Revision 56576 of "Ґроньско" on ruewiki

{{Інфобокс країна (підк)
|native_name=''Kalaalit Nunaat''
|conventional_long_name=Ґроньско
|image_flag=Flag_of_Greenland.svg
|image_coat=Coat_of_arms_Greenland.svg
|image_map=Greenland (orthographic projection).svg
|national_motto=
|national_anthem=''[[Nunarput utoqqarsuanngoravit]]'' <small>([[Ґроньскыĭ язык|по ґронськы]])<br>«Наша стара земле»</small><center>[[File:National Anthem of Greenland.ogg]]</center>
|official_languages=[[Ґроньскый язык|ґронськый]]
|languages_type = Инші языкы
|languages = [[Даньскый язык|данськый]]
|capital=[[Нук]]
|largest_city=capital
|demonym = [[Ґрончане]]
|ethnic_groups=88% [[Інуіты]] (вєдно зо змішаным інуітсько-[[Даны|данськым]] населенём)<br>12% [[Европане]] (головно Даны)
|latd=64 |latm=10 |latNS=N |longd=51 |longm=44 |longEW=W
|government_type=Парламентська [[Демокрація|демократія]] удну констітуційної [[Монархія|монархії]]
|leader_title1=Королева
|leader_name1=[[Марґарета II.]]
|leader_title2 = Высокый комісарь
|leader_name2 = [[Мікаела Енґел]]
|leader_title3 = Премєр-міністер
|leader_name3 = [[Купік Клейст]]
|area_rank=8. у світї
|area_magnitude=1_E12
|area_km2=2166086
|percent_water=83.1
|population_estimate = 56,615
|population_estimate_year =януар 2011
|population_estimate_rank = 
|population_census = 
|population_census_year = 
|population_density_km2 = 0,027
|population_density_sq_mi = 0,069
|population_density_rank = 168. у світї
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = 2,122 міліарда [[США долар|америцькых доларув]]
|GDP_PPP_rank= 23. у світї
|GDP_PPP_per_capita=$37,517
|GDP_PPP_per_capita_rank= 52. у світї
|HDI_year = 1998
|HDI = 0,927
|HDI_category=<span style="color:#090;">дуже высокый</span>
|currency=[[Данська коруна]]
|currency_code=DKK
|utc_offset=+0 до -4
|drives_on=
|cctld=[[.gl]]
|calling_code=[[+299]]
}}

'''Ґронсько''' ([[Ґроньскый язык|по ґронськы]]: ''Kalaallit Nunaat'', «земля Ґронцюв»; [[Даньскый язык|по данськы]]: ''Grønland'') є автономный штат удну [[Даньско|Королювства Данія]], котрый ся находит межи [[Северный ледовый океан|Сїверным ледовым]] і [[Атлантічный океан|Атлантічным океанами]]. Хоть [[Ґеоґрафія|ґеоґрафічно]] Ґронсько є частёв [[Северна Америка|Сїверної Америкы]], културно і політічно оно вже булш ги тисячу рокув ся односит до [[Европа|Европы]] (до [[Норвеґія|Норвеґії]] а пак до [[Данія|Данії]]). Ґроньско є ай [[Островы подля розлогы|майбулшый остров світу]]. З населенём 56,6 тис. Ґронсько є ай [[Штаты і залежны теріторії подля густоты населїня|майменш густонаселенов теріторіёв світу]]. 
== Історія ==
У [[Правік|передісторічный]] час (середина [[3. тісячроча п.н.л.]]—[[14. стороча]]) Ґронсько населяли вшелиякі [[Праескімацькы културы|праескімоські културы]], за котрых знаєме з [[Археолоґія|археолоґічных]] найдень. Потому [[Култура Дорсет|послїдню праескімоську културу]] в Ґронську замінила [[култура Туле]] — предкы днешнїх [[Інуїты|Інуїтув]], котрі міґровали з [[Аласка|Аласкы]] і принесли на Ґронсько даякі технолоґічні іновації, наприклад псячый [[запряг]] ци двоякый конець [[гарпуна]]. 

[[Файл:Hvalsey.jpg|thumb|left|Послїдні писемні записи за скандінавськых Ґрончанув суть за супружество в 1408. роцї в церькви [[Гвалсеі]], нынї майдобре всокоченуй руінї Ґронська.]]

