Difference between revisions 7895 and 7896 on shnwiki

{{location map 
|Myanmar 
|lat_deg=21 
|lat_min=58 
|lat_sec=48 
|lon_deg=96 
|lon_min=04 
|lon_sec=48 
|caption=ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ}}



'''ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ'''ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းယႂ်ႇလူင် ထူၼ်ႈထီႉသွင်ႇ တီႈၼႂ်း [[မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] သေ သမ်ႉပဵၼ် [[ဝဵင်းလူင်]] တွၼ်ႈတႃႇ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ်ႈပီ ႒႐႑႔ ၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းၵူၼ်း ႑႒႒႕႕႕႓ ၵေႃႉ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ ၵႆၵၼ်တင်း ဝဵင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ႔႔႕ လၵ်းသေ မၼ်းမီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ​ [မႄႈၼမ်ႉၵႅဝ်]] ဢေႃႈ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉတင်း ၸေႈဝဵင်းၸဵတ်းဝဵင်းၶႃႈဢေႃႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်ပဵၼ် [[သၢႆၵုင်းပွင်ႇ]] ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉၵေႃႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တီႈ ပၵ်းလုမ်း တွၼ်ႈတႃႇ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸေႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇယူႇ။ ပေႃး [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]ယဝ်ႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ၸွမ်းပႃႈလင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမႃးမီးၼႂ်းသိုဝ်ႈၵၢင်မိူင်းလီလီသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽိင်ႈငႄႈမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉၼမ်တႄႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး မီး သၢမ်ပၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၶၢဝ်ႇတိုၵ်ႉႁူင် ၸိုဝ်ႈတိုၵ်ႉလိုဝ်းလင်ဝႆႉယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ပၢၵ်ႇပီၼႆႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ၺႃးတၢမ်ႇ [[သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်]]၊ ထုၵ်ႇၽႆးမႆႈသေ မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇသေတႃႉ ၸၢင်ႈၶိုၼ်းပူၵ်းတင်ႈတႄႇၶိုၼ်းမႃးယူႇ။


ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျူႉႁွင်ႇ 21 တီႇၵရီႇ 98 မိၼိတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျူႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 08 မိၼိတ်ႉ ဢေႃႈ။ ၵႆၵၼ်တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ႔႔႕ လၵ်း (႗႑႖ မီႇတိူဝ်ႇ) ၶႃႈဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် မိူင်းတိူင်းၵႃး ဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ၸဝ်ႈလိုၼ်းသုတ်းလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈလႄႈ ၶူဝ်းပူၺ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၵိုတ်းဝႆႉယူႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။


== သၢႆပိုၼ်း==
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ [[ၶုၼ်မင်းတုင်း]] တႄႇတင်ႈ မိူဝ်ႈပီ ႑႘႕႗ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၶတ်းသၢၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ ႑႘႘႕ ပၢၼ် [[ၶုၼ်သီႇပေႃႉ]] မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် [[သိုၵ်းၵမ်းသၢမ်-ဢၢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ] (႑႘႖႐-႑႘႘႕) ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် မိူင်းၶုၼ်ၽွင်းငၢမ်း ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း လူတ်းသုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။

ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမီးၼိူဝ်ၽင်ႇတၢင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇသၢႆႉ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ မၼ်းမီးၼႂ်းၵႄႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ [[သၼ်လွႆသုင်တႆး]] တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈယၢဝ်းမၼ်း မီး ပႅတ်ႇလၵ်း၊ မီးပဵၼ်တွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းတေမီး ႒႕ လၵ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈသေ ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်မၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈပီ ႑႙႖႓ ၼၼ်ႉ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ မီး ႒႑႕႔႒႖ ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းမီးဝႆႉ ႓႘ ပွၵ်ႉ၊ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးမွၵ်ႈ ႓႕႐႐႐ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၵူၼ်းၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၾိင်ႈၾႃႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်မႆႈႁႅင်ႈ​ႁိူတ်ႇသေ ၽူၼ်ႇမုၵ်ႉၼႃႇၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ "ယတၼႃႇပူင်ႇ" ၼႆႉသေ ဝၢႆးလိုၼ်းလင်မႃး ႁွင်ႉၵိုၵ်းၵၼ်တင်း [[လွႆမၢၼ်းတလေး]] သေၸင်ႇလႆႈပဵၼ် "မၢၼ်းတလေး" (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ) ၵႂႃႇၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။



