Difference between revisions 210080 and 210084 on sawiki

{{Infobox settlement
|name =देहली
|official_name = राजधानीनगरम्
|settlement_type = केन्द्रशासितमण्डलम्
|image_skyline = Delhi Montage.jpg
|image_caption = लोटस् टेम्पल्, हूमायूनस्य स्मारकम्, कन्नाट् प्लेस्, अक्षरधाम, इण्डियागेट् च।
|image_flag = 
|image_seal = 
(contracted; show full)
पूर्वं पुराणानुसारं [[कौरवाः]] [[हस्तिनावती]]नगरे (प्राचीनदिल्लीभागः) , [[पाण्डवाः]] [[इन्द्रप्रस्थम्|इन्द्रप्रस्थ]]नगरे (पुरानाकिला भागे) प्रशासनं कुर्वन्ति स्म ।

==देहल्याः प्रेक्षणीयस्थानानि==
===[[राष्ट्रपतिभवनम्]] मोगल् गार्डन् च=== 

[[File:Edificios ministeriales Delhi.JPG|thumb|300px|राष्ट्रपतिभवनम्]]⏎
राष्ट्रपतिभवनम् भारतदेशस्य राष्ट्रपतेः अधिकृतं निवासस्थानमेतत् । क्रिस्ताब्दे १९२९ तमे वर्षे अस्य निर्माणम् अभवत् ।१३० हेक्टर् प्रदेशे व्याप्तम् , राष्ट्रपतिभवनं परितः  ‘मोगल् गार्डन्’ उद्यानवनम् अस्ति । अतीव सुन्दरम् उद्यानवनम् एतत् । प्रवेशार्थम् अवसरः न भवति । 
राष्ट्रपतिभवने ३४० प्रकोष्ठाः सन्ति । मध्ये स्तूपः इव १७७ पादोन्नतं भव्यं अर्धगोलाकारिका छदिः(गुम्बज़्) अस्ति । भवने चत्वारः भागाः सन्ति । दर्बारहाल्, वाचनालयः, सभाभवनं, स्नानगृहं भोजनगृहं च । एतानि सर्वाणि उत्तमरीत्या निर्मितानि सन्ति । राष्ट्रपतिभवनं परितः मोगल् गार्डन् रम्यम् उद्यानम् अस्ति । ‘A Paradise on Earth’, ‘A garden of beauty’ इति प्रसिद्धम् । सर्वे राष्ट्रपतयः पूर्वतोऽपि अभिवृद्धिं कृत्वा उत्तमोत्तमं कृतवन्तः सन्ति । एतदर्थं देशविदेशेभ्यः विविधानि सस्यानि आनीतानि सन्ति । 
पाटलपुष्पसस्यानां द्विशताधिकभेदाः अत्र द्रृष्टुं शक्यन्ते । अनेन साकं बोगन् विल्ला, डेलिया, हैसिन्त्, हेलिगोनिया, डापोडिल्स्, आर्किड्, स्वीट् विलियम् मेरीगोल्ड् जपाकुसुमम् इत्यादीनि अपूर्वाणि सन्ति । एतानि मारिषस् पेरु ब्रेज़िल्, ईशान्यराज्यानि, [[हैदराबाद्]] [[कोच्ची]] इत्यादिप्रदेशेभ्यः आनीतानि  ।
अत्र मयूराः बकाः मृगाः कदम्बाः इतस्ततः सञ्चरन्ति । जलोत्सांसि सन्ति । दीपलङ्कारः उत्तमतया कृतः अस्ति । सायङ्काले दीपलङ्कारः उद्यानवनसौन्दर्यं वर्धयति ।
४२८ जनाः उद्यानरक्षकाः वाटिकापालकाः अत्र कार्यं कुर्वन्ति । सार्वजनिकानां फेब्रुवरीमार्चमासयोः प्रवेशावकाशः अस्ति । 
===[[कुतुब् मिनार्]]===