[[Ісланд|Ісландська]] і [[Норьско|норська]] колонізація Ґронська ся зачала в [[986|986. роцї]]. Колоністы на югозападї острова дїлили го з представителями пузнёї културы Дорсет на сїверї і востоцї, а пак і з представителями културы Туле, приходячима з сївера. [[Шкандінавія|Скандінавські]] поселенцї стали пудданыма [[Норського королювства]] в [[13. стороча|13. сторочу]] (з кунця стороча — [[Калмарьска унія|Калмарської унії]]). Із зачатком [[Мала ледова доба|малої ледової добы]] силно ся змінив [[клімат]] Ґронська. Перед тым на острові росли дерева, рослины дикі і [[Хосенны рослины|хосенні]] (напр. [[ярець]]), пасла ся [[Худоба|марга]], айбо по зачатку малої ледової добы на острові быв зазначеный повторюючый ся голод, бывші росцвітаючі міста (як [[Братаглід]]) счезли, а поселенцї лишили остров.    

По одмираню скандинавських поселень остров фактічно перешов пуд контрол вшелиякых ґруп Інуїтув, айбо Данія ся ниґда не зрекала свого права на Ґронсько і назад ствердила свуй суверенітет над островом кой ся з ним обновив контакт. У [[1721|1721. роцї]] Данія послала до Ґронська експедіцію, котра в [[1728|1728. роцї]] заложыла місто Ґотгоб ([[Даньскый язык|по данськы]] ''Godthåb'', «добра надїя»; теперька ся зве [[Нук]], «мыс»). Сесю експедіцію мож раховати частёв [[Даньска колоніална ріша|данської колонізації Америкы]]. 

Кой ся в [[1814|1814. роцї]] роспустила унія межи Даніёв і Норськом, бывші колонії Норська подля [[Кільскый договор|Кілського договора]] были уддїлені уд Норська і удышли ’д Данії. Пак, у юлію [[1931|1931. року]], Норсько окуповало і вымагало [[Земля Еріка Рудого|часть тогды незаселеного восточного Ґронська]], айбо в [[1933|1933. роцї]] [[Сталый двір міджінародной справедливости|Сталый двур межинародної справедливости]] вырїшыв сесю сваду на хосен Данії. 

Споїня межи Ґронськом і Даніёв было урвате [[9. апріля]] [[1940|1940. року]], кой Данію окуповало [[Націстічне Нїмецько|націстське Нїмецько]]. [[8. апріля]] [[1941|1941. року]] [[Споєны штаты Америцькы|США]] окуповало Ґронсько, жебы сокотити го уд возможної атакы Нїмецька. Америцька окупація тырвала до [[1945|1945. року]]. Ґронсько куповало товары уд США і [[Канада|Канады]] за гроши з продажу [[кріоліт]]у з бани в [[Івітут]]ї. У часї войны островом керовав ґубернатор [[Еске Брун]] подля закона, котрый дозволяв ґубернаторови перебирати контрол у крайнїх условіях.

[[Катеґорія:Країны|Ґроньско]] [[Катеґорія:Ґроньско]]

