Difference between revisions 267427 and 272343 on pnbwiki

<div style="direction:rtl; font-family:tahoma"> 
{|table id="toc" style="margin:0;background:#ccccff";width:130%" align="left" cellpadding="1"
| style="background:#EFDECD" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>اسلامی لوکراج پاکستان<font>'''
|-
| style="background:#FFF8DC" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>اسلامی جمہوریہ پاکستان<font>'''
|-
| style="background:white" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>Islamic Republic of Pakistan<font>'''
|-
|-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2"
|- style="background: #FFFFFF; text-align: margin; 0.2em 0.1em 0.1em;"
| style="width: 145px;" | [[File:Flag_of_Pakistan.svg|120px|center]]
| style="width: 145px;" | [[File:Coat of arms of Pakistan.svg|100px]]
|-
| style="width: 145px;" | <center>'''چنڈا'''<center>
| style="width: 145px;" | <center>'''نشان'''<center>
|- style="background: #ffffff; text-align: center;"
|
|-
| align="center" colspan="2" | ماٹو : ایمان، اتحاد، تنظیم 
|-
| [[صدر پاکستان]]: || [[آصف علی زرداری]]
|-
| [[وزیراعظم پاکستان]]: || [[راجہ پرویز اشرف]]
|-
| راجگڑھ: || [[اسلام آباد]]
|-
| [[تھاں]]: || 803,940 مربع کلومیٹر
|-
| لوک گنتی: || 165,900,000
|-
|بولیاں||[[پنجابی]]، [[پشتو]]،[[سندی]]،[[بلوچی]], [[اردو]]
|-
|کرنسی: || [[روپیہ]]
|-
| [[File:LocationPakistan.svg|150px]] || [[File:Pakistan nanes color.svg|150px]]
|-
|}

'''اسلامی لوک راج پاکستان''' ([[اردو]]:اسلامی جمہوریہ پاکستان) ([[انگریزی]]:Islamic Republic of Pakistan) دکھنی [[ایشیاء]] دا اک [[دیس]] اے۔ اس دے چڑدے وچ [[ھندستان]]، اتر چڑدے وچ [[چین]]، لیندے وچ [[ایران]] تے [[افغانستان]]،تے دکھن وچ [[بحیرہ عرب]] ہیگا اے ۔ پاکستان 1947 وچ اوناں تھانواں تے بنیا جتھے مسلماناں دی لوک گنتی بعوتی سی

پاکستان دی [[تریخ]] [[نیولتھک]] ویلے توں ٹردی اے [[مہرگڑھ]] ایس رہتل دا اک گڑھ سی۔ ایس دے مگروں ایتھے  [[کانسی ویلہ]]  دی [[ہڑپہ رہتل]]  دا مڈ رکھیا جاندا اے   [[ہڑپہ]] تے [[موہن جو ڈرو|موہنجوداڑو]] ورگے نگر وساۓ جاندے نیں۔ ایتھے وید تے [[گندھارہ]] رہتلاں پونگریاں۔ ایتھے اے ایرانی یونانی مغل تے پنجابی رہتلاں چلیاں۔ تے ایتھے اںگریز وی آۓ جناں دی  برطانوی سلطنت چوں پاکستان 1947 چ بنیا۔ بنن ویلے 1947 چ پاکستان اک لوک راج سی جتھے 1956 چ اک آئین وی چلایا گیا پر 1958 دے مگروں آئین نوں توڑدیاں ہویاں راج تے مل مارلیا تے [[لوکراج]] مک گیا۔ 1971 چ [[مشرقی پاکستان|چڑھدا پاکستان]] پاکستان توں وکھرا ہوکے [[بنگلہ دیش]] بن گیا۔

پاکستان چار صوبیاں تے چار ہور تھانواں چ ونڈیا ہویا اے۔ ایتھے 17 کروڑ توں ود لوک وسدے نیں۔ تے دنیا دی دوجی وڈی مسلمان لوک گنتی ایتھے وسدی اے تے ایتھے کيی بولیاں بولیاں جاندیاں نیں پر سب توں وڈی بولی [[پنجابی]] اے۔ پاکستان چ وکھرے جغرافیائی تھاں نیں۔ ویہڑے، پعاڑ، دریا، روہی ،تے اچے نیویں تھاں ایتھے ہیگے نیں۔ 

پاکستان کول دنیا دی ستویں وڈی فوج اے۔ ایتھے دنیا دی چھیویں وڈی لوک گنتی اے۔ پاکستان نوں غریبی، انپڑھی، ہیرا پھیری تے دہشتگردی دے مسلے پۓ ہوۓ نیں۔ 

=== ناں ===
[[اردو]] تے [[فارسی]] بولی چ پاکستان دا مطلب 'پاک تھاں' اے۔ اے ناں سب توں پہلاں 1934 نوں پاکستان دی تحریک ازادی دے سرکڈویں سنگی [[چورھری رحمت علی]] نے ورتیا۔ اے ناں پاکستان دی سرزمین دا حوالہ اے جیڑی [[پنجاب]]، [[کشمیر]]، [[سندھ]]، [[سرحد]] تے [[بلوچستان]] دے علاقیاں نال رل کے بنی اے۔ پاکستان دے پرانے ناواں چ اک ناں [[ملوحا]] وی اے۔

