Difference between revisions 7866 and 7867 on shnwiki

< previous diff
next diff >
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
{{location map 
|Myanmar 
|lat_deg=21 
|lat_min=58 
|lat_sec=48 
|lon_deg=96 
|lon_min=04 
|lon_sec=48 
(contracted; show full)[[File:Mahamuni.JPG|thumb|မႁႃႇမုၼိ]]

ၽြႃးလူင် မႁႃႇမုၼိၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသင် တီႈဢၼ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလိုဝ်းလင် တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃးတမ လႆႈပၼ် ဢၢႆတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ (႗) ၵမ်းလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမီးၸႂ်ဝႆႉ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် [[ၶုၼ်ပတူင်ႇ]] ပီ ႑႗႘႔ ၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ၶုၼ်ၸၢႆးဢူးပေႃႇ ၵႂႃႇပၢင်းမႃးတီႈ [[မိူင်းရၶႅင်ႇ|ရၶႅင်ႇ]] ၼႆယဝ်ႉ။

=== လွႆတႃႈလိူဝ်ႇ - လွႆမၢၼ်းတလေး===
{{main|မန္တလေးတောင်}}
[[File:Mandalay Hill 3.jpg|thumb|right|လွႆမၢၼ်းတလေး]]

မန္တလေးတောင်သည် မန္တလေးမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ၂၃၀ မီတာ မြင့်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း များစွာ တည်ထားသည်။ မန္တလေးတောင်သည် မန္တလေးမြို့ကိုအပေါ်မှ စီးပိုးအုပ်မိုးထားသကဲ့သို့ ရှိပေရာ၊ မန္တလေးတောင်ပေါ်မှနေ၍ ကြည့်သော်နန်းမြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့်တစ်ကွ မန္တလေးမြို့၏ ရှုခင်းကို ကောင်းမွန်စွာမြင်တွေ့ရပေသည်။ အရှေ့ဖက်သို့ မျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမ
တောင်နှင့် အနောက်ဖက်သို့ ကြည့်လိုက်လျှင် ဧရာဝတီ မြစ်ကမ်းများကိုလည်း မြင်တွေ့နိုင်ပေသည်။ မန္တလေးဟူသော အမည်သည် 'မဏ္ဍလ'  ဟူသော ပုဒ်မှ'မဏ္ဍလေး'၊ ထိုမှ 'မန္တလေး'ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိ၏။ အဓိပ္ပါယ်မှာ 'ပျံပျူးသာယာသော နယ်မြေ' ဟု ယူဆသော်ရ၏။အချို့က 'မန္ဓရေး' မှ ပြောင်းလာဟန်ရှိသည် ဟုဆိုကြသည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ 'ကျက်သရေတို့ကို ဆောင်အရပ်' ဖြစ်၏။ အချို့ကလည်း ရှေးပုံဂံခေတ်က မင်းရှင်စော မင်းကလေး မှီခိုနေသွားသော တောင်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မင်းကလေးတောင်ဟု တွင်ရာမှ မန္တလေးတောင်ဟူ၍ ဖြစ်လာပြီးလျှင်၊ နောင်သော် ထိုတောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မန္တလေးအရပ်တွင် မြို့တည်သဖြင့် မန္တလေးမြို့ဟု ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်⏎
လွႆမၢၼ်းတလေးၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) ယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်ႇမၼ်း လုၵ်ႉတီႈၼႃႇပၢင်ႇလၢႆႇသေ မီးဝႆႉ ႒႓႐ မီႇတိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်လွႆ မၢၼ်းတလေးၼႆႉ တႄႇဝႆႉ ၵွင်းမူးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လွႆမၢၼ်းတလေးၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၼိူဝ်လွႆၼၼ်ႉသေ မုင်ႈတူၺ်း ယဵမ်ႈတူၺ်းၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ် ၽႃႁူဝ်ဝဵင်းႁေႃၶမ်း၊ ၶူးဝဵင်း လႄႈ ၽၢင်ႈမုင်ႈယဵမ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ လႆႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းယူႇ။ ပေႃးမုင်ႈတူၺ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွႆမိူင်းတႆးသေ ၽၢႆၸၢၼ်းလႄႈ ၽၢႆတူၵ်းၸမ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ၽၢႆမၢၼ်ႈၶဝ်ဝႃႈတႄႉ မၢၼ်းတလေးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ 'မဏ္ဍလ' ၊ 'မဏ္ဍလေး' သေ ပဵၼ်မႃး မၢၼ်းတလေးၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ "ပဵၼ်တီႈ လႅၼ်လိၼ် ပဵင်းမုင်ႈယဵမ်ႈသႃႇ" ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ  'မန္ဓရေး'  သေပဵၼ်မႃးၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ မၼ်းပဵၼ် ၼင်ႇလိၼ် တီႈဢၼ်မီး ၽွၼ်းလီ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ပူးၵမ်ႇ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မိၼ်းသျိၼ်ႇၸေႃး၊ မင်းၵလေး (မင်းရှင်စော မင်းကလေး) ၶဝ်ယၢမ်ႈမႃး လိုဝ်ႈသဝ်းၵႂႃႇတီႈလွႆၼႆလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ  မင်းကလေးတောင် သေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး မန္တလေးတောင် ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇမႃးတင်ႈဝဵင်း ႁိမ်းႁွမ်း လွႆၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းမၢၼ်းတလေးၼႆယဝ်ႉ။<ref>ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ(႙)</ref>

=== ႁၢင်ႈႁေႃ တႃႈလိူဝ်ႇ ===
{{main|မန္တလေး နန်းတော်}}
ကျုံးနှင့် မြို့ရိုး ကာရံထားသော မန္တလေး နန်းတော်ကြီးသည် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ ဘုရင်များ စိုးစံခဲ့သော နေရာဖြစ်သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] အတွင်းက ဗုံးကြဲခြင်း အကြိမ်ကြိမ် ခံခဲ့ရပြီး ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ပြုပြင်၍ မြနန်းစံကျော် ရွှေနန်းတော် ကြီးကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးနန်းတွင်းတွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အခြေပြုထားခြင်းကြောင့် သာမန်အရပ်သားများအဖို့ နန်းတွင်းဝင်ရောက်လည်ပတ်ရန်(contracted; show full)
{{တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ}}
{{သၢႆသိုပ်ႇ ၶုၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ}}

[[Category:မိူၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[Category:တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]

[[Category:!Main category]]