[[af:Groenland]]
[[als:Grönland]]
[[am:ግሪንላንድ]]
[[an:Gronlandia]]
[[ang:Grēneland]]
[[ar:جرينلاند]]
[[arz:جرينلاند]]
[[ast:Groenlandia]]
[[az:Qrenlandiya]]
[[bar:Grönland]]
[[bat-smg:Grenlandėjė]]
[[be:Востраў Грэнландыя]]
[[be-x-old:Грэнляндыя]]
[[bg:Гренландия]]
[[bn:গ্রিনল্যান্ড]]
[[bo:གེ་རེན་ལ]]
[[bpy:গ্রীনল্যান্ড]]
[[br:Greunland]]
[[bs:Grenland]]
[[ca:Grenlàndia]]
[[cs:Grónsko]]
[[cv:Гренланди]]
[[cy:Yr Ynys Las]]
[[da:Grønland]]
[[de:Grönland]]
[[dsb:Grónlandska]]
[[dv:ގުރީންލޭންޑު]]
[[el:Γροιλανδία]]
[[en:Greenland]]
[[eo:Gronlando]]
[[es:Groenlandia]]
[[et:Gröönimaa]]
[[eu:Groenlandia]]
[[ext:Groenlándia]]
[[fa:گرینلند]]
[[fi:Grönlanti]]
[[fo:Grønland]]
[[fr:Groenland]]
[[frp:Grônlande]]
[[frr:Greenlun]]
[[fy:Grienlân]]
[[ga:An Ghraonlainn]]
[[gd:A' Ghraonlainn]]
[[gl:Grenlandia - Kalaallit Nunaat]]
[[gv:Greenlynn]]
[[he:גרינלנד]]
[[hi:ग्रीनलैण्ड]]
[[hif:Greenland]]
[[hr:Grenland]]
[[hu:Grönland]]
[[hy:Գրենլանդիա]]
[[ia:Groenlandia]]
[[id:Greenland]]
[[ie:Grenland]]
[[ilo:Kalaallit Nunaat]]
[[io:Grenlando]]
[[is:Grænland]]
[[it:Groenlandia]]
[[iu:ᐊᑯᑭᑦᑐᑦ]]
[[ja:グリーンランド]]
[[jv:Greenland]]
[[ka:გრენლანდია]]
[[kk:Гренландия]]
[[kl:Kalaallit Nunaat]]
[[kn:ಗ್ರೀನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]]
[[ko:그린란드]]
[[ku:Gronland]]
[[kv:Гренландия]]
[[kw:Greunland]]
[[la:Groenlandia]]
[[lb:Grönland]]
[[lij:Gròenlandia]]
[[ln:Groenlandi]]
[[lt:Grenlandija]]
[[lv:Grenlande]]
[[mg:Groenlanda]]
[[mhr:Гренландий]]
[[mi:Greenland]]
[[mk:Гренланд]]
[[ml:ഗ്രീൻലാൻഡ്]]
[[mn:Гренланд]]
[[mr:ग्रीनलँड]]
[[ms:Greenland]]
[[my:ဂရင်းလန်ကျွန်း]]
[[nah:Groentlālpan]]
[[nds:Gröönland]]
[[nds-nl:Gruunlaand]]
[[nl:Groenland]]
[[nn:Grønland]]
[[no:Grønland]]
[[nov:Verdi-lande]]
[[nv:Haʼaʼaahjí Hakʼaz Dineʼé Bikéyah]]
[[oc:Groenlàndia]]
[[os:Гренланди]]
[[pa:ਗਰੀਨਲੈਂਡ]]
[[pih:Griinland]]
[[pl:Grenlandia]]
[[pms:Groenlandia]]
[[pnb:گرین لینڈ]]
[[pt:Gronelândia]]
[[qu:Kalalit Nunat]]
[[ro:Groenlanda]]
[[ru:Гренландия]]
[[rw:Goronulande]]
[[sah:Гренландия]]
[[scn:Groenlannia]]
[[sco:Greenland]]
[[se:Kalaallit Nunaat]]
[[sh:Grenland]]
[[simple:Greenland]]
[[sk:Grónsko]]
[[sl:Grenlandija]]
[[so:Griinland]]
[[sq:Groenlanda]]
[[sr:Гренланд]]
[[stq:Gräinlound]]
[[su:Lemah Héjo]]
[[sv:Grönland]]
[[sw:Greenland]]
[[szl:Grynlandyjo]]
[[ta:கிறீன்லாந்து]]
[[te:గ్రీన్‌లాండ్]]
[[tg:Гренландия]]
[[th:กรีนแลนด์]]
[[tl:Lupanlunti]]
[[tpi:Greenland]]
[[tr:Grönland]]
[[tt:Гренландия]]
[[ug:گرېنلاندىيە]]
[[uk:Ґренландія]]
[[ur:گرین لینڈ]]
[[vec:Groenlandia]]
[[vi:Greenland]]
[[war:Greenland]]
[[wo:Groenlaand]]
[[wuu:格陵兰]]
[[xal:Гринлэндин Арл]]
[[yi:גרינלאנד]]
[[yo:Grínlándì]]
[[zh:格陵兰]]
[[zh-classical:格陵蘭]]
[[zh-min-nan:Chheⁿ-tē]]
[[zh-yue:格陵蘭]]