== تریخ ==
[[File:W8nafs aic000005ap.jpg|thumb|left|150px|ہڑپہ رہتل دیاں مہراں]]
پاکستان والے تھاں چ انسان ہزاراں وریاں توں ریندا آیا اے۔ اتلے پنجاب دی [[سوانی رہتل]] 4 لکھ ورے پرانی اے۔ ایس رہتل دے [[دریاۓ سواں]] دے کنڈیاں توں پتھر  دے بنے اوزار لبے نیں۔ [[مہرگڑھ]]، [[بلوچستان]]  [[نواں پتھر ویلہ|نویں پتھر ویلے]] دا اک گڑھ سی 9000 توں 5200 ورے پہلے تک لوک وسدے رۓ۔  [[ہڑپہ رہتل]] [[کانسی ویلہ]] دی اک رہتل سی۔ [[ہڑپہ]]  [[موہن جو ڈرو|موہنجوداڑو]]  تے کئی ہور نگر ایدھے گڑھ سن۔ اج توں 4500 ورے پہلے وس رئی سی 3600 ورے پہلے باہروں آن والیاں دی ہلے باجوں مک گئی۔ ایتھوں دے لوکی مٹی دے برتن بنانا جاندے سن [[وائی بیجی]] کرنا جاندے سن تے اونہاں نیں چنگے نگر وی وساۓ۔ [[شکر]]، کھنڈ، گڑ، کاٹن دا کپڑا تے [[شطرنج]] ایتھے بنے۔ اناں دے نگر اک پدھر نال بنے سن۔ 
[[File:TNMStandingBuddha.jpg|thumb|left|150px|ہگندھارا دا بدھا]]

آریائی لوک کئی جٹاں وچ 3600 ورے دے نیڑے تریڑے ایدر وشکارلے ایشیاء ولوں آے۔ ایتھے دی رہتل نوں توڑیا تے پرانی تے اپنی رہتل نال اک نویں ویے دی اک نویں رہتل دی نیو رکھی۔ ایہنوں وید رہتل کہ سکنے آں۔ ایس ویلے وچ پنجاب وچ ہندوواں دی پوتر کتاب [[رگ وید]] لکھی گئی۔ ایسے ویلے وچ ای ہندومت دی پینڈی نیو رکھی گئی۔ رگ وید [[سنسکرت]] وچ اے۔ پنجاب دے کافی وڈے انگ دا ناں گندھارا سی تی ایتھے بولی گندھاری سی [[رگ وید]] تے [[سنسکرت]] وچ لکھی گئی پر عام لوکں دی بولی [[گندھاری]] سی۔ [[گندھارا]] دا ای اک پڑھاکو [[پانینی]] سی جیہنے [[چارسدہ|پشکلاوتی]] گندھارہ وچ گریمر تے پہلی پوتھی استا دہائی 26 صدیاں پہلے لکھی۔ ایہ گندھاری پنجابی دی پرانی ونڈ اے یا اینوں پرانی پنجابی کیا جاسکدا اے۔ ٹاکساشلا ([[ٹیکسلا]]) کٹاس راج پشاور ملتان وید رہتل دے نگر سن۔ بدھ مت آن نال گندھارا بدھ مت داگڑھ بن گیا۔ اتلے پرانے پاکستان تے کئی تھانواں تے بدھ مت دے پڑھائی دے تھاں بنے۔ گندھارا توں بدھ مت افغانستان چین کوریا تے جپان ول گیا۔ [[ہیون سانگ]] تے [[فاہیان]] دو چینی مذہبی یاتری پاکستان آۓ۔ لیندے گندھارا تے [[ھخامشی سلطنت]] مل ماردی اے۔ 326 م پ وچ [[سکندر اعظم|سکندر یونانی]] [[ھخامشی سلطنت]] نوں مکان دے چکر وچ پاکستان وچوں لنگ جاندا اے۔ موریہ سلطنت دکھنی ایشیاء دی پہلی وڈی سلطنت سی جیہڑی بنگلہ دیش توں نیپال تک پھیلی ہوئی سی تے پاکستان وی اوہدا اک انگ سی۔ ایہدی نیو چندرگپت موریہ نے رکھی جیدا وزیر [[کوٹلیہ چانکیہ]] ٹیکسلا دا پڑھیا سی۔[[اشوک اعظم|اشوک]] ایس سلطنت دا اک وڈا راجہ سی تے اوس دے مگرون ایہ سلطنت ماڑی پے گی تے پاکستان تے افغانستان تے یونانی بادشاہواں دا راج ٹریا جیدا راجگڑھ پنجاب دے شہر سیالکوٹ پشکلاوتی تے ٹیکسلا سن۔ بدھ یونانی رہتل چھائی ہوئی سی تے ٹیکسلا دی گنتی دنیا دے وڈے لکھن پڑھن دے گڑھاں وچ ہوندی سی۔ ایس دے مگروں سند دے ہندو راۓ ٹبر (489–690) دا سند توں کشمیر تک دی تھاں تے راج ریا۔  