=== တႃႈလိူဝ်ႇ ပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ (႑႘႘႕ တေႃႇ ႑႙႔႖) ===

မိူဝ်ႈပီ ႑႘႘႕ ဝၢႆးသေ ပွႆးတိုၵ်း ဢၢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ယဝ်ႉၵႂႃႇသေ မိူင်ႈမၢၼ်ႈၼႆႉ လႆႈသုမ်းလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃသေ လႆႈတူၵ်းၼႂ်းမိုဝ်း ဢၢင်းၵိတ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းလူင်းၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေတႃႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းတီႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလိူင်ႇၼမ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈလႆႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လွင်ႈၵပ်းသၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ လူတ်ႉလဵၼ်းၵေႃႈ လႆႈတႄႇတင်ႈပၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ ႑႘႘႙ ၼၼ်ႉယူႇ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် ပီ ႑႙႒႕ မႃး တႄႇတင်ႇပိုတ်ႇပၼ် [[ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ| ၶေႃးလဵၵ်ႉ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]] ယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ် ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ငဝ်ႈၵႅၼ်ႈ တီႈဢၼ်သွၼ်ပၼ် လွင်ႈၽိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ လႄႈ လွင်ႈပၢႆးမွၼ်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။

ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်မႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ။ ၽွင်ႈမိူဝ်ႈ လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇ 3 ဝၼ်း? ႑႙႔႒ [[မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ| ၵျပၢၼ်ႇ]] ၶဝ် ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်​သေ ၶဝ်ႈတိုၵ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵွႆၵႂႃႇ မွၵ်ႈ ႁႃႈပုၼ်ႈ သၢမ်ပုၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႈ လႆႈလူႉႁၢႆတၢႆၵႂႃႇ မွၵ်ႈ ႒႐႐႐ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

=== (႑႙႔႘ တေႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်)===

ဝၢႆးသေ လႆႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈ တမ်ႈတီႈ ဢၢင်းၵိတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ ႑႙႔႘ ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉၵေႃႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉၵိုတ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီးငဝ်ႈၵႅၼ် လွင်ႈပၢႆးၽိင်ႈငႄႈ၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယူႇ။

ႁၢၼ်ႉတေႃႇ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ ႑႙႙႑ ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈပွတ်းၽၢႆႇၼိူဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းမီး [[ၸၼ်ႉၸွမ်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]၊ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ တႃႈလိူဝ်ႈ]] လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်းပၢႆးသိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႇၵရီႇၶေႃးလဵၵ်ႉ ဢၼ်မီးတၢင်ႇဝဵင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ မႃးၵွင်ႉၵၼ်တင်း ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈလိူဝ်​ႇသေၵေႃႈ ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇ။

