Difference between revisions 56576 and 58060 on ruewiki

{{Інфобокс країна (підк)
|native_name=''Kalaalit Nunaat''
|conventional_long_name=Ґроньско
|image_flag=Flag_of_Greenland.svg
|image_coat=Coat_of_arms_Greenland.svg
|image_map=Greenland (orthographic projection).svg
|national_motto=
|national_anthem=''[[Nunarput utoqqarsuanngoravit]]'' <small>([[Ґроньскыĭ язык|по ґронськы]])<br>«Наша стара земле»</small><center>[[File:National Anthem of Greenland.ogg]]</center>
(contracted; show full)|currency_code=DKK
|utc_offset=+0 до -4
|drives_on=
|cctld=[[.gl]]
|calling_code=[[+299]]
}}

'''Ґронсько''' ([[Ґроньскый язык|по ґронськы]]: ''Kalaallit Nunaat'', «земля Ґронцюв»; [[Даньскый язык|по данськы]]: ''Grønland'') є автономн
ый штат удну [[Даньско|Королювства Данія]], котрый ся находит межи [[Северный ледовый океан|Сїверным ледовым]] і [[Атлантічный океан|Атлантічным океанами]]. Хоть [[Ґеоґрафія|ґеоґрафічно]] Ґронсько є частёв [[Северна Америка|Сїверної Америкы]], културно і політічно оно вже булш ги тисячу рокув ся односит до [[Европа|Европы]] (до [[Норвеґія|Норвеґії]] а пак до [[Данія|Данії]]). Ґроньско є ай [[Островы подля розлогы|майбулшый остров світу]]. З населенём 56,6 тис. Ґронсько є ай [[Штаты і залежны теріторії подля густоты населїня|майменш густонаселенов теріторіёв світу]]. 
== Історія ==
У [[Правік|передісторічный]] час (середина [[3. тісячроча п.н.л.]]—[[14. стороча]]) Ґронсько населяли вшелиякі [[Праескімацькы културы|праескімоські културы]], за котрых знаєме з [[Археолоґія|археолоґічных]] найдень. Потому [[Култура Дорсет|послїдню праескімоську културу]] в Ґронську замінила [[култура Туле]] — предкы днешнїх [[Інуїты|Інуїтув]], котрі міґровали з [[Аласка|Аласкы]] і принесли на Ґронсько даякі технолоґічні іновації, наприклад псячый [[запряг]] ци двоякый конець [[гарпуна]]. 

[[Файл:Hvalsey.jpg|thumb|left|Послїдні писемні записи за скандінавськых Ґрончанув суть за супружество в 1408. роцї в церькви [[Гвалсеі]], нынї майдобре всокоченуй руінї Ґронська.]]

[[Ісланд|Ісландська]] і [[Норьско|норська]] колонізація Ґронська ся зачала в [[986|986. роцї]]. Колоністы на югозападї острова дїлили го з представителями пузнёї културы Дорсет на сїверї і востоцї, а пак і з представителями културы Туле, приходячима з сївера. [[Шкандінавія|Скандінавські]] поселенцї стали пудданыма [[Норського королювства]] в [[13. стороча|13. сторочу]] (з кунця стороча — [[Калмарьска унія|Калмарської унії]]). Із зачатком [[Мала ледова доба|малої ледової добы]] силно ся змінив [[клімат]] Ґронська. Перед тым на острові росли дерева, рослины дикі і [[Хосенны рослины|хосенні]] (напр. [[ярець]]), пасла ся [[Худоба|марга]], айбо по зачатку малої ледової добы на острові быв зазначеный повторюючый ся голод, бывші росцвітаючі міста (як [[Братаглід]]) счезли, а поселенцї лишили остров.    

По одмираню скандинавських поселень остров фактічно перешов пуд контрол вшелиякых ґруп Інуїтув, айбо Данія ся ниґда не зрекала свого права на Ґронсько і назад ствердила свуй суверенітет над островом кой ся з ним обновив контакт. У [[1721|1721. роцї]] Данія послала до Ґронська експедіцію, котра в [[1728|1728. роцї]] заложыла місто Ґотгоб ([[Даньскый язык|по данськы]] ''Godthåb'', «добра надїя»; теперька ся зве [[Нук]], «мыс»). Сесю експедіцію мож раховати частёв [[Даньска колоніална ріша|данської колонізації Америкы]]. 

Кой ся в [[1814|1814. роцї]] роспустила унія межи Даніёв і Норськом, бывші колонії Норська подля [[Кільскый договор|Кілського договора]] были уддїлені уд Норська і удышли ’д Данії. Пак, у юлію [[1931|1931. року]], Норсько окуповало і вымагало [[Земля Еріка Рудого|часть тогды незаселеного восточного Ґронська]], айбо в [[1933|1933. роцї]] [[Сталый двір міджінародной справедливости|Сталый двур межинародної справедливости]] вырїшыв сесю сваду на хосен Данії. 