[[File:Allah in Stone in Rohtas.jpg|thumb|left|150px]]
اسلامی عرب خلیفہ [[امیر معاویہ]] دے ویلے پہلی واری پاکستان دا عرب اسلامی دنیا دا میل ہویا۔ 664 وچ [[امیر معاویہ]] دا جرنیل [[مہلب بن ابی صفراہ]] افغانستان تے ہلہ بولدا تے کابل تے مل مارن مگروں پنجاب آندا اے تے [[ملتان]] تے مل ماردا اے۔ پر ایہ ہلہ تھوڑے چر دا ای سی۔ [[بنو امیہ|اموی خلیفہ]] [[ولید بن عبدالملک]] دے ویلے عراق دے گورنر حجاج بن یوسف نے [[بنو امیہ]] دے اک جرنیل  [[محمد بن قاسم]]  نوں 711 نوں 12000 ہزار فوج نال سند ول پیجیا۔ اوہنے ایتھوں دے راجا داہر نوں ہرا کے [[سندھ]] تے [[پنجاب]] تے تے اینج سند بلوجستان تے چوکھا سارا پنجاب [[بنو امیہ]] دی خلافت وچ رل گیا۔ بنو امیہ دی خلافت پنجاب توں فرانس تک پھیلی ہوئی سی تے عرب اسلامی تریخ دی سب توں وڈی خلافت سی۔ [[بنو امیہ]] دے مگروں ایہ بنو عباس دی خلافت ایتھے چلی۔


11ویں صدی وچ اتلے پنجاب تے ہندوشاہی دا راج سی جیدا راجگڑھ [[کابل]] سی۔ ایدی [[غزنی]] دے ترک سردار [[سبکتگین]] نال تے اوہدے پتر [[محمود غزنوی]] نال لڑائی چھڑ  جاندی اے۔ [[جے پال]] اوہدا پتر [[آنندپال]] تے پوترا ترلوچن پال تے ایس ٹبر دا آخری راجہ بھیم پال دلیری نال 1026 تک محمود غزنوی دیاں فوجاں نال لڑدے ریندے نیں۔ پنجاب دی ایس آخری سلطنت دا راجگڑھ کابل توں دریاۓ سندھ دے کنڈے تے [[ہند]]  بندا اے تے اوتھوں نمک دے پہاڑی سلسلے وچ نندنہ ایدا آچری راجگڑھ سی۔ افغانی ترک پنجاب نوں رج کے لٹدے نیں تے ایتھوں ہزاراں لوکاں نوں غلام بنا کے غزنی ویچ دتا جاندا اے۔ گندھارہ رہتل جیہڑی پہلے ای ماڑی ہوچکی سی ایہناں ہلیاں ںوں ناں سہ سکی تے مرجاندی اے۔ پنجاب نوں غزنی سلطنت دا اک صوبہ بنادتا جاندا اے۔ عزنویاں دے مگروں غوریاں نے پنجاب تے ایس توں اگے ہندستان تے ہلے بولے تے اک غوری سلطان شہاب الدین غوری نوں ضلع جیلم پنجاب وچ قتل کردتا جاندا اے۔  دلی سلطنت وچ پاکستان تے پنجاب نوں لیندے ولوں آنوالے ہلیاں نال رہنا پیندا سی۔ 

[[مغل]] سلطنت دے بنن نال پاکستان والا تھاں مغل سلطنت وچ رلایا گیا۔ پاویں غوری ہووے یا سوری یا اکبر پنجاب تے مل مارنا کدے وی اسان کم نئیں سی۔ پنجاب دا اک سردار [[سلطان سارنگ]] [[روات]] کول 1546 وچ [[شیر شاہ سوری]] نال اپنے 16 پتران نال لڑدا ہویا ماریا گیا۔ [[اکبر]] بادشاہ نوں پنجاب تے مل مارن لئی ایتھے چوکھا ویلہ لنگانا پیا۔ لاہور مغل سلطنت دا راجگڑھ سی۔ پنجاب دی ازادی دا متر [[دلا بھٹی]] مردیاں مرگیا پر مغلاں اگے ناں لفیا۔ مغل سلطنت ویلے نال نویں رپھڑاں نون مکان وج یملی ثابت ہوئی تے ماڑی ہوندی گئی۔  دکھن ولوں مرہٹے ، اتر لیندے ولوں پنجابی ایدے سر دی پیڑ سن تے سمندر ولوں انگریز سن، اپنے صوبیداریاں دیاں غداریاں سن۔ [[نادر شاہ افشار]] تے [[احمد شاہ ابدالی]] دے  لٹ مار والے ہلے نیں مغل سلطنت دیاں چولاں ہلادتیاں۔ ایس دے مگروں  پاکستان تے خاص کرکے پنجاب نوں ایران تے افغانستان توں ہون والے تھوڑے تھورے چر مگرون لٹ مار والے ہلیاں نے برباد کرکے رکھ دتا۔ 1797 تے اک پنجابی زنانی [[سدا کور]] پنجاب دے اتے ہون والے ایس ظلم دے خلاف اٹھ کھڑی ہوندی اے تے آپنے 18 وریاں دا جوائی نال افغانستان و لوں لٹمار ل‏ئی آن والی اک فوج نوں واپس مڑن تے محبور کردیندی اے۔ اوہدے جوائی دا ناں رنجیت سنگھ سی۔ رنیت سنگھ پنجاب کشمیر نوں ازاد کراندا اے تے ایتھے لمے چر مگروں امن تے چین دا راج شروع ہوندا اے۔ انکریز 1802 نوں پنجاب دے بارڈر تے پونچ چکے سن۔ [[رنجیت سنگھ]] پنجاب تے پاکستان تے اوہناں دے مل مارن وچ سب تون وڈی روک ریا۔ جد تک اوہ جیندا ریا پاکستان تے مل مرن دا انگریزی سفنہ پورا ناہوسکیا۔ 1839 نوں اوہدیاں اکھان نوٹن مگروں [[میانی دی لڑائی]] وچ 1843 نوں انگریز سند تے مل ماردے نیں تے بلوچستان ول وددے نیں۔  1849 نوں اک لمی تیاری صبر تے انتظار مگروں انگریز پنجاب تے مل مارلیندے نیں۔ آوس ویلے پنجاب وچ کشمیر تے افغانستان دے بارڈر تک دا تھاں وی نال سی۔ انگریزاں نے ایتھے مل مارن مگروں دو نویاں بولیاں [[اردو]] تے [[انگریزی]] ایتھے لاگو کیتیاں۔ 1857 وچ دیسی لوکاں نے انگریزاں دے خلاف ک‏ی تھانواں تے بغاوت کیتی۔ جیلم راولپنڈی مری تے ہندستان دے کئی نگر ایس بغاوت دے گڑھ سن پر ایس نوں کچل دتا گیا۔
[[File:Lectern - Jhelum by Khalid Mahmood.jpg|thumb|left|200px|جیلم وچ  1857 وچ 33 مرن والے انگریزاں دے ناں]]