မိူဝ်ႈပီ ႑႙႕႙ ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပွႆးတင်ႈဝဵင်း တဵမ်ပၢၵ်ႇပီ တမ်ႈတီႈ တိၼ်လွႆမၢၼ်းတလေးသေ ဢၼ်ပဵၼ် မိၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ (တံဆိပ်ခေါင်း) မၢႆတွင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ တဵမ်ပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ် [[လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႂ်ႉႁိူၼ်း]] ပီ (႑႙႖႒-႑႙႘႘) ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇတင်းၽႂ် ဢိုတ်းၽၵ်းတူသေယူႇ (လၢႆးၵၢၼ်ယူႇၶေႃ) မႃးလႄႈ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈယွမ်းလူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၽႅဝ်ထိုင် ႁူဝ်ပီ ႑႙႘႐ မႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူၵ်ႈဢုတ်ႇႁိူၼ်းဝႃး ဢမ်ႇသုင်ဢမ်ႇတဵမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးႁဵတ်းမႃး ဢၼ်မႂ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်ႈသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵေႃႈ လႆႈႁၼ် လႅင်ပေႃးၵိုၼ်းလူင်ဝႆႉလႄႈ ပေႃးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းလႅင်ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၽႆးမႆႈ မိူဝ်ႈ ပီ ႑႙႘႑ ၼၼ်ႉလႄႈ လင်ႁိူၼ်းလႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇ မွၵ်ႈ ႖႐႐႐ လင်သေ ၵူၼ်း ႓႖႐႐႐ ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢမ်းႁိူၼ်းႁၢမ်းယေး ၵႂႃႇ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် ပီ ႑႙႘႔ လိူၼ်မၢတ်ႉ ဝၼ်းထီႉ ႒႔ ၼၼ်ႉ ၽႆးမႆႈထႅင်ႈလႄႈ လင်ႁိူၼ်းလႆႈလူႉၵႂႃႇ မွၵ်ႈ ႒႗႐႐ လင်သေ ၵူၼ်း ႒႓႐႐႐ ပၢႆ လႆႈႁၢမ်းႁိူၼ်းႁၢမ်းယေးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၽႆးၵမ်းၵမ်းၵႆႉမႆႈၸိူင့််ၼႆ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ထိူင်းၵႂႃႇတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၽႆးဢၼ်မႆႈ ပီ ႒႐႐႘ ၼႂ်းလိူၼ် ၽေႇၽိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ ၽႆးလႆႈမႆႈ ၵၢတ်ႈယတၼႃႇပူင်ႇ  ၵၢတ်ႇဢၼ်ယႂ်ႇ ထူၼ်ႈသွင် တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ၵၢတ်ႇလုၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇၽႆးမႆႈၵႂႃႇ သဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈၽႆးမႆႈ ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ထႅင်ႈမိူဝ်ႈ ပီ ႒႐႐႙ လိူၼ်ၽေႇၽိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႆးမႆႈလႄႈ လင်ႁိူၼ်း ႓႒0 လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇသေ ၵူၼ်း ႑႖႐႐ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢမ်းႁိူၼ်း ၵႂႃႇဢေႃႈ။

== တီႈၸိူဝ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ==

တီႈၸိူဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် [[ၽြႃးလူင် မႁႃႇမုၼိ (တႃႈလိူဝ်ႇ)| ၽြႃးမႁႃႇမုၼိ]]၊ [[လွႆမၢၼ်းတလေး]] လႄႈ [[ၽြႃးၵျွၵ်ႉတေႃႇၵျီး]]၊ [[ၵုတူဝ်ႇတေႃႇ]]၊ [[ၸၼ်ႇတႃႇမုၼိ]]၊ [[လွႆယၢၼ်ႇၵိၼ်း]]၊ [[လွႆယေႇတၶုၼ်ႇ]]၊ [[တွင်ႇပျူင်း]]၊ [[ယတၼႃႉၵူႇ]]၊ [[ၽြႃးသူၺ်ႇၸႃႇယၢၼ်ႇ]]၊ [[ၼွင်တွင်ႇတမၢၼ်ႇ]]လႄႈ [[ၶူဝ်ဢူးပဵင်ႇ]]၊ [[ႁေႃလူင် မၢၼ်းတလေး]] ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== မႁႃႇမုၼိ ===

[[File:Mahamuni.JPG|thumb|မႁႃႇမုၼိ]]

ၽြႃးလူင် မႁႃႇမုၼိၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသင် တီႈဢၼ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလိုဝ်းလင် တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇ။  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃးတမ လႆႈပၼ် ဢၢႆတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ (႗) ၵမ်းလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမီးၸႂ်ဝႆႉ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် [[ၶုၼ်ပတူင်ႇ]] ပီ ႑႗႘႔ ၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ၶုၼ်ၸၢႆးဢူးပေႃႇ ၵႂႃႇပၢင်းမႃးတီႈ [[မိူင်းရၶႅင်ႇ|ရၶႅင်ႇ]] ၼႆယဝ်ႉ။