[[File:Qutab Minar mausoleum.jpg|thumb|left|कुतुब् मिनार्]]
[[File:Delhi India Gate.jpg|thumb|right|200px|इण्डिया गेट्]]
[[File:RedFort.jpg|thumb|220px|left|रक्तदुर्गम्]]
कुतुब् समुच्चये अन्तर्भवति कुतुब् मिनार् अपि । देहल्यां स्थितम् अत्यन्तं प्रेक्षणीयं प्रमुखं च स्थानम् एतत्। अस्य शिखरस्य निर्माणकार्यम् आरब्धवान् गुलामवंशस्य प्रथमः शासकः कुतबुद्दीन् ऐबकः। तस्य उत्तराधिकारी इल्तुमिशः , तदनन्तरम् आगताः अल्लावुद्दीन् खिल्जिप्रभृतयः शासकाः च अधिकान् अट्टान् निर्माय तस्य भ्वनस्य औन्नत्यं वर्धितवन्तः। कुतुबमिनार् ७२.५ मी. औन्नत्ययुतम् । तस्य भूतलव्यासः १४.३ मीटर्विशालः अन्तिमाट्ट्ः २.७ मीटर् -उन्नतः अस्ति । अस्य मुखद्वारम् ‘अलैगेट्’ इति उच्यते । एतस्य निर्माता अस्ति अल्लावुद्दीनखिल्जिः । वृत्ताकारकम् एतत् मुखद्वारं रक्तशिलाभिः, अलङ्कृतमणिशिलाभिः, शिलाजवनिकाजालैः, कलाकृतिभिः च शोभते । टर्किशकलाविदः एतत् निर्मितवन्तः सन्ति । अल्लावुद्दीन्खिल्जिः सङ्कल्पितवान् आसीत् यत् ‘अमैमिनार्’ निर्मातव्यम् इति, यच्च औन्नत्येन कुतुबमिनारस्य अपेक्षया द्विगुणितं स्यात् इति । किन्तु तस्य मरणात् निर्माणकार्यम् अर्धे एव स्थगितं जातम् ।२४.५ मीटरुन्नतः प्रथमः अट्टः निष्प्रयोजकः जातः अस्ति ।
===[[रक्तदुर्गम्]]===
रक्तदुर्गम् (लालकिला) Red Fort  
देहलीनगरे स्थितं रक्तदुर्गं (लालकिला) रक्तवालुकाशिलाभिः निर्मितः शिल्पविशेषः अस्ति। अस्य दैर्घ्यं २ कि.मी. अस्ति । उन्नतिः समाना नास्ति। नद्याः समीपे २८ मीटर् उन्नतं , नगरभागे ३३ मीटर् उन्नतम् अस्ति । देहली चक्रवर्ती [[षाहजहान्]] क्रिस्ताब्दे १६३८ तमे वर्षे एतस्य दुर्गस्य निर्माणं आरब्धवान् । क्रिस्ताब्दे १६४८ तमे वर्षे निर्माणकार्यम् समाप्तम् अभवत् ।
(contracted; show full)ि । अत्र वातावरणम् अत्यन्तं विचित्रम् एप्रिल् मे जून् च मासेषु अतीवोष्णं नवम्बर् डिसेम्बर जनवरी च मासेषु अतीव शैत्यं भवति । [[भारतम्|भारतस्य]] सर्वराज्यानां राजधानिभिः वाहनसम्पर्कः धूमशकटयानस्य सम्पर्कः विमानस्य सम्पर्कः च सन्ति । मार्गः अहंमदाबादतः ८६ कि.मी. । [[आग्रा]]तः २०० कि.मी. । [[मुबै]]तः १४००कि.मी.। [[जयपूरम्|जयपुरतः ३६१ कि.मी. । [[शिम्ला]]तः ३६८ कि.मी. । जम्मूतः ५८६ कि.मी. । [[चेन्नै]]तः १२५७ कि.मी. । [[बेङ्गळूरु]]तः २०१९ कि.मी. । [[हैदराबाद]]तः २४५३ कि.मी. । [[तिरुवनन्तपुरम्|तः]] १७८० कि.मी । 