== پاکستان دا بننا ==
1884 وچ ہندستان وچ سیاسی جانکاری ودھان لئی ایتھے اک ہندوواں دی سیاسی پارٹی [[انڈین نیشنل کانگریس]] دی نیو رکھی گئ۔1903 وچ پنجاب دی پہلی ونڈ کیتی گئی جدوں پنجابی بولن والے ضلعے ہزارہ تے ڈیرہ اسمعیل خان پنجاب توں وکھ کرکے صوبہ سرحد دے ناں دا اک نوں صوجا ہندستان دے اتر لیندے ول بنایا گیا۔ 1906 وچ مسلماناں دے حقاں لئی لڑن لئی مسلم لیگ بنائی گئی۔29 دسمبر 1930 نوں اقبال نے ہندستان دے لیندے اتری تھانواں وچ جتھے چوکھے مسلمان وسدے سن مسللماناں دے ہندوستان توں وکھ اک دیس دی مانگ کیتی۔مسلم لیگ نے 1930 دے دھاکے چ مشہوری حاصل کیتی تے برصغیر دے مسلماناں دی نمائندہ جماعت بن گئی۔ 1940 وچ لاہور وچ [[قائداعظم|محمد علی جناح]] نے مسلم لیگ دے  جلسے وچ مسلماناں لئی اک وکھرے دیس دی مانگ کیتی۔ 1947 دے مڈ وچ انگریزاں نیں ہندستان وچ اپنے راج نوں چھڈن دی دس دتی۔ 14 اگست 1947 نوں ہندستان دے اتر چڑھدے پہسے تے اتر لیندے پاسے پاکستان ناں دا دیس بندا اے۔ 

پاکستان دے بنن وچ سب توں چوکھا گھاٹا پنجابیاں دا ہویا۔ پنجاب دوجی واری ونڈیا گیھدا بنگال لیندا پنجاب سند تے بلوچستان پاکستان وچ رلے۔ لکھاں پنجابیاں نوں اپنے تھاں چھڈ کے دوسرے دیس جانا پیا۔ لکھاں مارے تے لٹے گۓ۔ پاکستان بنن ویلے اک لوکراج سی۔ سرکار چلان لئی انگنت رپھڑ سن۔ پاکستان دا راجگڑھ کراچی سی۔ محمد علی جناح پاکستان دا پہلا گورنر جرنل سی تے لیاقت علی خان ایدا پہلا وزیراعظم سی۔ 

کشمیر پاکستان دے اتر وچ وسدی ایسی ریاست سی جتھے مسلمان چوکھے سن تے دیس دی ونڈ دے قنون باجوں ایہ پاکستان وچ رلنا چاہیدا سی پر ایتھوندے دے ہندو راجہ نے ہندستانی فوج نوں سد لیا تے اینج اکتوبر 1948 وچ کشمیر دی پہلی لڑائی ہوئی جیدے وچ دو حصے ہندستان کول تے اک جصہ پاکستن کول آیا۔ کشمیر پاکستان تے ہندستان دے وشکار اک وڈا رپھڑ اے تے ایس باجوں 1965، 1971 تے کارگل وچ لڑائیاں ہوجکیاں نیں