=== လွႆတႃႈလိူဝ်ႇ - လွႆမၢၼ်းတလေး===

[[File:Mandalay Hill 3.jpg|thumb|right|လွႆမၢၼ်းတလေး]]

လွႆမၢၼ်းတလေးၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) ယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်ႇမၼ်း လုၵ်ႉတီႈၼႃႇပၢင်ႇလၢႆႇသေ မီးဝႆႉ ႒႓႐ မီႇတိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်လွႆ မၢၼ်းတလေးၼႆႉ တႄႇဝႆႉ ၵွင်းမူးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လွႆမၢၼ်းတလေးၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၼိူဝ်လွႆၼၼ်ႉသေ မုင်ႈတူၺ်း ယဵမ်ႈတူၺ်းၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ် ၽႃႁူဝ်ဝဵင်းႁေႃၶမ်း၊ ၶူးဝဵင်း လႄႈ ၽၢင်ႈမုင်ႈယဵမ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ လႆႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းယူႇ။ ပေႃးမုင်ႈတူၺ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွႆမိူင်းတႆးသေ ၽၢႆၸၢၼ်းလႄႈ ၽၢႆတူၵ်းၸမ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ၽၢႆမၢၼ်ႈၶဝ်ဝႃႈတႄႉ မၢၼ်းတလေးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ 'မဏ္ဍလ' ၊ 'မဏ္ဍလေး' သေ ပဵၼ်မႃး မၢၼ်းတလေးၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ "ပဵၼ်တီႈ လႅၼ်လိၼ် ပဵင်းမုင်ႈယဵမ်ႈသႃႇ" ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ  'မန္ဓရေး'  သေပဵၼ်မႃးၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ မၼ်းပဵၼ် ၼင်ႇလိၼ် တီႈဢၼ်မီး ၽွၼ်းလီ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ပူးၵမ်ႇ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မိၼ်းသျိၼ်ႇၸေႃး၊ မင်းၵလေး (မင်းရှင်စော မင်းကလေး) ၶဝ်ယၢမ်ႈမႃး လိုဝ်ႈသဝ်းၵႂႃႇတီႈလွႆၼႆလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ  မင်းကလေးတောင် သေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး မန္တလေးတောင် ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇမႃးတင်ႈဝဵင်း ႁိမ်းႁွမ်း လွႆၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းမၢၼ်းတလေးၼႆယဝ်ႉ။<ref>ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ(႙)</ref>

=== ႁၢင်ႈႁေႃ တႃႈလိူဝ်ႇ ===

ႁၢင်ႈႁေႃလူင် မၢၼ်းတလေးၼႆႉ ဢဝ်ၶူးဝဵင်း လႄႈ ၽႃႁူဝ်ႉလူင် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ မၼ်းပဵၼ်တီႈဢၼ် [[ၶုၼ်သိုပ်ႇမင်းတုင်း]] ၽွင်းငၢမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်း [[သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်]]ၼၼ်ႉ ၵမ်းၵမ်း ထုၵ်ႇဢဝ် မၢၵ်ႇပွႆႇသႂ်ႇ​လႄႈ လႆႈလူႉလႅဝ်မႃးလၢႆပွၵ်ႈယဝ်ႉသေ ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵေႃႇသၢင်ႈဢဝ်ၶိုၼ်းလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ႁေႃၶမ်း မျႃႉၼၢၼ်းၸၼ်ႇၵျ​ေႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းတေႃႈလဵဝ် ၼႂ်းဝၢၼ်းႁေႃၶမ်း မၢၼ်းတလေးၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ငဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတွၼ်ႈၵၢၼ် မႃးပၵ်းယူႇဝႆႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း သမတႃႇ တေၶဝ်ႈဢႅဝ်ႇ​လေႇၼႂ်းမၼ်း တေဢမ်ႇပေႃးငၢႆႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တေၶႂ်ႈၶဝ်ႈဢႅဝ်ႇလေႇၼႆ တေလႆႈဢဝ်မၢႆၽၢင် ၵမ်ႉပၼ်ဝႆႉတီႈ လုၵ်ႈသိုၵ်း ဢၼ်ပႂ်ႉၼႃႈတူ ဝၢင်းႁေႃၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။

