Difference between revisions 7848 and 7849 on shnwiki

{{location map 
|Myanmar 
|lat_deg=21 
|lat_min=58 
|lat_sec=48 
|lon_deg=96 
|lon_min=04 
|lon_sec=48 
(contracted; show full)


== သၢႆပိုၼ်း==
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ [[ၶုၼ်မင်းတုင်း]] တႄႇတင်ႈ မိူဝ်ႈပီ ႑႘႕႗ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၶတ်းသၢၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ ႑႘႘႕ ပၢၼ် [[ၶုၼ်သီႇပေႃႉ]] မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် [[သိုၵ်းၵမ်းသၢမ်-ဢၢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ] (႑႘႖႐-႑႘႘႕) ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် မိူင်းၶုၼ်ၽွင်းငၢမ်း ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း လူတ်းသုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။


မန္တလေးမြို့ကို ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် [[မင်းတုန်းမင်း]] မှ ရဟန်းရှင်လူအများ ကန့်ကွက်သည့်ကြားမှ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မန္တလေးသည် ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]]လက်ထက် [[တတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]]ပွဲ မတိုင်မီ (၁၈၆၀-၁၈၈၅)တွင် နောက်ဆုံး ကျန်ရစ်သည့် လွတ်လပ်သော မြန်မာ့မင်းနေပြည်တော်လည်းဖြစ်သည်။ 

မန္တလေးမြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ လက်ဝဲဖက်ဖြစ်သော အရှေ့ဖက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]]၏ အကြား အနံ ၈ မိုင် ရှိသော မြေပြန့်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၅ စတုရန်းမိုင် ရှိ၍  လူဦးရေမှာ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ ၂၁၅၄၂၆ ယောက်ခန့်ရှိသည်။ ရပ်ကွက် ၃၈ ၊ အိမ်ခြေပေါင်း ၃၅ဝဝဝ ခန့် ရှိ၏။ ရန်ကုန်မြို့ကဲ့သို့ပင် လူမျိုးပေါင်းစုံသော မြို့ဖြစ်၏။ ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့၍ ဖုံထူသည်။ 

ယခင်က "ရတနာပုံ" ဟုအမည်တွင်ခဲ့ပြီး နောင်အခါ "[[မန္တလေးတောင်]]" ကိုအစွဲပြု၍ "မန္တလေး"ဟု အမည်တွင်လေသည်။ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမီးၼိူဝ်ၽင်ႇတၢင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇသၢႆႉ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ မၼ်းမီးၼႂ်းၵႄႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ [[သၼ်လွႆသုင်တႆး]] တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈယၢဝ်းမၼ်း မီး ပႅတ်ႇလၵ်း၊ မီးပဵၼ်တွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းတေမီး ႒႕ လၵ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈသေ ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်မၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈပီ ႑႙႖႓ ၼၼ်ႉ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ မီး ႒႑႕႔႒႖ ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းမီးဝႆႉ ႓႘ ပွၵ်ႉ၊ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးမွၵ်ႈ ႓႕႐႐႐ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၵူၼ်းၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၾိင်ႈၾႃႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်မႆႈႁႅင်ႈ​ႁိူတ်ႇသေ ၽူၼ်ႇမုၵ်ႉၼႃႇၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ "ယတၼႃႇပူင်ႇ" ၼႆႉသေ ဝၢႆးလိုၼ်းလင်မႃး ႁွင်ႉၵိုၵ်းၵၼ်တင်း [[လွႆမၢၼ်းတလေး]] သေၸင်ႇလႆႈပဵၼ် "မၢၼ်းတလေး" (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ) ၵႂႃႇၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။⏎
⏎


=== တႃႈလိူဝ်ႇ ပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ (႑႘႘႕ တေႃႇ ႑႙႔႖) ===
၁၈၈၅ ခုနှစ် တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲအပြီး မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံး၍ အင်္ဂလိပ် တို့၏ လက်အောက်ကို ကျရောက်ခဲ့ကြသည်။ မြို့တော်ကို ရန်ကုန်သို့ ရွေ့ခဲ့ပေမယ့် စီးပွားရေးအချက်အခြာကျသော မန္တလေးမြို့ကို တိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မီးရထား ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးစနစ်ကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်|မန္တလေးကောလိပ်]] ကို တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

(contracted; show full)
{{တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ]]
[[Category:မန္တလေးတိုင်း]]

[[Category:!Main category]]