Difference between revisions 7860 and 7861 on shnwiki

{{location map 
|Myanmar 
|lat_deg=21 
|lat_min=58 
|lat_sec=48 
|lon_deg=96 
|lon_min=04 
|lon_sec=48 
(contracted; show full)



=== (႑႙႔႘ တေႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်)===

ဝၢႆးသေ လႆႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈ တမ်ႈတီႈ ဢၢင်းၵိတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ ႑႙႔႘ ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉၵေႃႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉၵိုတ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီးငဝ်ႈၵႅၼ် လွင်ႈပၢႆးၽိင်ႈငႄႈ၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယူႇ။


⏎
၁၉၉၁ ခုနှစ် မတိုင်ခင်ကာလအထိ [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]] နှင့် စစ်တက္ကသိုလ် တို့သာ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ တခြာမြို့များရှိ ဒီဂရီကောလိပ် တို့ကသာ ဘာသာအနည်းငယ်ကို မန္တလေးတက္ကသိုလ် နှင့်ချိတ်ဆက်သင်ကြားခဲ့သည်။

၁၉၅၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မန္တလေး နှစ်တစ်ရာပြည့် ရာပြည့်ပွဲတော်ကို မန္တလေးတောင်ခြေတွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး မန္တလေးရာပြည့်ပွဲတော် အမှတ်တရ တံဆိပ်ခေါင်းကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

[[အိမ်စောင့်အစိုးရ]]လက်ထက် (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) အတွင်း တံခါးပိတ်ဝါဒ ကျင့်သုံးခဲ့သဖြင့် မန္တလေးမြို့၏ အသွင်အပြင်မှာ ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၀ အစောပိုင်းမှာတော့ အထပ်နှိမ့် အဆောက်အအုံအသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လမ်းမများပေါ်မှာ စက်ဘီးများဖြင့် စည်ကားလျက်ရှိပြီး စက်ဘီးမြို့တော်ဟု နာမည်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ တွင် လောင်ကျွမ်းခဲ့သောမီးကြောင့် အိမ် ၆၀၀၀ ခန့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး လူဦးရေ ၃၆၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လောင်ကျွမ်းခဲ့သောမီးကြောင့် အိမ် ၂၇၀၀ ခန့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၂၃၀၀၀ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုများဟာ မန္တလေးမြို့ရဲ့ တိုးတက်မှုကို တုံ့နှေးစေခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် လောင်ခဲ့သောမီးကြောင့် မန္တလေးမြို့၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ ဈေး ရတနာပုံဈေး တစ်ခုလုံးပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ နောက်ထပ် အကြီးအကျယ်လောင်ကျွမ်းခဲ့သောမီးမှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် လောင်ကျွမ်းခဲ့သောမီးဖြစ်သည်။ အိမ် ၃၂၀ ကို လောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး လူဦးရေ ၁၆၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်ႁၢၼ်ႉတေႃႇ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ ႑႙႙႑ ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈပွတ်းၽၢႆႇၼိူဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းမီး [[ၸၼ်ႉၸွမ်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]၊ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ တႃႈလိူဝ်ႈ]] လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်းပၢႆးသိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႇၵရီႇၶေႃးလဵၵ်ႉ ဢၼ်မီးတၢင်ႇဝဵင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ မႃးၵွင်ႉၵၼ်တင်း ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈလိူဝ်​ႇသေၵေႃႈ ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇ။

မိူဝ်ႈပီ ႑႙႕႙ ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပွႆးတင်ႈဝဵင်း တဵမ်ပၢၵ်ႇပီ တမ်ႈတီႈ တိၼ်လွႆမၢၼ်းတလေးသေ ဢၼ်ပဵၼ် မိၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ (တံဆိပ်ခေါင်း) မၢႆတွင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ တဵမ်ပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ် [[လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႂ်ႉႁိူၼ်း]] ပီ (႑႙႖႒-႑႙႘႘) ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇတင်းၽႂ် ဢိုတ်းၽၵ်းတူသေယူႇ (လၢႆးၵၢၼ်ယူႇၶေႃ) မႃးလႄႈ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈယွမ်းလူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၽႅဝ်ထိုင် ႁူဝ်ပီ ႑႙႘႐ မႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူၵ်ႈဢုတ်ႇႁိူၼ်းဝႃး ဢမ်ႇသုင်ဢမ်ႇတဵမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးႁဵတ်းမႃး ဢၼ်မႂ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်ႈသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵေႃႈ လႆႈႁၼ် လႅင်ပေႃးၵိုၼ်းလူင်ဝႆႉလႄႈ ပေႃးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းလႅင်ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၽႆးမႆႈ မိူဝ်ႈ ပီ ႑႙႘႑ ၼၼ်ႉလႄႈ လင်ႁိူၼ်းလႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇ မွၵ်ႈ ႖႐႐႐ လင်သေ ၵူၼ်း ႓႖႐႐႐ ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢမ်းႁိူၼ်းႁၢမ်းယေး ၵႂႃႇ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် ပီ ႑႙႘႔ လိူၼ်မၢတ်ႉ ဝၼ်းထီႉ ႒႔ ၼၼ်ႉ ၽႆးမႆႈထႅင်ႈလႄႈ လင်ႁိူၼ်းလႆႈလူႉၵႂႃႇ မွၵ်ႈ ႒႗႐႐ လင်သေ ၵူၼ်း ႒႓႐႐႐ ပၢႆ လႆႈႁၢမ်းႁိူၼ်းႁၢမ်းယေးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၽႆးၵမ်းၵမ်းၵႆႉမႆႈၸိူင့််ၼႆ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ထိူင်းၵႂႃႇတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၽႆးဢၼ်မႆႈ ပီ ႒႐႐႘ ၼႂ်းလိူၼ် ၽေႇၽိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ ၽႆးလႆႈမႆႈ ၵၢတ်ႈယတၼႃႇပူင်ႇ  ၵၢတ်ႇဢၼ်ယႂ်ႇ ထူၼ်ႈသွင် တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ၵၢတ်ႇလုၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇၽႆးမႆႈၵႂႃႇ သဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈၽႆးမႆႈ ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ထႅင်ႈမိူဝ်ႈ ပီ ႒႐႐႙ လိူၼ်ၽေႇၽိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႆးမႆႈလႄႈ လင်ႁိူၼ်း ႓႒0 လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇသေ ၵူၼ်း ႑႖႐႐ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢမ်းႁိူၼ်း ၵႂႃႇဢေႃႈ။

== တီႈၸိူဝ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ==
[[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိဘုရား]]၊ [[မန္တလေးတောင်]]နှင့်[[ကျောက်တော်ကြီးဘုရား]]၊ [[ကုသိုလ်တော်]]၊ [[စန္ဒာမုနိ]]၊ [[ရန်ကင်းတောင်]]၊ [[ရေတံခွန်တောင်]]၊ [[တောင်ပြုန်း]]၊ [[ရတနာ့ဂူ]]၊ [[ရွှေစာရံဘုရား]]၊ [[တောင်တမန်အင်း]]နှင့် [[ဦးပိန်တံတား]]၊ [[မန္တလေး နန်းတော်]]တို့ဖြစ်ကြသည်။

=== မႁႃႇမုၼိ ===
{{main|မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)}}
[[File:mahamuni.jpg|thumb|right|မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်]]
(contracted; show full)
{{တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ}}
{{သၢႆသိုပ်ႇ ၶုၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ}}

[[Category:မိူၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[Category:တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]

[[Category:!Main category]]