== တွၼ်ႈသၢႆၵပ်းသိုပ်း ==

ဝဵင်းတႃးလိူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ့််မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်တူၵ်းသိုဝ်ႈၵၢင်မိူင်းလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸူး မိူင်းႁိမ်းႁွမ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ တေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵႅၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၼႂ်းဝဵင်း​ၵေႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈမီး လူတ်ႉပၢႆႉၸ်သေတႃႉ ဢမ်ႇပေႃးၸႂ်ႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၵႃႈႁိူဝ်။ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ လႅင်လႄႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈၵမ်ႉၼမ်ၵူၺ်း။ ၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလႅင်ၼႆ​သေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် ဝဵင်းလူတ်ႉၶိူင်ႈယဝ်ႉ​။

ထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇမႃး​ ၶဝ်ပၼ်သုၼ်ႇဢဝ်လူတ်ႉသႂၢင်းၶဝ်ႈမႃးလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။



=== ၶၢဝ်းတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်===
[[File:Mandalay Airport.JPG|thumb|right|တႃႈႁိူၼ်းမိၼ် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် [[တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇၸီႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ| တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၶျၢၼ်းမျႃႇတႃႇၸီႇ]]သေ ၽိူဝ်ႇထိုင် ပီ ႒႐႐႐ မႃး ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေႃႇလႃႇ လၢၼ်ႉ ႑႕႐ သေၵေႃႈ ႁဵတ်း [[တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]] တီႈ [[ဝဵင်းတတႃးဢူး|ၸေႈဝဵင်းတတႃးဢူး]] သေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မွၵ်ႈ ႒႘ လၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် [[သၢႆႁိူဝ်းမိၼ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ| သၢႆႁိူဝ်ႈမိၼ် ၼႂ်းမိူင်း]] ၶိုၼ်ႈလူင်းသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း [[မိူင်းၶႄႇ]] [[ၶူၺ်းမိၼ်ႈ]]၊ [[မိူင်းထႆး]] [[မိူင်းၵွၵ်ႇ]]၊ [[ၸိင်ႇၵႃႇပိူဝ်ႇ]] ၶဝ် ၵွင်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈလူင်းယူႇ။

=== ၶၢဝ်းတၢင်းၼမ်ႉ=== 

ႁူမ်ႈဝႃႈ သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတိုၵ်ႉပဵၼ် သၢႆတၢင်းလူင်  တႃႇတေႃႉသူင်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်း၊ ၵိူဝ်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ မႆႉမွင် လႄႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇတၢင်ႇမဵဝ်းယူႇ။



=== ၶၢဝ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း === 

ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမႃးမီးယူႇတီႈ တၢင်းၽေလူင် ၵၢင်မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉလူတ်ႉလဵၼ်း လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇသေ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]၊ [[ဝဵင်းပၢင်ႇဢူး]]၊ [[ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ]]၊ [[ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ]]၊ [[ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ]]၊ [[ဝဵင်းၵလေး]]၊ [[ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး]]၊ [[ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ]]၊ [[ဝဵင်းၵေႃးလိၼ်း]]၊ [[ဝဵင်းၼပႃး]]၊ [[ဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ]]၊ [[ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း]]၊ [[ဝဵင်းႁူဝ်ပိၼ်ႇ]]၊ [[ဝဵင်းမိူင်းၵွင်]]၊ [[ဝဵင်းမိတ်ႉၵျီးၼႃး]] ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ​ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ ယၢမ်ႈမီးမႃး လူတ်ႉလဵၼ်းထၢတ်ႈပၼ်ႇဝဵင်း သေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လူတ်ႉလဵၼ်းပၼ်ႇဝဵင်း ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။


=== သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး===

ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉတီႈ ဢွင်ႈၵၢင် တႃႇၵွင်ႉသိုပ်ႇပၼ် မိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ သွင်မိူင်း မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ဢေးသျႃးၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈလတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇ။

* သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ-မိူင်းၶႄႇ : သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ တႃႈလိူဝ်ႇ-တၵွင်း-ဝၢၼ်ႈမေႃႇ-မိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈလိူဝ်ႇ-မိူင်းၵုတ်ႈ-ဝၢၼ်ႈမေႃႇ၊ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈလိူဝ်ႇ-လႃႈသဵဝ်ႈ-မူႇၸေႈ။
* သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ-မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး : သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈလိူဝ်ႇ-ၸေႈၵႅင်း-မူင်ႇယႂႃႇ-ၵလေးဝ-တမူး
* သဵၼ်ႈတၢင်းဝႆးလူင် : တႃႈၵုင်ႈ-ၼေႇပျီႇတေႃႇ-တႃႈလိူဝ်ႇ

== ႁူဝ်ၵူၼ်း== 

ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈလၢမ်းတူၺ်း ၸုမ်းယူႇဢႅၼ်ႇ (United Nation) ၶဝ်သေ မိူဝ်ႈပီ ႒႐႐႗ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ ႑ လၢၼ်ႉ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သၢႆငၢႆၵူၼ်း​တိူဝ်းလိူဝ်ႇမႃးသေလႄႈ ပေႃးထိုင် ပီ ႒႐႒႕ မႃးၼႆ ၵူၼ်းတေမီးမႃး မွၵ်ႈ ႑.႕ လၢၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းၽိင်ႈငႄႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႒႐ ပီပၢႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ် ၽႅဝ်မႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈၽိင်ႈငႄႈၶႄႇၵေႃႈ ၸိုမ်းၶဝ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈၶႅပ်းဝႆၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈၼွၵ်ႈပၵ်းပိူင်းယူႇ။ ၽူႈတႅမ်ႈလူင်လူင် လူႇထုတေႃႇဢမႃႇဝႃႈတႄႉ "ၵူၼ်းၶိူဝ်းယူႇၼၢၼ်ႇၶဝ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတိုၵ်းသိုၵ်းသေၵေႃႈ ၶႂၢၵ်ႈမိူင်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းတေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းဝဵင်း ႁူဝ်ႇပၢၵ်ႇ ႓႐ တေႃႇ ႔႐ ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢိၼ်းတီးယႃးၵေႃႈ ယူႇသဝ်းတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်းၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်​ၽႃႇသႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်ငဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းၽႃႇသႃႇၶႄႇမိူင်းလူင်တႄႉ ၵေႃႈၸႂ်ႉၸွမ်း တႅဝ်းၶ​ႄႇ လႄႈ ၸွမ်းႁိမ်းၵၢတ်ႇလူင် ၸေးၶျူဝ်ႇ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇ။ တွၼ်ႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ဢၢင်းၵိတ်ႉ တႄႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃႇထူၼ်ႈသၢမ်။

==တႆး==

===ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး===

===ၽြႃးလႄႈၵွင်းမူး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်းတႆး===

*# [[ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်]]
*# [[ၵွင်းမူးမျႃႉတပႅတ်ႉ]]
*# [[သူၺ်ႇၸႃႇယၢၼ်ႇ]]
*# [[ၽြႃးတႃးတေႃႇယ]]

