jak się wydaje - mimo "obligatoryjnego" charakteru "zadań" charakter deklaratywny. Trudno sobie wyobrazić kontrolowanie uczelni, czy i jak wychowuje studentów. Obowiązek organizowania akademii 3 majowych w miejsce 1 majowych z okresu PRL byłby absurdalny, ale wielu rzeczy można się po polskim ustawodawcy spodziewać. Tajemnicą poliszynela są różne zabarwienia uczelni i sympatie polityczne polskich uniwersytetów, a nawet szkół niepublicznych. Kontrastowo wyglądać może zestawienie Akademii Finansów w Warszawie z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. Podobnie punkt ósmy jest zbędnym hasłem. Punkt piąty wiąże się z udostępnianiem zasobów bibliotecznych osobom trzecim, niebędącym studentami ani pracownikami uczelni, czyli zwykłymi czytelnikami. Niestety część uczelni niepublicznych o nim zapomina. Trudno traktować punkt szósty jako "obowiązkowy", co pogłębia niespójny obraz opisywanego przepisu. Punkt siódmy posiada wybitnie deklaratywny charakter, gdyż nie idą za nim żadne konkretyzacje, ani sankcje. Tym bardziej, że dotychczas obowiązujące standardy kształcenia z 2007 roku wyraźnie zwalniały uczelnię z obowiązku organizowania zajęć z wychowania fizycznego dla studentów niestacjonarnych. Nowelizacja pozostawia poważne wątpliwości w tej kwestii, co może prowadzić do bezsensownych rozwiązań, gdy studenci zaoczni (np. 40-letni) będą musieli odbywać zajęcia z w-fu.

: W praktyce najważniejszy jest ustęp drugi. Zwalnia on szkoły wyższe, prowadzące jedynie studia I stopnia, które posiadają przymiot uczelni zawodowych z prowadzenia badań naukowych. Małe uczelnie niepubliczne nie muszą wydawać publikacji, organizować konferencji naukowych, wspierać rozwoju naukowego swoich pracowników. Na szczęście uczelnie - nawet prowincjonalne - starają się "trzymać fason", a mnogość nowych periodyków naukowych dała niespotykaną wcześniej szansę wybicia się doktorantom (zwłaszcza niestacjonarnym i broniącym doktorat z tzw. wolnej stopy) ze swoimi publikacjami. Zwolnienie to ma po nowelizacji jednakże dużą zaletę. Prowadzenie badań naukowych wiąże się bowiem z ich komercjalizacją, a komercjalizacja z obowiązkiem (o wątpliwej konstytucyjności) utworzenia spółki celowej - kapitałowej i poniesieniem przez uczelnię ogromnych kosztów z tym związanych. Dlatego też nagle uczelnie formalnie zwolnione z zadania (alias obowiązku) prowadzenia badań naukowych stanęły na lepszej pozycji niż uczelnie renomowane. Badania naukowe prowadzić mogą, ale nie muszą, a jak już zechcą je prowadzić, to również nie muszą komercjalizować ich wyników. Co więc mogą? mogą świadczyć usługi badawczo-rozwojowe.

==== Art. 13a. ====
Uczelnia monitoruje kariery zawodowe swoich absolwentów w celu dostosowania kierunków studiów i programów kształcenia do potrzeb rynku pracy, w szczególności po trzech i pięciu latach od dnia ukończenia studiów.

: Artykuł 13a jest typową "wrzutką" legislacyjną, jaką dodaje się przy okazji zmiany ustawy dla zwiększenia obowiązków adresatów danego aktu normatywnego. Nakłada na uczelnie wyższe kolejny obowiązek, niewynikający z artykułu 13, na spełnienie którego uczelnia nie otrzymuje dotacji ze Skarbu Państwa. Skutkuje on koniecznością ułożenia regulaminu monitorowania karier absolwentów oraz - w razie potrzeby - zorganizowania biura karier. Z drugiej strony, każda szanująca się uczelnia powinna biuro karier prowadzić. Monitorowanie karier absolwentów niesie za sobą pewną niedogodność, dotyczącą przetwarzania danych osobowych, na co bardzo szybko zwrócił uwagę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. Problem ten można jednak rozwiązać w prosty sposób: przy składaniu pracy dyplomowej i dokumentów do egzaminu dyplomowego student powinien wypełnić ankietę dla biura karier wraz z oświadczeniem o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych na osobnym druku. Dziekanat przekazuje ankietę do biura karier, które cyklicznie po upływie trzech, a następnie pięciu lat przeprowadza badania ankietowe na wybranej próbie absolwentów. Nonsensem jest żądanie od uniwersytetu, kształcącego 30 tysięcy studentów, żeby co kilka lat wysyłał ankiety do wszystkich absolwentów. W przypadku małej uczelni, wypuszczającej na rynek pracy rocznie 200 - 500 osób można wytypować próbę statystyczną wielkości maksimum 15 % i przeprowadzać ankiety telefoniczne.
: Jak samo ministerstwo zaznaczyło udział w monitoringu karier nie jest obowiązkiem absolwentów. Mogą oni odmówić odpowiedzi na pytania i w ogólne udziałowi w badaniu. Jest to problem dla uczelni, która musi przed tymże ministerstwem wynikami monitoringu się wykazać. Albowiem na podstawie wyników (co też jest kwestią ułożenia ankiet) monitoringu władze uczelni (zwyczajowo dziekan, jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej) ma dokonać analizy oferty uczelni, tj. prowadzonego kierunku studiów oraz programu kształcenia. Z analizy powinien przygotować raport dla władz rektorskich lub ewentualnie samodzielnie (albo uchwałą rady wydziału) zmienić program kształcenia; dostosowując specjalności, moduły, przedmioty, czy treści kształcenia.

==== Art. 17. ====
Sprawy związane z funkcjonowaniem uczelni nieuregulowane w ustawie określa statut uczelni, zwany dalej "statutem".

Artykuł 17 wprowadza domniemanie właściwości statutu uczelni we wszelkich sprawach, nieuregulowanych ustawą. Nie stoi jednak na przeszkodzie, aby statut odsyłał do innych uregulowań wewnątrzuczelnianych (regulaminów itp.). Statut może powierzyć konkretyzację danych kwestii, np. rektorowi w drodze zarządzenia, kanclerzowi, czy właścicielowi uczelni niepublicznej. Typowym tego przejawem będzie na przykład status rady wydziału uczelni niepublicznej, czy prorektorów. Taka delegacja a nawet subdelegacja powinna mieć jednak choćby pośrednie oparcie właśnie w statucie szkoły wyższej. Część spraw wykonywanych przez dziekana może być bowiem, w drodze delegacji (zgodnie z zasadą dekoncentracji) przekazana do załatwienia np. kierownikowi dziekanatu lub prodziekanowi.

<noinclude>{{Przypisy}}</noinclude>

<noinclude>----

<center>'''[[Prawo o szkolnictwie wyższym|Powrót do spisu treści]]'''</center>
{{BottomPage}}</noinclude>