Difference between revisions 259017 and 264282 on sahwiki

{{Infobox Ethnic group
|group=Сахалар
|image=[[Билэ:Yakut.jpg|250px|center]]
|caption= Саха ыала, 1911. Дьахталлар сахалыы түү бэргэhэлээхтэр.
[[Билэ:Саха ойууна.jpg]]
|poptime=444-480,078 700
|popplace=
{{flagicon|Republic of Sakha}}[[Саха Сирэ]]:<br /> &nbsp;&nbsp;466 000492 (2010)

{{flagicon|Russia}}[[Арассыыйа]]:<br /> &nbsp;&nbsp;23 0011 590 (2010)

{{flagicon|United States}}[[АХШkraine}}[[Украина]]:<br /> &nbsp;&nbsp;  30 0004 (20012)

{{flagicon|Kazakhstan}}[[Казахстан]]:<br /> &nbsp;&nbsp;9000

{{flagicon|Canada}}[[Канаада]]:<br /> &nbsp;&nbsp;3000 - 15 000 (2011)

{{flagicon|China}}[[Кытай]]:<br /> &nbsp;&nbsp;2000 - 3500 (2007)

{{flagicon|Germany}}[[Германия]]:<br /> &nbsp;&nbsp;3000

{{flagicon|France}}[[Франция]]:<br /> &nbsp;&nbsp;3000

{{flagicon|Australia}}[[Аустралиа]]:<br /> &nbsp;&nbsp;11 000 (2012)119

|rels= [[Таҥара итэҕэлэ]] (Айыы үөрэҕэ)
|langs=[[Саха тыла]]
|related=[[Түүр омуктар]]
}}

[[File:Bilge_Tonyukuk_Monument.jpg|thumb|right|250px|тюркский Тоньюкук регистрация]]⏎
⏎
'''Сахалар''' диэн [[түүрдэр|түүр]] омуга, [[Саха Сирэ|Саха Сирин]] төрүт олохтоохторо. [[Саха тыла]] [[Түүр тыллара|түүр тылларын]] бөлөҕөр киирэр. 2002 сыллаахха 450 тыһ. тахса киһи сахалыы саҥарар эбит, үксэ Саха Сиригэр, уонна [[Иркутскай уобалас|Иркутскай]], [[Магадан уобалаhа|Магадан]] уобаластарыгар, [[Хабаровскай кыраай|Хабаровскай]] уонна [[Красноярскай кыраай|Красноярскай]] кыраайдарга,  [[Таймыыр|Таймыырга]] уонна [[Эбэҥки аутоном уокуруга|Эбэҥки аутоном уокуругар]] олороллор. Сахалар Саха Сирин олохтоохторун 45 % буолаллар.

Сахалар диаспорала 143 араас омук дойдуларыгар баар, бары континеннарга. Арассыыйа таhыгар уопсайа 150 тыыhынча саха олорор дииллэр, улахан мустуу сирдэрэ: [[Канаада]], [[АХШ]] уонна [[Еврозона]] (Евросоюз дойдулара).  Урут сахалар наар АХШ диэки барар эбит буоллахтарына, билигин Канаада уонна [[Аустралиа]] саамай популярнай буолаллар. Онон сибээстээн, Канаада уонна Аустралиаҕа сахалар ахсааннара түргэнник улаата турар. Элбэх саха омук сиригэр тиийэн сайдан баран, Саха Сиригэр төҥнөр, саҥа опыт ылар.⏎
⏎
Үөрэхчиттэр үгүстэрэ этэринэн XII үйэҕэ сахалар [[Байкал]] күөл аттыттан Өлүөнэ, [[Бүлүү, өрүс|Бүлүү]], [[Алдан]] өрүстэр кытылларыгар көһөн кэлбиттэрэ. Сахалар былыр-былыргыттан [[сылгы]], [[сүөһү]] иитэллэрэ, атыынан-эргиэнинэн дьарыктаналлара, бэйэлэрэ туспа [[Таҥара]] үөрэхтээхтэрэ, сэрии, сэп сэбиргэл туомун тутуһаллара, тимир уһаараллара. [[Сибиир|Сибииргэ]] уонна хотугулуу-илин [[азия|Азияҕа]] [[култуура]] сайдарыгар сабыдыаллара улахан этэ.