1970 دی چنوتی وچ عوامی لیگ پارٹی پاکستان دی قومی اسمبلی دیاں 313 سیٹاں وچوں 167 جتدی تے چڑھدے پاکستان دی صوبائی اسمبلی دیاں 300 سیٹاں وچوں 288 جتدی اے۔ دوجے نمبر تے آنوالی پارٹی پیپلز پارٹی 81 سیٹاں جتدی اے تے اینج عوامی لیگ کلیاں سرکار بناسکدی سی پر اوہنوں سرکار نئیں بنان دتی جاندی۔ چڑھدے پاکستان وچ ایس باجوں افراتفری پھیل جاندی اے۔ بنگالی ایہ سمجدے نیں جے لیندا پاکستان اوہناں نوں اوہناں دا جق نئیں دیریا۔ 25 مارچ 1971 نوں پاک فوج صوبے تے قابو پان لئی فوجی اوپریشن کردی اے ہندستان دی ہتھ ونڈائی نال اک باغی ٹولی [[مکتی باہنی]] کھڑی کیتی جاندی اے پاک فوج نال لڑن لئی۔ دسمبر 1971 وچ پاکستان تے ہندستان دی لڑائی ہندی اے 16 دسمبر 1971 نوں [[ڈھاکہ]] وچ پاک فوج ہتھیار سٹ دیندی اے۔  چڑھدا پاکستان بنگلہ دیش بن جاندا اے۔ لیندے پاکستان وچ ذوالفقار علی بھٹو پیپلزپارٹی دی سرکار بناند اے۔ پیپلز پارٹی دی سرکار  لوکاں دیاں کارخانیاں تے مل مارلیندی اے  تے پاکستان دے اک پچھڑیا دیس بنن دا مڈ رکھ دتا جاندا اے۔ 1977 وچ جرنل ضیاالحق مارشل لا لا کے بھٹو دی سول سرکار تے مل مارلیندا اے۔ اک قتل دے مقدمے وچ ذوالفقار علی نوں پھانسی لا دتا جاندا اے۔امریکہ نون آپنے ول کرن لئی فوجی سرکار پاکستان نوں افغانستان وچ سوویت یونین نال لروالیندی اے پاکستان وچ جہادی کیمپ کھلدے نیں تے۔ افغانستان توں کفغان مہاجر آندے نیں تے ساری دنیا توں مجاہد  سوویت یونین نال لڑن لئی پاکستان اندے نیں۔ سوویت یونین تے افغانستان تون نس جاندا اے تے فیر ٹٹ جاندا اے پر پاکستانی رہن سہن وچ اسلحہ نشئی تے افراتفری عام ہوجاندی اے۔

1988 دی چنوتی وچ بےنظیر بھٹو وزیراعظم بندی اے دو وریاں مگروں ہیراپھیری دا الزام لا کے راج توں لا دتا جاندا اے۔ نوازشریف نوں وی وزیراعظم بنا کے لا دتا جاندا اک اک واری دوناں نوں فیر دتی جاندی اے جیدے وچ نوازشریف ایٹمی تماکہ اردا اے موٹر وے بناندا اے تے کم کاج دیاں نویاں سوچاں دیندا اے۔ جرنل سید پرویز مشرف اوہناں نوں لا کے راج تے مل مارلیندا اے۔ 1999 وچ کارگل لڑائي وی ہوندی اے۔مشرف اپنے رج نوں پکیاں کرن لئی امریکہ دی لڑائی وچ رل جاندا اے۔ پاکستان دے چیف جسٹس نوں بندی بنادتا جاندا اے۔ بےنظیر نوں قتل کردتا جاندا اے۔ 2008 وچ پیپلز پارٹی راج وچ آندی اے سید پرویز مشرف پاکستان چوں نس جاندا اے تے ہجے تک پاکستان نئیں آیا۔ پیپلزپارٹی دے وزیراعظم سید یوسف رضا گیلانی تے ہیراپھیری دے مقدمے بندے نیں۔ جدوں اوہ سوئٹزرلینڈ وچ پۓ کئی ملین پاکستانی ڈالراں نوں واپس لیاں ل‏ی کج نئیں کردا تے اوہنوں سپریم کورٹ راج توں لادیندی اے۔ راجہ پرویز کشرف پاکستان تے پیپلز پارٹی دے وزیراعظم نیں۔

[[File:Islamabad di Daat.jpg|thumb|left|200px|اسلام آباد دی ڈاٹ]]

== حکومت تے سیاست ==
پاکستان وچ پارلیمانی تے وفاقی لوک راج پربندھ چل ریا اے۔ ایس دیس دا وڈا تے سرکارے مت [[اسلام]] اے۔ اے دیس اک قنون نال ٹوریا جاندا اے۔ ایدا سب توں پہلا قنون 1956 چ بنایا گیا۔ اینوں جنرل ایوب خان نے توڑ کے مارشل لا لا دتا۔ 1973 چ اک نواں قنون بنایا گیا جینون جنرل ضیاالحق نے در کردتا۔

پاکستان دی فوج نے پاکستان دی سیاست چ وڈا کردار ادا کیتا اے۔ ازادی توں ہن تکر تن واری فوج حکومت وچ آچکی اے۔ (1971-1958) پہلی فوجی حکومت دے سربراہ جنرل ایوب خان سن۔ آخری فوجی حکومت 1999 توں 2008 تکر رئی جیدے سربراہ جنرل [[پرویز مشرف]] سن۔ 

اجکل پاکستان وچ پیپلز پارٹی دی حکومت اے جیدے صدر [[آصف علی زرداری]] نیں۔

== لوک ==
اس ویلے پاکستان دی لوک گنتی 17 کروڈ دے نیڑے اے۔ سب توں بعوتے لوک پنجاب چ وسدے نیں تے سب توں وڈا شہر کراچی اے 
== پربندھی ونڈ ==
پاکستان چار صوبیاں پنجاب [[سند]] [[بلوچستان]] تے [[خیبر پختونخواہ]] تے [[فاٹا]] تے [[اسلام آباد]] وچ ونڈیا ہویا اے۔ لیندا کشمیر پاکستان کول اے تے ایہ [[ازاد کشمیر]] تے [[گلگت بلتستان]] وچ ونڈیا ہویا اے۔


