[[taula leteratura|Artorn a la tàula]]
----
== Vittorio ALFIERI (1749-1803) ==
Përsonagi avosà 'd sò Setsent, Vitòrio Alfer a l'é nà a Ast dël 1749 da na famija nòbil. Rivà a Turin quand a l'era ben giovo, a l'é andàit a l'academia militar e peui a l'é adotoràsse an lej.
Ardità ij bondos ben dël pare e dël barba, mòirt tùit ij doi a n'età bastansa gioventa, a l'ha passà d'agn a dësbaucé e viagé, contatandse con j'ambient pi anlusà d'Euròpa.
Contaminà fin-a tròp da la coltura fransèisa, ch'a stima e a meprisa ant un temp, as artira a Fiorensa për studié le litre antiche, latin-e e greche, e për cujì soa passion: la tragedia.
Dòp ël mariagi, avù semper an Toscan-a con la Contëssa d'Albany, a decid d'arnonsié ai ben particolar ch'a l'avìa ant l'Ëstat Savojard, arseivend da coj-lì na pension anoal. Con ij sòld ch'a-j resto a decid ëd parte torna anvers l'Euròpa. Franch nen përsoadù daj moviment rivolussionari fransèis, e na vòta 'd men da j'ocupassion napoleòniche, a decid ëd torné a Fiorensa, andoa a murirà dacant a soa fomna dël 1803. La prima òpera tràgica 'd Tòjo Alfer a l'é Antonio e Cleopatra dël 1775. A col ann a armonta dcò la farsa autocrìtica I poeti. Dël 1777 a compon ël tratà Della tirannide (An Sla Tiranìa), mentre l'ann apress a scriv Del principe e delle lettere (An Sël Prinsi E An Sle Litre). Tra 'l 1775 e 'l 1786 a compon 19 tragedie, dont Saul e Mirra, ch'a son le pi amportante. Rintrà da lë scond peleriné për l'Euròpa a smensa a scrive soa autobiografìa Vita, dacant a soa pi larga produssion ëd lìrica, le Rime. Oltra sossì, Vitòrio Alfer a pùblica 17 Sàtire (anda a condana ant un temp vàire cet ëd la società, dont ël cler, la noblëssa e dcò 'l pòpol, e 'j diferent ategiament sociaj, dal clericalism a l'anti-clericalism) e ses comedie andoa a crìtica 'l dispotism anlusà (e soe arforme calà da l'àut). Vitòrio Alfer a l'avìa assé d'asti anvers la reidëssa 'd Piemont e a l'era tutafàit dzantëressà, e marlàit agressiv, anvers ël sò pais ëd nassensa. Mach për doe vòte, dl'ann 1783, a l'ha trovà arpar ant soa marelenga piemontèisa për sfoghé soa flin-a contra dij criticàire toscan ch'a l'avìo pijà an balin soe pesse.
----
* [[Vittorio Alfieri/Sonèt|Sonèt]]
* [[Vittorio Alfieri/Scond Sonèt| Scond Sonèt]]
----
[[Category:Leteratura piemontèisa]]
[[Category:Vittorio Alfieri]]
This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|