===ဝိႁၢၼ်ႇတႆး===

*[[ၵျွင်းသိမ်ႇ (မျိၼ်းဝုၼ်မိၼ်းၵျီး)]]
*[[ၵျွင်းသိမ်ႇ (ယေႃးမိၼ်းၵျီး)]]
*[[ၵျွင်းပွၵ်ႉမျႅင်ႇ|ၵမ်ႇပေႃးၸတႆးလႅင်း]]
*[[ၵျွင်းသၵွၼ်း]]
*[[ၵျွင်းဝေႇပူင်ႇလ]]
*[[ၵျွင်းၼမ်ႉၶမ်း]]
*[[ၵျွင်းလၢႆးၶႃႈ]]
*[[ၵျွင်းဢေးၶျၢၼ်းတႃႇယႃႇ]]
*[[ၵျွင်းၸဝ်ႈသိၼ်ထမ်း ဝုၼ်းၸုမ်ႉ]]
*[[ၵျွင်းလွႆၸေႈ]]
*[[ၵျွင်းသႅၼ်ဝီ]]
*[[ၵျွင်းၶျၢၼ်းၺဵင်းသႃႇ]]
*[[ၵျွင်းသူၺ်ႇပႃႇရမီႇ]]
*[[ၵျွင်းသုၼၼ်ႇတသီႇရိ]]
*[[ၵျွင်းၸႂ်ၵတ်းယဵၼ်]]
*[[ၵျွင်းၼၢႆးၶၢဝ် ဢေးယတၼႃႇ မူႈၸေႈ]]

===ၸုမ်းတႆး===

*[[မုၵ်ႉၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ)|မုၵ်ႉၸုမ်းၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ)]]
*[[ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈတႆး (ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင်-ဝဵင်းလိူဝ်ႇ)|ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈတႆး (ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင်-ဝဵင်းလိူဝ်ႇ)]]
*[[ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈတႆး (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ)|ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈတႆး (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ)]]
*[[ၸုမ်းတႆးသူင်ၸႂ် ၶွမ်ပိဝ်ႇတိူဝ်ႇ|ၸုမ်းတႆးသူင်ၸႂ် ၶွမ်ႇၽိဝ်းတိူဝ်ႇ]]
*[[မုၵ်ႉၸုမ်း လူလွမ်ပႂ်ႉပႃးသင်ႇၶၸဝ်ႈ (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ)|မုၵ်ႉၸုမ်း လူလွမ်ပႂ်ႉပႃးသင်ႇၶၸဝ်ႈ (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ)]]

== ၼႃႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး==

ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ငဝ်ႈၵႅၼ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတွၼ်ႈတႃႇ ပွတ်းၵၢင်မိူင်းလႄႈ ပွတ်းၽၢႆႇၼိူဝ်မိူင်းယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃႉၶၢႆ [[မိူင်းၶႄႇ]] လႄႈ [[မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး]] ၵေႃႈ တေႃႈလႆႈတတ်းလတ်းၶၢမ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇ။ ၼႃႈၵၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၵၢၼ်ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်တတ်း သႅင်ၶဵဝ်၊ တၢင်ႇၼမ်ႉသႅင်ၶဵဝ်၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်း ပရိပေႃးၵ၊ ၵၢၼ်ဢဝ်သႅင်သေ ႁၢင်ႈၶိူင်ႈ၊ ၵၢၼ်ဢဝ်ႁိၼ်သေႁဵတ်း ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ဢဝ်မႆႉသေ ႁဵတ်းႁူၼ်ႁၢင်ႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ႁဵတ်းၶႅပ်းငိုၼ်း၊ ၶႅပ်းၶမ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၼင်ႇ သၢင်ႇၵၢၼ်း၊ ၸွင်ႈၶႅပ်းတိၼ်၊ သီႇပိတ်ႈ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယူႇ။ [[ၶႅပ်းတိၼ်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]] ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယူႇ။ ၶဝ်ႈမုၼ်း ထူဝ်းမူင်ႉ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၵိုၵ်းဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။

== ၸေႈဝဵင်း ==

ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတႂ်ႈၽွင်းငၢမ်းဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၵေႃႇမတီႇႁူၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶႅပ်ႇလိၼ် တီႈၼႂ်း ၵေႃႇမတီႇႁူၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်းယႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ ၸေႈဝဵင်း (႗) ဝဵင်းယဝ်ႉ။