== جغرافیہ ==
[[File:Baltoro glacier from air.jpg|thumb|left|200px|[[بالتورو گلیشئیر]]]]
پاکستان دا کل رقبہ 803,940 مربع کلومیٹر اے جیڑا [[برطانیہ]] تے [[فرانس]] نوں رلا کے کل رقبے دے برابر اے۔ پاکستان دc کل زمینی باڈر دی لمبائی 6,774 کلومیٹر اے۔ جیدا 2,430 کلومیٹر  [[افغانستان]] نال، 523 کلومیٹر [[چین]] نال، 2,912 کلومیٹر [[ہندستان]] تے 909 کلومیٹر [[ایران]] نال رلدا اے۔ پاکستان دا  1046 کلومیٹر باڈر [[بحیرہ عرب]] (سمندر) نال رلدا اے۔ 

پاکستان دا شمالی علاقہ زیادہ تر پعاڑی علاقے تے مشتمل اے۔ پاکستان دے پعاڑی سلسلے [[قراقرم]]، [[ہندوکش]] تے [[ہمالیہ]] دا شمار جگ دے اچے پعاڑی سلسلے آں چ ہندا اے۔ جنہاں چ جگ دیاں اچیاں پعاڑی چوٹیاں [[کے ٹو]]،  تے [[نانگاپربت]] واقع نیں۔[[کے ٹو]] پاکستان دی سب توں اچی تھاں اے۔

== معیشت ==
پاکستان دی معیشت دا شمار درمیانے درجے دی ترقی پذیر معیشت چ ہندا اے۔ ایتھوں دی معیشت دا زیادہ حصہ [[زراعت]] تے کھیتی باڑی تے مشتمل اے کیونجکہ پاکستان اک زرعی دیس اے۔ ایتھے دے لوکاں دا وڈا پیشہ وی زراعت یا کھیتی باڑی اے۔ 

کج وریاں توں پاکستان دی معیشت دا ٹعانچہ بدل گیا اے۔ ہن پاکستان دی کل خام ملکی آمدن دا 20 فیصد زراعت دے شعبے توں حاصل ہندا اے۔ پاکستان نے ٹیکنالوجی، مواصلات تے ہوراں شعبے آں چ کافی ترقی کیتی اے۔ پر 2008 دے معاشی بحران توں مگروں پاکستان دی معیشت اتے قرضہ داچوکھا پعار چڑھ گیا اے۔ 

== رہتل ==
پاکستان دی رہتل جگ دی قدیم رہتلاں چوں اک اے جیدے اتے ایس علاقے دے مذہب [[اسلام]] دی روایات دا وڈا اثر اے۔ ایتھے روایتی مشترکہ خاندانی نظام ہیگا اے۔ کج ماڈرن تے اتلے سماجی طبقے توں وکھ درمیانے تے نچلے طبقے دے لوکی آپس چ رل مل کے رہندے تے اک دوجے دے دکھ سکھ چ شامل ہندے نیں۔ 

== پاکستان دے شہر تے صوبے ==

پاکستان وچ چار صو بے نیں:[[پنجاب]]، [[خیبر پختونخواہ]]، [[سندھ]]، [[بلوچستان]] ۔ اس توں علاوہ [[اسلام آباد]]،قبائلی علاقے،[[ازاد کشمیر]] وی ایدے وچ شامل نیں
=== پاکستان دے وڈے شہر ===
{|class="wikitable"
|+ align=center style="font-weight:bold"|لوک گنتی توں شہر (2009ء)
|-
!شہر !!صوبہ !!لوک گنتی
|- 
| [[کراچی]] || [[سندھ]] || 12,827,927
|-
|[[لہور]] || [[پنجاب]] || 6,936,563
|-
|[[فیصل آباد]] || پنجاب || 2,793,721
|-
|[[راولپنڈی]] || پنجاب || 1,933,933 
|-
|[[ملتان]] || پنجاب || 1,566,932 
|-
|[[حیدرآباد]] || سندھ || 1,536,398 
|-
|[[گجرانوالہ]] || پنجاب || 1,526,168 
|-
|[[پشاور]] || [[سرحد]] || 1,390,874 
|-
|[[کوئٹہ]] || [[بلوچستان]] || 859,973 
|-
|[[اسلام آباد]] || وفاقی راجکعر || 673,766
|-
|[[سرگودھا]] || پنجاب || 586,922
|-
|[[بہاولپور]] || پنجاب || 530,438
|-
|[[سیالکوٹ]] || پنجاب || 502,721 
|-
|[[سکھر]] || سندھ || 476,776
|-
|[[لاڑکانہ]] || سندھ || 435,817 
|-
|[[ضلع شیخوپورا|شیخوپورہ]] || پنجاب || 411,834 
|-
|[[چنگ]] || پنجاب || 365,198 
|-
|[[مردان]] || سرحد|| 340,898 
|-
|[[رحیم یار خان]] || پنجاب || 340,810 
|-
|[[گجرات]] || پنجاب || 328,512 
|}







== تلیم ==
ازادی ویلے پاکستان چ صرف اک یونیورسٹی [[پنجاب یونیورسٹی]] ہیگی سی جیڑی 1882 نوں [[لہور]] چ بنائی گئی سی تے ہن 130 دے نیڑے یونیورسٹیاں بن چکیاں نیں جناں چوں 71 سرکاری تے 59 غیر سرکاری نیں۔

2008 دے اعدادو شمار دے مطابق پاکستان وچ پڑھے لخے لوکاں دی شرح %56.2 فیصد ہیگی سی۔ مطلب اے کہ ہر سو چوں 56.2 افراد پڑھے لخے نیں۔

