Difference between revisions 7869 and 7870 on shnwiki

{{location map 
|Myanmar 
|lat_deg=21 
|lat_min=58 
|lat_sec=48 
|lon_deg=96 
|lon_min=04 
|lon_sec=48 
(contracted; show full)ၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်]]ၼၼ်ႉ ၵမ်းၵမ်း ထုၵ်ႇဢဝ် မၢၵ်ႇပွႆႇသႂ်ႇ​လႄႈ လႆႈလူႉလႅဝ်မႃးလၢႆပွၵ်ႈယဝ်ႉသေ ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵေႃႇသၢင်ႈဢဝ်ၶိုၼ်းလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ႁေႃၶမ်း မျႃႉၼၢၼ်းၸၼ်ႇၵျ​ေႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းတေႃႈလဵဝ် ၼႂ်းဝၢၼ်းႁေႃၶမ်း မၢၼ်းတလေးၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ငဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတွၼ်ႈၵၢၼ် မႃးပၵ်းယူႇဝႆႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း သမတႃႇ တေၶဝ်ႈဢႅဝ်ႇ​လေႇၼႂ်းမၼ်း တေဢမ်ႇပေႃးငၢႆႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တေၶႂ်ႈၶဝ်ႈဢႅဝ်ႇလေႇၼႆ တေလႆႈဢဝ်မၢႆၽၢင် ၵမ်ႉပၼ်ဝႆႉတီႈ လုၵ်ႈသိုၵ်း ဢၼ်ပႂ်ႉၼႃႈတူ ဝၢင်းႁေႃၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။

== တွၼ်ႈသၢႆၵပ်းသိုပ်း ==

မန္တလေးမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ကူးသန်းသွားလာရေးနှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးတို့အတွက် အချက်အချာကျသည်။ မြို့တွင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်တွင် ဘတ်စ်ကားများရှိသော်လည်း တွင်ကျယ်စွာ အသုံးမပြုကြပေ။ စက်ဘီး၊ ဆိုင်ကယ်များကိုသာ အများဆုံးအသုံးပြုကြသည်။ ယခင်က စက်ဘီးမြို့တော်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသောလည်း ယခုအခါ ဆိုင်ကယ်မြို့တော်ဟုပင် ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ 

အစိုးရအသစ်လက်ထက် မော်တော်ကားများကို တရားဝင်သွင်းခွင့်ပြုပြီးနောက်  မော်တော်ကားအသုံးပြုသူ ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။

=== ၶၢဝ်းတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်===
ယခင်က [[မန္တလေးချမ်းမြသာစည်လေဆိပ်|ချမ်းမြသာစည်လေဆိပ်]]ကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် [[တံတားဦးမြို့|တံတားဦးမြို့နယ်]]တွင် [[မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်းပေါင်း ၁၅၀ အကုန်အကျခံ တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့မှ ၂၈မိုင်ခန့် အကွာမှာတည်ရှိသည်။ အဓိက အနေဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ|ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများ]] ဆင်းသက်လျက်ရှိပြီး ပြည်ပလေကြောင်းလိုင်းများမှ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] [[ကူမင်းမြို့]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]] စင်ကာပူမြို့ တို့နှင့် ချိတ်ဆက် ဆင်းသက်လျက်ရှိသည်။

=== ၶၢဝ်းတၢင်းၼမ်ႉ=== 
မီးရထားလမ်း နှင့် ကားလမ်းများ အဆင်ပြေလာသော်လည်းမြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် ဧရာဝတီမြစ်မှာ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား၊ ငရုတ်၊ ဝါး နှင့် အခြားကုန်ပစ္စည်းများ ပို့ဆောင်ရန် အဓိကနေရာအဖြစ် တည်ရှိနေသေးသည်။ 

=== ၶၢဝ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း === 
မန္တလေးဘူတာကြီးမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက အချက်အချာ လမ်းဆုံမှာ တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမှ ရထားဖြင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[နေပြည်တော်]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[မုံရွာမြို့]]၊ [[ပခုက္ကူမြို့]]၊ [[ကလေးမြို့]]၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့]]၊ [[ရွှေဘိုမြို့]]၊ [[ကောလင်းမြို့]]၊ [[နဘားမြို့]]၊ [[ကန့်ဘလူမြို့]]၊ [[မိုးညှင်းမြို့]]၊ [[ဟိုပင်မြို့]]၊ [[မိုးကောင်းမြို့]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] မြို့များသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ 

မန္တလေးမြို့တွင် ယခင်က မြို့ပတ် ဓာတ်ရထားရှိခဲ့သော်လည်း ယခုမြို့ပတ်ရထား စနစ်မရှိပေ။

=== သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး===
မန္တလေးမြို့သည် အိမ်နီးချင်း အင်အားကြီး နိုင်ငံများဖြစ်သော တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယ နိုင်ငံတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ရန်အတွက် အချက်အချာနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ အာရှအမြန်လမ်းများသည် မန္တလေးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားလာလျက်ရှိသည်။ 
* မြန်မာ - တရုတ်ကားလမ်း : မန္တလေး - တကောင်း - ဗန်းမော် - မြစ်ကြီးနား ကားလမ်း၊ မန္တလေး - မိုးကုတ် - ဗန်းမော်လမ်း၊ မန္တလေး - လားရှိုး - မူဆယ်လမ်း 
* မြန်မာ - အိန္ဒိယကားလမ်း  : မန္တလေး - စစ်ကိုင်း - မုံရွာ - ကလေးဝ - တမူးလမ်း 
* ရန်ကုန် - နေပြည်တော် - မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး⏎
ဝဵင်းတႃးလိူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ့််မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်တူၵ်းသိုဝ်ႈၵၢင်မိူင်းလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸူး မိူင်းႁိမ်းႁွမ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ တေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵႅၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၼႂ်းဝဵင်း​ၵေႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈမီး လူတ်ႉပၢႆႉၸ်သေတႃႉ ဢမ်ႇပေႃးၸႂ်ႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၵႃႈႁိူဝ်။ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ လႅင်လႄႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈၵမ်ႉၼမ်ၵူၺ်း။ ၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလႅင်ၼႆ​သေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် ဝဵင်းလူတ်ႉၶိူင်ႈယဝ်ႉ​။

ထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇမႃး​ ၶဝ်ပၼ်သုၼ်ႇဢဝ်လူတ်ႉသႂၢင်းၶဝ်ႈမႃးလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။


=== ၶၢဝ်းတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်===

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် [[တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇၸီႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ| တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၶျၢၼ်းမျႃႇတႃႇၸီႇ]]သေ ၽိူဝ်ႇထိုင် ပီ ႒႐႐႐ မႃး ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေႃႇလႃႇ လၢၼ်ႉ ႑႕႐ သေၵေႃႈ ႁဵတ်း [[တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]] တီႈ [[ဝဵင်းတတႃးဢူး|ၸေႈဝဵင်းတတႃးဢူး]] သေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မွၵ်ႈ ႒႘ လၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် [[သၢႆႁိူဝ်းမိၼ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ| သၢႆႁိူဝ်ႈမိၼ် ၼႂ်းမိူင်း]] ၶိုၼ်ႈလူင်းသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း [[မိူင်းၶႄႇ]] [[ၶူၺ်းမိၼ်ႈ]]? [[မိူင်းထႆး]] [[မိူင်းၵွၵ်ႇ]]၊ [[ၸိင်ႇၵႃႇပိူဝ်ႇ]] ၶဝ် ၵွင်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈလူင်းယူႇ။ 


=== ၶၢဝ်းတၢင်းၼမ်ႉ=== 

ႁူမ်ႈဝႃႈ သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတိုၵ်ႉပဵၼ် သၢႆတၢင်းလူင်  တႃႇတေႃႉသူင်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်း၊ ၵိူဝ်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ မႆႉမွင် လႄႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇတၢင်ႇမဵဝ်းယူႇ။



=== ၶၢဝ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း === 

ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမႃးမီးယူႇတီႈ တၢင်းၽေလူင် ၵၢင်မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉလူတ်ႉလဵၼ်း လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇသေ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]၊ [[ဝဵင်းပၢင်ႇဢူး]]၊ [[ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ]]၊ [[ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ]]၊ [[ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ]]၊ [[ဝဵင်းၵလေး]]၊ [[ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး]]၊ [[ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ]]၊ [[ဝဵင်းၵေႃးလိၼ်း]]၊ [[ဝဵင်းၼပႃး]]၊ [[ဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ]]၊ [[ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း]]၊ [[ဝဵင်းႁူဝ်ပိၼ်ႇ]]၊ [[ဝဵင်းမိူင်းၵွင်]]၊ [[ဝဵင်းမိတ်ႉၵျီးၼႃး]] ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ​ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ ယၢမ်ႈမီးမႃး လူတ်ႉလဵၼ်းထၢတ်ႈပၼ်ႇဝဵင်း သေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လူတ်ႉလဵၼ်းပၼ်ႇဝဵင်း ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။


=== သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး===

ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉတီႈ ဢွင်ႈၵၢင် တႃႇၵွင်ႉသိုပ်ႇပၼ် မိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ သွင်မိူင်း မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ဢေးသျႃးၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈလတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇ။

* သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ-မိူင်းၶႄႇ : သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ တႃႈလိူဝ်ႇ-တၵွင်း-ဝၢၼ်ႈမေႃႇ-မိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈလိူဝ်ႇ-မိူင်းၵုတ်ႈ-ဝၢၼ်ႈမေႃႇ၊ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈလိူဝ်ႇ-လႃႈသဵဝ်ႈ-မူႇၸေႈ။
* သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ-မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး : သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈလိူဝ်ႇ-ၸေႈၵႅင်း-မူင်ႇယႂႃႇ-ၵလေးဝ-တမူး
* သဵၼ်ႈတၢင်းဝႆးလူင် : တႃႈၵုင်ႈ-ၼေႇပျီႇတေႃႇ-တႃႈလိူဝ်ႇ

== ႁူဝ်ၵူၼ်း== 

ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၏ လူဦးရေသည် စုစုပေါင်း ၁ သန်းခန့် ရှိသည်ဟု သိရသည်။ လူဦးရေ တိုးတက်နှုန်းများအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြို့နေလူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁.၅ သန်းခန့်ရှိလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု မြို့တော်ဖြစ်သော မန္တလေးမြို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀ ခန့်က တရုတ်လူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုများ စီးဆင်းဝင်ရောက်လာသည်။ တရုတ်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံသား စီစိရေးကဒ်များကို တရားမဝင်ရကြသည်။ စာရေးဆရာမကြီး လူထုတော်အမာ က &quo(contracted; show full)
{{တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ}}
{{သၢႆသိုပ်ႇ ၶုၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ}}

[[Category:မိူၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[Category:တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]

[[Category:!Main category]]