*[[ၸေႈဝဵင်း မႁႃႇဢွင်ႇမျ​ေႇ]]
*[[ၸေႈဝဵင်း ဢွင်ႇ​မျ​ေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ]]
*[[ၸေႈဝဵင်း ၶျၢၼ်းမျႃႇတႃႇၸီႇ]]
*[[ၸေႈဝဵင်း ၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ]]
*[[ၸေႈဝဵင်း ပျီႇၵျီႈတၶုၼ်ႇ]]
*[[ဝဵင်းဢမရပူႇရ| ၸေႈဝဵင်းဢမရပူႇရ]]
*[[ၸေႈဝဵင်းပတိင်ႇၵျီး]]

== ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၵေႃးလဵၵ်ႉ ==

*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ယတၼႃႇပူင်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးမေႃယႃ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ၽႃႇသႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ၶွမ်ႇၽိဝ်းတိူဝ်ႇ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးယႃႈယႃ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆး​ဢႃႇယႃး ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးမေႃယႃ ၽၢႆႇၶဵဝ်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် သွၼ်တီႈၵႆ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]
*[[ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးမေႃၽၢႆႇယႃႈယႃ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]

== ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ပၢႆးမွၼ်း ==

တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တႄႇဢဝ် ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇပေႃးထိုင် လိူၼ်သီႇၼႆႉ ပွႆးပေႃးသိုပ်ႇပေႃးတၢမ်းၵၼ်လူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃး၊ ပွႆးၵထိၼ်ႇ၊ ပွႆးလူႇ၊ ပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉၵျွင်း၊ ပွႆးမုၼ်ၸဝ်ႈလွၼ်ႇ၊ ပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇ၊ ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇ၊ ပွႆးယွင်ႈၵုင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ​ယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ် ပွႆးၽြႃးၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် သႂ်ႇပႃး ၸၢတ်ႈသႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေၵွၼ်ႇဢေႃႈ။

== တီႈလီၶဝ်ႈၸႂ် ==
*[[သူၼ်သတ်း ယတၼႃႇပူင်ႇ]]
*[[သူၼ်လူင်ငဝ်ႈဝဵင်း]]
*[[သူၼ်မၼေႃႇယမၢၼ်ႇ]]

== ဝဵင်းပီႈၼွင်ႉၵၼ် == 
* သီႇရီႇပုၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျိူဝ်း
* ၶူၺ်းမိင်ႈ၊ မိူင်းၶႄႇ
* ၽၼွၼ်းပိၼ်ႇ၊ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယိူဝ်း

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
<references/>
<gallery>
Image:Mandalay kuthodaw.jpg| ၽြႃးၵုတူဝ်ႇတေႃႇ
Image:Atumashi monastery.JPG| ဝတ်ႉ ဢတုမသျိ
Image:Kone Yoe mosque, Mandalay, Myanmar.JPG|ပလီၵူင်းယူဝ်း(သဵၼ်ႈတၢင်း ႒႖ B)
Image:Mandalay Fort Wall.jpg| ၽႃဢူတ်ႉဝဵင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တႃႈလိူဝ်ႇ
Image:Mandalay Street.JPG|သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
Image:Mandalay, Myanmar.jpg|ဢွင်ႈတီႈယဵမ်ႈ ပႃႈၼႃႈ တႃႈလူတ်ႉလဵင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
Image:Pariyatti Sasana University, Mandalay.jpg| ၸၼ်ႉၸွမ် ပရိယတ်ႉတိ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
Image:Mandalay Hill view, Myanmar.JPG|လွႆတႃႈလိူဝ်ႇ
Image:University of Dental Medicine, Mandalay, Myanmar.jpg|ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးၶဵဝ်ႈ
Image:University of Mandalay entrance, Myanmar.jpg|တီႈၶဝ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
Image:University of Mandalay, Myanmar.jpg|ၸၼ်ႉၸွမ် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
Image:University of Foreign Languages, Mandalay, Myanmar.jpg|ၸၼ်ႉၸွမ် သွၼ်ၽႃႇသႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း
</gallery>

{{တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ}}
{{သၢႆသိုပ်ႇ ၶုၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ}}

[[Category:မိူၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[Category:တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]

[[Category:!Main category]]