پاکستان چ تلیم دے پنج درجے ہیگے نیں:
* پریمری- (پہلی جماعت توں پنجویں تکر)
* مڈل- (چھیویں جماعت توں اٹھویں تکر)
* ہائی- ( نوویں - دسویں)
* انٹرمیڈیٹ- (گیارویں - بارھویں)
* یونیورسٹی- (گریجویٹ توں ماسٹر تے ہور ڈگریاں)


پاکستان وچ [[برٹش کونسل]] دے ذریعے [[کیمبرج]] دے امتحان وی دتے جاندے نیں جناں چ او لیول تے اے لیول شامل نیں۔ 


پاکستان چ موجودہ 730 دے نیڑے تکنیکی تے ووکیشنل ادارے کم کر رئے نیں جناں چ اٹھویں پاس لڑکے تے پنجویں پاس لڑکیاں نوں داخل کیتا جاندا اے۔ 

پاکستان وچ مدرسے وی وڈی گنتی چ موجود نیں جتھے بالاں نوں مفت رہائش، کھانا تے دینی تلیم دتی جاندی اے. پچھلے کج وریاں توں دہشت گردی دی جنگ تے مدرسیاں اتے کڑی تنقید دی وجہ توں ہن ایناں مدرسیاں دا رکارڈ رکھیا جا رئا اے تا کہ ایناں دی سرگرمیاں اتے اکھ رکھی جا سکے۔ 


== بولیاں ==
پاکستاں وچ چوکھے لوک [[پنجابی]] بولدے نیں۔ ایتھے [[سندھی]], [[اردو]], [[پشتو]], [[بلوچی]] وڈیاں بولیاں نیں۔ [[انگریزی]] دفتری بولی اے۔


{|class="wikitable"
|+
!زبان!!بیان
|-
|[[اردو]]||قومی بولی
|-
|[[انگریزی]]||دفتری بولی
|-
|[[پنجابی]]||55٪
|-
|[[سندھی]]||15٪
|-
|[[اردو]]||8٪
|-
|[[پشتو]]||12٪
|-
|[[بلوچی]]||4٪
|-
|[[ہندکو]]، [[براہوی]]، [[بروشسکی]]، [[کھوار]]، تے دوسریاں بولیاں||6٪
|}

== مورت نگری ==
<gallery>
Image:Jungle in Punjab.JPG|ضلع ساہیوال دا جنگل
Image:Faisalabad ClockTower.jpg|فیصل آباد دا کینٹہ کعر
File:Peshawar Museum-2.JPG|پشاور میوزیم
Image:Shalamar Garden July 14 2005-First pavilion on first level.jpg|شالیمار باغ لہور
Image:GCU Tower P1140896.jpg|گورمنٹ کالج لہور
File:Islamia College Peshawar University.JPG|اسلامیہ کالج پشاور
File:Rohtas Fort Zohal Gate.jpg|روہتاس قلعہ
File:Mankiala Stupa.JPG|مانکیالہ سٹوپا
File:Mahabat Khan maseet tay phulkari.JPG|مہابت خان مسیت چ پھلکاری
File:Lotus from Pakistan.JPG|کنول دا پھل
File:Miranjani from Nathiagali.JPG|نتھیاگلی چ میرانجانی پعاڑ
File:Fatima Jinnah Park.JPG|اسلام آباد دا اک پارک
</gallery>


== بارلے جوڑ ==
* [http://www.pakistan.gov.pk/ پاکستان سرکار]
* [http://www.pakvillage.com/پاکستانی رہتل]
* [http://www.presidentofpakistan.gov.pk/ صدر پاکستان]
* [http://www.infopak.gov.pk/ کھوج]
* [http://www.ouchh.com/Forum/showthread.php?t=258 پاکستانی دس]
{{Template:پاکستان دی انتظامی ونڈ}}
{{دکھنی ایشیا دے دیس}}
{{ ایشیا دے دیس}}

[[Category:دیس]]
[[Category:پاکستان]]