Споїня межи Ґронськом і Даніёв было урвате [[9. апріля]] [[1940|1940. року]], кой Данію окуповало [[Націстічне Нїмецько|націстське Нїмецько]]. [[8. апріля]] [[1941|1941. року]] [[Споєны штаты Америцькы|США]] окуповало Ґронсько, жебы сокотити го уд возможної атакы Нїмецька. Америцька окупація тырвала до [[1945|1945. року]]. Ґронсько куповало товары уд США і [[Канада|Канады]] за гроши з продажу [[кріоліт]]у з бани в [[Івітут]]ї. У часї войны островом керовав ґубернатор [[Еске Брун]] подля закона, котрый дозволяв ґубернаторови перебирати контрол у крайнїх условіях.⏎
а держава удну [[Даньско|Корольства Данія]], котра ся находит межи [[Северный ледовый океан|Сїверным ледовым]] і [[Атлантічный океан|Атлантічным океанами]]. Хоть [[Ґеоґрафія|ґеоґрафічно]] Ґронсько є частёв [[Северна Америка|Сїверної Америкы]], културно і політічно оно вже булш ги тисячу рокув ся удносит до [[Европа|Европы]] (до [[Норвеґія|Норвеґії]] а пак до [[Данія|Данії]]). З теріторіёв 2 166 086 км<sup>2</sup> і населенём 56,6 тис. Ґронсько є ай [[Островы подля розлогы|майбулшый остров]] і [[Штаты і залежны теріторії подля густоты населїня|майменш густонаселена теріторія світу]]. 
== Історія ==
У [[Правік|передісторічный]] час (середина [[3. тісячроча п.н.л.|3. тисячроча п.н.е.]]—[[14. стороча]]) Ґронсько населяли вшелиякі [[Праескімацькы културы|праескімоські културы]], за котрых знаєме з [[Археолоґія|археолоґічных]] найдень. Потому [[Култура Дорсет|културу Дорсет]], послїдню праескімоську културу в Ґронську, замінила [[култура Туле]] — предкы днешнїх [[Інуїты|Інуїтув]], котрі міґровали з [[Аласка|Аласкы]] і принесли на Ґронсько даякі технолоґічні іновації, приміром, псячый [[запряг]] ци двоякый конець [[гарпуна]]. 

[[Файл:Hvalsey.jpg|thumb|left|Послїднї писемні записы за скандінавськых Ґрончанув сут за супружество в [[1408|1408. роцї]] в церькви [[Гвалсеі]], нынї майдобре всокоченуй руінї Ґронська.]]

[[Ісланд|Ісландська]] і [[Норьско|норська]] колонізація Ґронська ся зачала в [[986|986. роцї]]. Колоністы на югозападї острова дїлили го з представителями пузднёї културы Дорсет на сїверї і востоцї, а пак і з представителями културы Туле, приходячыма з сївера. [[Шкандінавія|Скандінавські]] поселенцї стали пудданыма [[Норьско|Норського корольства]] в [[13. стороча|13. сторочу]] (з кунця стороча — [[Калмарьска унія|Калмарської унії]]). Із зачатком [[Мала ледова доба|малої ледової добы]] силно ся змінив [[клімат]] Ґронська. Перед тым на острові росли дерева, рослины дикі і [[Хосенны рослины|хосенні]] (напр. [[ярець]]), пасла ся [[Худоба|марга]], айбо по зачатку малої ледової добы на острові быв зазначеный повторюючый ся голод, бывші росцвітаючі міста (як [[Братаглід]]) счезли, а поселенцї лишили остров.    

По одмираню скандинавськых поселень остров фактічно перешов пуд контрол вшелиякых ґруп Інуїтув, айбо Данія ся ниґда не зрекала свого права на Ґронсько і назад ствердила свуй суверенітет над островом кой ся з ним обновив контакт. У [[1721|1721. роцї]] Данія послала до Ґронська експедіцію, котра в [[1728|1728. роцї]] заложила місто Ґотгоб ([[Даньскый язык|по данськы]] ''Godthåb'', «добра надїя»; теперька ся зве [[Нук]], «мыс»). Сесю експедіцію мож раховати частёв [[Даньска колоніална ріша|данської колонізації Америкы]]. 

Кой ся в [[1814|1814. роцї]] роспустила унія межи Даніёв і Норськом, бывші колонії Норська пудля [[Кільскый договор|Кілського договора]] были уддїлені уд Норська і удышли ’д Данії. Пак, у юлію [[1931|1931. року]], Норсько окуповало і вымагало [[Земля Еріка Рудого|часть тогды незаселеного восточного Ґронська]], айбо в [[1933|1933. роцї]] [[Сталый двір міджінародной справедливости|Сталый двур межинародної справедливости]] вырїшив сесю сваду на хосен Данії. 