<gallery>
चित्रम्:Qutab Minar mausoleum.jpg|कुतुब् मिनार्
चित्रम्:Delhi India Gate.jpg|इण्डिया गेट्
चित्रम्:RedFort.jpg|रक्तदुर्गम्
चित्रम्:Edificios ministeriales Delhi.JPG|राष्ट्रपतिभवनम्
</gallery>

[[File:|thumb|300px|]]⏎
[[वर्गः: राजधान्यः]]
[[वर्गः:भारतस्य नगराणि]]
[[वर्गः: भारतस्य राज्यानि]]

[[File:|thumb|right|200px|]]
[[File:|thumb|220px|left|]]⏎

[[af:Delhi]]
[[an:Delhi]]
[[ar:دلهي]]
[[arz:ديلهى]]
[[as:দিল্লী]]
[[az:Dehli]]
[[be:Горад Дэлі]]
[[be-x-old:Дэлі]]
[[bg:Делхи]]
[[bh:नई दिल्ली]]
[[bi:Delhi]]
[[bn:দিল্লি]]
[[bpy:দিল্লী]]
[[br:Delhi]]
[[bs:Delhi]]
[[ca:Delhi]]
[[cs:Dillí]]
[[da:Delhi]]
[[de:Delhi]]
[[dv:ދިއްލީ]]
[[el:Δελχί]]
[[en:Delhi]]
[[eo:Delhio]]
[[es:Delhi]]
[[et:Delhi]]
[[eu:Delhi]]
[[ext:Delhi]]
[[fa:دهلی]]
[[fi:Delhi]]
[[fr:Delhi]]
[[ga:Delhi]]
[[gan:德里]]
[[gd:Delhi]]
[[gl:Delhi - दिल्ली]]
[[gu:દિલ્હી]]
[[he:דלהי]]
[[hi:दिल्ली]]
[[hr:Delhi (grad)]]
[[hu:Delhi]]
[[hy:Դելի]]
[[ilo:Delhi]]
[[is:Delí]]
[[it:Delhi]]
[[ja:デリー]]
[[ka:დელი]]
[[kk:Дели]]
[[kl:Delhi]]
[[kn:ದೆಹಲಿ]]
[[ko:델리]]
[[ks:دلھی]]
[[ku:Delhî]]
[[kw:Delhi]]
[[la:Dellium]]
[[lt:Delis]]
[[lv:Deli]]
[[mg:Faritan'i Delhi]]
[[mhr:Дели]]
[[mi:Delhi]]
[[ml:ഡെൽഹി]]
[[mn:Дели]]
[[mr:दिल्ली]]
[[ms:Delhi]]
[[nds:Delhi]]
[[ne:दिल्ली]]
[[new:दिल्ली]]
[[nl:Delhi (stad)]]
[[nn:Delhi]]
[[no:Delhi]]
[[oc:Delhi]]
[[or:ଦିଲ୍ଲୀ]]
[[os:Дели]]
[[pa:ਦਿੱਲੀ]]
[[pam:Delhi]]
[[pl:Delhi]]
[[pnb:دلی]]
[[ps:ډېلي]]
[[pt:Deli]]
[[qu:Dilhi]]
[[ro:Delhi]]
[[roa-tara:Delhi]]
[[ru:Дели]]
[[rue:Делі]]
[[sah:Дели]]
[[sco:Delhi]]
[[sd:دهلي]]
[[se:Delhi]]
[[sh:Delhi]]
[[simple:Delhi]]
[[sk:Dillí]]
[[sl:Delhi]]
[[sr:Делхи]]
[[sv:Delhi]]
[[sw:Delhi]]
[[ta:தில்லி]]
[[te:ఢిల్లీ]]
[[tg:Деҳли]]
[[th:เดลี]]
[[tk:Deli]]
[[tl:Delhi]]
[[tr:Delhi]]
[[ug:Déhli]]
[[uk:Делі]]
[[ur:دلی]]
[[vi:Delhi]]
[[vo:Delhi]]
[[war:Delhi]]
[[yi:דעלהי]]
[[yo:Delhi]]
[[zh:德里]]
[[zh-min-nan:Delhi]]
[[zh-yue:德里]]