[[ace:Pakistan]]
[[af:Pakistan]]
[[als:Pakistan]]
[[am:ፓኪስታን]]
[[an:Pakistán]]
[[ang:Pacistan]]
[[ar:باكستان]]
[[arc:ܦܐܩܣܛܐܢ]]
[[arz:باكستان]]
[[as:পাকিস্তান]]
[[ast:Paquistán]]
[[az:Pakistan]]
[[ba:Пакистан]]
[[bar:Pakistan]]
[[bat-smg:Pakėstans]]
[[bcl:Pakistan]]
[[be:Пакістан]]
[[be-x-old:Пакістан]]
[[bg:Пакистан]]
[[bh:पाकिस्तान]]
[[bjn:Pakistan]]
[[bn:পাকিস্তান]]
[[bo:པ་ཀི་སི་ཐན]]
[[bpy:পাকিস্তান]]
[[br:Pakistan]]
[[bs:Pakistan]]
[[bug:Pakistan]]
[[bxr:Пакистан]]⏎
[[ca:Pakistan]]
[[cbk-zam:Pakistan]]
[[ce:Пакистан]]
[[ceb:Pakistan]]
[[ckb:پاکستان]]
[[crh:Pakistan]]
[[cs:Pákistán]]
[[csb:Pakistan]]
[[cv:Пакистан]]
[[cy:Pakistan]]
[[da:Pakistan]]
[[de:Pakistan]]
[[diq:Pakıstan]]
[[dsb:Pakistan]]
[[dv:ޕާކިސްތާން]]
[[el:Πακιστάν]]
[[en:Pakistan]]
[[eo:Pakistano]]
[[es:Pakistán]]
[[et:Pakistan]]
[[eu:Pakistan]]
[[ext:Paquistán]]
[[fa:پاکستان]]
[[fi:Pakistan]]
[[fiu-vro:Pakistan]]
[[fo:Pakistan]]
[[fr:Pakistan]]
[[frp:Paquistan]]
[[fy:Pakistan]]
[[ga:An Phacastáin]]
[[gag:Pakistan]]
[[gan:巴基斯坦]]
[[gd:Pagastàn]]
[[gl:Paquistán - پاکستان]]
[[gn:Pakistán]]
[[gu:પાકિસ્તાન]]
[[gv:Yn Phakistaan]]
[[ha:Pakistan]]
[[hak:Pâ-kî-sṳ̂-thán]]
[[haw:Pakitana]]
[[he:פקיסטן]]
[[hi:पाकिस्तान]]
[[hif:Pakistan]]
[[hr:Pakistan]]
[[hsb:Pakistan]]
[[ht:Pakistan]]
[[hu:Pakisztán]]
[[hy:Պակիստան]]
[[ia:Pakistan]]
[[id:Pakistan]]
[[ie:Pakistan]]
[[ilo:Pakistan]]
[[io:Pakistan]]
[[is:Pakistan]]
[[it:Pakistan]]
[[iu:ᐸᑭᔅᑕᓐ]]
[[ja:パキスタン]]
[[jbo:kisygu'e]]
[[jv:Pakistan]]
[[ka:პაკისტანი]]
[[kab:Pakistan]]
[[kbd:Пакистэн]]
[[kk:Пәкістан]]
[[kl:Pakistan]]
[[km:ប៉ាគីស្ថាន]]
[[kn:ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]
[[ko:파키스탄]]
[[ks:پاکِستان]]
[[ku:Pakistan]]
[[kv:Пакистан]]
[[kw:Pakistan]]
[[ky:Пакистан]]
[[la:Pakistania]]
[[lb:Pakistan]]
[[lez:Пакистан]]
[[li:Pakistan]]
[[lij:Pakistan]]
[[lmo:Pakistan]]
[[ln:Pakistáni]]
[[lt:Pakistanas]]
[[lv:Pakistāna]]
[[mdf:Пакистан]]
[[mhr:Пакистан]]
[[mi:Pakitāne]]
[[mk:Пакистан]]
[[ml:പാകിസ്താൻ]]
[[mn:Пакистан]]
[[mr:पाकिस्तान]]
[[ms:Pakistan]]
[[mt:Pakistan]]
[[my:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]
[[na:Pakistan]]
[[nah:Paquistan]]
[[nap:Pakistan]]
[[nds:Pakistan]]
[[nds-nl:Pakistan]]
[[ne:पाकिस्तान]]
[[nl:Pakistan]]
[[nn:Pakistan]]
[[no:Pakistan]]
[[nov:Pakistan]]
[[nv:Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah]]
[[oc:Paquistan]]
[[or:ପାକିସ୍ଥାନ]]
[[os:Пакистан]]
[[pa:ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]
[[pam:Pakistan]]
[[pap:Pakistan]]
[[pih:Pakistaan]]
[[pl:Pakistan]]
[[pms:Pakistan]]
[[ps:پاکستان]]
[[pt:Paquistão]]
[[qu:Pakistan]]
[[rmy:Pakistan]]
[[ro:Pakistan]]
[[roa-rup:Pakistan]]
[[roa-tara:Pakistan]]
[[ru:Пакистан]]
[[rue:Пакістан]]
[[rw:Pakisitani]]
[[sa:पाकिस्तानम्]]
[[sah:Пакистан]]
[[scn:Pakistan]]
[[sco:Pakistan]]
[[sd:پاڪستان]]
[[se:Pakistan]]
[[sh:Pakistan]]
[[si:පාකිස්ථානය]]
[[simple:Pakistan]]
[[sk:Pakistan]]
[[sl:Pakistan]]
[[so:Bakistaan]]
[[sq:Pakistani]]
[[sr:Пакистан]]
[[ss:IPhakhistani]]
[[stq:Pakistan]]
[[su:Pakistan]]
[[sv:Pakistan]]
[[sw:Pakistan]]
[[szl:Pakistan]]
[[ta:பாக்கித்தான்]]
[[te:పాకిస్తాన్]]
[[tg:Покистон]]
[[th:ประเทศปากีสถาน]]
[[tk:Päkistan]]
[[tl:Pakistan]]
[[tr:Pakistan]]
[[tt:Пакьстан]]
[[udm:Пакистан]]
[[ug:پاكىستان]]
[[uk:Пакистан]]
[[ur:پاکستان]]
[[uz:Pokiston]]
[[vec:Pakistan]]
[[vi:Pakistan]]
[[vo:Pakistän]]
[[wa:Pakistan]]
[[war:Pakistan]]
[[wo:Pakistaan]]
[[wuu:巴基斯坦]]
[[xal:Сарта Паксин Орн]]
[[xmf:პაკისტანი]]
[[yi:פאקיסטאן]]
[[yo:Pakístàn]]
[[zh:巴基斯坦]]
[[zh-classical:巴基斯坦]]
[[zh-min-nan:Pakistan]]
[[zh-yue:巴基斯坦]]
[[zu:IPakistani]]