Капча межи Ґронськом і Даніёв была урвата [[9. апріля]] [[1940|1940. року]], кой Данію окуповало [[Націстічне Нїмецько|націстське Нїмецько]]. [[8. апріля]] [[1941|1941. року]] [[Споєны штаты Америцькы|США]] окуповало Ґронсько, жебы всокотити го уд возможної атакы Нїмецька. Америцька окупація тырвала до [[1945|1945. року]]. Ґронсько куповало товары уд США і [[Канада|Канады]] за гроши з продажу [[кріоліт]]у з банї в [[Івітут]]ї. У часї войны на острові справовав ґубернатор [[Еске Брун]] пудля закона, котрый дозволяв ґубернаторови перебирати контрол у крайнїх условіях. До того Ґронсько было дуже ізолованым обществом, айбо в часї войны вно розвило чутя самостатности і независлости. Назрїла реформа сістемы. У [[1953|1953. роцї]] Ґронсько стало рувноправнов частёв Данії, а в [[1979|1979. роцї]] достало право самоуправы.

По [[Друга світова война|Другуй світовуй войнї]] США розвило ґеополітічный інтерес у Ґронську, і в [[1946|1946. роцї]] передложило купити остров за сто міліонув доларув, айбо Данія удмітнула сесю пропозіцію. Єднако в [[1950|1950. роцї]] Данія дозволила США обновити [[Туле (летецька база)|авіабазу Туле]]. З [[1960]] до [[1966]] чинила ся проба побудовы секретної пудземної сїти пунктув запуску ядерных ракет у ледовум покрытю Ґронська, за яку ся Данія дознала лем у [[1997|1997. роцї]].

По приятю в [[1953|1953. роцї]] нової данської констітуції ся скончив колоніалный статус Ґронська — остров став адміністратівнов частёв Данії, што розширило данське общанство на Ґронцюв. Сесе привело ай до зміны данської політикы в Ґронську — теперь стратеґіёв Данії была културна асімілація. У сесь період данська влада пропаґовала хоснованя лем данського языка в офіціалнуй сферї і вымагала, жебы Ґронцї шли в Данію на высокоє школованя. Много ґронськых дїти выросло в данськых школах і зохабило свою капчу з Ґронськом. Хоть сеся політіка мала «успів» у тому, же перевернула Ґронцюв із традіційных ловцюв у жителюв міст, она щи й не успіла в тому, же привела ’д обновлїню ґронського културного ідентітету ґронськов елітов, што зародило двиганя про независлость, котроє досягло верьх у [[1970-ы|1970-ых]]. Як наслїдок політічных обтяжень, поязаных зо вступом Данії до [[ЕГС|Европського ґаздувського общества]] (ЕҐО) в [[1972|1972. роцї]] быв у [[1979|1979. роцї]] приятый Акт за самосправу, котрый дав Ґронську обмежену автономію. [[Парламент Ґроньска|Парламент Ґронська]] перебрав контрол над дакотрыма сферами уднукашнёї політікы, а [[Парламент Данії]] утримовав повный контрол над вонкашнёв, обороннов політіков і природныма ресурсами. [[Кралёвна Данії|Королева Данії]] [[Марґарета II.]] остала ся головов державы. У [[1985|1985. роцї]] Ґронсько лишило ЕҐО позад ёго реґулацій у комерційнум рыбарїню і заказу выробкув з [[Плутвоножцї|тюленячої]] кожі. 

У [[2009|2009. роцї]] (по референдуму в [[2008|2008. роцї]]) Ґронсько перебрало контрол над суднов владов, поліціёв і природныма ресурсами. Данія утримує контрол над вонкашнёв і обороннов політіков. [[Ґроньскый язык|Ґронськый язык]] став єдиным офіціалным языком Ґронська. Помалу дотації Данії Ґронську будут ся зменшовати як крочай ід независлости острова.          
== Правительство ==
== Ґеоґрафія і клімат ==
== Економіка ==
== Транспорт ==
== Демоґрафія ==
== Култура ==⏎
 
[[Катеґорія:Країны|Ґроньско]] [[Катеґорія:Ґроньско]]

[[af:Groenland]]
[[als:Grönland]]
[[am:ግሪንላንድ]]
[[an:Gronlandia]]
[[ang:Grēneland]]
(contracted; show full)[[wuu:格陵兰]]
[[xal:Гринлэндин Арл]]
[[yi:גרינלאנד]]
[[yo:Grínlándì]]
[[zh:格陵兰]]
[[zh-classical:格陵蘭]]
[[zh-min-nan:Chheⁿ-tē]]
[[zh-yue:格陵蘭]]