== Саха омугун историята ==

== Саха култуурата ==

== Саха тыла ==
{{main|Саха тыла}}

== Сахалар олорор сирдэрэ ==
{| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 style="margin-left: 1em;"
|-
! bgcolor="#f9f9f9" colspan="4" align="center" | Сахалар олорор регионнара
|-
! Сир аата !! Ахсаана !! Бырыһыана !! Сыла
|-
| |{{flagicon|Republic of Sakha}}[[Саха Сирэ]]|| align=right |  432 290466 492 || align=right |45,539 || align=center | [[2002]]
|-
| [[Хабаровскай кыраай]]* || align=right | 1 454 || align=right | 0,101 || align=center | 2002
|-
| [[Москва]] || align=right |1 44508 || 2002
|-
| [[Красноярскай кыраай]]  || align=right | 1 368 || align=right | 0,0141 || align=center | 2002
|-
| [[Иркутскай уобалас]]** || align=right | 992 ||align=right | 0,038 ||align=center | 2002
|-
| [[Эвенкия]]  || align=right | 991 || align=right | 5,600 || align=center | 2002
|-
| [[Санкт-Петербург]] уонна [[Ленинград уобалаhа]] || align=right | 847 || align=right | 0,019 ||align=center | 2002
|-
| [[Приморье]] || align=right | 703 || align=right | 0,034 || align=center | 2002
|-
| [[Новосибирскай уобалас]]  || align=right | 473 || align=right | 0,018 || align=center | 2002
|-
| [[Магадан уобалаhа]] || align=right | 469 || align=right | 0,257 || align=center | 2002
|-
| [[Красноярскай кыраай]]  || align=right | 332 || align=right | 0,011 || align=center | 2002
|-
| [[Амур уобалаhа]] || align=right | 314 || align=right | 0,035 || align=center | 2002
|-
| [[Бүрээтийэ]] || align=right | 283 || align=right | 0,029 || align=center | 2002
|-
| [[Свердловскай уобалас]] || align=right | 277 || align=right | 0,006 || align=center | 2002
|-
| [[Москва уобалаhа]] || align=right | 242 || align=right | 0,004 || align=center | 2002
|-
| [[Чита]]*** || align=right | 206 || align=right | 0,019 || align=center | 2002
|-
| [[Алтай]] || align=right | 145 || align=right |0,006 || align=center | 2002
|-
| [[Томскай]] || align=right | 128 || align=right | 0,012 || align=center | 2002
|-
| [[Сахалин]] || align=right | 120 || align=right | 0,022 || align=center | 2002
|-
| [[Краснодар кыраайа]] || align=right | 114 ||align=right | 0,002 ||align=center | 2002
|-
| '''[[Россия|Арассыыйа Федерацията]] бүттүүн '''<ref>[http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 Venäjän vuoden 2002 väestönlaskenta]</ref> || align=right | 443 78 0852 ||align=right | 0,306 ||align=center | 20102
|-
| {{Былаах|Украина}} '''[[Украина]]'''<ref>[http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20%20&n_page=1 Распределение населения по национальности и родному языку, Государственный комитет статистики Украины]</ref> || align=right | 304 ||align=right | 0,001 ||align=center | [[2001]] 
|-
|[[АХШ]]
|align="right"|1 370||align=right |0,0 ||align=center | ?
|-
|[[Канаада]]
|align="right"|980||align=right |0,0 ||align=center | 
|-
|[[Казахстан]]
|align="right"|1 00019||align=right |0,0 ||align=center | 
|}

== Тас сахалар ==
{{main|Тас сахалар}}
[[Тас сахалар]] диэн [[Саха Республиката|Саха Республикатын]] таhыгар олорор сахалар.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Сахалар| ]]

[[trjz: Джакутзы ]]⏎
⏎
[[an:Yacutz]]
[[az:Saxalar]]
[[be:Якуты]]
[[bg:Якути]]
[[ca:Iacuts]]
[[cs:Jakuti]]
[[cv:Якутсем]]
[[de:Jakuten]]
[[el:Σαχά]]
[[en:Yakuts]]
[[eo:Jakutoj]]
[[es:Yakutos]]
[[et:Jakuudid]]
[[fi:Jakuutit]]
[[fr:Iakoutes]]
[[gag:Sahalar]]
[[hi:याकूत लोग]]
[[hr:Jakuti]]
[[hu:Jakutok]]
[[it:Jakuti]]
[[ja:ヤクート]]
[[ka:იაკუტები]]
[[kk:Сахалар]]
[[ko:야쿠트족]]
[[ky:Уранхайлар]]
[[lt:Jakutai]]
[[mk:Јакути]]
[[nl:Jakoeten]]
[[pl:Jakuci]]
[[pt:Iacutos]]
[[ru:Якуты]]
[[sh:Jakuti]]
[[sk:Jakuti]]
[[sr:Јакути]]
[[tr:Yakutlar]]
[[tt:Якутлар]]
[[ug:ﻳﺎﻗﯘﺕ ﻣﯩﻠﻠﯩﺘﻰ]]
[[uk:Якути]]
[[uz:Saxalar]]
[[zh:雅库特人]]